Chiếc roi.
Của Đoàn Xuân Thu
Má về với ba khi còn rất
trẻ. Ba, hai mươi tuổi. Má, mười tám tuổi. Má dứt sữa anh Nhiên không lâu
thì có mang tôi. Tôi được sanh ra cách anh Nhiên tôi hai tuổi. Theo tập tục
dân giã truyền thống của ngưòi dân vùng đồng bằng sông Cửu Long Tây Nam Việt Nam, người khác thường gọi anh mình bằng thứ: chẳng hạn anh hai, anh ba. Riêng
tôi, tôi đặc biệt gọi anh mình bằng tên: anh Nhiên.
Anh Nhiên là con đầu lòng,
sức khỏe kém, quặt quòa quặt quẹo, nay đau, mai yếu, nay ấm đầu, mai
sổ mũi. Bịnh hoạn rề rề làm anh nhỏ con, ốm nhom ốm nhách, nên đi
chơi hoặc đi học thường hay bị những thằng, không biết thế nào là
phải trái, xúm lại hiếp đáp.
Một tối anh dẫn tôi đi xem
truyền hình công cộng trong xóm, có thằng lớn con hơn giành chỗ, lấn
tôi té xuống đất. Anh Nhiên tôi binh em, nhào vô ăn thua đủ.
Tội nghiệp! anh Nhiên tôi
nhỏ con, ốm yếu bị nó bự con, khỏe mạnh, đè muốn chết. Tôi nóng
mũi, binh anh mình, hốt một bụm cát vụt vô mặt nó. Thằng mắc dịch
đó hét lên vì không thấy đường, lo lấy hai tay dụi mắt. Tôi thừa cơ
nhảy vô đấm, đá tưng bừng, rồi hai anh em chạy tuốt về nhà.
Bữa sau ba nó đến mắng
vốn. Ba nó nói : hai anh em tôi ỷ đông đánh con ổng. Ba tôi chỉ giả lả
cho qua chuyện. Sau đó ba tôi hỏi đầu đuôi gốc ngọn. Anh chỉ nói: “Con
hổng muốn quánh nhau với nó. Mà hổng quánh hông được.”
Lớn lên, hai anh em cùng
học chung trường Petrus Ký. Anh học trước tôi hai lớp. Không biết bao
nhiêu lần anh bị buộc phải đánh nhau với mấy thằng bạn học hay ăn
hiếp anh, tôi đều nhào vô ăn thua đủ, đến nỗi phải bị gọi lên văn
phòng gặp thầy tổng giám thị. Thầy hỏi: “Sao hai anh em tụi bây
quánh nó?” Tôi trả lời: “Tại nó ăn hiếp anh con”. Còn anh
Nhiên tôi thì lại nói: “Con hổng muốn quánh nhau với nó. Con muốn
yên thôi mà nó hổng cho yên. Hổng quánh hông được.”
Một chiều, tan học, từ
trong lớp tôi tà tà ra nhà giữ xe đạp bên hông trường để anh Nhiên chở
tôi về. Trận đánh lộn mới vừa tan. Cái thằng bạn học cùng lớp với
anh, cái thằng vừa mới đánh anh, đã chạy mất tiêu. Mấy thằng khác
chỉ đứng nhìn, không nói, không can ngăn gì hết mà còn hò reo inh ỏi
trong khi anh Nhiên tôi bị đánh, bị bầm tím một bên mắt và chảy máu
mũi.
Tôi tức mình quá, vừa
giận vừa thương anh, nên cự nự: “Sao anh không đợi tui ra rồi hãy
quánh” Anh trả lời: “Tao đâu muốn quánh nhau với nó. Tao chỉ
muốn yên thôi mà nó hổng cho yên. Hổng quánh hông được.”
Tôi xé một tờ giấy tập,
vò cho nhầu, mềm, chậm máu mũi cho anh.
Tôi giận mình sao lại tà
tà ra trể. Tôi giận mấy thằng kia chỉ khoanh tay đứng nhìn, không làm
gì hết, mà còn khoái chí đứng xem một đứa hung hăng, mạnh bạo bức
hiếp một người yếu đuối, thế cô. Tôi giận luôn cả anh nên suốt đường
về, tôi không thèm nói với anh lấy một câu.
Về nhà má tôi nấu nước
sôi, pha muối, thấm vảo hai miếng bông gòn, miếng thì lau máu mũi cho
anh, miếng thì chậm lên con mắt bị bầm. Anh nằm trên chiếc đi-văng,
nhìn lên trần nhà bằng một con mắt, có vẽ suy nghĩ lung lắm, rồi
lẩm bẩm: “Mình hổng muốn quánh nhau với nó. Mà hổng quánh hông
được.”
Tôi thì đi tới, đi lui,
hậm hực nói: “Lần sau anh đợi tui ra tới rồi hãy quánh. Anh với
tui cho nó một trận để cho nó bỏ cái tật cà khịa.”
Năm tháng trôi qua, khi anh
đang học đệ nhứt thì Tổng công kích Tết Mậu Thân bùng nổ. Hình ảnh
trẻ con, bà già chết còng queo trong lửa đạn, nhà cửa tan hoang cháy
làm anh xúc động. Anh trầm ngâm, ít nói hẳn đi.
Tối ngày chỉ nghe anh lẩm
bẩm: “Mình hổng muốn quánh nhau với nó. Mình chỉ muốn yên thôi mà
nó hổng cho yên. Hổng quánh hông được.”
Anh suy nghĩ gì lung lắm -
phải làm một cái gì đó -.
Một cái gì đó anh phảỉ
làm là: bỏ học giữa chừng năm đệ nhứt, không thi tú tài hai và đăng
lính.
Năm năm sau, anh Nhiên tôi
tử trận ở Quảng Trị. Xác anh được mang về Huế, bỏ vô hòm kẽm, cò chì,
đưa lên máy bay chở về Nghĩa Trang Quân Đội Biên Hòa. Ba má tôi nhận tin
báo tử. Chỉ một đêm chờ sáng, lên nhận xác anh Nhiên mà tôi thấy ba, má
tôi già háp, gầy sọm hẳn đi.
Anh Nhiên tôi chết trẻ, hai
mươi ba tuổi, chưa lập gia đình, chưa vợ, chưa con. Vì không có vợ con
nên không có ai để chít cho anh một vành khăn tang trắng. Ngược lại,
theo phong tục mà ông ngoại tôi biểu: trên đầu chiếc quan tài của anh
Nhiên tôi có một vành khăn tang trắng dành cho anh để tang ba má.
Trước giờ di quan, ông
ngoại tôi cầm chiếc roi bằng nhánh cây dâu giá giá lên chiếc quan tài
của anh giả bộ làm như đánh, để trị anh tội bất hiếu: chết trước
khi ba má qua đời.
Ba tôi đứng kế bên, đột nhiên
dằn lấy chiếc roi dâu trong tay ông ngoại, bẻ làm hai quăng xuống đất,
rồi nói:
“ Thằng Nhiên, nó chết
trận, nó đền nợ nước. Nó có tội gì đâu? mà ba lại đánh nó.”
Nghe ba tôi nói vậy, tôi
không thể nào cầm được nước mắt. Tôi òa lên khóc.
đoàn xuân thu
