Cha tôi
*
Năm
tôi vừa mới lên 13 tuổi thì cha tôi mất, đến nay đã gần 60 năm rồi, nhiều chuyện
tôi không còn nhớ được thời thơ ấu, nhưng công đức sanh thành, dưỡng dục tôi
không thể quên vì cha tôi đã để lại trong tôi nhiều hình ảnh, giáo huấn làm cho
tôi phải ghi nhớ luôn.
Tôi
không nghe ai nói về sự học hành của cha tôi, nhưng cha tôi thông thạo chữ Nho,
chữ Nôm, chữ quốc ngữ và chút ít chữ Pháp. Một lần tôi không nhớ vì lý do gì,
cha tôi nói với anh kế và tôi:
-
Trong nhà này, cha chỉ thua có anh Hai bây mà thôi!
Lúc
cha tôi thốt ra câu nói này, cha tôi đã làm Hương Quản rồi Hương Sư trong làng,
nghe cô tôi kể lại, hồi nhỏ cha tôi có theo một người bà con là vợ ông Phó
vương Cao Miên, khi ông ta về Pháp, bà ấy xin cha tôi làm con nuôi, để theo bà ấy
sang Pháp sinh sống, nhưng bà nội tôi không khứng chịu. Còn anh Hai tôi đã trốn
nhà, bỏ quê lên Sàigòn tự học, rồi đi làm cho Ngân Hàng Quốc Gia Việt Nam, làm
Kế toán cho đồn điền cao-su Mimot, trốn lệnh tổng động viên chạy sang Pháp, làm
thủy thủ đi tàu hàng chạy đường biển từ Marseille sang Algérie.
Những
năm trường đóng cửa, không có thầy giáo dạy ở trường làng tôi cũng như trường
làng bên kia sông, hàng ngày cha tôi dạy hai anh em chúng tôi làm toán và viết
chánh tả.
Tâm
lý chung, ai cũng cảm thấy cha mình là người đáng kính nhất, đáng phục nhất,
còn mẹ mình là người đáng yêu quí nhất trên đời, bởi vì cha là người đã dạy
mình những bài học đầu đời, còn mẹ là người gần gủi mình nhất, thương yêu mình
nhất. Chẳng khác nào cũng một căn nhà nhưng khi ta còn bé, thấy nó to, rộng
thênh thang nhưng khi càng lớn lên càng thấy nó nhỏ lần đi.
Cho
nên những gì tôi cảm nhận về cha mình, chắc chắn không ra khỏi tâm lý chung
này, nhưng người càng trộng tuổi lại càng nhớ đến cha mẹ, nhớ thì gợi lại những
hình ảnh xa xưa.
Hai
điều làm tôi hằng nhớ tới cha mình:
Một
là vào năm tôi lên 12 tuổi, một hôm vào buổi sáng gần trưa, cha mẹ tôi ngồi
trên bộ ván giữa nhà, giữa hai đấng sanh thành của tôi là cái bàn trên ấy thường
để khai trầu, bộ chén uống trà và bình trà trong cái vỏ dừa, gọi tôi đến gần rồi
cha tôi nói:
-
Cha với má sanh con ra, nuôi cho con đến nay được 12 tuổi, chăm sóc, gìn giữ
cho con hằng ngày, thân thể con lành lặn, không chút tật nguyền, nay con đã lớn
khôn, cha mẹ không thể giữ con như lúc còn nhỏ, từ nay con phải tự gìn giữ lấy
thân con, đừng để bị tật nguyền, nếu con không gìn giữ kỷ, có gì không thể
trách cha mẹ nghe con. Hãy nhớ những gì cha mẹ nói với con hôm nay.
Lời
dạy ấy, tôi không quên được cho tới ngày nay.
Còn
chuyện thứ hai, tôi không nhớ là cha tôi đã dạy tôi từ lúc nào, 6 hay 7 tuổi
chăng ? Cha tôi dạy rằng:
-
Gia đình mình có dòng gãy tay, tránh leo cây vì leo cây thường bị gãy nhánh làm
cho ta té, té dễ bị gãy tay.
Tôi
không rõ từ đời ông, có những ai bị gãy tay không? Nghe cô tôi kể lại, lúc nhỏ,
vào một đêm có trăng, cha tôi và mấy cô chú rũ nhau ra ngoài vườn “hát bội”,
cha tôi đang đóng vai vua, có hai vị tướng đứng hai bên hầu, đang hát bổng dưng
mọi người bỏ chạy, cả hai người hầu cũng bỏ chạy, không biết chuyện chi, bổng
nhìn về gốc cây phía trước mặt, cha tôi thấy có một người to lớn, mặt vằn vện,
mặc áo rằn ri thế là cha tôi hoảng kinh bỏ chạy theo, chẳng may chân vấp một rễ
cây té ngã rất đau nhưng sợ quá, lồm cồm đứng lên chạy tiếp, về nhà mới biết đã
bị gảy tay. Chú tôi lúc nhỏ đi học ở Long Xuyên, nghỉ hè về nhà leo lên lưng bò
cỡi chơi lúc nó đang ăn cỏ gần đám vườn cây, bỗng dưng có người từ trong vườn
đi ra, con bò hoảng sợ bỏ chạy, hất chú tôi té, chú ấy chống tay khi rơi xuống
đất cũng bị gãy tay, anh tôi khi nhỏ trèo cây ổi trước sân nhà, anh ấy té từ
cây ổi xuống, cũng bị gãy tay, phải chăng vì vậy cha tôi mới nói có dòng gãy
tay ?
Năm
chừng mười, mười một tôi chơi vật lộn với một chú họ, chú chấp tôi và em của
chú, tôi liều nhảy vào trước, chú ấy ôm lấy tôi, dùng hết sức quăng tôi ra, tôi
mất đà té chống tay, thấy đau ở cánh tay không chơi nữa, về nhà đi ngủ trưa,
cha mẹ tôi phát hiện tôi bị nóng bất thường, phát hiện cánh tay tôi bị sưng,
tra hỏi tôi cho biết chơi vật lộn bị té nên chống tay.
Cha
tôi sờ vào cánh tay, rồi bảo mẹ tôi hái một thứ lá gì đó nay tôi đã quên, đâm dập
rồi bỏ thêm vài thứ chi đó, nhờ người hàng xóm dùng chân đạp nách, tay nắm cánh
tay tôi kéo ra, tôi nghe một cái “cụp”, đau thật là đau, sau đó dùng thuốc kể
trên bó lại với mấy tấm tre, khoảng 20 ngày hay một tháng mới tháo bó thuốc,
cánh tay tôi không thể co lại cho ngón tay chạm vào vai, mỗi ngày tôi phải tập
co tay vài lần, dần dần cho đến ba tháng sau, tôi mới có thể co tay cho ngón
tay chạm vào vai mình.
Cha
tôi có một bài thuốc từ cậu ruột tôi truyền lại, một người bị gãy tay trái sẽ
bó thuốc ở tay mặt, hay ngước lại, bó thuốc chừng tháng sau xương lành lặn lại,
thuốc gồm có một con gà giò, một củ chuối và một vài món nữa, nhưng phải vái
sau khi khỏi cúng một con gà. Nếu người vái mà không cúng thì con cháu người thầy
thuốc sẽ bị gãy tay, chính vì điều này cha tôi không truyền lại con cháu, người
bảo:
-
Chữa trị một cánh tay phải giết hai con gà, một con làm thuốc, một con cúng, chẳng
may người ta quên cúng, con cháu mình bị gãy tay, một hai con gà chẳng đáng là
bao, nhưng mất công ăn, việc làm!
Tôi
có thấy cha tôi trị gãy tay cho một người, hình như đó là lần duy nhất cha tôi
đã làm, vì không thể từ chối với thân nhân của mình.
Cha
tôi còn trị rết cắn nữa, ở quê, nhà thường lợp lá, vài năm lá mục hay có rết sống
trên mái nhà, từ đó nó bị rớt xuống, ban ngày người ta thấy thì bắt nó, nhưng
ban đêm không thấy, nó bò đi gặp khi người ta ngồi hay nằm trò chuyện, nó cắn
người, có lẽ nó có nộc độc nên nhức nhối vô cùng. Nhiều đêm, có người đến nhà
xin thuốc trị rết cắn cho bạn bè hay người thân. Cha tôi bảo người đi xin thuốc
ngồi chơi chờ tìm thuốc, thế rồi cha tôi vì “sợ ma” nên thường dẫn tôi theo để
đi tìm thuốc, cũng là để cho hàng xóm biết có người ngay chớ không phải kẻ trộm,
sau khi có thuốc, cha tôi hỏi người đi xin thuốc rết đã cắn người bệnh ở chỗ
nào, cha tôi dùng thuốc đấp vào chỗ người xin thuốc chỉ và dặn thêm: “- Về
chỉ cho người bị rết cắn thấy thuốc đã đấp rồi đó!”. Thế là người bị rết cắn
hết đau nhức.
Thật
sự, tôi không hề biết người bị rết cắn có hết nhức sau khi cha tôi đấp thuốc
cho người đi xin thuốc hay không ? Tôi chỉ biết lập luận, nếu không hiệu nghiệm
thì tại sao có người tới xin thuốc hoài.
Đó
là cách trị bệnh, đau Đông mà chữa Tây, tôi không cách lý giải những bài thuốc
gia truyền của dân gian ta, nhưng dần dần bị thất truyền vì lý do nào đó.
Father’s
Day, nhớ tới công đức sanh thành, giáo dưỡng, ngoài những chuyện hết sức riêng
tư, tôi không thể không nhắc tới một vài đức tính mà người cha nào cũng hết
lòng thương yêu, đùm bọc giáo dưỡng đàn con và luôn mong muốn, hảnh diện khi
con cái tiến bộ hơn cha mẹ về mọi mặt, như tục ngữ Việt Nam ta có câu: “Con
hơn cha là nhà có phúc”.
Cho
đến gần cuối đời, tôi luôn luôn cố gắng vươn lên từng năm tháng, vậy mà nhìn tới,
nhìn lui hình như tôi vẫn chưa bằng, chưa được như cha tôi mong muốn.
Tháng 6, 2009
