Hương vị Quê Hương
Huỳnh Ái Tông
*
Lần này tôi không chủ động, mua
vé chưa đầy hai tuần là đi, ngày chót mới nhận được visa do đại lý vé gửi cấp tốc
qua đêm. Tôi cũng ngại chuyện dịch cúm H1N1 khi đến phi trường Tân Sơn Nhất,
tôi không rõ ở đó khám như thế nào, nhưng nhớ chuyến sang Cali vào tháng 6, khi
chuyển phi cơ ở phi trường Phoenix, lúc hành khách sắp hàng lên phi cơ thì có 2
nhân viên mặc đồng phục xanh, họ đều mang găng tay, tay cầm lọ thuốc, tay cầm
bao ny-long nhỏ, hình như họ chỉ quan sát bằng mắt thường, phát hiện ai có triệu
chứng như ho, át xì … họ sẽ tiến hành xét nghiệm.
Về tới phi trường Tân Sơn Nhất,
tôi quan sát không thấy có y tế dàn chào khám nghiệm Cúm H1N1, người nhà cho biết
họ có đặt máy từ xa, tôi không tin điều đó.
Một người bạn học Đệ Nhị và Đệ
Nhất năm 1963,1964 chúng tôi đã không gặp nhau từ sau khi đổ Tú Tài toàn phần,
anh ta du học ở Nhật, có bằng Kỷ sư, Thạc sĩ Cơ khí về nước làm Phó Giám Đốc rồi
Giám Đốc Vikyno (Việt Nam Kỹ nghệ Nông cơ). Sau 1975, vượt biên bị bắt ở Kiến
hòa, rồi ở lại làm cho nhà nước, sau ra kinh doanh, cho thuê xe cơ giới, nay
thêm đóng cọc nhồi để xây cao ốc hay móng cầu, về anh bạn này, tôi chỉ nghe bạn
bè kể lại, chớ chưa gặp lại từ lâụ Lần này tôi gọi điện thoại tới thăm, anh mời
tôi một bửa cơm tối và nhờ một người bạn khác sắp xếp để có vài bạn học cũ cùng
tham dự.
Sàigòn lúc này có rất nhiều quán
ăn hay nói chính xác hơn là có rất nhiều quán nhậu, đa số đều uống bia lon Heineken
hay bia chai Tiger, hầu hết đều có nữ chiêu đãi viên trẻ.
Tôi được mời đến một quán ăn ở đường
Phan Bội Châu Bà Chiểu, trong một villa nên có nhiều phòng riêng biệt. Chúng tôi
gồm có 6 thực khách, bốn là đồng môn, còn hai học sau mấy năm, hai anh này là
Phó Giám Đốc là Trưởng Xưởng công ty của bạn tôi.
Khi chúng tôi đến, vào phòng ăn
thì bạn tôi đã ngồi một mình đợi chúng tôi rồi. Sau khi chào hỏi nhau, bạn tôi
nói:
-
Tao
định đãi mầy món Lẫu Mắm, để mầy luôn nhớ đến hương vị quê hương, nhưng biết mầy
ăn chay, tao đã gọi mấy món chay rồi, hay phá giới một bửa được không?
Tôi cười trừ, đáp:
-
Quê
hương có quá nhiều hương vị, Lẫu Mắm thì đặc biệt hơn vì nó thật đậm đà, món ăn
của đồng quê, nhìn thấy thì cũng đủ để nhớ quê hương, cần chi phải phá giới !
Rồi các anh khai vị với món sò
huyết trụng nước sôi, sò chấm muối tiêu chanh và ăn thêm rau râm, tiếp đến là gỏi,
vịt quay.
Còn tôi, tàu hủ dồn xả chiên, mì
căn khìa, mì ống xào nấm rơm tàu hủ, dĩ nhiên một mình tôi không thể nào ăn hết,
hơn nửa buổi cơm chiều tôi thường ăn rất ít để tối dễ ngủ đã quen.
Và món cuối cùng của các anh mà
bạn định đãi tôi là Lẫu Mắm, chiêu đãi viên đặt cái lẫu ở giữa bàn, một dĩa cá
kèo và một dĩa rau sống. Trong dĩa cá kèo có con còn sống, nó nhảy ra khỏi dĩa
lăn lóc trên bàn, một anh gắp nó liệng vào cái lẫu đang sôi, cá vùng vẩy, nước
tung tóa, tôi thấy lòng thật bất nhẫn, thương hại con vật cũng là một chúng
sinh, dưới cái nhìn Từ bi của đạo Phật, người Phật tử ăn chay vì không muốn bất
cứ chúng sinh nào bị đau khổ, vì không muốn diệt sự sống của sinh vật.
Còn dĩa rau, những cộng kèo nèo
xanh tươi, những cộng bông súng đã bóc võ lụa ngoài phơi màu nâu, những cộng
rau nhúc với những cành lá xanh tươi và còn vài thứ rau khác nằm ở dưới, dĩa
rau thật là bát mắt. Bạn tôi cho biết cá kèo ngày nay người ta nuôi, cho nên
trong dĩa những con cá kèo đều bằng ngón tay cái.
Ở nhà quê, tôi nhớ vào khoảng
tháng Giêng, tháng Hai cây xoài đâm những đọt mới, để sau đó trổ bông, người ta
ăn mắm với đọt xoài non, hoặc lá non của cây cơm nguội, với những lát mỏng của
trái chuối chát.
Đúng như bạn tôi nói, muốn dành
cho tôi một món ăn để nhớ tới hương vị của quê hương, quê hương không phải chỉ
những ngôi nhà, con sông, ruộng đồng, bụi tre, cành trúc, bụi chuối, buồng cau
mà còn có những cộng bông súng mọc hoang vào mùa nước nổi, có hoa trắng, hoa đỏ
tím, những bụi kèo nèo đôi khi mọc chen lẫn với lục bình, những cộng rau nhúc
người ta trồng trong ao.
Ai đã đi xa khỏi làng thì nhớ
nhà, ai đã đi xa khỏi nước thì nhớ quê hương. Nỗi nhớ da diết khi đêm trường
canh vắng hoặc là có hình ảnh đập vào mắt làm cho người ta liên tưởng. Tôi thầm
cám ơn người bạn già, gần 50 năm gặp lại, anh muốn gửi cho tôi một tấm lòng, một
lời nhắn nhủ. Nhìn lại thật tế tuổi thất thập sắp đến rồi, tự hỏi chúng ta làm được
gì cho đất nước, cái ước mơ thanh bình của những năm 60, tuy đơn giản nhưng mà
bao lâu nữa chúng ta mới đạt tới, e còn xa vời. Thế hệ sau tôi, cả đời chưa chắc
đã được an hưởng!
4-12-2009
