<html>

<head>
<meta http-equiv=Content-Type content="text/html; charset=unicode">
<meta name=Generator content="Microsoft Word 12 (filtered)">
<style>
<!--
 /* Font Definitions */
 @font-face
	{font-family:"Cambria Math";
	panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;}
 /* Style Definitions */
 p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal
	{margin:0in;
	margin-bottom:.0001pt;
	font-size:12.0pt;
	font-family:"Times New Roman","serif";}
p
	{margin-right:0in;
	margin-left:0in;
	font-size:12.0pt;
	font-family:"Times New Roman","serif";}
p.msochpdefault, li.msochpdefault, div.msochpdefault
	{mso-style-name:msochpdefault;
	margin-right:0in;
	margin-left:0in;
	font-size:10.0pt;
	font-family:"Times New Roman","serif";}
.MsoChpDefault
	{font-size:10.0pt;}
@page Section1
	{size:8.5in 11.0in;
	margin:1.0in 1.0in 1.0in 1.0in;}
div.Section1
	{page:Section1;}
-->
</style>


<meta http-equiv="page-enter" content="revealtrans(duration=2, transition=3)">
<STYLE TYPE="text/css">
	a:link { color: blue; text-decoration: none }
	a:active { color: red; text-decoration: none }
	a:visited { color: blue; text-decoration: none }
	a:hover { color: #FF0000 ; text-decoration: underline }
</STYLE> 
</head>

<BODY  bgColor="#fffacd"   leftMargin=0 
	background="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/dragonbg2.jpg" topMargin=0 onload=startBanner() 
 		bgproperties="fixed" align="center" >
<TABLE cellSpacing=0 cellPadding=0 border=0 width=100% >
 <tr>
  <td width="100%">
   <table  vAlign=center align=center border=3 >
    <tr vAlign=center>  <!--- **** 100% window --->
  	<td vAlign=top width = 950>
   	  <table background="" bgColor="#fffacd">
    	   <tr>
	    <td>
            <TABLE border="4" cellSpacing=5 borderColorDark=#253431 
                        cellPadding=0 width="100%" cellspacing="0" cellpadding="0" >   <!--- **** main body --->
		 <tr>  <!-- Title --->
          	  <!-- <td background="http://thatsonchaudoc.com/mucluctitle/TSCD_title2.jpg" width = "70%" height=135>-->
          	   <td background="http://thatsonchaudoc.com/mucluctitle/ButKy_title.jpg" height = 140>
            	<TABLE cellSpacing=0 cellPadding=0 border=0>
              	  <tr>
                		<TD align="center" width=50%> 		 
	 			<img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/HoiKy_2friend.gif" width ="70" height ="50" alt="">
		    		</TD>
                		<TD vAlign=right>
					<p>
					<IMG src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/bird6.gif" width = "50%" border=0>
					</p> 
		    		</TD>
                		<TD vAlign=right> 
				<img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/HoiKy_2bird.gif" width ="90" height ="70"  alt=""> 

		    		</TD>
              	  </TR>

           		</TABLE>
		    </td>
		  </tr>  <!-- end Title ---> 
		 <tr >   <!--- Menu Bar --->
		    <td align="center" >
			<table border="2" height ="30" cellspacing="0" cellpadding="0"  background="" >
				<tr>
		  		  <td align="center" width = 950>
				    <p>
					<b> <font  face="Times New Roman" size=2  color="black">	
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/index.html","","menubar=no">
						<span style="text-decoration: none">Trang Chính</a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/hinhanh.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Hình Ảnh</a>
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/hoiky.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Bút Ký </a>
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/truyenngan.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Truyện Ngắn</a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/truyenngan2.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Truyện Thật Ngắn</a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/TacGiaTacPham.html">  
						<span style="text-decoration: none"> TG & Tác Phẩm </a>				
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/tho.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Thơ </a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/DiTichVaDanhNhan.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Di Tích Lịch Sử và Danh Nhân </a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/gopnhat.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Đời Sống: Phong Tục & Khoa Học </a>					
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/amnhac.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Sân Khấu/Nghệ Thuật</a>					
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/hopthu.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Hộp Thư </a>					
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/nhantin.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none"> Nhắn Tin </a>					
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/tintuc.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none"> Tin Tức Thân Hữu </a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/TinVui.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none"> Tin Vui </a>
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/PhanUu.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none"> Phân Ưu </a>
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/suckhoegiadinh.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">SK và Gia Đình</a>
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/QuyTinhThuong.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Lá Lành Đùm Lá Rách</a>
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/TruyenCuoi.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Vui Cười</a>
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/giachanh.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Ẩm Thực/Gia Chánh</a>
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/xuan.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Trang Xuân</a>
						&nbsp;&nbsp;


					<a href="http://thatsonchaudoc.com/banviet2/CaoThoaiChau/CTC_listing.html" >  
						<b> <span style="text-decoration: none"> Cùng Tác Giả</font></b></a>
						&nbsp;&nbsp;
					</font></b> 
	

	
				    </p>
		  		  </td>
				</tr>
     			    </table>	
	    	        </td>
       	     </tr>  <!--- End Menu Bar --->
		  <tr >   <!--- Start Body --->

		    <td align="center" >
			  <TABLE border="4" cellSpacing=5 borderColorDark=#253431 
                        		cellPadding=0  borderColorLight=#6b948a cellspacing="0" cellpadding="0" bgColor="white"    background=""  >
				<tr>
				 <td>
<blockquote>
 

<div class=Section1>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt'><br>
</span>Làm nghề dạy học, lại chuyên cần đọc người khác nên tôi có nhiều cơ hội
tiếp thu và sử dụng  tiếng nước tôi một cách …khá vất vả!.Tinh hoa ngôn ngữ của 
các nhà thơ VN đang nằm trong tôi, tôi cám ơn họ cũng như không quên những người
thầy đã dạy tôi tiếng Việt trong nhà trường, cám ơn cả những thế hệ học trò đã
vô hình trung bổ sung cho cái vốn này  của tôi. Và tôi có những người bạn 4 miền,
tất nhiên có những người tình, xin cám ơn những trái tim đến với tôi khi rung
khi đứng đã để lại trong tôi, chao ôi , tính đa cảm của tiếng Việt. Ngoài ra,
do thường sống “ngoài đường” từ thuở nhỏ, trải qua thăng trầm của nước tôi, nên
tôi có một kênh thứ hai tiếp thu tiếng mẹ đẻ. Là tổng hợp của hai kênh đó, những
gì có được về tiếng Việt đã cho tôi thấy đây là một thứ tiếng hết sức khó học,
bởi vì nó tinh tế quá sức lẽ mình,  phức tạp, tổng hòa của công cụ giao tiếp với
khả năng hàm chứa tự thân lòng nhân ái, mềm mại của tâm hồn người Việt.</p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'>NS Phạm Duy
viết “ Tiếng nước tôi bốn ngàn năm ròng rã buồn vui (…) thành tiếng lòng tôi”.Học
giả kiệt hiệt Phạm Quỳnh ở thế kỷ trước có nhắc “…tiếng ta còn, nước ta còn”-
còn cả hai , thưa tiền bối!</p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt;color:red'> </span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt;color:red'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><b><span style='font-size:18.0pt;
color:#C00000'>TIẾNG NƯỚC TÔI</span></b></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><b><span style='font-size:14.0pt;
color:#C00000'>Cao Thoại Châu</span></b></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt;color:red'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><b><span
style='font-size:14.0pt;color:red'>1. Những người Thầy khai tâm</span></b></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt'>      Quê tôi là một làng có nền địa chất là cát tân bồi
vùng biển tỉnh Nam Định. Khó lòng không nhớ làng thật thanh bình với chùa một
nơi, đình một chỗ sạch sẽ khang trang  và đầm ấm xanh rờn bóng nước của cây của
ao chùa ao làng sạch sẽ như có ai lau. Làng còn có nhà nghỉ của viên công sứ
Tây, một nhà đoan theo kiểu biệt thự bốn mái ngói với những cây bàng không biết
tuổi đã bao lăm mà trèo lên muốn hụt cả hơi nhưng dù trầy trật tay chân vẫn quyết
trèo vì sự quyến rũ chịu không thể nào nổi của những trái bàng vàng rụm và thơm
trầm hăng hắc mà ngọt dễ chịu.Lượm dưới gốc ăn thì quá dễ nhưng ăn thấy mất
ngon vì ăn mà cứ nghĩ là ăn cái nhát quá, óc trẻ con nghĩ như thế. </span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt'>     Gia đình giàu có nhất làng nhất huyện. Ngôi đất
giờ ước lại có lẽ cả chục ngàn thước, vuông vức bốn bề tre trúc, hai cổng vào
cánh nặng như cánh cổng làng. Nhà làm thành 4 dãy theo hình chữ U vuông, hai cạnh
chữ U được nối liền bằng một dãy làm theo kiểu khác quanh năm cửa đóng then cài
trừ ngày tết giỗ vì đó là nhà thờ. Nhà có 3 sân , sân tiền rất lớn để kéo đá
lúa khi mùa màng tới, hai sân sau dùng trong sinh họat gia đình. Những dãy nhà
đều lợp ngói vững chắc đủ sức chống bão, có chiều dài thiếu chiều ngang không
thành từng phòng mà thông thống hàng vài chục mét mới có tường ngăn, vừa để chứa
lúa vừa làm chỗ cho người nhà sinh sống. Người trong nhà, ngòai vợ chồng con
cái chủ nhà, gồm một chú canh điền, không vợ con ở với cha tôi là anh họ, là một
bà cô họ không chồng ở với anh chị làm việc nấu nướng cho tất cả mấy chục con
người. Người nhà là vợ chồng người con nuôi được dành chỗ ở riêng, vợ làm việc
đồng áng còn người chồng như một tạp vụ trong nhà. Và người nhà còn là những chị
vú em chuyên mang bầu sữa ra nuôi con chủ, bế em là vài thiếu nữ trong họ hàng
đến ở như con nuôi…Người nhà còn là một ông cụ râu tóc bạc phơ chắc cũng dưới
tuổi lục tuần, ông là em út của bà nội tôi, ông hay đọc Tam quốc chí , Sấm Trạng
Trình… bằng lời và bắt tôi nhổ tóc bạc. Nhờ vậy tôi biết rất sớm chuyện <i>Đào
viên kết nghĩa, Chu Du hộc máu, Lục xuất Kỳ Sơn/Thất kỳ cầm Mạnh Họach-</i> một
kiểu học chữ Hán hấp dẫn. Một đêm thanh vắng, tôi thấy chị vú ở trong giường
ông, bé con nhưng tôi run lên bần bật mường tượng có chuyện gì đó giữa hai người
thầy, sợ ăn đòn tôi không dám nói ra.</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt'>        Mười hai tuổi mới bỏ quê lên thành phố cho nên
trong ký ức vẫn còn nguyên một gia đình mấy chục người, giàu và nghèo khác nhau
đang dựa vào nhau mà sống không khi nào to tiếng với ai, không bóng dáng cái
ác, thậm chí sự cay nghiệt cũng không.Tuy nhiên, đó là nhà địa chủ, cha không
làm gì ác,làng xóm sau này nói lại ai cũng mến thương nhưng đận giảm tô năm 1952
gì đó cha không nhanh chân lên thành phố thì chắc cái giàu đã bị biên chế vào
cái ác mất rồi, còn đâu mà sống tới  97 và ra đi chỉ sau một ngày bệnh!</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt'>     Người vú, ông cụ bạc đầu, thiếu nữ bồng em, vợ chồng
người anh nuôi,anh chăn trâu, người cô họ trầm lặng  mẫn cán…là những người thầy
dạy cho tôi những tiếng Việt thuộc dòng ngọai khóa nhưng tràn đầy êm ái đầu
tiên. Người thanh niên chăn trâu kiêm liên lạc ở trong nhà tên Hưởng sau đi bộ
đội lên Điện Biên Phủ còn lén đến thăm chủ cũ ngay vào dịp cải cách ruộng đất cũng
là một người thầy nữa vì những năm trước đó, khi tôi mới bắt đầu là đứa thích
rong chơi, thích ăn chung, ngủ chung với người làm, tôi hay theo anh đi chăn
trâu để bắt cào cào nướng ăn, đi bắt chim, hái trái cây hoang ngòai bờ biển. <i>Tôi
bắt đầu học tiếng Việt từ những con người chất phác, thân thiện này, những tiếng
Việt tôi được dạy cho đó là tiếng của yêu thương, nhân ái.</i> Một chị vú kể rằng,
cô gái bồng em,cho em ăn bột nhưng em - là tôi- chả ngày nào quên hai cữ sữa của
chị dù lên 1 tôi đã có em. “ Mầm bú tí”,là câu tôi hay nhắc trong ngày, tiếng “mầm”
tôi học một cách vô thức từ cách xưng hô của chị. Tên tôi hồi ấy là “ Mầm”, chị
gọi như thế  thay vì gọi “cậu” là tiếng người làm gọi con chủ nhà . Người nhũ mẫu
trẻ gọi tôi như gọi một đứa con và tôi xưng mình như thế, giống chuyện một anh
nước ngòai đến Hà Nội thời mở cửa, bà nội của bạn anh Mỹ hỏi “ Anh khỏe không?”,
Mỹ đáp <i>“Anh khỏe lắm, còn …em?”</i>, ấy là do trước đó anh được bạn gái dạy cách
xưng hô với cô như thế..Tiếng Anh chỉ có I và You thôi, còn tiếng nước tôi thì
nhiều vô kể tiếng để xưng hô. Dân làng tôi hiền lành và có văn vật một miền quê,
đủ trí khôn tôi  nhận ra họ ăn nói với nhau không kiểu cách nhưng thật thân
tình như chỉ sợ làm  mất lòng nhau và sợ mang tiếng hàm hồ khổ cho con cháu và
mang tiếng cha mẹ ông  bà. Thuở đầu đời tôi học được tiếng Việt có gói lễ nghĩa
trong đấy.</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt'>Quá trình học tiếng Việt kiểu tự nhiên chủ nghĩa đó của
tôi nếu xét theo “lịch sử dân tộc” thì có thể gồm mấy thời kỳ.<i>Từ bập bẹ
-1945</i> ngấm từ những lời ru truyền thống không phải của bà, của mẹ mà là của
chị vú, chị nuôi em; <i>1945-1950 </i>là thời Việt Minh, những tiếng <i>thằng</i>
Tây, <i>Việt gian, dân quân, phụ nữ</i>… con nít không hiểu gì nhưng nghe miết
rồi cứ thế mà hót như…chim! Tiếp theo, <i>1950- 1952</i> là lúc tôi đã đi trường,
Tây quay trở lại chiếm vùng quê tôi. Nghe và phải chào ảnh một cái ông mặt bụ bẫm
phương phi no đủ mặc đồ Tây tóc chải bóng lộn treo trong lớp là…Đức Quốc trưởng-
cũng chỉ chào như máy, nói như sáo mà chẳng thấy ông Bảo Đại là một người gần
gũi với làng mình. Trước thì học được những tiếng <i>dân quân</i>, <i>du kích</i>,
<i>đồng chí</i>, <i>chủ tịch…</i>sau là tiếng <i>hương dũng, xã trưởng…</i>Đứa
bé là tôi mới chút xíu tuổi trời đã trải qua những bài học từ vựng chọi nhau. Lớn
lên chút nữa thấy sự chọi nhau của một số tiếng Việt  đã mở ra số phận của dân
tộc mình mà tôi lênh đênh theo nó…</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><b><span
style='font-size:14.0pt;color:red'>2. Đường phố là trường dạy tiếng</span></b><span
style='font-size:13.0pt'>  </span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt'>     Năm 1952 bỏ quê lên thành phố Nam Định ở trọ nhà
thông gia của bố.  Đó là một thành phố đẹp, nhỏ nhắn và văn hiến, vào mùa hè
thành phố nhiều hoa phượng cùng tiếng ve ran như một dàn đồng ca một giọng.Sang
thu, phảng phất một mùa thu Paris mà cậu bé học được qua  những bài lecture
trong giờ Pháp văn, ẩn hiện đâu đó trong hồn những chiếc lá vàng và hơi thu vườn
Luxembourg.Thành phố không quá nhỏ cho những bước lang thang hết sức tự do của
một đứa bé xa nhà không bị câu thúc. Tất nhiên thành phố có bố cục thành những
con đường, nhà có số và không biết đó là nhà của ai, khác với dưới làng. </span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt'>Lên đây những ngày đầu tiên tôi hơi ngơ ngác vì là ở
nhà thông gia của bố, không có ai quen, không còn được nói, được nghe, được học
cách nói năng của dân làng tôi nữa. Tuổi 13 may mà lên thành, bằng không thì
gia đình đã hỏi vợ cho tôi rồi, nếu chuyện ấy xảy ra lúc đấy chắc tôi
cũng…không từ chối, vì sợ gia đình cũng có mà vì đã thấy con gái làng đang từ
hiền bỗng hóa hay hay! Quen dần với những tiếng <i>Paul Bert</i>- tên đường phố,
<i>Camp Carreau</i>-  phố Cửa Nam, <i>phố Hàng Đồng</i> là thân thiết đáng yêu
nhất vì ở đó có tiệm phở ngon số một…Thành phố lúc đó rất nhiều lính Tây, những
tấm bảng hiệu  bằng chữ Tây và nhận ra ngay là không còn tiếng gà gáy, tiếng
chó tru trong đêm thanh vắng nữa. Chiều ra Bến đò Quan nhìn sang bờ bên kia thấy
xóm làng của người ta và bỗng nhiên thấy mình đang khóc, không hu hu nhưng đẫm
lệ.Một lần nhìn con tàu hai tầng đưa mũi tách bờ lòng tôi buồn như chết chỉ muốn
bỏ mà về nhà ngay nhưng đường xa xôi quá mà từ thành phố về phải qua một lằn
ranh có tốp lính <i>Bảo Chính đòan</i> đứng canh. </span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt'>Cái mà tôi nhanh chóng nhận ra đó là quà rong tràn ngập
phố xá, cổng trường, quà sang trọng lạ lẫm như <i>kem, bánh Tây, nước đá</i>,
những lọai bánh nướng thay dần bánh gói lá ở quê. Chúng mới “phá” bao tử làm
sao! Nghe những tiếng rao của người đàn ông Tầu <i>P h á  x a,  L ụ c  t à o 
xá, Dầu chắc quẩy</i> …thấy tên ông toàn quyền Đông Dương khó thân hơn là tiếng
rao của  người bán hàng rong, nó vừa gần gũi vừa giúp thỏa cơn thèm ăn và đau
khổ khi túi không có một xu, nhất là vào những ngày mùa đông. Quà ngon lại lạ mắt
cũng giúp nguôi dần chuyện nhớ nhà. Là đứa trẻ suốt đời ham ăn ngon, tên của
món ăn rất dễ thuộc và hiểu rõ được tiếng ấy chỉ định cái gì, gợi lên hương vị
gì và, dần dần nhận ra tính tinh tế gợi cảm của tiếng Việt. Phở <i>tái</i> nghe
thì có vẻ bổ nhưng bổ chưa hẳn đã ngon, ai mê ngon thì học được tiếng <i>nạm, gầu,
sách</i> trong họ hàng nhà phở, mỗi tiếng gợi cho tôi một cảm giác riêng điều
mà tiếng Pháp ở VN thuở đó chỉ có một từ <i>Soupe chinois</i> để gọi phở, mà dịch
sát nghĩa ra thì đó là…súp Tầu hoặc cháo Tầu, là một sự nghèo nàn của tiếng
Pháp, nó xúc phạm đến phở, món ăn tinh tế, tổng hòa động thực vật nhiều tính
văn hóa và theo thời gian đã chiến thắng vinh quang trước nhiều món ăn quốc túy
khác của thế giới! </span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt'>     Lên thành phố, học trường đạo thế là muốn hay
không cũng phải học lấy những từ <i>phêro, gioan, maria</i>…sau tên mỗi ông thầy
là linh mục. Buổi chiếu cùng hai thằng cùng lớp trốn nhà ra bờ hồ rửa xe mướn
cho lính Tây và đó lại là những người thầy dạy tiếng Pháp thân tình. Vừa học
nói, học tiếng lại vừa được trả công bằng bánh kẹo thì quá sướng còn gì. Đồ hộp
của Tây không ngon ( sau này so với đồ hộp Mỹ mới biết) nhưng ra hồ giành giật
mối xe mới là thú vị.Nhờ nói tiếng Pháp kha khá nên luôn có xe để rửa, và ở đây
chen chúc giữa những đứa trẻ bụi nên học được tiếng mới là tiếng lóng. <i>Gạch
mặt</i> là người Sénégalais ngay khi sinh ra đã bị gạch 6 vạch trên hai má theo
phong tục bản xứ, họ là  lính  trong quân đội Tây, những người không quê hương
chính hiệu. Gặp những người này bọn chúng tôi được hậu đãi hơn vì hình như họ
hào phóng hơn dù đó là “lính lọai 2” trong qưân đội chiếm đóng, trông họ dữ dằn
nhưng thật dễ chịu; <i>cột nhà cháy</i> thì khỏi nói , <i>một tút</i> là 10 gói
thuốc Gaulois lính Tây trả công…Đời lang thang là trường học tiếng thật trứ
danh, học nhanh, đa đạng và thực hành cấp kỳ tốt. <i>Quỷnh </i>= nhà quê, <i>tẩn</i>
=nện, <i>kê tủ đứng</i> = chặn họng, <i>chớt </i>= ăn hàng, <i>Marie Sến phông
ten</i> = người ở gái ( vốn gọi là con Sen, ban đêm thường tụ tập quanh vòi nước
công cộng [fontaine] gánh nước cho chủ)…gần đây có người giải thích Ra ri Sến
xuất hiện khi một cuốn phim trình chiếu ở sài Gòn năm 60 có diễn viên Maria
Shell đóng, rất có lý nhưng <i>Mari Sến</i> như nêu trên, tôi đã nghe và nói từ
trước đó cả mười năm. Và tất nhiên học lười  hay <i>bát phố</i> thì phải <i>quay
phim</i> khi làm bài trong lớp. </span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt'>Một chút éo le, trong lớp tòan con trai nên không khí
nghịch  có phần lấn át, thế mà mỗi sáng  vào lớp có đạo hay không cũng đều phải
đứng lên đọc kinh đầu cúi  xuống mà kinh thì toàn những tiếng người ta viết từ
thời nảo thời nào, nó vừa lủng củng vừa làm sao ấy. Một lần đang đọc kinh, nhìn
xuống sàn lớp thấy chân ông cha mắt lim dim, đầu cúi xuống trang nghiêm đang nhịp
nhịp rất <i>quấy</i> thế là tôi phì cười.Theo nội quy,ông cha trao cho tôi một
mảnh giấy ghi “ 2 consigne + 30 roi”, trong giờ ra chơi kẻ “ <i>báng bổ đấng
chăn chiên</i>” phải lên phòng giám thị thọ phạt, đau chết người mà còn phải
khoanh tay nói thưa cha con biết lỗi khi lòng thấy mình chẳng làm gì nên tội.</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt'>Một lần có ông cậu ruột bị Tây đi càn bắt đem về thành
phố, người nhà lên nói Tây thấy ông thì nó bắt chẳng cần biết cậu tôi có là Việt
Minh hay không vì hình như dưới mắt Tây cứ ở vùng quê thì ai cũng là Việt Minh
cả. Lớn thêm chút nữa tôi hiểu điều đó là có lý! Cậu bị giam ở Nhà Máy chai và
gia đình giao cho tôi công việc tiếp tế hàng tháng, đó là nơi kín cổng cao tường
và nhiều dây thép gai, chẳng thấy chiếc chai nào như tên gọi. Qua chiếc cổng có
hai lính canh, tôi hỏi và một lính <i>gạch mặt</i> chỉ cho tôi khu cậu tôi bị
giam. Tấm bảng <i>“Tù mãn chiến tranh”</i> gợi trong tôi rất nhiều thương cảm,
vào khu này là những người mà Tây không chứng minh được là du kích nhưng thả ra
thì ngại bèn nhốt luôn .Quân viễn chinh trên đất nước người ta làm sao chứng
minh được điều này khi hồi còn ở dưới làng tôi đã nghe ai đó bảo Tây thường nói
<i>Ma Việt Minh</i> vì có đó rồi biến lúc nào…Tây chẳng rõ! Họ xác xơ và những
người đi tiếp tế còn xơ xác hơn.Ra vào khu này vài lần tôi chợt nghĩ những người
vào đây không phải Việt Minh cũng sẽ thành người của Việt Minh và cuộc chiến
tranh, theo suy nghĩ của tôi lúc ấy, sẽ không bao giờ kết thúc. Tuổi dậy thì-
tôi dậy thì sớm lắm- tôi bắt đầu nhận ra trong lòng mình có cái gì thật buồn, mỗi
lần mang quà bánh vào cho ông cậu càng thấy buồn hơn. Một lần tôi thấy mình bùi
ngùi muốn khóc khi mường tượng sẽ không bao giờ còn được bước chân trở lại khu
nhà giàu có, xóm làng thanh bình thân thiện nữa. Không giải thích được, chỉ là
nghĩ chênh chao vậy thôi.Mấy chữ <i>“Tù mãn chiến tranh”</i> ám ảnh tôi hoài về
việc về lại quê nhà, nhất là mỗi khi rửa xe cho lính Tây. Thành phố thành nơi
xa lạ, xa lạ mỗi ngày một thêm…Mỗi tối đi qua những con đường có ánh đèn xanh đỏ
của các Bar buvette tôi biết thêm tiếng <i>nhà thổ</i>, một thứ làng quê tôi
không có, jamais de la vie!</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><b><span
style='font-size:14.0pt;color:red'>3. Học trên đường thiên lý!</span></b></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt;color:black'>    Trong cả tuần lễ liên tục có những đám
khói bốc lên ở chỗ này chỗ kia trong thành phố Nam Định, nó vẫn yên tĩnh ít ra
là cho lứa tuổi tôi, không có không khí lửa bỏng nước sôi nhộn nhạo thất thần
như một cuộc “tháo chạy tán lọan” tại Sài Gòn những ngày tháng Tư 1975 sau này.
Một buổi sáng ra đường sớm tôi thấy ngoài phố có vẻ gì bất thường, một vài người
<i>cảnh binh</i>  hớt hải chạy theo những chiếc <i>cam nhông</i>, khói cao hơn
và mù mịt khi tôi  dừng chân trước tòa tỉnh trưởng; qua vườn hoa  chỉ có vài
chiếc lá trên lưng con hổ tượng mà tôi hay cỡi và bị người coi vuờn chỉ tay
quát ê ê, những ông già hay ra đấy khi rạng đông sáng nay thưa thớt lắm.Buổi
chiều, trong cái ngơ ngác không hiểu gì của tôi, những chiếc xe mà tôi chưa hề
thấy bao giờ và những người lính cũng chưa hề quen mắt tiến vào thành phố.Việt
Minh vào, thì ra lính Tây bỏ thành phố rút đi, không có đánh nhau.Cờ đỏ sao
vàng lác đác trên đường, thông báo của <i>Ủy ban Tiếp quản</i> đọc nơi này nơi
kia,thành phố Nam Định thay đổi chủ. Trong lòng tôi không một chút hoang mang,
cũng không có chút gì hoảng sợ nhưng nhận ra một cái gì đã thay đổi và mơ hồ thấy
mình bị cuốn theo nó. Tôi nhớ nhà. Một ít ngày sau, thấy không còn có thể ở lại
nhà thông gia, tin tức của gia đình cũng mất biệt, không biết phải làm gì, xin
được ít tiền tôi mua vé ô tô đi Hà Nội theo với người hàng xóm là công chức bị
Tây bỏ rơi.Như một cuộc đi trốn, nhìn vẻ mặt của những người trên xe tôi hiểu
ra như vậy.</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt;color:black'>Đến Hà Nội buổi chiều, đang tháng 7 thành
phố nóng hầm hập vẫn lính Tây đi <i>pa-tui</i> và nhộn nhịp, không ai để tâm đến
một đứa bé đang hoang mang không hiểu vì sao lại lên đây, nhất là đi đâu từ bến
xe này.</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt;color:black'>    Đi Hải Phòng mấy tháng sau đó. Hải
Phòng đặc nghẹt người, trường học, vườn hoa, nhà hát..không còn chỗ cho người tứ
xứ đổ về, tạm trú chờ xuống tàu <i>di cư vào Nam</i>. Mười lăm tuổi, tôi đi
theo gia đình ông thầy cũ của bố! </span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt;color:black'>    Đặt chân lên Sài Gòn, chưa biết phải
làm gì đã gặp ngay những tiếng Việt lạ, mỗi ngày gặp một nhiều. Lớn dần theo thời
gian, hiểu ra cái chiều dài của nước Việt như một trang sách của những phương
ngữ, và từ đây phương ngữ Nam bộ, thực phẩm nuôi tôi lớn lên.</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt;color:black'>    Tiếng Việt khi vào tới Nam bộ đã trở
nên phong phú hơn so với khi còn ở cái gốc của nó. Người miền Nam ít nói những
câu nhiều mệnh đề, mà câu thường ngắn, gọn và khi phát âm phải thật thỏai mái. Ở
đây hiếm có những câu khúc khủyu lắt léo giống tiền đạo đi bóng, như “Nồi đồng
nấu ốc, nồi đất nấu ếch” ấy là tại cái tính người Nam bộ không ưa câu thúc, tự
do phải có, ngay cả trong cách nói thường ngày, trong mọi bối cảnh</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt;color:black'>Nhưng không hiểu vì sao, khi chỉ tính
cách, hành vi , tình cảnh…của một ai đó, người ta thường có những tiếng đôi,
trong đó có một hư từ dùng trong nhiều trường hợp. <i>“Cà”</i> là một ví dụ. <i>Cà
rịch cà tàng</i> như chiếc xe, cái máy cũ kỹ trông ọp ẹp thiểu não làm sao! <i>Cà
chớn,</i> thì chính là một người lông bông, tính tình không nghiêm túc, khó
lòng tin tưởng giao phó một việc gì, giao con gái cho thì càng không. <i>Cà giựt</i>
cũng một dạng ấy nhưng nhẹ nhàng hơn, chỉ một tính tình hay thay đổi sáng nắng
chiều mưa, nhẹ hơn nhưng cũng khó tin tưởng trong công việc cũng như mọi giao dịch
khác. <i>Cà rỡn</i> là người hay bông đùa khó biết lúc nào là thật khi nào là dỡn.
Người <i>Cà nhõng</i> không chí thú làm việc gì, đi rông là chủ yếu, lang thang
chuyện nào cũng ghé, không cái gì ổn định. <i>Ba xạo</i> là một tính cách nặng,
thích bốc phét sai sự thật, hay thất hẹn nhưng hình như không có ý lừa gạt ai?
Người <i>Ba lơn</i> là người hay bông đùa, có phần vui vẻ quá mà không được đặt
nhiều tin tưởng. <i>Ba hồi </i>hình như hơi tưng tửng , lúc vầy lúc khác, như
anh chàng chồng khi hay đánh vợ có lúc lại rất ư tử tế. <i>Lai rai ba sợi, Ăn
ba hột cơm, Ba cái chuyện lẻ tẻ</i>…cũng lại phải ghép với <i>“Ba</i>” mới
thành, nhưng <i>“Ba”, &quot;Cà&quot;</i> có nghĩa là gì? Thật dễ thương nhưng
không dễ giải thích. Ngày nọ ra tiệm chạp phô đầu đường mua một ít đồ tôi gặp một
người quen, người này hỏi “Ủa, <i>chứ bộ</i> nhà anh ở khu này hả?” Chưa kịp trả
lời thì chị chủ quán hồn nhiên nói <i>“ Thẩy d z ớ i tôi đâu đít d z ớ i... n h
a o ”!</i> .Thì ra là gần gũi thân thiết đến vậy, không thân làm sao &quot;đâu
đít&quot; được với nhau!</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt'>Thời đi học ở Sài Gòn lại càng “một chân trong nhà, một
chân ngòai đường” nên tôi thuộc nhanh một thứ tiếng rất Sài Gòn là <i>Tiếng
lóng</i> vốn là tiếng “chợ búa”, mỗi giới một thứ tiếng lóng riêng và có lẽ chỉ
các bậc tu hành mới không có tiếng lóng chuyên dùng (chứ không phải không
dùng).</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify;text-indent:
.5in'><span style='font-size:13.0pt'>Sài Gòn là đất trẻ, nhiều dân tứ xứ (Trung
Nam Bắc chen vai thích cánh với Hoa,Ấn,Tây,Mỹ v.v). Chủ yếu  là  thành phố công
thương nghiệp tạo thành lớp cư dân linh họat, nhiều sắc thái, cá tính  hơi “bốc”, 
trọng nghĩa khí mang tính giang hồ, thích sống thoáng, ăn chơi,khoái hoạt.Hơn
nhiều nơi khác, sức ma sát ở đây rất mạnh, càng mạnh càng bén nhạy trở thành đắc
địa của tiếng lóng. </span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify;text-indent:
.5in'><span style='font-size:13.0pt'>Dân chơi rủ nhau xuống xóm phải có dụng cụ
ngay cả lúc nắng đổ lửa là  <i>áo mưa. </i>Và rồi vào năm 1963, khi vị tân đại
sứ nước ngoài cạnh chính quyền Sài Gòn Cabot Lodge thì ngay lập tức <i>áo mưa</i>
chuyển thành…<i>ông đại sứ</i>! Là vì Cabot hao hao tiếng Pháp capote,cái áo
mưa thực! Ông chủ quán cà phê La Pagode nếu giờ còn sống liệu còn thắc mắc vì
sao có mấy chàng trai ngày nào cũng kéo đến kêu cà phê lát rồi bỏ đi, chỉ có một
người ngồi lại…đọc sách cả tiếng đồng hồ.? Không đâu, ngồi <i>làm va li</i> chờ
bạn đi kiếm tiền đến …chuộc đó!</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt'>Trên đường thiên lý Bắc Nam <i>tấm </i>bánh chưng đã
cách tân thành <i>đòn </i>bánh tét cho dễ mang rồi chăng?  Không có câu trả lời
làm hài lòng mọi người nhưng lợn thành heo thì đã rõ, lại..nhưng, vì sao người
phương Nam kêu là con heo mà lại làm ra <i>bánh da lợn</i> và trong khi người
miền Bắc nuôi con lợn mà lại “<i>nói tọac móng heo”</i>? </span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt'>Là hỏi thế, cũng trên đường thiên lý ấy tôi dừng một
trạm ở Huế.Thì ra tiếng Việt thật lạ lùng , xuyên qua những dấu giọng rất khác
nhau tiếng vẫn là tiếng, có khi rất lạ tai nghe vui vui mà chẳng hề ngơ ngác.
Ông <i>Giôn, </i>nghe tưởng một Mỹ nào nhưng hóa ra đấy là ông… chồng! Anh
thanh niên Huế chỉ tay về phía một thanh niên đang đi vào quán mà chúng tôi đã
hẹn, nói: “<i>Eng nớ</i> đó <i>tề</i>, dân <i>mệ</i> đó…”, hỡi trời<i> Mệ</i>
không già chút nào, <i>mệ</i> là một đực rựa, chính xác là một nhà thơ, dòng
hòang tộc! Tôi còn nghe một người nọ vào nhà một người kia bị chó của chủ xông
ra tiến công, người nọ sợ hết hồn ( đồng bệnh tương lân, tôi rất hiểu những
phút hồn xiêu phách tán đó) nhưng người kia không cứu anh ta, chỉ nói “Chó sủa
không <i>răng mô</i>!”         </span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt'>    Khi miền Nam có chủ mới , thành điểm đến của một
dòng người từ ngoài vào, Sài Gòn  làm quen - dĩ nhiên rất nhanh tiếng lóng- mà
những <i>đánh quả, con phe, vé , chai, bôi trơn , mắt thứ hai tai thứ bảy, phao</i>
v.v. đã trở nên quen thuộc.Có hai thứ không phải ngôn ngữ nhưng rất… biểu cảm<i>
</i>:<i> Cục gạch  </i>cắm miếng giấy lác đác có mặt trên đường phố và cái..<i>Phong
bì</i>, có nên  coi đó cũng là tiếng lóng ?</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt'>Chỉ biết, sau ngày 30-4 khi “gió đưa cây cải về trời/
rau răm ở lại chịu đời đắng cay”, tôi học được hai tiếng dành ngay cho mình - <i>học
tập</i> và nơi ấy không phải vỉa hè, không là đường phố mà là trại <i>cải tạo</i>,
một tiếng rất lạ mà tôi “học” suốt 3 năm với một học phí sòng phẳng, với một
tâm trạng không thù không hận- lịch sử có cách làm riêng của nó, tôi có cách
nghĩ của riêng tôi!</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-top:0in;margin-right:14.7pt;margin-bottom:
6.0pt;margin-left:2.85pt;text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-top:0in;margin-right:14.7pt;margin-bottom:
6.0pt;margin-left:2.85pt;text-align:justify'><b><span style='font-size:14.0pt;
color:red'>4 Từ “Sổ” hóa đến “Số” hóa</span></b></p>

<p class=MsoNormal style='margin-top:0in;margin-right:14.7pt;margin-bottom:
6.0pt;margin-left:2.85pt;text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-top:0in;margin-right:14.7pt;margin-bottom:
6.0pt;margin-left:2.85pt;text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>     
 Liếc sang chiếc đồng hồ thấy mới 5 giờ sáng, thế mà đã lọ mọ trên mạng hơn một
tiếng và bỗng nhiên nhớ tới bài thơ của 20 năm trước, bài thơ viết trên giấy hẩm
trong một tâm trạng nửa muốn sinh ra nó nửa bảo không.Lúc đấy đã 15 năm không
có hứng làm thơ và cũng không buồn cầm bút lên, là hết một thời gian đời Kiều bị
mang ra làm <i>thí điểm</i>, thấy nhà văn cũng không dễ chịu là bao…</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-top:0in;margin-right:14.7pt;margin-bottom:
6.0pt;margin-left:2.85pt;text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>    
Ra khỏi trại cải tạo bước ngay vào một thời <i>“Sổ”</i> hóa. Đầu tiên hết thảy
là cuốn <i>sổ hộ khẩu</i>, trong đó thấy không có tên mình và người <i>chủ hộ </i>là
bà vợ.Khái niệm hộ thay thế gia đình! Cảm giác bâng khuâng thôi thế từ nay là hết
đời chồng, đời cái cột nhà! Cầm tờ giấy ra trại thấy họ đóng sẵn khung chữ nhật
trong có dòng chữ “Khi về không được cư ngụ tại các thành phố thị trấn thị xã
biên giới” bâng khuâng hỏi…vậy sống ở đâu? Nhưng rồi nghe liền là mình được <i>tạm
trú</i> ( tại nhà mình!)Trước mắt là quen với cách viết lòng thòng không chấm
không phết. Trong nhà, người thuộc nhất những tiếng <i>sổ gạo, sổ nhu yếu phẩm</i>,
<i>sổ cám</i> là tôi- chồng chủ hộ và là người tạm trú, tới khi đi dạy lại là
vô số những cuốn sổ vây quanh, <i>sổ giáo án, sổ chủ nhiệm, sổ điểm, sổ hội họp…</i>Bắt
tay vào nghề, trong chương trình Văn lớp 11 có trích hai câu trong thơ Nguyễn
Công Trứ rằng “<i>Nhân sinh tự cổ thùy vô </i>nghệ<i>/ Lưu thủ đan tâm chiếu
hãn thanh”, </i>biết thật nhanh rằng rồi đây còn phải “<i>nói hai thứ tiếng</i>”
như vậy nữa.</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-top:0in;margin-right:14.7pt;margin-bottom:
6.0pt;margin-left:2.85pt;text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>    
Bể học quả thực mênh mông, càng học càng thấy mình chưa biết gì nhiều. Là cách…làm
nghèo tiếng Việt bằng sự “tập trung hóa” một số tiếng.<i>Tranh thủ</i>, xưa vẫn
là tiếng chính trị ( Phong trào tranh thủ tự do…) bây giờ bao nhiêu thứ “tập
trung” vào nó : <i>tranh thủ</i> cảm tình của sếp, <i>tranh thủ</i> điểm với
người khác phái, <i>tranh thủ</i> lúc nghỉ để hút thuốc, đi chợ…Tiếng Việt vốn
có khả năng đi sâu vào ngóc ngách tâm tư của con người, mỗi ngách có một phương
tiện riêng đặc dụng, sự giàu có là ở chỗ đó, nhưng  nay thì khác.Một lần đã khá
lâu, đi Vũng Tàu đọc được tấm bảng <i>“Trung tâm thu mua giết mổ gia súc gia cầm”</i>.
Nghĩ đến sự tốn tiền của tấm bảng! Chi mà “trung tâm” cho lớn lối? <i>Thu</i>
mà không <i>mua</i> chẳng lẽ lấy không của người ta? ; <i>giết</i> gia súc có lẽ
nào không <i>mổ</i> cứ để nguyên con mà bán? Bệnh trùng hai tiếng cùng công dụng,
lãng phí thay! <i>Lắp ghép</i> là một ví dụ.Cũng thế, tiệm may một thời là “Cửa
hàng <i>may đo</i>”, chao ôi, muốn <i>may</i> áo quần thì đương nhiên phải <i>đo</i>
rồi, không đo mà cứ may tràn thì nó thành cái áo chòang tùm hụp của phụ nữ Ả rập!
Nếu như thế phải đề là “<i>Cửa hàng may đo cắt khâu vắt xổ.</i>..” may ra mới
có chỗ cho mọi công đoạn cùng có mặt trong việc làm ra áo quần cho công bằng!</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-top:0in;margin-right:14.7pt;margin-bottom:
6.0pt;margin-left:2.85pt;text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>Từng
ấy năm là một quãng thời gian đi rất nhanh, rất nhanh ứng với quá trình học-mà-không-hỏi
cách sử dụng tiếng “chính trị” cho các lĩnh vực khác. “Từ khi chung sống đến
nay em luôn cố gắng làm tròn vai trò người vợ người mẹ người con trong gia
đình…”, giả định đó là một đọan trích thư của một cô vợ gửi đức anh chồng,
nhưng có thời  “sổ hóa” nó đi thành “ Kể từ <i>quá trình bắt tay nhau xây dựng</i>
gia đình, em luôn <i>phấn đấu hòan thành chức năng nhiệm vụ</i> người vợ, người
mẹ và người con trong gia đình để anh <i>yên tâm công tác hòan thành xuất sắc
nhiệm vụ trên </i>giao…”. Tình cảm đời thường một khi “chính trị hóa” nghe khô
khốc làm sao! Chuyện có thật.Một lần đâu khỏang năm 80 gì đó, đi dự một đám cưới
của anh bạn đồng nghiệp, người trưởng họ nhà gái mặc đồ cán bộ tóc có phần muôi
tiêu đứng lên tuyên bố lý do..rồi bất thần ông hô “Nghiêm” để mọi người nhìn
lên lá cờ! Lễ <i>tuyên hôn</i> thay vì lễ cưới truyền thống, mới thì có mới
nhưng đâu phải cứ mới là không dị ứng.</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-top:0in;margin-right:14.7pt;margin-bottom:
6.0pt;margin-left:2.85pt;text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>Trong
cái tật dài dòng khi nói khi viết dường như có ẩn chứa một sự kỹ lưỡng sợ người
nghe không <i>nắm</i> (xưa là nắm một vật hữu hình nay nắm cả cái vô hình) hết
ý mình, nên mới có chuyện truyền nhau như vầy. Một cửa hàng bán cá ở mặt tiền một
hôm có tấm bảng ghi chữ lớn ( may là ghi bằng phấn) : <i>Hôm nay cửa hàng có
bán cá tươi</i>. Một khách mua nói chẳng lẽ hôm qua? Chủ tiệm nghe có lý bèn
xóa hai chữ hôm nay.Lại bảo cửa hàng này chẳng lẽ là…cửa hàng chỗ khác? Chủ ngớ
ra bèn xoa thêm hai chữ cửa hàng! Khách không sợ chậm về cá bị ươn, nói cá để
bán không lẽ để biếu không? Bẽn lẽn một chút, chủ bôi thêm hai chữ có bán, tưởng
mọi sự đã xong. Nhưng khách là một người ham học tiếng Việt nên trước khi đạp
xe đi còn bảo, từ xa đã ngửi mùi tanh, đã nhìn thấy cá trên sạp không lẽ khách
lầm với thịt chó? Tấm bảng sạch trơn, chủ định mang vào nhà thì khách ngăn lại
nói: Anh quên một thứ rất quan trọng là…bảng giá! Thừa và thiếu là như vậy! Tiếng
Việt xem ra cũng khá “nghiệt”, người Việt học nó đâu có dễ!</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-top:0in;margin-right:14.7pt;margin-bottom:
6.0pt;margin-left:2.85pt;text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>Hội
nhập với thế giới ắt là sẽ tiếp nhận nhiều khái niệm, tri thức, khả năng đào
sâu vào những cõi xa thẳm của đời, của cộng đồng, của biển học và của những góc
khuất, những nỗi éo le, những chuyện tình đẫm lệ, cả <i>khỏang tối dưới chân
đèn</i> của con người. Những thứ ấy đến từ thế giới bằng ngôn ngữ vào Việt Nam.
<i>Tiếp thu </i>phải giải quyết ổn thỏa, hợp lý và mang tính cách Việt Nam
trong một chừng mực có thể. Người Tàu đi trước cho nên một số từ phương Tây du
nhập vào đây qua con đường của họ và do các cụ nhà mình vốn thâm nho tiếp nhận.
Do thế, London mới thành <i>Luân Đôn</i>, Italie thành <i>Ý Đại Lợi</i>,
Montesquieu thành <i>Mạnh Đức Tư Cưu</i>, và một cách vui vui Inspiration
thành...Yên Sĩ Phi Lý Thuần hoặc ai đó dịch Laboratoire thành Lã Bố Ra Tòa bị Tản
Đà ( hay Ngô Tất Tố) chửi cho là...đồ vô lại v.v. Sau một thời kỳ tồn tại , nhiều
tiếng nước ngoài đã được điều chỉnh, Montesquieu đọc theo nguyên ngữ mà không
theo Tầu nữa. Nhưng rồi có lẽ vì muốn “quần chúng hóa” cao nên lại có kiểu mới
phiên âm tiếng nước ngoài chỉ tên riêng. Cap Vert ( tên đất, có nghĩa Mũi (đất)
Xanh) đem phiên thành <i>Cáp Ve</i> thì vừa mù tịt nếu tìm trên bản đồ vừa dị hợm
làm sao ấy. Cap de Bonne Espérance nghe là hiểu liền đất ấy có nghĩa gì và vì
sao người ta gọi nó như thế, đem phiên âm thành <i>Cáp Đơ Bon Ets Pê Răng Xơ </i>nghe
lủng củng, mù tịt mà cũng không kém phần khôi hài…Sao không dịch là Mũi Hảo Vọng?
Muốn cho quần chúng đọc được sao không nâng quần chúng lên mà lại hạ tri thức
xuống? Hạ tri thức xuống khác nào gọt chân cho vừa giày? Trước đây nghe đồn nhà
bảo sanh nọ gắn tấm bảng <i>“Xưởng đẻ”</i> thay cho “Phòng sanh”, lời đồn mà
đúng thì quá tội nghiệp cho tiếng nước tôi vốn là thứ tiếng sang cả thanh lịch
chứ đâu có hạ cấp như vậy?</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-top:0in;margin-right:14.7pt;margin-bottom:
6.0pt;margin-left:2.85pt;text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>Sang
thời <i>“Số hóa”</i> phải nói báo chí giữ vai người thầy khá hiệu quả. Đặc biệt
là báo trào phúng.Ở đây có lối <i>“Từ điển tra ngược”</i> khá phong phú làm cho
nhiều sự việc được gọi đúng tên hoặc đúng bản chất của nó. Trong một bài phản ảnh
kỉểu nói cho xong chuyện của  “quan”, nhà báo hạ hai tiếng <i>“Nô tế bồ”</i> (
no table = miễn bàn !) là đủ thay một lời bình luận dài dòng mà dễ mếch lòng! <i>Chìm
xuồng</i> là hai tiếng có tuổi thọ rất cao, có khi đạt tuổi ông Bành Tổ không
chừng. </span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-top:0in;margin-right:14.7pt;margin-bottom:
6.0pt;margin-left:2.85pt;text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>Nói
dài nói dai nói thừa nói thiếu là những khuyết tật của “ông thầy” mà người Việt
Nam chính cống học tiếng Việt thời nay phải nên lưu ý để…tránh vết xe đổ của thầy!</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-top:0in;margin-right:14.7pt;margin-bottom:
6.0pt;margin-left:2.85pt;text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>Và
thời “số hóa” còn kiểu…phịa ra tiếng Việt.Một nhà văn viết rằng:</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-top:0in;margin-right:14.7pt;margin-bottom:
6.0pt;margin-left:2.85pt;text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;
color:black'>Một tin nhắn (chị mua bánh mì cho em nhé) được chuyển thể sang
ngôn ngữ 8x như sau: <i>“Chj mua bah' mj cho em nak”</i>  hoặc “<i>C by bak' mj
4e nk”.</i> Nghe đâu người nhận tin phải điện hỏi người nhắn muốn làm gì! </span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-top:0in;margin-right:14.7pt;margin-bottom:
6.0pt;margin-left:2.85pt;text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;
color:black'>Sử dụng tiếng Việt trong văn nói và văn viết đang ngày càng biến
tướng thành một ngôn ngữ tiếng Việt không phải, tiếng Anh cũng chẳng giống mà gọi
là ký tự thì cũng không đành. Trên thế giới chắc chỉ có Việt Nam mới có kiểu
pha tạp ngôn ngữ như thế này..“Chị có khỏe không? bao giờ chị được nghỉ hè thì
về nhé. Bố mẹ nhớ chị lắm đấy. Đừng quên mua quà cho em nữa”.Và bản được “mật
mã hóa” là <i>“Cj c0' koe? 0? Ba0 gj0 Cj du0c ngj hE, b0^' mE. nk0' Cj lEm'
dey'. don't 4get by quA` 4e nUk.”. </i>Đây là đỉnh cao của tiếng Việt thời “số
hóa”?<i> Nô tế-bồ!</i></span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-top:0in;margin-right:14.7pt;margin-bottom:
6.0pt;margin-left:2.85pt;text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;
color:black'>Tuổi đời đã hơi nhiều nhưng có ‘ăn” của trời tất phải ra công để
“học”, mà tiếng nói là báu vật trời cho.Học đến chừng này chưa nói là biết được
gì nhiều về tiếng nước tôi, nhưng hiểu vào thời điểm hiện nay, tiếng Việt vừa bị
“ lạm phát” lại vừa “ thiểu phát”. Lạm phát ở cấp độ 1 thì có tiếng <i>“chỉ đạo”</i>
bởi hễ có chút quyền là ai cũng dùng nó được mà nhiều khi chỉ là…trống rỗng. Một
ông hiệu trưởng giao việc cho thầy cũ của mình cũng bảo “Thầy làm đi có gì khó
khăn báo cáo để BGH <i>chỉ đạo</i> tiếp”. Sao khi giao không chỉ đạo hết mọi
tình huống đi? Lạm phát cấp độ 2 có lẽ là <i>nhận khuyết điểm</i> vì từ một cậu
học trò gian lận đến các quan chức làm sai pháp luật nghiêm trọng cũng đặt mấy
tiếng này trên môi ( chứ không phải trong lòng) thể hiện một thứ pháp luật bao
che. Còn ở cấp độ lạm phát phi mã phải chăng là…<i>chìm xuồng</i>?  Bởi biết
bao người oan ức trong đó có cả người có công với đất nước đã mất nhiều năm khiếu
kiện mà cuối cùng hồ sơ nằm yên  giấc ngàn thu trong hộc của Phủ Khai
Phong!Trong những thứ mà tiếng Việt bị “thiểu phát” tức <i>botay.com</i>, nôm
na là “<i>hút hàng</i>” thiết nghĩ nên nhớ làm lòng hai tiếng <i>“trách nhiệm”</i>
!</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-top:0in;margin-right:14.7pt;margin-bottom:
6.0pt;margin-left:2.85pt;text-align:justify'><b><span style='font-size:13.0pt;
color:black'>5-2010</span></b></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><b><span
style='font-size:13.0pt'><br>
<br>
<br>
</span></b></p>

</div>


<!-- copy part 2  Replace </body></html> by  -->


<!--- REPLACE LAST </HTML></BODY> --->

<div align="center">

<p> <font  face="Arial" size "1" color="blue">

	<a href="#" onClick="history.go(-1);return true;" 
		onmouseover="popup()" 
		onmouseout="kill()"><img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/Backarrow2.gif" alt="" border="0"> 
	</a>

	<a href="#" onClick="history.go(-1);return true;">Trở lại trang trước 
	</a>

	<a href="#top" class="nav" 
		onmouseover="popup()" 
		onmouseout="kill()"><img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/Toparrow2.gif" alt="" border="0"> 
	</a>

	<a href="#top" class="nav">Trở lên đầu trang 
	</a>
      
</P>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

</div>

	    </td>
    	   </tr>
	  </table>
      </td>  <!-- end windown width = 950 -->
  



    </tr> <!--- **** end 100 % Window --->
   </table>
  </td>
 </tr>
</TABLE>
</BODY>
</HTML>
�