<html xmlns:v="urn:schemas-microsoft-com:vml"
xmlns:o="urn:schemas-microsoft-com:office:office"
xmlns:w="urn:schemas-microsoft-com:office:word"
xmlns:st1="urn:schemas-microsoft-com:office:smarttags"
xmlns="http://www.w3.org/TR/REC-html40">

<head>
<meta http-equiv=Content-Type content="text/html; charset=unicode">


<!-- copy phan 1 -->
<meta http-equiv="page-enter" content="revealtrans(duration=2, transition=3)">
<STYLE TYPE="text/css">
	a:link { color: blue; text-decoration: none }
	a:active { color: red; text-decoration: none }
	a:visited { color: blue; text-decoration: none }
	a:hover { color: #FF0000 ; text-decoration: underline }
</STYLE> 



<meta name=ProgId content=Word.Document>
<meta name=Generator content="Microsoft Word 11">
<meta name=Originator content="Microsoft Word 11">
<link rel=File-List href="BangsaChampa_Chuong2_files/filelist.xml">
<link rel=Edit-Time-Data href="BangsaChampa_Chuong2_files/editdata.mso">
<!--[if !mso]>
<style>
v\:* {behavior:url(#default#VML);}
o\:* {behavior:url(#default#VML);}
w\:* {behavior:url(#default#VML);}
.shape {behavior:url(#default#VML);}
</style>
<![endif]-->
<title>TỪ MỘT THÔN ẤP CHĂM </title>
<o:SmartTagType namespaceuri="urn:schemas-microsoft-com:office:smarttags"
 name="country-region"/>
<o:SmartTagType namespaceuri="urn:schemas-microsoft-com:office:smarttags"
 name="place"/>
<!--[if gte mso 9]><xml>
 <o:DocumentProperties>
  <o:Author>Deloitte &amp; Touche</o:Author>
  <o:Template>Normal</o:Template>
  <o:LastAuthor>Owner</o:LastAuthor>
  <o:Revision>2</o:Revision>
  <o:TotalTime>89</o:TotalTime>
  <o:Created>2006-06-22T19:42:00Z</o:Created>
  <o:LastSaved>2006-06-22T19:42:00Z</o:LastSaved>
  <o:Pages>7</o:Pages>
  <o:Words>2676</o:Words>
  <o:Characters>15255</o:Characters>
  <o:Company>Deloitte &amp; Touche</o:Company>
  <o:Lines>127</o:Lines>
  <o:Paragraphs>35</o:Paragraphs>
  <o:CharactersWithSpaces>17896</o:CharactersWithSpaces>
  <o:Version>11.5606</o:Version>
 </o:DocumentProperties>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
 <w:WordDocument>
  <w:HideSpellingErrors/>
  <w:HideGrammaticalErrors/>
  <w:ActiveWritingStyle Lang="EN-US" VendorID="64" DLLVersion="131078"
   NLCheck="1">1</w:ActiveWritingStyle>
  <w:ActiveWritingStyle Lang="FR" VendorID="64" DLLVersion="131078" NLCheck="1">1</w:ActiveWritingStyle>
  <w:GrammarState>Clean</w:GrammarState>
  <w:DoNotHyphenateCaps/>
  <w:PunctuationKerning/>
  <w:DrawingGridHorizontalSpacing>6 pt</w:DrawingGridHorizontalSpacing>
  <w:DrawingGridVerticalSpacing>6 pt</w:DrawingGridVerticalSpacing>
  <w:DisplayHorizontalDrawingGridEvery>0</w:DisplayHorizontalDrawingGridEvery>
  <w:DisplayVerticalDrawingGridEvery>3</w:DisplayVerticalDrawingGridEvery>
  <w:UseMarginsForDrawingGridOrigin/>
  <w:ValidateAgainstSchemas>false</w:ValidateAgainstSchemas>
  <w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid>
  <w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent>
  <w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText>
  <w:DoNotUnderlineInvalidXML/>
  <w:DoNotShadeFormData/>
  <w:Compatibility>
   <w:FootnoteLayoutLikeWW8/>
   <w:ShapeLayoutLikeWW8/>
   <w:AlignTablesRowByRow/>
   <w:ForgetLastTabAlignment/>
   <w:LayoutRawTableWidth/>
   <w:LayoutTableRowsApart/>
   <w:UseWord97LineBreakingRules/>
   <w:SelectEntireFieldWithStartOrEnd/>
   <w:UseWord2002TableStyleRules/>
  </w:Compatibility>
  <w:BrowserLevel>MicrosoftInternetExplorer4</w:BrowserLevel>
 </w:WordDocument>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
 <w:LatentStyles DefLockedState="false" LatentStyleCount="156">
 </w:LatentStyles>
</xml><![endif]--><!--[if !mso]><object
 classid="clsid:38481807-CA0E-42D2-BF39-B33AF135CC4D" id=ieooui></object>
<style>
st1\:*{behavior:url(#ieooui) }
</style>
<![endif]-->
<style>
<!--
 /* Font Definitions */
 @font-face
	{font-family:VNI-Times;
	mso-font-charset:0;
	mso-generic-font-family:auto;
	mso-font-pitch:variable;
	mso-font-signature:3 0 0 0 1 0;}
@font-face
	{font-family:"VNI Tekon";
	mso-font-charset:0;
	mso-generic-font-family:auto;
	mso-font-pitch:variable;
	mso-font-signature:3 0 0 0 1 0;}
 /* Style Definitions */
 p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal
	{mso-style-parent:"";
	margin:0in;
	margin-bottom:.0001pt;
	mso-pagination:widow-orphan;
	font-size:12.0pt;
	font-family:"Times New Roman";
	mso-fareast-font-family:"Times New Roman";}
span.GramE
	{mso-style-name:"";
	mso-gram-e:yes;}
 /* Page Definitions */
 @page
	{mso-page-border-surround-header:no;
	mso-page-border-surround-footer:no;}
@page Section1
	{size:8.5in 11.0in;
	margin:1.0in 1.25in 1.0in 1.25in;
	mso-header-margin:.5in;
	mso-footer-margin:.5in;
	mso-paper-source:0;}
div.Section1
	{page:Section1;}
-->
</style>
<!--[if gte mso 10]>
<style>
 /* Style Definitions */
 table.MsoNormalTable
	{mso-style-name:"Table Normal";
	mso-tstyle-rowband-size:0;
	mso-tstyle-colband-size:0;
	mso-style-noshow:yes;
	mso-style-parent:"";
	mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
	mso-para-margin:0in;
	mso-para-margin-bottom:.0001pt;
	mso-pagination:widow-orphan;
	font-size:10.0pt;
	font-family:"Times New Roman";
	mso-ansi-language:#0400;
	mso-fareast-language:#0400;
	mso-bidi-language:#0400;}
</style>
<![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
 <o:shapedefaults v:ext="edit" spidmax="1035"/>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
 <o:shapelayout v:ext="edit">
  <o:idmap v:ext="edit" data="1"/>
 </o:shapelayout></xml><![endif]-->
</head>


<body leftmargin="0"  rightmargin="0" topmargin="0" marginwidth="0" marginheight="0"  bgcolor="white"  background="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/HoiKy_bg2.gif" bgproperties="fixed" onLoad="startBanner()">
<table border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" witdth ="100%">
 <tr witdth ="100%">

    <td width ="5%" height="800" valign="top" background="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/HoiKy_bg1.gif" >
    </td>
    <td width="95%" height="800" valign="top"  background="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/o_vuong.gif"  align="center" >

	 <table width="100%"    >
		<tr width="100%"    >	
		  <td width="100%" valign="top"   >
				<img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/truyenblank.JPG" alt="">
					
		  </td>
		</tr>

	 </table>
	 <table>
		<tr>	
		  <td valign="top">
			<p>
				<center>
					<img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/dantocthieuso_title.png"  alt="">

				</center>
			</p> 
		<tr >
		  <td align="center" >
			<table border="0" height ="35" cellspacing="0" cellpadding="0" background="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/bar_yellow.JPG" >
				<tr>
		  		  <td align="center">
				    <p>
					<b><font  face="Arial" size=1  color="9432cc">		 
						&nbsp;&nbsp;	
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/index.html","","menubar=no">
						Trang Chính</a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/hinhanh.html","","menubar=no"> 
						Hình Ảnh</a>	
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/hopthu.html","","menubar=no"> 
						Hộp Thư </a>	
						&nbsp;&nbsp;					<a href="http://thatsonchaudoc.com/truyenngan2.html","","menubar=no"> 
						Truyện Thật Ngắn</a>	
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/hoiky.html","","menubar=no"> 
						Bút Ký</a>	
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/truyenngan.html","","menubar=no"> 
						Truyện Ngắn </a>
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/tho.html","","menubar=no"> 
						Thơ </a>
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/gopnhat.html","","menubar=no"> 
						Góp Nhặt </a>
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/suckhoegiadinh.html","","menubar=no"> 
						Sức Khỏe và Gia Đình</a>
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/giachanh.html","","menubar=no"> 
						Gia Chánh </a>
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/tintuc.html","","menubar=no"> 
						Tin Tức</a>
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/banviet2/Dohamide_DoHaiMinh/DHM_listing.html" > 
						Cùng Tác Giả </a>
						&nbsp;&nbsp; 
					</font></b> 
	
				    </p>
	  		  	  </td>
				</tr>
     			</table>	
	    	   </td>
       	</tr>
	</table>	
 			
  	<table>
	  		<tr>
			<td> 

<div class=Section1>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><o:p>&nbsp;</o:p></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center;mso-pagination:none;
mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none'><b><span style='font-size:14.0pt;
font-family:Arial'>TỪ MỘT THÔN ẤP CHĂM <o:p></o:p></span></b></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center;mso-pagination:none;
mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none'><b><span style='font-size:14.0pt;
font-family:Arial'>KHÉP KÍN<o:p></o:p></span></b></p>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><o:p>&nbsp;</o:p></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center;mso-pagination:none;
mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none'><b style='mso-bidi-font-weight:
normal'><i><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial;color:maroon'>Trích
từ &quot;Bangsa Champa: Tìm về với cội nguồn cách xa&quot;<o:p></o:p></span></i></b></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center;mso-pagination:none;
mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none'><b style='mso-bidi-font-weight:
normal'><i><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial;color:maroon'><o:p>&nbsp;</o:p></span></i></b></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center;mso-pagination:none;
mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none'><b style='mso-bidi-font-weight:
normal'><i><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial;color:maroon'><span
style='mso-tab-count:3'>                                    </span><span
style='mso-tab-count:5'>                                                            </span></span></i></b><b><span
style='font-size:11.0pt;font-family:Arial;color:navy'>Dohamide và Dorohiêm </span></b><b
style='mso-bidi-font-weight:normal'><i><span style='font-size:11.0pt;
font-family:Arial;color:maroon'><o:p></o:p></span></i></b></p>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><o:p>&nbsp;</o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'>Người viết
sanh ra và lớn lên ở một vùng đất mới, vùng châu thổ sông Cửu long, vùng đất
Thủy Chân Lạp thời cổ, ở Tây Nam Nam Phần Việt Nam, xa cách với các khu di tích
lịch sử truyền thống dân tộc Champa ở miền duyên hải Trung Phần Việt Nam ngày
nay.<span style='mso-spacerun:yes'>  </span>Ngôi làng sanh quán của chúng tôi
có tên khác lạ đối với ngôn ngữ Việt: làng Koh Ta boong, được sách Việt ghi là
Cỏ Đầm Bôn, từ thời Pháp thuộc xác định trên các văn kiện hành chánh là
KaTamBong. Dịch <span class=GramE>theo</span> tiếng Chăm, Koh có nghĩa là cồn,
là cù lao, còn Ta-boong thì là cây gậy, ngụ ý hình dáng của cù lao này giống
như một cây gậy. <o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-spacerun:yes'>     </span>Toàn hạ lưu châu thổ sông Cửu Long ở miền
Tây Nam Nam Phần Việt Nam là vùng đất bồi do phù sa từ vùng Biển hồ trên đất
Kampuchea trôi xuống, hàng năm đều có trải qua mùa nước nổi (mùa lũ lụt), cho
nên dòng chảy của sông Cửu Long đều thay đổi theo thời gian, hai bên bờ thường
diễn ra hiện tượng bên lỡõ bên bồi.<span style='mso-spacerun:yes'>  </span>Koh
Ta-boong đã hình thành từ một cồn cát nhô lên dọc <span class=GramE>theo</span>
một bên bờ Hậu giang, được vun bồi lần hồi thành một cù lao, không dính mà lại
ngăn cách với đất liền bằng một con rạch.<span style='mso-spacerun:yes'> 
</span>Cù <span class=GramE>lao</span> nằm dọc theo bên kia bờ đất liền, dài
khoảng chừng sáu cây số ngàn, sánh như cây gậy, tiếng Chăm gọi là Ta-boong, cho
thấy tính tạm bợ của một vùng đất mới hình thành. <o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-spacerun:yes'>    </span>Vào thập niên 1940, thời thuộc Pháp, hệ thống
giao thông bằng đường bộ chưa được mở mang như sau này, con tàu “sà-lúp” chạy
bằng hơi nước, kéo những chiếc ghe chài (địa phương gọi là ghe chành) đầy ắp
hàng hóa từ Saigon về vẫn dùng con rạch này để tạm tránh những dòng nước chảy
siết bên ngoài sông cái. Ở độ tuổi niên thiếu, mỗi khi nghe còi tàu văng vẳng
từ xa, chúng tôi thường hối hả cùng các bạn trẻ đồng lứa tuổi ù chạy ra bờ sông,
cùng ngắm nhìn đoàn ghe tàu chạy qua như là một biến cố đến từ một thế giới xa
lạ.<span style='mso-spacerun:yes'>  </span><span class=GramE>Hấp dẫn nhứt là
ban đêm, mỗi khi chiếc tàu dòng đứng một chỗ vì nước chảy quá mạnh, phải bỏ
thêm củi vào lò.</span> Trên ống khói, thình lình phụt lên những luồng bụi than
đỏ ửng, cả bọn trẻ tái mặt giựt mình, nhưng liền đó lại thích thú vỗ <span
class=GramE>tay</span> reo hò vang dội. <span class=GramE>Trong phút chốc, đoàn
ghe tàu lại mất hút ra ngoài vàm, trả lại sự yên tĩnh cho thôn ấp.</span><o:p></o:p></span></p>

<table class=MsoNormalTable border=1 cellspacing=0 cellpadding=0 align=left
 style='border-collapse:collapse;border:none;mso-border-alt:solid windowtext .5pt;
 mso-table-lspace:9.0pt;margin-left:.1in;mso-table-rspace:9.0pt;margin-right:
 .1in;mso-table-anchor-vertical:paragraph;mso-table-anchor-horizontal:column;
 mso-table-left:4.65pt;mso-table-top:20.3pt;mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt'>
 <tr style='mso-yfti-irow:0;mso-yfti-firstrow:yes;mso-yfti-lastrow:yes;
  height:204.0pt'>
  <td width=479 valign=top style='width:287.55pt;border:solid windowtext 1.0pt;
  mso-border-alt:solid windowtext .5pt;padding:0in 5.4pt 0in 5.4pt;height:204.0pt'>
  <p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
  text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:9.0pt;
  mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;mso-element-anchor-horizontal:
  column;mso-element-left:4.7pt;mso-element-top:20.3pt;mso-height-rule:exactly'><span
  style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><o:p>&nbsp;</o:p></span></p>
  <p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
  text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:9.0pt;
  mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;mso-element-anchor-horizontal:
  column;mso-element-left:4.7pt;mso-element-top:20.3pt;mso-height-rule:exactly'><span
  style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><!--[if gte vml 1]><v:shapetype
   id="_x0000_t75" coordsize="21600,21600" o:spt="75" o:preferrelative="t"
   path="m@4@5l@4@11@9@11@9@5xe" filled="f" stroked="f">
   <v:stroke joinstyle="miter"/>
   <v:formulas>
    <v:f eqn="if lineDrawn pixelLineWidth 0"/>
    <v:f eqn="sum @0 1 0"/>
    <v:f eqn="sum 0 0 @1"/>
    <v:f eqn="prod @2 1 2"/>
    <v:f eqn="prod @3 21600 pixelWidth"/>
    <v:f eqn="prod @3 21600 pixelHeight"/>
    <v:f eqn="sum @0 0 1"/>
    <v:f eqn="prod @6 1 2"/>
    <v:f eqn="prod @7 21600 pixelWidth"/>
    <v:f eqn="sum @8 21600 0"/>
    <v:f eqn="prod @7 21600 pixelHeight"/>
    <v:f eqn="sum @10 21600 0"/>
   </v:formulas>
   <v:path o:extrusionok="f" gradientshapeok="t" o:connecttype="rect"/>
   <o:lock v:ext="edit" aspectratio="t"/>
  </v:shapetype><v:shape id="_x0000_i1025" type="#_x0000_t75" style='width:283.8pt;
   height:181.2pt'>
   <v:imagedata src="BangsaChampa_Chuong2_files/image001.jpg" o:title="image001"/>
  </v:shape><![endif]--><![if !vml]><img width=378 height=242
  src="BangsaChampa_Chuong2_files/image001.jpg" v:shapes="_x0000_i1025"><![endif]><o:p></o:p></span></p>
  <p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
  text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:9.0pt;
  mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;mso-element-anchor-horizontal:
  column;mso-element-left:4.7pt;mso-element-top:20.3pt;mso-height-rule:exactly'><span
  style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><o:p>&nbsp;</o:p></span></p>
  <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center;mso-pagination:none;
  mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:
  9.0pt;mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;
  mso-element-anchor-horizontal:column;mso-element-left:4.7pt;mso-element-top:
  20.3pt;mso-height-rule:exactly'><i style='mso-bidi-font-style:normal'><span
  style='font-size:9.0pt;font-family:Arial'>Ngôi nhà sàn<span
  style='mso-spacerun:yes'>  </span>của song thân, nhìn từ bên kia sông, sau rặng
  tre xanh và lùm cây điên điển.(H. 1)</span></i><i style='mso-bidi-font-style:
  normal'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><o:p></o:p></span></i></p>
  </td>
 </tr>
</table>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-spacerun:yes'>     </span>Từ bên này bờ sông nhìn sang bên kia,
không xa lắm, chỉ vào khoảng 50 thước là cùng, tiếng trẻ em vui đùa vẫn vọng
mồn một sang bên này bờ, nhưng thưcï tế là hai thế giới khác biệt.<span
style='mso-spacerun:yes'>  </span>Thật vậy, nhà cửa bên <span class=GramE>kia</span>
sông, thường đắp nền cao rồi dựng cột và vách lên, bên trong nhà có bàn thờ tổ
tiên, bày biện bàn ghế, giường ngủ có chân cao.<span style='mso-spacerun:yes'> 
</span><span class=GramE>Hầu như trước nhà nào cũng đều có một bàn thờ nhỏ gọn
gọi là “bàn ông Thiên” buổi chiều khói hương nghi ngút.</span><span
style='mso-spacerun:yes'>  </span>Bên này sông, trái lại, nhà nhà đều có sàn; cột
thường bằng cây nguyên bào nhẵn, cao khỏi đầu người, mặt tiền nhà nào cũng có
một cái thang rắn chắc bằng gỗ, và bên trong nhà hầu như không có bàn ghế, nên
khi khách đến nhà thì chủ nhà thường trải chiếc chiếu hoặc tấm thảm, để chủ khách
cùng ngồi xếp bằng trên sàn gỗ.<span style='mso-spacerun:yes'>  </span>Nhà cửa
cất phần lớn sát vào nhau, cả làng hầu như không có nhà nào trồng rau quả, vườn
tược, nhứt là vườn trầu xanh tươi như bên <span class=GramE>kia</span> bờ</span><span
style='font-size:9.0pt;font-family:Arial'><o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-spacerun:yes'>      </span>Người dân bên nây bờ thường vận chăn
sà-rong vấn quanh mình, dài đến gót chân, bình thường gọi người dân bên đất
liền là yuôn, và ngược lại, những người yuôn này lại gọi người dân bên cù lao
là Chàm, có khi là Chà, và khi có chút gì không bằng lòng nhau thì gọi là...Chà
và. Người dân bên cù <span class=GramE>lao</span> sống bao quanh chúng tôi tự
gọi mình là người Chăm, trong sanh hoạt hằng ngày, sử dụng một ngôn ngữ riêng
không phải tiếng Việt mà là tiếng Chăm. <o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-spacerun:yes'>     </span><span class=GramE>Vào thập niên 1940, thời
thuộc Pháp, xã hội người Chăm ở Koh Taboong sống còn rất khép kín, nên chỉ một
số ít người có giao dịch với bên ngoài mới nói và hiểu được chút ít tiếng Việt.</span><span
style='mso-spacerun:yes'>  </span>Do thiếu giao lưu về văn hóa và xã hội, giữa
người Chăm bên này bờ và người Yuôn bên <span class=GramE>kia</span> bờ rạch,
đều có một số thành kiến với nhau về một số mặt thực tế trong sanh hoạt hằng
ngày. <o:p></o:p></span></p>

<table class=MsoNormalTable border=1 cellspacing=0 cellpadding=0 align=left
 style='border-collapse:collapse;border:none;mso-border-alt:solid windowtext .5pt;
 mso-table-lspace:9.0pt;margin-left:.1in;mso-table-rspace:9.0pt;margin-right:
 .1in;mso-table-anchor-vertical:paragraph;mso-table-anchor-horizontal:column;
 mso-table-left:4.65pt;mso-table-top:3.05pt;mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
 mso-border-insideh:.5pt solid windowtext;mso-border-insidev:.5pt solid windowtext'>
 <tr style='mso-yfti-irow:0;mso-yfti-firstrow:yes;mso-yfti-lastrow:yes;
  height:160.05pt'>
  <td width=395 valign=top style='width:236.95pt;border:solid windowtext 1.0pt;
  mso-border-alt:solid windowtext .5pt;padding:0in 5.4pt 0in 5.4pt;height:160.05pt'>
  <p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
  text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:9.0pt;
  mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;mso-element-anchor-horizontal:
  column;mso-element-left:4.7pt;mso-element-top:3.05pt;mso-height-rule:exactly'><span
  style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><!--[if gte vml 1]><v:shape id="_x0000_i1026"
   type="#_x0000_t75" style='width:227.4pt;height:156pt'>
   <v:imagedata src="BangsaChampa_Chuong2_files/image003.jpg" o:title="image002"/>
  </v:shape><![endif]--><![if !vml]><img width=303 height=208
  src="BangsaChampa_Chuong2_files/image003.jpg" v:shapes="_x0000_i1026"><![endif]><o:p></o:p></span></p>
  </td>
 </tr>
</table>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'>Cụ thể,
người Yuôn dùng đủa ăn cơm thì bị người Chăm chê<span
style='mso-spacerun:yes'>  </span>là Đấng Tạo hóa (Allah) đã tạo ra bàn tay cho
con người sử dụng, thì tại sao lại đi dùng hai chiếc đủa để gắp đồ ăn được xem
là rizki,<span style='mso-spacerun:yes'>  </span>tức ân phước của Đấng Tạo Hóa
ban cho như vậy?<span style='mso-spacerun:yes'>  </span>Ngược lại, người Yuôn
lại tỏ ra gớm nhờm tập tục <span class=GramE>ăn</span> bốc của người Chăm, có
vẻ như không mấy hợp vệ sanh.<span style='mso-spacerun:yes'>  </span>Mãi về sau
này, tôi mới được rõ, người Yuôn và người Chăm thuộc hai nền văn minh khác
biệt, một bên là nền văn minh đôi đủa, và một bên là nền văn minh ăn bốc, mỗi
nền văn minh bao trùm một số dân tộc sanh sống trên một vùng bao rộng của trái
đất. Có đi sâu tìm hiểu thì mới biết tập tục ăn bốc là tập tục chung của người
A Rạp, người Thổ, người Ấn Độ, người Mã Lai, người<span
style='mso-spacerun:yes'>  </span>Nam Dương, v.v... <span class=GramE>đòi</span>
hỏi cả một kỹ thuật, tạo thành thói quen từ hồi còn bé thơ, trước và sau khi
ăn, phải rửa tay, chỉ sử dụng ba ngón giữa và ngón cái của bàn tay mặt để đưa cơm
vào miệng, trong khi bàn tay trái chỉ để cầm những gì dơ bẩn. <o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-spacerun:yes'>     </span><span class=GramE>Cả làng từ đầu vàm trở
vào, đều chỉ có khoảng một ngàn ngôi nhà người Chăm cất san sát nhau hai bên
đường, và đến cuối làng mới có nhà người Việt.</span> <span class=GramE>Toàn bộ
thế giới thời thơ trẻ của chúng tôi hầu như được hoàn toàn gói ghém trong ngôi
làng bình dị này.</span><o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-spacerun:yes'>     </span>Ông thân sanh chúng tôi là giáo viên duy
nhứt trường tiểu học phổ thông trong làng Chăm này nên một mình phải phụ trách
luôn cả ba lớp một, hai và ba [vào thời đó, gọi là lớp đồng ấu (cours
enfantin), lớp dự bị (cours préparatoire) và lớp sơ đẳng (cours élémentaire)];
sau đó, muốn tiếp tục học thì học sinh phải lên trường tỉnh cách làng khoảng
bốn cây số. Trong số học sinh đến trường, dĩ nhiên chỉ học Pháp văn, có một số
học sinh người Việt, cho nên trong các trò chơi ngoài lớp, chúng tôi có dịp học
và nói bập bẹ tiếng Việt, một thứ tiếng Việt thường được diễn dịch theo từng
chữ tiếng Chăm, chẳng hạn, chúng tôi nói “tắm nước” thay vì “tắm”, “đứt tim”
thay vì “gan dạ”..., các bạn học người Việt nghe lâu ngày rồi cũng quen. <o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-spacerun:yes'>      </span>Tại các lớp kể trên, tôi cũng được học một
thứ chữ Chăm viết <span class=GramE>theo</span> mẫu tự la tinh, ráp vần theo
tiếng Pháp nên lúc đó, tôi thấy rất dễ đọc và dùng để diễn dịch ý tưởng bằng
tiếng Chăm cội nguồn.<span style='mso-spacerun:yes'>  </span>Thứ chữ này được hình
thành do óc sáng tạo của một nhân vật nổi tiếng trong giới người Chăm Châu đốc
vào thập niên 1940 là cụ cố Kim Sop, một người Chăm Châu đốc đầu tiên, nhờ gia
đình giàu có, được học trường Tây, làm Thông phán tại Tòa Án Châu đốc. Đây là
một địa vị trên trước mà người Chăm nào cũng phải chạy đến nhờ vã mỗi khi có
chuyện liên hệ đến Tòa Án, mặc dầu nếp sống riêng tư ảnh hưởng Tây của ông, do
gần gũi giao dịch sát cánh với người Pháp, có một số phong cách như nhảy đầm,
thú uống rượu, v.v... <span class=GramE>bị</span> thôn làng âm thầm bài
bác.<span style='mso-spacerun:yes'>  </span>Vì chữ Chăm thông dụng phiên âm bằng
mẫu tự A Rạp đang được thông dụng, thứ chữ Chăm la tinh này không mấy được các
bậc phụ huynh quan tâm, nên không tích cực khuyếân khích các con em học.<span
style='mso-spacerun:yes'>  </span>Nhưng riêng phần tôi và một vài bạn học thì
thấy thích thú, nhứt là trong tập sách, cố Kim Sop đã cho in một vài mẫu chuyện
làm bài đọc thêm, và có một vài mẫu chuyện sau này lớn lên tôi mới biết là
thuộc văn học dân gian Chăm, cụ thể như bài “Chim chhơn” chẳng hạn đồng thời
cũng là một thể ca ngâm chất chứa nhiều thi vị mà tôi nhớ nằm lòng cho mãi đến
từng tuổi thất thập này.<span style='mso-spacerun:yes'>  </span><o:p></o:p></span></p>

<table class=MsoNormalTable border=1 cellspacing=0 cellpadding=0 align=left
 style='border-collapse:collapse;border:none;mso-border-alt:solid windowtext .5pt;
 mso-table-lspace:9.0pt;margin-left:.1in;mso-table-rspace:9.0pt;margin-right:
 .1in;mso-table-anchor-vertical:paragraph;mso-table-anchor-horizontal:column;
 mso-table-left:-1.35pt;mso-table-top:9.8pt;mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
 mso-border-insideh:.5pt solid windowtext;mso-border-insidev:.5pt solid windowtext'>
 <tr style='mso-yfti-irow:0;mso-yfti-firstrow:yes;mso-yfti-lastrow:yes;
  height:177.25pt'>
  <td width=364 valign=top style='width:218.5pt;border:solid windowtext 1.0pt;
  mso-border-alt:solid windowtext .5pt;padding:0in 5.4pt 0in 5.4pt;height:177.25pt'>
  <p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
  text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:9.0pt;
  mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;mso-element-anchor-horizontal:
  column;mso-element-left:-1.3pt;mso-element-top:9.8pt;mso-height-rule:exactly'><span
  style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><o:p>&nbsp;</o:p></span></p>
  <p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
  text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:9.0pt;
  mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;mso-element-anchor-horizontal:
  column;mso-element-left:-1.3pt;mso-element-top:9.8pt;mso-height-rule:exactly'><span
  style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><!--[if gte vml 1]><v:shape id="_x0000_i1027"
   type="#_x0000_t75" style='width:198.6pt;height:135.6pt'>
   <v:imagedata src="BangsaChampa_Chuong2_files/image005.jpg" o:title="image005"/>
  </v:shape><![endif]--><![if !vml]><img width=265 height=181
  src="BangsaChampa_Chuong2_files/image005.jpg" v:shapes="_x0000_i1027"><![endif]><o:p></o:p></span></p>
  <p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
  text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:9.0pt;
  mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;mso-element-anchor-horizontal:
  column;mso-element-left:-1.3pt;mso-element-top:9.8pt;mso-height-rule:exactly'><span
  style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><o:p>&nbsp;</o:p></span></p>
  <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i
  style='mso-bidi-font-style:normal'><span style='font-size:10.0pt'>H.3</span></i><i
  style='mso-bidi-font-style:normal'><span style='font-family:VNI-Times'><span
  style='mso-spacerun:yes'>  </span></span></i><i style='mso-bidi-font-style:
  normal'><span style='font-size:10.0pt;font-family:VNI-Times'>Masjid al-Amman,
  Koh Taboong<span style='mso-spacerun:yes'>   </span><o:p></o:p></span></i></p>
  <p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
  text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:9.0pt;
  mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;mso-element-anchor-horizontal:
  column;mso-element-left:-1.3pt;mso-element-top:9.8pt;mso-height-rule:exactly'><span
  style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><o:p>&nbsp;</o:p></span></p>
  </td>
 </tr>
</table>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-spacerun:yes'>     </span><span class=GramE>Hầu như tất cả các bạn học
Chăm đều nghỉ học khi hoàn tất lớp cuối cùng trong làng.</span><span
style='mso-spacerun:yes'>  </span>Bị ám ảnh trong mặc cảm e sợ jưng yuôn (thành
người Việt), phần lớn các bậc cha mẹ đều e ngại, khi cho con cái lên học trường
tỉnh, thì sẽ sống theo người Việt, không còn theo nề nếp sống của xóm làng, nặng
về tín ngưỡng Islam, trong đó, có một số kiêng cữ rất nghiêm ngặt như tuyệt đối
cấm (harăm) ăn thịt heo, cấm uống rượu, cấm trai gái vụng trộm ngoài hôn nhân,
v.v... Thực tế hơn nữa, đàn ông bé lớn đều cạo đầu và khi tham gia sanh hoạt
trong làng thì đều đội mũ bằng nỉ màu đen, còn người lớn thì đội mũ trắng. Cho
nên, khi một người đi làm ăn xa bên ngoài mà để tóc dài trở về làng mang <span
class=GramE>theo</span> một ít phong cách phóng túng không thích hợp thì không
phải chỉ bản thân người đó mà còn cả gia đình phải chịu những lời đàm tiếu, bà
con không thích và lên án thậm tệ. Các nguyên lý tôn thờ một Thượng đế duy nhứt
là Allah chế ngự hoàn toàn cuộc sống văn hóa của người dân, tạo thành mặc cảm
và định kiến đối với nề nếp sống không phải Islam của xã hội bao quanh, khiến
con người ta có khuynh hướng như phải thu mình lại để bảo tồn những gì mình
hiện có trong phạm vi thôn ấp.<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-spacerun:yes'>      </span>Sanh hoạt thường ngày của xóm làng xoay
quanh một ngôi giáo đường gọi là masjid nằm giữa làng, kiến trúc có những nét
gợi nhớ quang cảnh bên kia trời Trung Đông, bao gồm một nóc vòm và đài tháp lạ mắt,
được nhận ra từ xa.<span style='mso-spacerun:yes'>  </span>Ngôi giáo đường này,
người Việt sống ở lân cận vẫn quen gọi là “chùa Chàm”, nhưng ở đây, kiến trúc
và trang trí bên trong cho thấy chỉ là một ngôi nhà khang trang để bổn đạo tụ
họp dâng lễ nguyện tập thể và nghe thuyết giảng vào ngày thứ sáu trong tuần,
thể hiện sự tôn thờ Đấng Tạo Hóa Allah nên không có pho tượng thờ nào cả.<span
style='mso-spacerun:yes'>  </span>Mỗi ngày 5 lần, khi trời rựng sáng, trưa ngọ,
xế chiều, chạng vạng và trở về khuya, chính từ ngọn tháp kể trên, phát ra một hồi
trống và tiếp <span class=GramE>theo</span> là lời ngân nga kêu gọi đến giáo đư<o:p></o:p></span></p>

<table class=MsoNormalTable border=1 cellspacing=0 cellpadding=0 align=left
 style='border-collapse:collapse;border:none;mso-border-alt:solid windowtext .5pt;
 mso-table-lspace:9.0pt;margin-left:.1in;mso-table-rspace:9.0pt;margin-right:
 .1in;mso-table-anchor-vertical:paragraph;mso-table-anchor-horizontal:column;
 mso-table-left:4.65pt;mso-table-top:3.05pt;mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
 mso-border-insideh:.5pt solid windowtext;mso-border-insidev:.5pt solid windowtext'>
 <tr style='mso-yfti-irow:0;mso-yfti-firstrow:yes;mso-yfti-lastrow:yes;
  height:151.25pt'>
  <td width=365 valign=top style='width:218.9pt;border:solid windowtext 1.0pt;
  mso-border-alt:solid windowtext .5pt;padding:0in 5.4pt 0in 5.4pt;height:151.25pt'>
  <p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
  text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:9.0pt;
  mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;mso-element-anchor-horizontal:
  column;mso-element-left:4.7pt;mso-element-top:3.05pt;mso-height-rule:exactly'><span
  style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><o:p>&nbsp;</o:p></span></p>
  <p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
  text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:9.0pt;
  mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;mso-element-anchor-horizontal:
  column;mso-element-left:4.7pt;mso-element-top:3.05pt;mso-height-rule:exactly'><span
  style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'>.<!--[if gte vml 1]><v:shape id="_x0000_i1028"
   type="#_x0000_t75" style='width:198.6pt;height:126.6pt'>
   <v:imagedata src="BangsaChampa_Chuong2_files/image006.jpg" o:title="image007"/>
  </v:shape><![endif]--><![if !vml]><img width=265 height=169
  src="BangsaChampa_Chuong2_files/image006.jpg" v:shapes="_x0000_i1028"><![endif]><o:p></o:p></span></p>
  <p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
  text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:9.0pt;
  mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;mso-element-anchor-horizontal:
  column;mso-element-left:4.7pt;mso-element-top:3.05pt;mso-height-rule:exactly'><span
  style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><o:p>&nbsp;</o:p></span></p>
  <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center;mso-pagination:none;
  mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:
  9.0pt;mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;
  mso-element-anchor-horizontal:column;mso-element-left:4.7pt;mso-element-top:
  3.05pt;mso-height-rule:exactly'><i style='mso-bidi-font-style:normal'><span
  style='font-size:10.0pt'>H4. </span></i><i style='mso-bidi-font-style:normal'><span
  style='font-size:10.0pt;font-family:Arial'><span
  style='mso-spacerun:yes'> </span>Buổi thuyết giảng bên</span></i><i
  style='mso-bidi-font-style:normal'><span style='font-size:10.0pt;font-family:
  VNI-Times'> trong masjid</span></i><i style='mso-bidi-font-style:normal'><span
  style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><o:p></o:p></span></i></p>
  <p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
  text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:9.0pt;
  mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;mso-element-anchor-horizontal:
  column;mso-element-left:4.7pt;mso-element-top:3.05pt;mso-height-rule:exactly'><span
  style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><o:p>&nbsp;</o:p></span></p>
  </td>
 </tr>
</table>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span class=GramE><span style='font-size:11.0pt;
font-family:Arial'>ờng</span></span><span style='font-size:11.0pt;font-family:
Arial'> dâng lễ nguyện vang đi rất xa, điều hòa cuộc sống hằng ngày của người
dân.<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-spacerun:yes'>     </span>Bên cạnh giáo đường, có một trường gọi là Madrasah
dạy kinh sách cùng hệ thống giáo lý Islam và có cả lớp dạy chữ <span
class=GramE>Mã<span style='mso-spacerun:yes'>  </span>lai</span> nữa.<span
style='mso-spacerun:yes'>  </span><span class=GramE>Các bậc phụ huynh thích cho
con em mình học các trường lớp này, và thường hãnh diện về thành tích con em đạt
được nhứt là khi chúng trổ tài đọc Thiên kinh Qur’An trong các sanh họat tập
thể của xóm làng.</span><span style='mso-spacerun:yes'>  </span><o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-spacerun:yes'>      </span><span class=GramE>Bản thân tôi đã bị trì
kéo giữa hai khuynh hướng, nhứt là khi đã đến lúc phải chuyển lên trường tỉnh
tiếp tục học lớp nhì (cours moyen).</span><span style='mso-spacerun:yes'> 
</span><span class=GramE>Mẹ tôi là một người đàn bà Chăm không biết một chữ a,
b, c...nhưng lại rất thông thạo kinh Qur’An viết bằng chữ A Rạp.</span><span
style='mso-spacerun:yes'>  </span>Được hậu thuẫn của ông bà ngoại, <span
class=GramE>mẹ<span style='mso-spacerun:yes'>  </span>tôi</span> muốn cho tôi
nghỉ học trường phổ thông và chuyển sang học ở trường lớp tại giáo đường như
các đứa bé Chăm khác trong làng.<span style='mso-spacerun:yes'>  </span>Ngược
lại, cha tôi, có chút ít căn bản Tây học, nhứt quyết phải cho tôi lên trường
tỉnh tiếp tục học.<span style='mso-spacerun:yes'>  </span>Sự bất đồng ý kiến
giữa cha mẹ chúng tôi khá gay go và kéo dài, sau cùng đã chấm dứt bằng một giải
pháp dung hòa; tôi được tiếp tục đi học trường tỉnh, nhưng những ngày nghỉ cuối
tuần hoặc ngày<span style='mso-spacerun:yes'>  </span>lễ, tôi phải đi học chữ
Mã Lai và A Rạp tại trường lớp của giáo đường.<span style='mso-spacerun:yes'> 
</span>Tại các trường lớp này, tôi cũng được học chữ Chăm, nhưng là thứ chữ
Chăm dùng mẫu tự A Rạp <span class=GramE>theo</span> khuôn mẫu chữ Javi của Mã
Lai.<span style='mso-spacerun:yes'>  </span><o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-spacerun:yes'>     </span>Trong xóm, chỉ có một vài cụ già, khi được
hỏi, có trang trọng đưa ra cho xem những tờ giấy vàng khè xưa cũ có những dòng
chữ nói là akhar tapuk, chữ Chăm cổ không còn thông dụng nữa, nhưng được cất
rất kỷ, hiếm thấy cho con cháu biết, vì hầu như đã trở thành một thời trang,
con cháu chỉ được khuyến khích học kinh sách viết bằng chữ A Rạp và chữ Javi
Malayu.<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-spacerun:yes'>      </span><span class=GramE>Koh Taboong là một
trong 7 làng Chăm Châu đốc.</span><span style='mso-spacerun:yes'> 
</span>Ngoài<span style='mso-spacerun:yes'>  </span>Koh Taboong là làng chôn
nhao cắt rún của chúng tôi, còn có 6 làng người Chăm khác là Mat chruk, Koh
Kaboak, Plây Kênh, Plao Ba, Koh Ghoi, Koh Kaghia, Sabâu, với địa danh Việt
tương ứng là Châu Giang, Đa Phước, Châu Phong, La Ma hoặc Vỉnh Trường, Bún lớn
hoặc Bún Bình Thiên, Đồng Cô Ky…..., địa thế không liền nhau, nhưng cùng nằm
dọc theo hai bên bờ sông Cửu Long trải dài đến giáp giới với Kampuchea. <o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-spacerun:yes'>      </span>Phần lớn các địa danh tiếng Chăm kể trên
khởi đầu bằng từ “Koh” có nghĩa là cù <span class=GramE>lao</span>, cho thấy
phần lớn các làng Chăm Châu Đốc đều nằm trên các cù lao trên ven sông Cửu Long:<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:.5in;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'>-Gọi
là Koh Kaghia vì cù <span class=GramE>lao</span> này được đánh dấu bằng hàng
cây sao, một giống cây, gỗ rất chắc mà người Chăm dùng làm cột nhà sàn hoăc
đóng ghe xuồng. <o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:.5in;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'>-Về
Koh Goi, có vài lối diễn dịch khác nhau tại địa phương, cần được nghiên cứu xác
định sau này.<span style='mso-spacerun:yes'>  </span><o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'>-<span
style='mso-tab-count:1'>           </span>Sở dĩ gọi là Koh Kaboăk vì xóm này
chuyên dệt và mua bán tơ lụa, hầu hết dân cư đều từ Plây Kênh ở bên bờ đối diện
chuyển qua, do nạn bên lỡ bên bồi của dòng sông Cửu Long.<o:p></o:p></span></p>

<table class=MsoNormalTable border=1 cellspacing=0 cellpadding=0 align=left
 style='border-collapse:collapse;border:none;mso-border-alt:solid windowtext .5pt;
 mso-table-lspace:9.0pt;margin-left:.1in;mso-table-rspace:9.0pt;margin-right:
 .1in;mso-table-anchor-vertical:paragraph;mso-table-anchor-horizontal:column;
 mso-table-left:4.65pt;mso-table-top:8.3pt;mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
 mso-border-insideh:.5pt solid windowtext;mso-border-insidev:.5pt solid windowtext'>
 <tr style='mso-yfti-irow:0;mso-yfti-firstrow:yes;mso-yfti-lastrow:yes;
  height:169.9pt'>
  <td width=365 valign=top style='width:218.7pt;border:solid windowtext 1.0pt;
  mso-border-alt:solid windowtext .5pt;padding:0in 5.4pt 0in 5.4pt;height:169.9pt'>
  <p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
  text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:9.0pt;
  mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;mso-element-anchor-horizontal:
  column;mso-element-left:4.7pt;mso-element-top:8.3pt;mso-height-rule:exactly'><span
  style='font-size:8.0pt;font-family:Arial'><o:p>&nbsp;</o:p></span></p>
  <p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
  text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:9.0pt;
  mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;mso-element-anchor-horizontal:
  column;mso-element-left:4.7pt;mso-element-top:8.3pt;mso-height-rule:exactly'><span
  style='font-size:8.0pt;font-family:Arial'><!--[if gte vml 1]><v:shape id="_x0000_i1029"
   type="#_x0000_t75" style='width:198pt;height:135pt'>
   <v:imagedata src="BangsaChampa_Chuong2_files/image007.jpg" o:title="image009"/>
  </v:shape><![endif]--><![if !vml]><img width=264 height=180
  src="BangsaChampa_Chuong2_files/image007.jpg" v:shapes="_x0000_i1029"><![endif]></span><span
  style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><o:p></o:p></span></p>
  <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center;mso-pagination:none;
  mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:
  9.0pt;mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;
  mso-element-anchor-horizontal:column;mso-element-left:4.7pt;mso-element-top:
  8.3pt;mso-height-rule:exactly'><span style='font-size:10.0pt'><o:p>&nbsp;</o:p></span></p>
  <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center;mso-pagination:none;
  mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:
  9.0pt;mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;
  mso-element-anchor-horizontal:column;mso-element-left:4.7pt;mso-element-top:
  8.3pt;mso-height-rule:exactly'><i style='mso-bidi-font-style:normal'><span
  style='font-size:10.0pt'>H5.<span style='mso-spacerun:yes'>  </span></span></i><i
  style='mso-bidi-font-style:normal'><span style='font-size:10.0pt;font-family:
  VNI-Times'>Masjid al-Azhar, Mat Chruk</span></i><i style='mso-bidi-font-style:
  normal'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><o:p></o:p></span></i></p>
  <p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
  text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:9.0pt;
  mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;mso-element-anchor-horizontal:
  column;mso-element-left:4.7pt;mso-element-top:8.3pt;mso-height-rule:exactly'><span
  style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><o:p>&nbsp;</o:p></span></p>
  </td>
 </tr>
</table>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-spacerun:yes'> </span>Về địa danh Plây Kênh, dịch nghĩa là “xứ con
kênh”, do nhà cửa làng này nằm dọc hai bên bờ một con kênh đào dẫn nước từ bờ
Hậu giang trổ ra phía Tân Châu.<span style='mso-spacerun:yes'>  </span><span
class=GramE>Trong dân gian, người ta thường gọi là Gah Kênh thay vì Plây Kênh;
Gah là “bên”.</span> <span class=GramE>Cùng thuộc Gah kênh này, có một ấp nằm
ngoài bờ sông cái gọi là Puk Pa-ok; Pa-ok tiếng Chăm là cây xoài, nên trong
tiếng Việt gọi là “Hàng xoài”.</span><span style='mso-spacerun:yes'>  </span><span
class=GramE>Và cũng từ tiêu chuẩn để nhận diện bằng hàng cây xoài này, mà tên
làng Plây kênh thời Pháp thuộc mới được ghi trên giấy tờ hành chánh là Phum
Soài (“soài” viết s).</span><span style='mso-spacerun:yes'>  </span>Phum là từ
ngữ <span class=GramE>khmer</span> có nghĩa là làng, cho thấy xuất xứ Khmer của
làng này.<span style='mso-spacerun:yes'>  </span><span class=GramE>Địa danh
Phum soài, về sau, đã dược đổi thành tên Việt là Châu Phong.</span><span
style='mso-spacerun:yes'>   </span>Trong số các tên làng kể trên, có lẫn lộn
Mat Chruk là chữ Khmer chớ không phải chữ Chăm, có nghĩa là “mõm con heo”, do
địa thế của làng này nằm ở một bên bờ sông Cữu long đổ từ Nam Vang xuống, tẽ ra
làm hai nhánh, khiến một bên bờ trông tợ như mõm con heo vậy. Mặc dầu người
Chăm không <span class=GramE>ăn</span> thịt heo, trong dân gian vẫn dùng tên
gọi này.<span style='mso-spacerun:yes'>  </span>Sự lẫn lộn từ ngữ khmer vào tên
gọi làng Chăm càng gợi thêm cho tôi sự tò mò tìm hiểu, để biết rằng đất Mat
Chruk cũng như các làng Chăm khác tại đây ngày xưa là vùng đất Thủy Chân Lạp và
từ “Mat Chruk” là địa danh đã sẵn có từ trước khi người Chăm đến định cư. Vì
làng Châu giang nằm bên kia bờ Hậu giang đối diện với Châu Phú, tỉnh lỵ Châu
Đốc, nên trong dân gian, người Việt còn gọi chung người Chăm Châu đốc là “Chà
Châu giang”. Ai cũng rõ, cách gọi này không đúng, vì Châu Giang chỉ là tên một
làng bao gồm xóm dưới có Masjid Al Azhar gắn liền với uy danh của cố <b
style='mso-bidi-font-weight:normal'>Hakim Umar Aly</b>.<o:p></o:p></span></p>

<table class=MsoNormalTable border=1 cellspacing=0 cellpadding=0 align=left
 style='border-collapse:collapse;border:none;mso-border-alt:solid windowtext .5pt;
 mso-table-lspace:9.0pt;margin-left:.1in;mso-table-rspace:9.0pt;margin-right:
 .1in;mso-table-anchor-vertical:paragraph;mso-table-anchor-horizontal:column;
 mso-table-left:4.65pt;mso-table-top:3.05pt;mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
 mso-border-insideh:.5pt solid windowtext;mso-border-insidev:.5pt solid windowtext'>
 <tr style='mso-yfti-irow:0;mso-yfti-firstrow:yes;mso-yfti-lastrow:yes;
  height:134.55pt'>
  <td width=225 valign=top style='width:134.85pt;border:solid windowtext 1.0pt;
  mso-border-alt:solid windowtext .5pt;padding:0in 5.4pt 0in 5.4pt;height:134.55pt'>
  <p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
  text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:9.0pt;
  mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;mso-element-anchor-horizontal:
  column;mso-element-left:4.7pt;mso-element-top:3.05pt;mso-height-rule:exactly'><span
  style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><o:p>&nbsp;</o:p></span></p>
  <p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
  text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:9.0pt;
  mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;mso-element-anchor-horizontal:
  column;mso-element-left:4.7pt;mso-element-top:3.05pt;mso-height-rule:exactly'><span
  style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><!--[if gte vml 1]><v:shape id="_x0000_i1030"
   type="#_x0000_t75" style='width:113.4pt;height:95.4pt'>
   <v:imagedata src="BangsaChampa_Chuong2_files/image008.jpg" o:title="image012"/>
  </v:shape><![endif]--><![if !vml]><img width=151 height=127
  src="BangsaChampa_Chuong2_files/image008.jpg" v:shapes="_x0000_i1030"><![endif]><o:p></o:p></span></p>
  <p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
  text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:9.0pt;
  mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;mso-element-anchor-horizontal:
  column;mso-element-left:4.7pt;mso-element-top:3.05pt;mso-height-rule:exactly'><span
  style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><o:p>&nbsp;</o:p></span></p>
  <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i
  style='mso-bidi-font-style:normal'><span style='font-size:10.0pt'>H7.<span
  style='mso-spacerun:yes'>   </span></span></i><i style='mso-bidi-font-style:
  normal'><span style='font-size:10.0pt;font-family:VNI-Times'>Hakim Idriss<o:p></o:p></span></i></p>
  <p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
  text-autospace:none;mso-element:frame;mso-element-frame-hspace:9.0pt;
  mso-element-wrap:around;mso-element-anchor-vertical:paragraph;mso-element-anchor-horizontal:
  column;mso-element-left:4.7pt;mso-element-top:3.05pt;mso-height-rule:exactly'><span
  style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><o:p>&nbsp;</o:p></span></p>
  </td>
 </tr>
</table>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-spacerun:yes'>  </span>Vị này là người Chăm đầu tiên đã học đạo nhiều
năm tại Thánh địa Mecca, A Rạp Sau-Đi, về nước, đã có công đào tạo nhiều thế hệ
các Tuôn tức các giáo viên dạy giáo lý Islam tại các thôn ấp Chăm. <span
style='mso-spacerun:yes'> </span><span class=GramE>Hakim al-Haji Umar Aly là vị
Mufty đầu tiên đứng đầu cộng đồng Chăm Islam tại Việt <st1:country-region
w:st="on"><st1:place w:st="on">Nam</st1:place></st1:country-region>.</span><span
style='mso-spacerun:yes'>  </span>Tương truyền, Masjid al-Azhar được cất ban đầu
hình thức thô sơ có mái lợp như <span class=GramE>một<span
style='mso-spacerun:yes'>  </span>ngôi</span> đình làng Việt Nam, dưới thời trấn
nhậm của Thoại ngọc Hầu, do người Chăm đã góp công đảm trách hữu hiệu về mặt an
ninh, yểm trợ công trình đào con Kênh Vĩnh Tế<span style='mso-spacerun:yes'> 
</span>khai thông đường nước từ Châu Đốc thoát ra vùng bờ biển Hà Tiên. Cho đến
khoảng năm 1860, ngôi masjid này được dỡ và dời từ chỗ gần sát đường vào bên
trong cách đó 30 thước, ở vị trí hiện nay. Dưới thời Hakim al-Haji Abdorrohman,
vào khoảng năm 1880, masjid mới chánh thức lấy tên al-Azhar và xây một đài tháp
cao bên cạnh <span class=GramE>theo</span> mô hình đài tháp của các masjid vùng
Trung Đông. <span class=GramE>Đến năm 1959, dưới thời Hakim al-Haji Umar Aly,
masjid al-Azhar lại được tái thiết với kiểu dáng hiện đại cho đến nay.</span> Sau
khi Haji Umar Aly qua đời vào năm 1981, <b style='mso-bidi-font-weight:normal'>Hakim
al-Haji Ismael Fickry</b> thuộc Jam’ah Plây kênh (Châu Phong) đã được cử lên kế
nhiệm, và cũng đã qua đời vào năm 2000; cho đến nay, khi chúng tôi hoàn tất tập
sách này, cộng đồng Chăm Islam Việt Nam không có Mufty.<span
style='mso-spacerun:yes'>      </span>Làng Châu Giang còn có một Jam’ah khác
thường được gọi là “xóm trên” ngăn cách với “xóm dưới” al-Azhar bằng một xóm
người Việt.<span style='mso-spacerun:yes'>  </span>Jam’ah xóm trên này mang tên
Mubarak với một masjid cùng mang tên Mubarak, bao gồm phần lớn là người Java Ku
một thời gắn bó với cội nguồn Mã lai và gắn liền với tên tuổi của cố <b
style='mso-bidi-font-weight:normal'>Hakim al-Haji Idriss</b>, cũng như Hakim
al-Haji Umar Aly, là một vị có tiếng uyên thâm giáo lý Islam, nguyên đã trải
qua nhiều năm học đạo tại Malaysia (cũng đã qua đời năm 2002).<span
style='mso-spacerun:yes'>  </span>Khi nói đến Jam’ah Mubarak, người ta liên
tưởng ngay đến một giáo đường nằm ngay bến phà từ bên <span class=GramE>kia</span>
bờ thị xã Châu Phú. <o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-spacerun:yes'>     </span>Hai Jam’ah tức tập thể có cơ cấu lãnh đạo
Islam, al-Azhar và Mubarak cùng nằm bên bờ Hậu giang, nối liền nhau bằng một
con lộ, ngăn cách nhau bằng xóm Hòa Lạc của người Việt, khoảng cách chỉ khoảng
một cây số ngàn tức không xa nhau mấy, nên trên nguyên tắc, chỉ có thể lập
thành một Jam’ah có chung một giáo đường mà thôi.<span
style='mso-spacerun:yes'>  </span><span class=GramE>Việc lập thành hai Jam’ah
với hai giáo đường đã đưa đến hệ quả, không biết lễ nguyện tập thể ngày thứ sáu
ở giáo đường nào sẽ có giá trị xét về mặt giáo lý Islam.</span> Người xưa đã
giải quyết sự việc bằng cách cho đào một con kênh lịch sử trong dân gian gọi là
kênh Sa-lat ngăn đôi hai jam’ah, đồng thời sử dụng cho hệ thống thoát nước vào
mùa nước nỗi. </span><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:Arial;
mso-ansi-language:FR'>Tên Sa-lat là do chữ đọc trại ra của chữ<span
style='mso-spacerun:yes'>  </span>Salamat có nghĩa là an vui, tươi đẹp.<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:Arial;
mso-ansi-language:FR'><span style='mso-spacerun:yes'>     </span>Vùng Châu Đốc
thường bị ngập lụt vào mùa nước nổi hàng năm, do lượng nước từ trên Nam Vang đổ
xuống, mực nước dâng cao đến sát sàn nhà cao 2 thước 50, đôi khi còn ngập tràn
luôn nữa.<span style='mso-spacerun:yes'>   </span>Dorohiêm, dưới bút hiệu Chế
Liêm, vào năm 1967, theo cảm hứng, đã dệt nên những dòng thơ sau đây,<span
style='mso-spacerun:yes'>  </span>minh họa các làng Chăm Châu Đốc:<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:
Arial;mso-ansi-language:FR'><span style='mso-spacerun:yes'>                
</span>Lũ tràn về khổ lắm, em ơi,<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:
Arial;mso-ansi-language:FR'><span style='mso-tab-count:2'>                </span>Lụt
cuồn cuộn, vượt nhanh bờ thềm<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:
Arial;mso-ansi-language:FR'><span style='mso-tab-count:2'>                </span></span><span
style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'>Lộ mòn xưa, hàng me nghiêng ngả<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-tab-count:2'>                </span><span class=GramE><b
style='mso-bidi-font-weight:normal'>Koh Taboong</b> sầu, Kênh đào lênh đênh.</span><o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-tab-count:2'>                </span><span class=GramE>Dề lục bình
xanh, nhởn nhơ trôi.</span><o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-tab-count:2'>                </span>Sàn nhà cao, ngói trổ nhìn trời<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-tab-count:2'>                </span><b style='mso-bidi-font-weight:
normal'>Châu Giang</b> xưa đò ngang vắng lặng<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-tab-count:2'>                </span><span class=GramE>Thôn nữ ơi, sớm
tắt nụ cười.</span><o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-tab-count:2'>                </span>Ngả tẽ <b style='mso-bidi-font-weight:
normal'>Châu Phong</b> vàm kênh thưa đò,<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-tab-count:2'>                </span>Hoa vàng điên điển trổ cành khô<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-tab-count:2'>                </span></span><b style='mso-bidi-font-weight:
normal'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:Arial;mso-ansi-language:
FR'>La Ma</span></b><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:Arial;
mso-ansi-language:FR'> xóm lưới chèo gác mái<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:
Arial;mso-ansi-language:FR'><span style='mso-tab-count:2'>                </span>Tắc
ráng buồn, trơ mắt đợi chờ.<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:
Arial;mso-ansi-language:FR'><span style='mso-tab-count:2'>                </span><b
style='mso-bidi-font-weight:normal'>Cồn Tiên</b> tơ lụa, lúa tiêu điều<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:
Arial;mso-ansi-language:FR'><span style='mso-tab-count:2'>                </span>Hàng
cây xua đủa rũ buồn hiu<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:
Arial;mso-ansi-language:FR'><span style='mso-tab-count:2'>                </span>Trống
chiều văng vẳng, lời tha thiết<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:
Arial;mso-ansi-language:FR'><span style='mso-tab-count:2'>                </span>Ai
thở than dưới hạt mưa chiều.<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:
Arial;mso-ansi-language:FR'><span style='mso-tab-count:2'>                </span><b
style='mso-bidi-font-weight:normal'>Koh Goi</b>, Tân Châu, tợ Biển Hồ<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:
Arial;mso-ansi-language:FR'><span style='mso-tab-count:2'>                </span>Khung
dệt gác mái, lạnh chân tơ<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:
Arial;mso-ansi-language:FR'><span style='mso-tab-count:2'>                </span>Sà
rông tơ lụa nằm ủ rủ,<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:
Arial;mso-ansi-language:FR'><span style='mso-tab-count:2'>                </span>Chiêm
nữ nép mình, bặt tiếng tơ.<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:
Arial;mso-ansi-language:FR'><span style='mso-tab-count:2'>                </span>Mái
lá trường làng lén nhìn trời,<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:
Arial;mso-ansi-language:FR'><span style='mso-tab-count:2'>                </span>Sân
nền óng ả, cá vờn mồi,<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:
Arial;mso-ansi-language:FR'><span style='mso-tab-count:2'>                </span>Trẻ
thơ lạnh cóng lim dim mắt<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:
Arial;mso-ansi-language:FR'><span style='mso-tab-count:2'>                </span>Trông
thầy, tìm bạn, sớm sầu đời.<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:
Arial;mso-ansi-language:FR'><span style='mso-tab-count:2'>                </span>Xin
gởi tấc lòng thăm cố hương,<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:
Arial;mso-ansi-language:FR'><span style='mso-tab-count:2'>                </span>Cầu
xin Allah rũ niềm thương,<o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:
Arial;mso-ansi-language:FR'><span style='mso-tab-count:2'>                </span>Tấc
lòng xin gởi theo cánh gió, <o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:
Arial;mso-ansi-language:FR'><span style='mso-tab-count:2'>                </span>Sưởi
ấm lòng rũ sạch tai ương.<span style='mso-spacerun:yes'>  </span><o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-indent:130.5pt;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:
none;text-autospace:none'><span lang=FR style='font-size:11.0pt;font-family:
Arial;mso-ansi-language:FR'><o:p>&nbsp;</o:p></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center;mso-pagination:none;
mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;
font-family:Arial'><!--[if gte vml 1]><v:shape id="_x0000_i1031" type="#_x0000_t75"
 style='width:226.8pt;height:141.6pt'>
 <v:imagedata src="BangsaChampa_Chuong2_files/image010.jpg" o:title="image015"/>
</v:shape><![endif]--><![if !vml]><img width=302 height=189
src="BangsaChampa_Chuong2_files/image010.jpg" v:shapes="_x0000_i1031"><![endif]><o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><span
style='mso-spacerun:yes'>                      </span><o:p></o:p></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center;mso-pagination:none;
mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none'><i style='mso-bidi-font-style:
normal'><span style='font-size:10.0pt;font-family:Arial'>H8. Nước ngặp sàn nhà<o:p></o:p></span></i></p>

<p class=MsoNormal style='mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;
text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;font-family:Arial'><o:p>&nbsp;</o:p></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center;mso-pagination:none;
mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none'><span style='font-size:11.0pt;
font-family:"VNI Tekon"'><!--[if gte vml 1]><v:shape id="_x0000_i1032" type="#_x0000_t75"
 style='width:226.8pt;height:156pt'>
 <v:imagedata src="BangsaChampa_Chuong2_files/image011.jpg" o:title="MasjKohkaboak"/>
</v:shape><![endif]--><![if !vml]><img width=302 height=208
src="BangsaChampa_Chuong�