Lá Thư Từ Kinh Xáng
Kinh xáng Bốn Tổng ngày 23 tháng
7 năm 2008
Mấy lời gởi thăm anh chị Đoàn
Đông & Lộc Tưởng cùng các cháu,
Lâu quá mạng, tui hổng có thơ
từ gì thăm lom anh chị là do ba cái vụ rầy nâu và bịnh vàng lùn xoắn lá nó hoành
hành ba cái lúa quá mạng. Cũng tại lúa thóc dạo này có giá, nên năm nay sắp nhỏ
làm thêm vụ ba cho có lúa vô lúa ra ba hột hầu bớt lo mùa Đông Xuân năm tới lúa
ngoài đồng vàng mơ mà trong nhà thì dân ruộng tụi tui đứa nào đứa nấy cứ trông
cho lúa chin mà mờ con mắt.
Vụ Hè Thu vừa rồi, vợ chồng
cháu Xuân, con chị Ba bên cạnh nhà làm cũng trúng bộn. Ngày nay, bên nhà việc làm
lúa thần nông coi mòi sắp nhỏ kinh nghiệm hơn hồi lớp già tụi mình hồi mấy năm
1985, 1986. Hồi đó làm ruộng thì cũng sạ, cũng bơm nước, cũng rải phân tiêu, phân
lạnh, cũng cấy, cũng giặm, cũng vá mà lúa trúng lắm một công chưa quá 35, 36 giạ.
Bây giờ, thời một công trung bình 40, 45 giạ là thường; sắp nhỏ có đứa làm ruộng
giỏi, có công lên tới 50 giạ lận. Hồi đời trước mình làm cỏ lúa bằng cách kêu công
căng hang ngang nhổ cỏ; còn ngày nay sắp nhỏ có thuốc trừ cỏ từ khi lúa mới sạ
xuống năm ba ngày. Do vậy mà lúa thoát được nạn cỏ dại ăn lúa ăn phân. Nhưng bù
lại, thì giá phân thuốc xăng dầu ngày nay tăng cao, nên sở phí cho một mùa lúa
quá nặng. Thành ra, làm ruộng như lúa để dành, lúa cũ đổi lúa mới, chứ tính thiệt
tính hơn thì hổng có lời lóm gí cho mấy. Anh chị cứ tính rợ là biết liền. Một
bao phân gần mười giạ lúa, thì lúa 40 giạ một công chỉ mua có bốn bao phân. Nên
đâu cũng vào đó anh chị à. Làm lúa là đở khổ hơn hổng làm. Có lúa có gạo rồi là
sắp nhỏ quơ quào ba con cá con tép dưới ao dưới vũng ăn mà sống qua ngày cũng
xong một bữa anh chị à.
Thưa anh chị,
Hôm trước tôi có nghe anh Hai An Phú nhắc lại
hai chữ “Nghiêm Đường”, ảnh kể Bác trai mua con cá trạch lấu nướng cho anh em của
ảnh ăn vào ban đêm vì thương con mà cảm động lắm. Ở nhà quê kinh cạn như chỗ
tui ở , từ đời nào tới đời nào trong bữa ăn vài món hương đồng cỏ nội là quí lắm
rồi. Sắp nhỏ bu quanh nồi cơm nhiều đứa chưa kịp gắp miếng cá thì đứa khác đã lẹ
tay gắp mất rồi, nên bữa ăn nào cũng ngon miễn là có chút cá chút canh, chút mắm
là quí. Hổng cần cao lương mỹ vị gì ráo trọi, chỉ cần có cơm, có cá kho quẹt là
đủ rồi.
Thưa anh chị,
Nhơn nhắc các món ăn, tui thấy ông Nam Sơn kể
: “Có bốn món ăn ngon dân dã của người Lục Tỉnh là: cá lóc nướng trui, thịt
ba rọi xắt phay, mắm thái và tôm đất luộc lột vỏ. Ðây là bốn món ăn ngon mà
khoái khẩu, hấp dẫn, được dân sành điệu ngợi khen và đặt mỹ danh là “Tứ quí”-
Bốn món ăn quí trong dòng ẩm thực Lục Tỉnh, chẳng thua gì bát bửu cao lầu của
Tàu...”(1)
Về điểm này, thiệt tình tui hổng
biết tác giả căn cứ vào tài liệu nào mà ông cho là bốn món “cá lóc nướng
trui, thịt ba rọi luộc, mắm thái và tôm đất luộc lột vỏ” là “bốn món ăn
qúi trong dòng ẩm thực Lục Tỉnh, chẳng thua gì bát bửu cao lâu của Tàu”
Anh chị là người Thất Sơn Châu
Đốc, từ đời nào tới giờ anh chị có nghe ai tôn vinh bốn món ăn này như vậy bao
giờ chưa anh chị ? Riêng tui thì tui chịu thua luôn. Thiệt tình ra, nếu kể những
món ngon của miền Long Xuyên Châu Đốc mình thôi thì kể cũng đã mệt ứ hơi rồi, nói
gì tới Lục Tỉnh thì có biết bao là món ngon vật lạ. Chẳng hạn như “tôm đất
luộc lột vỏ” làm sao bằng tôm càng lửa mà đem nướng lửa than thơm ơi là thơm.
“Mắm thái” thì ngon thiệt nhưng làm sao mặn mà bằng mắm cá lóc, mắm cá rô,
mắm cá linh nguyên chất ăn bốc với cơm nguội; “thịt ba rọi luộc” là món
ngon nhưng làm sao bằng thịt heo quay cái da giòn rụm. Còn “cá lóc nướng
trui” thì là món ngon thứ thiệt rồi, tui hổng dám cải nhưng món cá trạch lấu
nướng trui của thân phụ anh Hai An Phú làm sao mà cá lóc sánh kịp. Đó là tui nói
về cái chất cá với cá thôi nhe anh chị; nhưng còn cái tình cha thương con trong
món cá trạch lấu nướng trui thì hổng có bút mực nào so sánh nổi cá nào nướng
trui ngon hơn cá trạch lấu trên An Phú của anh Hai !
Nhơn đây, tui nhớ có lần cũng
có ý kiến ý cò trên Talawas về việc tác giả Nam Sơn hỏi đại ý “có xứ nào ăn
cơm với dưa hấu hông?” Lần đó tui trả lời rằng miệt quê tui việc ăn cơm với
dưa hấu chẳng những có mà còn ăn thường bữa nữa là khác. Vào mùa dưa hấu bán đầy
chợ, đầy sông, thì mọi nhà ở nhà quê ai ai cũng ăn cơm với dưa hấu ráo trọi. Và
điều này là một lẽ thường ở nhà quê chứ đâu có gì là lạ.
Trong bài viết trên, tác giả
Nam Sơn cho là “mắm ba khía đặt tên theo nơi người ta làm ra nó như mắm ba
khía Cà Mau, ba khía Châu Đốc…”(2) Tui lại thấy điều này hơi nghi nghi vì Châu
Đốc là đất đồng, đất núi làm gì có ba khía mà có “mắm ba khía Châu Đốc”.
Ngay như chữ “mắm ba khía” không thôi, tui cũng hổng thấy ai gọi ‘mắm
ba khía” bao giờ, mà chỉ kêu tên gọn lỏn là “ba khía” cũng đủ chỉ món
ăn nhà nghèo quen miệng này rồi anh chị à . Dường như cái gì mà muốn thành mắm
phải qua các giai đoạn như sau mới gọi là mắm : muối, thính, chao. Nếu cá mà chỉ
muối thôi, chưa thính, chưa chao, thì cá muối lâu ngày lâu tháng cách mấy vẫn
chỉ là cá muố thôi, chứ chưa thể gọi là mắm được. Huống hồ gì ba khía chỉ có bỏ
vô nước muối thôi, không cần phải chao, phải thính, nên để phân biệt đây không
phải là mắm nên dân ruộng tụi tui chỉ gọi trơn là “ba khía” chứ không thêm chữ
mắm làm gì vì nó vừa dư, vừa không hợp cách làm thành món ăn ba khía.
Vài hang thăm anh chị và các
cháu mạnh khoẻ. Tui xin hẹn lại anh chị thơ sau sẽ bàn thêm về vài món ăn quen
miệng vùng quê mình để anh chị nghe chơi cho vui rồi bỏ nhe anh chị.
Nay thư,
Hai Trầu
(1) và (2) Bài “Mắm Ba Khía Cà Mau”
của tác giả Nam Sơn, báo Người Việt online, ngày 02 tháng 7 năm 2008
