XEM VÀ ĐỌC THE DA VINCI CODE

                                  

                                                  DÂN BẢY NÚI

 

     Đọc hết gần năm trăm trang The Da Vinci Code, mới thấy là phim đã  theo rất sát truyện dù có rất nhiều thay đổi khá lý thú. Đây là một thay đổi lý thú nhất: Không gian thì giống nhau: bên ngoài nhà thờ. Thời gian thì trái ngược: trong sách, ban đêm tràn ngập ánh trăng; trong phim, ban ngày trời đầy mây trắng.

      Sách mô tả thế này: “Sophie đưa bàn tay mềm mại đặt lên một bên khuôn mặt chàng. Rồi ngã người tới hôn chàng một cách trìu mến lên má”. (Sophie reached out and placed her soft hand on the side of his face. Then, leaning forward, she kissed him tenderly on the cheek). Rồi họ hẹn hò gặp nhau ở Florence của Ý. Mẫu đối thoại hẹn hò rất phê khiến cho “Sophie lại ngã về phía trước và lại hôn chàng, lần này hôn lên môi. Thân thể họ áp sát nhau, thoạt tiên êm dịu rồi tan vào nhau”. (Sophie leaned forward and kissed him again, now on the lips. Their bodies came together, softly at first, and then completely). Và đây, cũng cảnh đó trong phim: “Đôi bạn nhìn nhau cười cười. Rồi chàng vòng tay kéo nàng áp vào ngực mình, đầu nàng tựa một bên vai. Lâu độ vài ...giây, chàng nhẹ đẩy nàng ra, âu yếm nhìn vào mắt nàng, khẻ nói: You take care. Nàng âu yếm nhìn chàng: Yes! Chàng cúi mặt, đặt đôi môi lên...trán nàng. Và họ nhìn nhau, cười cười từ giã”!

      Sao kỳ vậy kìa? Thuyền quyên gặp anh hùng, gái chưa chồng gặp trai chưa vợ, cùng  trải qua những giây phút gian nguy, vào sinh ra tử,thập tử nhất sinh thì...tả như trong truyện là phải hơn, chớ đâu như trong phim chỉ là một nụ hôn hờ hững vào một chỗ vô tội vạ. Hẳn có cái gì...lấn cấn đây! Phải chăng vì đêm đổi thành ngày nên tâm tình cũng đổi? Hoặc đây là nụ cười...mona lisa của nhà sản xuất tặng cho mối giao hảo kém mặn nồng giữa hai nước đồng minh Mỹ - Pháp?

 

PHIM và TRUYỆN   

 

        Dù thực chất có là gì, cốt truyện vẫn hấp dẫn. Mở đầu bằng một vụ sát nhân. Không gian là viện bảo tàng Louvre của thủ đô nước Pháp. Địa điểm là phòng trưng bày tranh của Leonardo Da Vinci. Sát thủ là một tên trông như ma trơi. Nạn nhân là vị giám đốc viện bảo tàng. Ông đã bị bắn một viên đạn vào bụng. Sát thủ định bồi thêm phát ân huệ nhưng rồi mỉm cười lặng lẽ bỏ đi. Hắn đã nhận được lời khai chỗ dấu viên đá chủ đúng theo lệnh trên. Sớm hay muộn ông cũng chết. Tốt hơn là để ông chết từ từ, để ông hưởng cái thú... đau thương như hắn hưởng mỗi ngày.

    Kết quả của sự đùa giỡn với tử thần này dẫn đến toàn bộ diễn biến rất hồi hộp sau đó.     Bởi chính trong những giây phút mong manh của đời mình, vị giám đốc bảo tàng đã cố sức dùng máu của mình vẻ một ngôi sao năm cánh trên ngực và nguệch ngoạc bốn hàng số và chữ lên sàn gỗ:

13-3-2-21-1-1-8-5

O, Draconian devil!

Oh, lame saint!

P.S. Find Robert Langdon

     Robert Langdon là tên của vị giáo sư trường đại học Harvard, được mời qua Pháp thuyết trình đề tài về biểu tượng tôn giáo. Hàng chữ cuối cùng là nguyên do ông bị cảnh sát triệu đến hiện trường trong tư cách hung thủ vì nạn nhân đã chỉ đích danh ông.

      Riêng với nhân viên giải mã Sophie Neveu của Sở Cảnh Sát Trưng Ương thì đó là lời nhắn của vị giám đốc bảo tàng, cũng là ông nội của cô, dành riêng cho cô. P.S.là viết tắt chữ Princess Sophie, biệt danh mà ông gọi cô khi còn nhỏ.  Ông nội cô còn là lãnh tụ của một hội kín tên có là Priory of Sion, thành lập từ năm 1099.  Hội này có nhiệm vụ bảo vệ một hồ sơ tối mật trong đó gồm các chứng từ cho biết Chúa Jesus mang giòng máu hoàng tộc, nhiều quyền lực, có vợ có con và hậu duệ còn tồn tại.  Ngược lại, giáo đoàn Opus Dei trực thuộc tòa thánh Vatican có nhiệm vụ bảo vệ bằng mọi giá sự trong sáng của Thánh Kinh trong đó ghi chép Chúa Jesus là con của chúa Trời, không vợ không con. Cái mấu chốt gây cấn của câu chuyện là ở sự tréo cẳng ngổng đó. Hồ sơ tối mật mà bạch hóa thì Kinh Thánh sẽ từ tơi tả đến te tua. Nhưng cả trăm năm nay, từ ngày Opus Dei thành lập, Tòa Thánh  không ghi nhận tin tức bạch hóa từ phe... địch mà chỉ ghi nhận báo cáo tội ác của phe mình. Vì vậy, ngay sau khi nhậm chức, vị Tân Giáo Hoàng ra lệnh giả tán giáo đoàn Opus Dei. Trong bối cảnh đó, câu chuyện hình thành.

          Để tìm Robert Langdon, dù chưa được lệnh, Sophie cũng vội đến hiện trường. Biết chắc vị giáo sư sẽ bị còng, cô bày trò đánh lừa viên cảnh sát trưởng Fache để cô có đủ thì giờ giải mã bốn hàng chữ số. Đó là trò chơi hoán vị mẫu tự của ông nội cô. O, Draconian devil là Leonard Da Vinci và Oh, lame saint là The Mona Lisa. Trên tấm kính chắn trước bức tranh Mona Lisa cô khám phá một mật mã khác. Lục soát phía sau bức tranh của Leonard Da Vinci treo đối diện, cô tìm thấy một chìa khóa hình chữ thập. Cô không đủ thì giờ để giải mã hàng số, chỉ đủ may mắn trốn thoát cùng giáo sư Langdon bằng một hành động thí mạng cùi...

      Đại úy Fache bực tức cho lệnh truy nã. Ảnh hai người được phổ biến khắp nơi. Cảnh sát quốc tế được nhờ cậy tiếp sức.  Robert và Sophie vừa lo đào tẩu vừa cố giải đoán ý nghĩa và công dụng của chiếc chìa khóa. Sau bao suy diễn vất vả, họ đi đến kết luận giản dị: chìa khóa tương trưng cho ngân hàng và chữ thập là biểu tượng của quốc kỳ Thụy Sĩ. Ông nội của Sophie để lại cái gì trong nhà băng Thụy sĩ. Và họ xông xáo đến đó. Chiếc chìa khóa cho phép họ tiến sâu vào ngân hàng nhưng cần phải có mật số mới lấy được hộp ký thác. Họ lại phải vận dụng... đỉnh cao trí tuệ. Mật số có thể chính là dòng mật mã đầu tiên chưa dùng đến. Họ bấm số theo thứ tự đã ghi: 13-3-2-31-1-1-8-5. Không kết quả. Họ chỉ còn được phép thử một lần duy nhất nữa hoặc mãi mãi di vật đó trở thành vô chủ. Sophie nghĩ về sở thích của ông nội. Ông thích nhất trò hoán vị. Họ vừa hoán vị mẫu tự thì hẳn đây là hoán vị con số. Phải rồi, chuổi số Fibonacci 1-1-2-3-5-8-13-21.Đặc điểm của nó giúp ông dễ nhớ: con số kế tiếp là tổng số của hai số đứng trước. Tuy vậy họ vẫn đứng tim khi bấm số. Di vật là một hộp bằng loại gỗ quý với một bông hồng năm cánh được chạm trỗ tinh vi trên nắp. Thoạt tiên, họ nghi ngờ chiếc hộp đựng chén Thánh là vật truyền thuyết được săn tìm trên hai nghìn năm qua liên quan đến phu nhân của Jesus, đến hồ sơ tối mật. Nhưng họ không có thì giờ nghĩ suy thêm. Cảnh sát đã ập tới bủa vây bên ngoài. Vị chủ ngân hàng giúp họ vượt thoát bằng xe chở tiền nhưng lại chính ông này uy hiếp họ để tước đoạt chiếc hộp. Họ phải hiệp sức dụng kế choảng ông chủ nhà băng và cướp xe tiếp tục trốn chạy. Cùng đường, họ đến nhà ông Teabing, bạn của giáo sư Robert, người suốt đời đam mê nghiên cứu chén Thánh, hy vọng ông này giúp họ giải tỏa các thắc mắc về ý nghĩa và công dụng của chiếc hộp khắc hoa hồng...

      Trong khi đó sát thủ đến địa điểm tiết lộ, đập vỡ nát sàn nhà thờ mà vẫn  không tìm ra viên đá chủ. Sát thủ kinh hoàng điện báo với Ông Thầy. Sát thủ thật ra là đệ tử vị giám mục thủ lãnh giáo đoàn Opus Dei. Ông này có dịp cứu mạng hắn và cho phép hắn hành xác tóe máu để được Chúa thương yêu cứu rỗi. Vị giám mục này đang bất mãn Tòa Thánh Vatican là cơ quan tối cao vừa ban lệnh giải tán giáo đoàn. Giải tán là tiêu tan quyền lực nhờ đó mang đến tiền tài.  Nhưng thật may mắn, một người tự xưng là Ông Thầy cho biết ông đã tìm ra chỗ cất dấu viên đá chủ cùng hồ sơ mật và cần sự cộng tác để lấy cắp. Thành công, giám mục sẽ mãi mãi thủ lãnh, Ông Thầy sẽ mãi mãi lên hương. Thế là sát thủ đươc biệt phái cho Ông Thầy thực hiện sứ mạng. Hắn làm gọn bốn thành viên cao cấp Priory of Sion trong một đêm. Hắn tưởng sẽ lập được công lớn dâng lên Ông Thầy. Nào ngờ hắn thất bại. Nhưng nhờ ơn Chúa, Ông Thầy tỏ ra thông cảm, chỉ yêu cầu hắn truy đuổi hai tay mơ để thu hồi viên đá chủ.  Ông Thầy chính là Teabing. Đêm nay Teabing quá sướng, bỗng dưng hai con mồi dẫn xác đến cùng với chiếc hộp ông mong ước....

       Đúng là chiếc hộp đựng viên đá chủ. Muốn mở viên đá chủ cần một mật mã. Mật mã đó lại dẫn đến một mật mã khác, rồi lại một mật mã khác nữa... Đôi bạn sẽ còn phải sát cánh phối hơp với nhau và với người bạn thay dạ đổi lòng để giải mã dài dài. Đó là một hệ thống mật mã tinh vi do chính họa sĩ tài hoa Leonardo Da Vinci, một thành viên cao cấp của Priory of Sion sáng chế nhằm mục đích vừa để bảo vệ mà cũng vừa để dẫn tới chén Thánh, nếu biết giải mã. Cái thú vị là không mật mã nào giống mật mã nào, mỗi lúc một khó khăn hơn.  Cái hồi hộp là mỗi phút trôi qua đôi bạn càng tiến gần hơn với tử thần. Chớ lần này trốn đi đâu được. Kẻ thù khắp nơi. Nơi này cảnh sát thủ đô, phía kia cảnh sát quốc tế, cận kề là ông bạn trở mặt Teabing, đâu đây là tên sát thủ khát máu. Số phận họ sẽ ra sao? Ai là hậu duệ của Chúa? Nấm mồ của Mary Magdalene,vợ của Chúa có tìm thấy không?

       Thật đáng buồn là tôi phải dừng phần tóm lượt ở đây. Theo một quy luật bất thành văn mà mọi chuyên viên điểm phim điểm sách thuộc loại trinh thám đều tuân thủ là phải giữ tính bí mật của  câu chuyện. Tiết lộ kết cuộc sẽ làm mất hứng thú người chưa xem, kẻ chưa đọc.

 

   KHENTHƯỞNG và CHÊ TRÁCH

 

      Chỉ riêng quyển The Da Vinci Code, Dan Brown đã phát hành được 50 triệu bản. Phải kể thêm 50 triệu độc giả ở các thư viện và một trăm triệu coi sách cọp và các bản in lậu. Đó là một lời khen quá cở nồng nhiệt. Giá bán một quyển bìa cứng là $ 25 USD. Một quyển bìa mềm $ 8 USD. Cứ cho Dan Brown được trả bản quyền một quyển $ 2 USD. Tổng số sương sương $ 100 triệu. Sương sương vì tôi chưa kể tiền bản quyền thực hiện thành phim, tiền sản phẩm DVD, audiobooks... và bốn mươi bốn nước mua bản quyền dịch thuật! Có phần thưởng nào mang giá trị cở đó chăng?

       Nhắc đến dịch thuật, tôi khó mà quên lời yêu cầu của một người bạn trong nước. Người bạn nói, nếu tôi có viết về The Da Vinci Code thì nhớ nhắc qua về bản “hiệu đính” Mật Mã Da Vinci. Gọi là bản hiệu đính vì bản dịch đã bị lên án là một thãm họa dịch thuật. Theo người bạn, trước khi sách phát hành, ông hiệu đính viên đã trả lời một câu hỏi: “coi như dịch lại toàn bộ tác phẩm, sửa từng dòng từng trang...”. Câu trả lời rất chính xác vì quả thực ông đã “sửa từng dòng, từng trang”. Còn “từng chữ” vẫn là trách nhiệm của người dịch! Thí dụ từ “curator” được giữ nguyên là “người phụ trách bảo tàng”. Thật ra nhóm từ đó chỉ là định nghĩa của từ “curator”. Viện bảo tàng Louvre tọa lạc tại trung tâm thủ đô nước Pháp nổi tiếng khắp thế giới không chỉ vì nó trưng bày 65,500 tác phẩm nghệ thuật quý giá và vô giá mà vì nó còn là cung điện của hoàng gia Đại Pháp xa xưa. Hơn thế nữa, gần đây, ngay trước mặt tiền, nó lại được tổng thống Mitterrant...nâng cấp thêm một kim tự tháp hiện đại hoàn toàn bằng kính trong suốt cao 24 thước, bao quanh bởi các hồ trang bị một hệ thống phun nước tối tân. Vậy mà người đứng đầu viện bảo tàng lừng danh này chỉ nhận được chức vị “người phụ trách” thì đau cho ông quá.  Hồi thời ...ngụy, thủ đô Sài Gòn có một viện bảo tàng. Người phụ trách được đặt cho danh vị quản thủ nghe khá êm tai, tương xứng với cái viện nho nhỏ đó. Sau ngày... giải phóng, viên bảo tàng Sài Gòn hơi...bị giải phóng theo, nên người...thủ trưởng chỉ còn được gọi là “người phụ trách” chăng? Xét cho cùng, nếu dịch “curator” là “người phụ trách nhà bảo tàng” thì bất kỳ ai cũng có thể thoải mái dịch Prime Minister là người phụ trách chính phủ, hay sát nghĩa hơn là Ngài Bộ Trưởng Đình Đám, nghe văn hoa hồ hởi. Người ban liệt kê nhiều từ khác nữa như “keystone” dịch là “viên đá đỉnh vòm”, “platform” dịch là “sân ke”. Trời đất, nghe sao mà nhớ thuở học trò: “Lòng buồn anh dạo khắp sân ke”! Hoặc giả chẳng qua ngôn ngữ Việt Nam thời kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa nó xài...như vậy!

      Người bạn cũng bàn về việc dịch cái tựa “Memoirs of a Geisha”. Tác giả của nó có đến hai ba bằng đại học Mỹ mà còn chịu phép giữ nguyên từ Nhật!  Hai dịch giả của ta chơi bạo chuyển thành “Đời Kỹ Nữ”. Geisha mà dịch là Kỹ nữ thì tiêu đời geisha rồi còn gì! Không khéo còn bị các geisha đưa ra tòa về tội phỉ báng, như Arthur Golden đã...kinh qua. Thành thử -người bạn đồng ý với tôi- việc Trung quốc cấm chiếu Đời Kỹ Nữ để trả thù nhà sản xuất phim là phải quá rồi!

      Với phim The Da Vinci Code, Trung Quốc không cấm. Quốc gia này góp phần nâng

số thu lên gần $800 triệu tính đến ngày 22/8/06. $800 triệu thu nhập so với $125 triệu chi phí. Lời quá cỡ! Tám trăm triệu là kết quả của bao nhiêu khán giả ? Đây vừa là lời khen nồng nhiệt đồng thời cũng là phần thưởng xứng đáng dành cho đạo diễn Oscar Ron Howard.

     Quả thật ông rất đáng tưởng thưởng khi không ngại tốn kém để giữ tính trung thành với nguyên tác. Như đoàn phim của ông sẵn sàng du hành để quay tu viện Westminter, Luân đôn và nhà thờ Saint-Sulpice, Ba lê nhưng rồi đều bị cấm quay. Riêng tu viện Roslin ở Tô Cách Lan thì hoan hỉ tiếp đón với điều kiện phải chịu phí tổn tu bổ. Nhẹ thôi, có... 7 triệu đô la. Tin cho biết, “nhân viên phụ trách” tu viện ,giám mục Michael Fass,  vừa từ chức vì việc cho phép quay phim đã kéo du khách tới viếng thăm đông như Disneyland! 

      Còn các minh tinh tài tử diễn xuất ra sao? Tài tử tạo ấn tượng nhất là sát thủ Paul Bettany. Cảnh hành xác như thật, trông ớn chè đậu. Diễn suất cũng thần sầu.  Jean Reno vốn là sát thủ của phim The Professional đã tỏ ra khặc khừ trong vai khắc tinh sát thủ. Còn hai vai chính Tom Hanks và Audrey Tautou? Tom Hanks từng được sách kỷ lục Guinness tặng danh hiệu “ Nam diễn viên có nhiều phim thu trên $100 triệu USD nhất”, với tổng số 14 phim trong đó có 7 phim liên tục từ năm 1998 đến 2002. Phim có số thu cao nhất là Saving Private Ryan với $ 216.5 triệu. Giờ đây, The Da Vinci Code chưa chi đã đạt 800 triệu, coi như mình phá kỷ lục của chính mình và sách Guinnes sẽ phải… hiệu đính trong số tới. Thành tích ghê gớm như vậy nhưng qua tài nghệ diễn đạt ở phim này, Tom Hanks rất có khả năng lãnh được...cái búa. Còn Audrey Tautou dù rất tròn trịa với vai trò nhưng chắc cũng chẳng ăn được... cái giải gì!

        Khen thưởng càng nồng nhiệt thì chê trách càng thậm tệ. Đa số lời chê trách phát xuất từ các giáo hội Ki-tô giáo và tòa Thánh Vatican. Nội dung nhằm bài bác và phản bác các thông tin xuyên tạc, bóp méo, bịa đặt của Dan Brown về Chúa Jessus. Có ít nhất mười quyển sách thuộc loại “lột trần”, “lật mặt” The Da Vinci Code đã phát hành. Nhiều phim cùng chủ đích cũng đã được chiếu trên các hệ thống truyền hình, truyền thanh. Lại thêm vô số websides được thiết lập để ăn thua đủ với tác giả và nhóm làm phim. Vài tuần trước khi phim được chiếu đồng loạt khắp thế giới, Giáo Hội Ki-tô cho phổ biến lời kêu gọi tẩy chay.

         Kết quả trái ngược. Nơi nào có nhiều tín đồ Ki-tô nhất, nơi đó có đông khán giả nhất. Có thể việc phản ứng quá quy mô đã gợi thêm óc tò mò, vô tình cổ động cho phim lẫn sách. Người ta thấy, trong dịp này, không chỉ quyển The Da Vinci Code được tái bản mà còn kéo theo ba quyển khác nữa của Dan Brown. Không chừng cứ giữ thái độ phớt như Ăng lê mà được việc. Hoặc cùng lắm chỉ cần nhẹ nhàng như Tom Hanks trả lòi phỏng vấn: “Về quyển sách, đây là một câu chuyện hay đọc giải trí. Và về cuốn phim, thật lầm lẫn lớn nếu xem cuốn phim là nghiêm túc”.

       Đây là một nhận xét ...trớt quớt! Phim được thực hiện dựa vào “một câu chuyện hay đọc giải trí” thì nghiêm túc cái thế nào được. Phim cũng mở đầu bằng một vụ ám sát...tưởng tượng. Chưa từng có vụ giết người nào xảy ra trong viện bảo tàng Louvre, nói chi là giết ông giám đốc. Từ một biến cố bịa, kéo theo các nhân vật bịa, những hành động bịa và dẫn đến kết cuộc cũng ...bịa luôn. Thế mà hốt bạc, mới tài!

       Nhưng hốt bạc nhiều quá cũng ...mệt! Có ai mà khỏe khi cứ phải vác chiếu ra tòa.  Vài tháng trước, Dan Brown bị hai tác giả quyển Holy Blood Holy Grail truy tố về tội đạo văn. Ông vừa được xử tha bổng thì lại chuẩn bị hầu tòa. Tác giả quyển The Vatican Boys kiện ông với cùng tội danh đòi bồi thường $400 triệu USD.

        Còn hai nhận định trái ngược này, vừa mệt vừa khỏe. Có người chê ông thuộc loại... buôn Thần bán Thánh vì chọn Thiên Chúa làm đề tài kiếm ăn nhưng cũng có người khen ông can đảm vì dám nói thẳng thừng là Chúa...có vấn đề.      

 

     Chúa có vấn đề thì liệu Phật có hoàn mỹ? Thật là may mắn khi tôi sắp được dịp đọc truyện và xem phim về Đức Phật. Theo lời nhà sản xuất, cuốn phim được “thực hiện nhằm mục đích để đời”. Có thể lắm vì phim dựa theo một quyển truyện rất nổi tiếng. Và tác giả lại là một thiền sư rất nổi danh. Theo dư luận, ông còn là một thiền sư khá hiện thực huyền ảo. Khi ông giảng chánh pháp thì màu áo của ông vàng rực khắp làng Mai. Còn khi ông thuyết chánh trị thì áo ông đổi sắc tựa làng Hồng. Vì nhà xản xuất và toàn bộ toán làm phim còn đang bận tu tập theo khế ước bản quyền, chưa biết bao giờ khởi sự quay, nên lần này tôi sẽ đọc sách trước xem phim sau.

      Vậy xin hẹn gặp lại quý độc giả ở bài “Đọc và Xem Đường Xưa Mây Trắng”.