ÿþ<html> <head> <meta http-equiv=Content-Type content="text/html; charset=unicode"> <meta name=Generator content="Microsoft Word 12 (filtered)"> <title>Tán g«u trong quán cà phê</title> <style> <!-- /* Font Definitions */ @font-face {font-family:"Cambria Math"; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} .MsoChpDefault {font-size:10.0pt;} @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:1.0in 1.0in 1.0in 1.0in;} div.Section1 {page:Section1;} --> </style> <!-- copy part 1 replace </head> and <body> by: --> <meta http-equiv="page-enter" content="revealtrans(duration=2, transition=3)"> <STYLE TYPE="text/css"> a:link { color: blue; text-decoration: none } a:active { color: red; text-decoration: none } a:visited { color: blue; text-decoration: none } a:hover { color: #FF0000 ; text-decoration: underline } </STYLE> </head> <BODY bgColor="#fffacd" leftMargin=0 background="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/dragonbg2.jpg" topMargin=0 bgproperties="fixed" align="center" > <TABLE cellSpacing=0 cellPadding=0 border=0 width=100% > <tr> <td width="100%"> <table vAlign=center align=center border=3 > <tr vAlign=center> <!--- **** 100% window ---> <td vAlign=top width = 950> <table background="" bgColor="#fffacd"> <tr> <td> <TABLE border="4" cellSpacing=5 borderColorDark=#253431 cellPadding=0 width="100%" cellspacing="0" cellpadding="0" > <!--- **** main body ---> <tr> <!-- Title ---> <!-- <td background="http://thatsonchaudoc.com/mucluctitle/TSCD_title2.jpg" width = "70%" height=135>--> <td background="http://thatsonchaudoc.com/mucluctitle/ButKy_title.jpg" height = 140> <TABLE cellSpacing=0 cellPadding=0 border=0> <tr> <TD align="center" width=50%> <img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/HoiKy_2friend.gif" width ="70" height ="50" alt=""> </TD> <TD vAlign=right> <p> <IMG src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/bird6.gif" width = "50%" border=0> </p> </TD> <TD vAlign=right> <img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/HoiKy_2bird.gif" width ="90" height ="70" alt=""> </TD> </TR> </TABLE> </td> </tr> <!-- end Title ---> <tr > <!--- Menu Bar ---> <td align="center" > <table border="0" height ="30" cellspacing="0" cellpadding="0" background="" > <tr> <td align="center"> <p> <b><font face="Times New Roman" size=2 color="black"> <a href="http://thatsonchaudoc.com/index.html","","menubar=no"> <span style="text-decoration: none">Trang Chính</a> &nbsp;&nbsp; <a href="http://thatsonchaudoc.com/hopthu.html","","menubar=no"> <span style="text-decoration: none">HÙp Th° </a> &nbsp;&nbsp; <a href="http://thatsonchaudoc.com/truyenngan2.html","","menubar=no"> <span style="text-decoration: none">TruyÇn Th­t Ng¯n</a> &nbsp;&nbsp; <a href="http://thatsonchaudoc.com/truyenngan.html","","menubar=no"> <span style="text-decoration: none">TruyÇn Ng¯n</a> &nbsp;&nbsp; <a href="http://thatsonchaudoc.com/tho.html","","menubar=no"> <span style="text-decoration: none">Th¡ </a> &nbsp;&nbsp; <a href="http://thatsonchaudoc.com/hoiky.html","","menubar=no"> <span style="text-decoration: none">Bút Ký </a> &nbsp;&nbsp; <a href="http://thatsonchaudoc.com/gopnhat.html","","menubar=no"> <span style="text-decoration: none">Góp Nh·t </a> &nbsp;&nbsp; <a href="http://thatsonchaudoc.com/suckhoegiadinh.html","","menubar=no"> <span style="text-decoration: none">Séc KhÏe và Gia ình</a> &nbsp;&nbsp; <a href="http://thatsonchaudoc.com/TinVui.html","","menubar=no"> Tin Vui</a> &nbsp;&nbsp;<br> <a href="http://thatsonchaudoc.com/banviet2/LamChuong/LC_listing.html","","menubar=no"> Cùng Tác Gi£ </a> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </font></b> </p> </td> </tr> </table> </td> </tr> <!--- End Menu Bar ---> <tr > <!--- Start Body ---> <td align="center" > <TABLE border="4" cellSpacing=5 borderColorDark=#253431 cellPadding=0 borderColorLight=#6b948a cellspacing="0" cellpadding="0" bgColor="white" background="" > <tr> <td> <blockquote> <div class=Section1> <p class=MsoNormal><b><span style='font-size:20.0pt;color:#7030A0'><br>Tán g«u trong quán cà phê</span></b></p> <p class=MsoNormal><i><span style='font-size:14.0pt'>t¡p vn</span></i></p> <p class=MsoNormal><i><span style='font-size:14.0pt'>&nbsp;</span></i></p> <p class=MsoNormal><b><i><span style='font-size:16.0pt'>Lâm Ch°¡ng </span></i></b></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>&nbsp;</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>Vác á. Ñn cây. Bía cçi. Gánh n°Ûc. Nhïng công viÇc n·ng nÁ nh° th¿, lúc nào cing có thà làm °ãc, chÉ c§n v­n dång b¯p thËt và thêm mÙt chút cÑ g¯ng là xong. Th¿ nh°ng làm th¡ vi¿t vn thì khác. Nó không c§n b¯p thËt và cÑ g¯ng cing không xong. Nói th¿ cing h¡i quá. CÑ g¯ng cing có thà xong, nh°ng bài vi¿t không ç séc lôi cuÑn, làm ng°Ýi Íc dÅ buÓn ngç.</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>Tình cÝ tôi Íc mÙt quyÃn sách  d¡y làm th¡ vi¿t vn, khuyên nhïng ng°Ýi c§m bút, dù muÑn dù không cing nên ngÓi vào bàn vi¿t ít nh¥t 2 giÝ m×i ngày. Vi¿t b¥t cé ý ngh) gì trong §u. Vi¿t hoài, vi¿t mãi s½ có ngày làm nên tác ph©m. MÙt ý ki¿n hay. Làm vn thi s) cing dÅ thôi. MÙt hôm, tôi g·p ông b¡n vi¿t vn than phiÁn r±ng c£ nm không vi¿t °ãc chï nào. Tôi mách cho ông tña Á quyÃn sách mà tôi ã Íc. Tháng sau g·p l¡i, ông b£o theo lÝi chÉ d«n ngÓi vào bàn vi¿t 2 giÝ m×i ngày, cing vi¿t ra chï ¥y nh°ng toàn là nhïng ý t°ßng vån v·t nh£m nhí ch³ng ra làm sao c£. V­y thì làm th¡ vi¿t vn âu ph£i cÑ g¯ng là vi¿t hay °ãc. TÇ h¡i h¡n nïa, khép mình theo thÝi biÃu Ënh sµn, vi¿t theo chÉ tiêu thì cái §u càng óng bng céng ng¯c. Khi cái §u ã óng bng, l¡i ph£i hoàn thành bài vi¿t theo  ¡n ·t hàng thì bài vi¿t ¥y hoàn toàn vô vË, nh¡t th¿ch. Cing có nhiÁu tr°Ýng hãp, ng°Ýi ta vi¿t nh° mÙt  thiên tài , lúc nào và ß âu cing có thà vi¿t °ãc. Vi¿t tràng giang ¡i h£i, cuÑi cùng Íc l¡i th¥y ch³ng ra chi. Có tác ph©m ¥y, nh°ng toàn là rác r°ßi. Vì không là  thiên tài nên khi vi¿t, tôi r·n tëng chï nh° ng°Ýi táo bón. R·n mãi cing ra °ãc chï, nhiÁu chï làm thành mÙt bài. ¯c ý, °a vã Íc thí. Vã Íc nh° ng°Ýi bË m¯c ngh¹n. Vã b£o, hành vn trúc tr¯c, chï ngh)a á sÏi khô khan. Íc không suông, nuÑt không vô. V¥t! Vi¿t vn làm th¡ không dÅ chút nào. </p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>&nbsp;</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'> <i>Vn mình vã ng°Ýi</i> . Ý nói vn mình hay, vã ng°Ýi ¹p. ó là cái bÇnh chung cça ng°Ýi c§m bút. em h¿t tâm séc còng l°ng ngÓi vi¿t thì bài cça mình không hay sao °ãc? Vn ta là sÑ 1, th¡ ta hay nh¥t! ThÉnh tho£ng có báo nào ng bài cça ta. C§m tÝ báo, ta Íc bài cça ta tr°Ûc nh¥t, dù tr°Ûc khi gíi bài, ta ã Íc hàng trm l§n rÓi. Bây giÝ th¥y nó n±m chình ình trên m·t báo, ngh)a là °ãc chính théc ra m¯t ng°Ýi Íc. L¥y t° cách là Ùc gi£, ta Íc l¡i bài ta. TrÝi ¡i, sao mà hay dï v­y? Sau ó, Íc l°Ût qua nhïng bài cça tác gi£ khác. Cing có vài bài khá ¥y, nh°ng bài ta v«n là bài khá nh¥t. Không còn nghi ngÝ gì nïa, ta là mÙt tài nng lÛn. Sß d) ta ch°a nÕi ti¿ng vì ng°Ýi Ýi ch°a khám phá ra ta ¥y thôi. N¿u có ai  góp ý xuyên t¡c b¥t lãi cho ta, ch¯c hÍ th¥y ta có tài nên sinh lòng ghen tË muÑn  ém tài ta. G·p ng°Ýi mÛi quen, hÍ ch°a bi¿t ta là nhà th¡ kiêm nhà vn A, ta hÏi trên vn thi àn ông thích nhïng tác gi£ nào? Måc ích à dò xem hÍ ánh giá ta ra sao. Ng°Ýi quen nêu mÙt lô nhïng tác gi£ mà hÍ thích, trong ó không có tên ta. Ta h¡i th¥t vÍng vÁ ng°Ýi mÛi quen. HÏi thêm l§n nïa, ông ngh) th¿ nào vÁ nhà th¡ kiêm nhà vn A? Ng°Ýi quen b£o, ông này vi¿t l£m nh£m ch³ng ra chi. V­y mà có vài tÝ báo cing ng bài cça ông ¥y. Có l½ ông ¥y m°Ûn ng bài nh° các c¡ sß th°¡ng m¡i m°Ûn ng qu£ng cáo. Ta xám m·t lãng i n¡i khác, th§m ngh) th±ng cha này trình Ù hiÃu bi¿t th¥p quá, ch°a ç t° cách nh­n Ënh vÁ vn ch°¡ng. H¡n nïa, nó ít Íc sách, làm sao theo kËp trào l°u t° t°ßng mÛi cça th¿ th¿ k÷ 21. ChÉ nhïng ai uyên bác mÛi hiÃu °ãc ta thôi.</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>Cái bÇnh  <i>vn mình vã ng°Ýi</i> coi bÙ khó trË. Bßi nhìn ra cái tÇ cça ta là iÁu khó. N¿u có k» chÉ ra khuy¿t iÃm cça ta, l­p téc ta ph£n kháng r±ng th±ng ó bÛi lông tìm v¿t. Ph£n kháng là ý théc tâm lý, nó luôn éng chi¿n sµn sàng Ñi §u vÛi b¥t cé ai dám ch¡m ¿n ta. Nh°ng mÙt ôi khi tr§m t)nh, ta cing th¥y th±ng ó nói có ph§n úng. ChÉ úng chút xíu thôi. V­y ta ph£i sía sai cho vn ta °ãc hoàn h£o h¡n. Bßi ta là ng°Ýi có tinh th§n c§u ti¿n mà. Sía sai ngh)a là tñ ánh mình. ánh ai cing dÅ, nh°ng tñ ánh mình là iÁu khó quá, mình c£m th¥y au quá. Thôi thì cé à nguyên nh° th¿. Coi nh° mÙt nét vn phong Ùc áo cça riêng ta, à ng°Ýi Íc dÅ phân biÇt ta và ng°Ýi khác. N¿u không, sao gÍi vn téc là ng°Ýi? CuÑi cùng, ta v«n là sÑ 1. Ùc Cô C§u B¡i Ñt uÑc i tìm cing không ra k» tài danh nào ánh b¡i °ãc ta.</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>&nbsp;</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>Có mÙt nhà vn (hình nh° Lâm Ngï °Ýng, tôi không dám tin ch¯c n¡i trí nhÛ) b£o r±ng,  <i>tác gi£ tñ khen tác ph©m mình thì cing tÇ nh° bà m¹ khen con mình</i> . So sánh nghe có v» mÉa mai châm bi¿m. Nh°ng n¿u ta không tñ khen ta thì ai vào ây khen ta? N×i buÓn thÝi ¡i lÛn nh¥t cça tác gi£ là khi in ra tác ph©m ch³ng có ma nào thèm nói tÛi mÙt lÝi. Tác ph©m bË chìm vào quên lãng mÙt cách tÙi nghiÇp. V­y à gây sñ chú ý, ta ph£i nhÝ mÙt b¡n thân nào ó vi¿t bài làm bÙ phê bình, nh°ng th­t ra là ca tång mÙt cách kín áo. Ng°Ýi vi¿t bài phê bình có chút danh ti¿ng càng tÑt. Do ó, nhiÁu khi ng°Ýi Íc th¥y tác gi£ cça bài phê bình là nhà vn X, ho·c thi s) Y. Phê bình âu ph£i lãnh vñc cça m¥y ông này, sao l¡i nhào vô ây khoác lác tùm lum? Dù cùng là nghÁ c§m bút, nh°ng sáng tác và phê bình là hai bÙ môn khác biÇt. Sáng tác hay, ch°a ch¯c ã bi¿t cách phân tích phê bình. Phê bình giÏi, ch°a ch¯c ã sáng tác °ãc bài vn cho ra hÓn. </p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>BuÓn c°Ýi h¡n nïa, trong lãnh vñc vn nghÇ, th¥y tên tác gi£ kèm theo hÍc vË ti¿n s) ho·c bác s). N¿u ti¿n s) khoa hÍc hay kinh t¿ thì bi¿t chi vÁ vn hÍc? Ông chÉ nên Á ti¿n s) khi vi¿t vÁ chuyên ngành cça ông thôi. Sang lãnh vñc vn hÍc mà vác theo cái b±ng ti¿n s) là có ý muÑn khoe khoang, hù thiên h¡. Cing nh° th¿, y khoa là ngành chuyên biÇt, bác s) khi thích cing có thà làm th¡, và khi Á tên tác gi£ xin ëng kèm theo hai chï bác s). iÁu ó không có gì b£o £m cho giá trË cça bài th¡. Nh°ng n¿u ông vi¿t vÁ y khoa thì l¡i r¥t nên kèm theo hÍc vË Ã ng°Ýi Íc tin r±ng ông có ç th©m quyÁn nói vÁ lãnh vñc chuyên môn cça mình. Tôi r¥t thích Íc nhïng bài vi¿t bàn vÁ v¥n Á môi tr°Ýng cça ti¿n s) Mai Thanh Truy¿t, ho·c nói vÁ séc kho» cça bác s) NguyÅn Ý éc, bác s) Tr§ M¡nh Ngô và vân vân. Nh¥t là bác s) NguyÅn Ý éc khi nói vÁ té sát thç âm th§m: m­p, cao má, cao máu, tiÃu °Ýng. Á tài khô khan, nh°ng qua ngòi bút hóm hÉnh cça ông, thÉnh tho£ng ng°Ýi Íc có thà nß mÙt nå c°Ýi. Ngay cách ·t tña Á Té Sát Thç Âm Th§m cing nghe nh° có chút h¡i h°Ûm cça giÛi giang hÓ ki¿m hiÇp. MÙt l§n duy nh¥t tôi g·p ông ngoài bãi ­u xe cça hÙi tr°Ýng cÙng Óng ng°Ýi ViÇt Dallas. Khi bi¿t ông là bác s) NguyÅn Ý éc, và th¥y ông ang vui, tôi hÏi ng°Ýi bË tiÃu °Ýng có thà làm th±ng nhÏ bË ç rç buÓn hiu. V­y có thà dùng Viagra à nó l¥y l¡i séc m¡nh tinh th§n vui t°¡i ph¥n khßi h¡n không? Ông b£o, úng thuÑc rÓi, Viagra ra Ýi là céu tinh và vñc d­y th±ng nhÏ ç rç buÓn hiu cça m¥y ông tiÃu °Ýng, hahaha!</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>&nbsp;</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'> <i>Vn hay ch³ng lu­n ·t dài</i> . Câu này nh° mÙt châm ngôn. Ngày còn trên gh¿ nhà tr°Ýng, tôi sã nh¥t là môn t­p làm vn. Trong §u không có bao nhiêu chï ngh)a, nh°ng ph£i n·n óc vi¿t cho ra chï, càng dài càng tÑt. T°ßng s½ °ãc khen, nào ngÝ cô giáo phê mÙt câu Ùc Ëa:  <i>nhiÁu lÝi ít ý</i> . Sau này ng«m l¡i th¥y úng. Nh¥t là khi nhân lo¡i ¡t ¿n tÑc Ù phi thuyÁn, Ýi sÑng thôi thúc ph£i ch¡y ua tëng giÝ tëng phút, không ai có thì giÝ ngÓi Íc nhïng bài dài lê thê, nh°ng nÙi dung t° t°ßng nghèo nàn. Không thà dùng vài trang gi¥y chÉ Ã t£ mÙt oá hoa. M¥t thì giÝ l¯m. Ng°Ýi Íc chÉ muÑn bi¿t chuyÇn gì ã x£y ra. Nói th¿ không ph£i tôi hoàn toàn phç nh­n nhïng bài dài §y tính nghÇ thu­t và ý ngh)a sâu xa. Nhïng b­c phù thç vn nghÇ có tài bi¿n hoá mÙt Tôn NgÙ không thành trm ngàn Tôn NgÙ Không mà v«n lôi cuÑn ng°Ýi Íc. MÙt tác gi£ vi¿t °ãc nhiÁu quyÃn sách, ch°a ch¯c ã hay. SÑ l°ãng nhiÁu v«n không có gì b£o £m ch¥t l°ãng cao. Vi¿t vn trong thÝi buÕi @ giÑng nh° s¯c thuÑc B¯c, ba chén n¥u còn tám phân. ChÉ giï l¡i ph§n cÑt tçy mà thôi. Ng¯t bÏ nhïng chi ti¿t râu ria r°Ým rà không c§n thi¿t cho bài vi¿t cô Íng gÍn gàng càng á tÑn thì giÝ ng°Ýi Íc. </p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>Íc sách, nhiÁu khi th¥y tác gi£ liÇt kê ã in °ãc vài chåc quyÃn sách, và nhïng tña Á mÙt sÑ sách s¯p in. S¯p in thì nói làm gì? ôi khi chÉ là nhïng dñ Ënh trong §u, ch¯c gì s½ vi¿t xong? Mà vi¿t xong, ch¯c gì in °ãc? Có th¥y mÛi tin! Tôi tëng g·p nhiÁu ng°Ýi khoe r±ng ang vi¿t quyÃn sách dày cá vài trm trang. ChÝ m¥y nm sau, v«n không th¥y m·t mii quyÃn sách ra Ýi. Còn chuyÇn liÇt kê sách ã in vài chåc quyÃn °? SÑ l°ãng thì nhiÁu th­t ¥y, nh°ng vn ch°¡ng âu c§n sÑ l°ãng? Ng°Ýi ta chÉ c§n ph©m. Vi¿t vn làm th¡ âu ph£i bía cçi mà tính sÑ l°ãng nhiÁu hay ít? Bía °ãc mÙt Ñng cçi, °ãc khen là giÏi. Nh°ng vi¿t mÙt Ñng sách, lña hoài ch³ng có quyÃn nào áng Íc thì cing xem nh° cçi Ñt lò mà thôi.</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>&nbsp;</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>Hành vn tÑi ngh)a là mÙt trong nhïng bÇnh b¥t trË cça ng°Ýi c§m bút b¥t tài. Ng°Ýi Íc không hiÃu nÙi dung bài vi¿t là l×i ß tác gi£. Không thà nói ng°Ýi Íc không ç trình Ù lãnh hÙi, mà ph£i quy trách nhiÇm vÁ tác gi£ không có tài diÅn ¡t t° t°ßng cça mình mÙt cách sáng sça, ho·c thi¿u kh£ nng trình bày mÙt v¥n Á cho thông suÑt và dÅ hiÃu. <i> C¡n gió nhan nhác thÕ ng¡i quê nhà muÑi m·n iÁu ti¿t h¡i thß ta ph£ vào ngñc em khí h­u lá xanh nõn giây phút sinh thái cça á t£ng §u thai núi non và rëng cây ¡i thå v× cánh ký éc hung hãn Ùng huyÇt mùi m©n thân xác run cÍ rÝi rãi °Ýng cong mÁm m¡i va ch¡m ph¿ tích rùng mình ß phía chân trÝi du×i rÙng tiÁn ki¿p hun hút ph­n ng°Ýi còn vang vÍng mãi ti¿ng chuông câm. </i>TrÝi ¥t! Cái gì v­y? Th§n chú h£? D¡ th°a, không ph£i. Tôi vëa trích d«n mÙt o¡n th¡ xuôi. Chï ngh)a th­t là kinh khçng. Có ai hiÃu ý tác gi£ muÑn nói gì không? N¿u không hiÃu, có ph£i t¡i ng°Ýi Íc không ç trình Ù lãnh hÙi, hay t¡i cách vi¿t tÑi ngh)a? Riêng tôi, Íc qua mÙt l§n không hiÃu. Íc l¡i vài l§n nïa vÛi sñ chú tâm ·c biÇt, v«n không hiÃu. Vô ngh)a và rc rÑi khó khn nh° mÙt bài th§n chú. Th§n chú là ngôn ngï cça th§n linh, ng°Ýi phàm không thà hiÃu. Tác gi£ sáng tác o¡n th¡ trên trong c¡n Óng thi¿p. K» phàm phu Íc i Íc l¡i hoài, n¿u không  ngÙ , ¯t bË t©u ho£ nh­p ma.</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>&nbsp;</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>L¡i nói ¿n hành vn r¯c rÑi, chï ngh)a khó khn. X°a nay tôi v«n th§m ng°áng mÙ nhïng ng°Ýi làm th¡ vi¿t vn. Chï ngh)a §y bång, hÍ là b­c th§y cça ngôn ngï. Trong mÙt bài chÉ ng§n ¥y chï, nh°ng hÍ khéo léo s¯p x¿p úng vË trí ngôn të làm thành bài th¡ hay, Íc lên nghe truyÁn c£m l¡ lùng. Ng°ãc l¡i cing có nhïng ng°Ýi nhân danh Õi mÛi c¥u trúc, làm mÛi ngôn të, hÍ không i theo  °Ýng x°a lÑi ci nïa. HÍ chç tr°¡ng khai phá nhïng vùng ¥t âm u ch°a có ng°Ýi ·t chân ¿n bao giÝ. V­y thì tÑt thôi. Nh°ng hãy coi chëng, phía tr°Ûc có nhiÁu h§m chông gai lía l¯m ¥y. Can £m c§m súng xông pha ngoài tr­n m¡c, ng°Ýi ta gÍi là anh hùng. Nh°ng can £m c§m súng i phá phách xóm làng, ng°Ýi ta l¡i gÍi là quân b¥t l°¡ng. Lòng can £m thà hiÇn không úng ch×, tác h¡i còn lÛn h¡n k» nhát gan. Các ngài vác dao i khai phá thì cé i. Xin ëng chê bai nhïng ng°Ýi theo  °Ýng x°a lÑi ci . Cái gì là  h­u hiÇn ¡i ché? Tôi có Íc nhïng bài lý thuy¿t vÁ  h­u hiÇn ¡i , nh°ng th­t tình không hiÃu các ngài muÑn nói cái gì? ëng b£o r±ng tôi không ç trình Ù lãnh hÙi nhé. Trình bày mÙt v¥n Á mà ng°Ýi Íc không hiÃu là l×i cça các ngài. Ng°Ýi Ýi x°a hay sã th§n linh. T¥t c£ nhïng gì không hiÃu, không gi£i thích °ãc Áu ph£ng ph¥t nhang khói th§n linh. Ngày nay ëng hù nhau theo kiÃu ó nïa. Õi mÛi cách hành vn, làm mÛi ngôn të °?  <i>Anh chàng mây nào kia nhÉ? Sao l¡i xu¥t hiÇn vào lúc này? TrÝi o£n l°ng gánh á. Rét b¯t §u ngun ngoe. Thi vË gì ché cho viÇc rong ch¡i? ã không hào héng vÛi mình mà còn gây trß ng¡i cho ng°Ýi khác. TÑt nh¥t là chui vào chn ánh mÙt mÙt gi¥c th­t «y. B¡n bè anh ta ngç h¿t c£. Mình? ang thèm óng ôi m¯t ã b¯t §u trông mÙt thành hai này rÓi. Giá không màn bi kËch s¯p diÅn, mình cing x¿p tóc th£ gÓng b¯p g× s°ãng tr¡ m·c trÝi ¥t gë gào s°¡ng muÑi</i>. L¡i cái gì nïa ây? L¡i cing xin th°a r±ng, ây là o¡n trích d«n mß §u mÙt bài vi¿t thà hiÇn sñ Õi mÛi ngôn të. MÛi Íc chëng ¥y thôi, tôi cing nÕi héng muÑn làm th¡, và th¥y r±ng làm th¡ theo kiÃu Õi mÛi ngôn të cing dÅ thôi:</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>HiÃu gì? Có hiÃu gì không?</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>Ngun ngoe gánh á. O£n l°ng gë gào</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>HiÃu gì? Không hiÃu gì sao?</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>Th£ gÓng b¯p g× chui vào chn mây</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>&nbsp;</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>Sau khi làm 4 câu th¡  bí hiÃm , tôi chãt nhÛ ¿n nhà th¡ Bùi Giáng. Ông iên, và vì th¿ th¡ ông cing khó hiÃu Ñi vÛi mÙt ng°Ýi bình th°Ýng. Ông xéng áng ¡i diÇn cho  tr°Ýng phái th¡ bí hiÃm ang thËnh hành thÝi  h­u hiÇn ¡i . NhiÁu ng°Ýi b¯t ch°Ûc ông làm th¡ iên, nh°ng t¥t c£ Áu th¥t b¡i. Dù cuÙc Ýi có quá nhiÁu lÍc lëa dÑi trá, nh°ng ng°Ýi Ýi l¡i không thích k» gi£ danh. Ông Bùi Giáng iên có cn b£n, ngh)a là iên th­t tình. K» nào gi£ iên, hÍ ang óng kËch giïa cuÙc Ýi. Có lúc màn kËch ph£i ngëng l¡i cho diÅn viên nghÉ mÇt. HÍ hiÇn nguyên hình là ng°Ýi không iên. Không iên mà muÑn làm th¡ iên, khó l¯m. </p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>Trong  Ngàn Thu RÛt HÙt , nhiÁu bài th¡ làm tôi nh° i l¡c vào vào c¡n iên mê mÙng £o. Trích d«n mÙt bài:</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>L¡c vÁ §u rú khe truông</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>vÑc nm ngón nhÏ gieo buÓn rã riêng</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>TuÕi xanh nhi¿p d«n sai miÁn</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>Õ xiêu ph¥n b°Ûm phi tuyÁn vÍng âm</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>Tu§n trng qu©y gánh au ng§m</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>Cõi bÝ phôi dñng gió nh§m tin hoa</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>Em vÁ r¯c cÏ tháng ba</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>xuÑng trang hÓng h¡nh tin già in rêu</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>Bùi Giáng</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>Chï ngh)a nh¹ nhàng êm ái, có séc truyÁn c£m th©m th¥u sâu t­n lòng ng°Ýi. Nh°ng b£o gi£i thích ý th¡ liÁn l¡c thì không thà nào. Bßi th¿ ng°Ýi ta mÛi cho r±ng y¿u tính cça th¡ là truyÁn c£m. Hay nói cách khác, truyÁn c£m là y¿u tính quan trÍng nh¥t cça mÙt bài th¡. NhiÁu ng°Ýi mê th¡ Bùi Giáng, h¿t lÝi ca tång. H¡i th¡ ph£ng ph¥t mÙt iÇu buÓn xa xm huyÃn mÙng không có thñc ß cõi Ýi này. Vì là th¡ iên vô ngh)a, nên b¡n Íc cing có thà ch¡i trò  xóc chï £o lÙn nhïng chï trong câu, làm thành bài th¡ khác. Hai bài th¡ ch¡i  xóc chï th¡ Bùi Giáng sau ây, tôi trích d«n trong nguyÇt san H°¡ng X°a, xu¥t b£n vào tháng 7 &amp; 8, nm 2002, t¡i Na Uy:</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>1.</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>Khe vÁ rú l¡c §u truông</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>Gieo nm ngón nhÏ vóc buÓn rã riêng</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>D«n xanh sai nhi¿p tuÕi miÁn</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>b°Ûm xiêu ph¥n Õ vÍng tuyÁn phi âm</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>Gánh au qu©y xuÑng trng ng§m</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>bÝ phôi tin gió dñng nh§m cõi hoa</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>CÏ em vÁ r¯c tháng ba</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>hÓng in tin h¡nh trng già xuÑng rêu</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>&nbsp;</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>2.</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>Rú §u khe l¡c vÁ truông</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>vÑc nm ngón rã gieo buÓn nhÏ riêng</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>Nhi¿p sai d«n tuÕi xanh miÁn</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>ph¥n xiêu phi b°Ûm vÍng tuyÁn Õ âm</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>Trng au tu§n qu©y gánh ng§m</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>dñng bÝ tin gió cõi nh§m phôi hoa</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>R¯c em vÁ cÏ tháng ba</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><i>xuÑng in trang h¡nh hÓng già tin rêu</i></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>Sau khi  xóc chï bài th¡ cça Bùi Giáng, ta có °ãc 2 bài th¡ khác. Të ây ta không c§n làm th¡ nïa. Ta m°ãn th¡ Bùi Giáng và  xóc chï làm thành th¡ ta. NÕi danh thi s) m¥y hÓi. N¿u không nói tr°Ûc, ng°Ýi Íc dÅ l§m 2 bài  xóc chï trên là th¡ Bùi Giáng. Hay ít ra cing mang âm h°ßng Bùi Giáng. Êm Ám truyÁn c£m, nh°ng hoàn toàn vô ngh)a. Bùi Giáng là b­c th§y vÁ ngôn të l¡ và là phù thçy cça th¡.</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>VÁ Bùi Giáng, tôi nghe kà mÙt giai tho¡i r¥t lý thú trong thÝi gian lúc iên lúc tÉnh cça ông. Ông có nuôi con khÉ nhÏ. i âu ông cing à nó ngÓi trên vai. MÙt hôm, vào quán n, ông à khÉ trên bàn. Ông c§m ça, khÉ nhÏ bÑc b±ng tay. C£ hai cùng n chung. Có ng°Ýi khách th¥y l¡, hÏi sao l¡i à ng°Ýi và khÉ cùng n chung nh° th¿? Bùi Giáng nói, chúng sinh bình ³ng! ChÉ mÙt câu tr£ lÝi ¡n gi£n, ông ã nói lên °ãc cái thuy¿t uyên áo thâm tr§m sâu xa cça nhà Ph­t. Ai b£o r±ng ông iên? Ai b£o r±ng ông tÉnh? Bao giÝ ông cing là ng°Ýi khó hiÃu nh° chính th¡ ông. Có l½, cõi tr§n gian Ñi vÛi ông chÉ là chÑn rong ch¡i cça mÙt vì tiên m¯c o¡ lá sa chân vào vòng sinh tí.</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>&nbsp;</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>Nói tÛi cái iên Bùi Giáng, l¡i nhÛ thêm mÙt ng°Ýi iên c§m bút nïa, NguiÅn Ngu Í. Ông chç tr°¡ng không dùng chï  Y trong chï ViÇt. Ông thà hiÇn iÁu ¥y ngay cách vi¿t tên ông, và trong t¥t c£ bài cça ông trên báo. Ông có bÇnh, m×i nm ông ph£i vào d°áng trí viÇn Biên Hoà vài tháng. Ph§n lÛn nhïng bài cça ông trên báo Bách Khoa °ãc hoàn thành trong thÝi gian này. Ông là mÙt bÇnh nhân hay ph¡m nÙi quy, hay trÑn viÇn vÁ Sài Gòn rong ch¡i, vài bïa th¥y chán l¡i tñ Ùng vÁ nh­p viÇn. Ông iên mà vui h¿t bi¿t, lúc nào miÇng cing nß nå c°Ýi r¥t t°¡i. Ông NguyÅn Vn Xung là b¡n cça ông NguiÅn Ngu Í. Tôi th°Ýng th¥y hai ông nói chuyÇn r¥t tâm ¯c. Có l§n NguiÅn Ngu Í vëa vÁ të d°áng trí viÇn Biên Hoà, ghé l¡i nhà NguyÅn Vn Xung. Ông Xung hÏi, trÑn i ch¡i hay °ãc c¥p gi¥y xu¥t viÇn? NguiÅn Ngu Í c°Ýi ha h£, °ãc xu¥t viÇn và có gi¥y bác s) chéng nh­n tôi là ng°Ýi không iên. Còn ông? Ông có gi¥y bác s) chéng nh­n là ng°Ýi không iên không? Ông Xung nói, tôi bình th°Ýng, c§n gì ph£i có gi¥y ó? NguiÅn Ngu Í l¡i c°Ýi lÛn, không có gi¥y chéng nh­n cça bác s), v­y thì không có gì b£o £m r±ng ông không iên. Nói xong, ông móc túi °a ra tÝ chéng nh­n cça bác s). Ông nói, thiên h¡ Áu iên h¿t, chÉ NguiÅn Ngu Í này là tÉnh thôi!</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>&nbsp;</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>Ph§n trên có nói tÛi  ¡n ·t hàng , không thà không nói ¿n báo Xuân. TrÝi ang ti¿t mùa ông, các ông chç báo gÍi bài giåc giã vi¿t vÁ T¿t và mùa Xuân nm sau. Báo chí ph£i chu©n bË tr°Ûc bài vß, ché n¿u à tÛi n¡i thì trß tay sao kËp? Nhïng tay vi¿t báo nhà nghÁ ang nhìn mùa ông £m ¡m, cây cÑi tr¡ cành rét m°Ût, nh°ng hÍ có thà vi¿t vÁ mùa Xuân chan hoà n¯ng ¥m và cây lá xanh t°¡i. Vi¿t mÙt cách sÑng Ùng y nh° ng°Ýi ng°Ýi ang hÛn hß tr°Ûc m·t. Thông th°Ýng làm 3 sÑ báo: T¥t Niên, Xuân và Tân Niên. Xuân là sÑ quan trÍng nh¥t, tuyÃn chÍn nhïng bài chç lñc. Ngày §u nm, Ùc gi£ trËnh trÍng mß tÝ báo Xuân ra coi. Hình £nh vui t°¡i, nÙi dung bài vi¿t rÙn ràng §y séc sÑng nh° tr«y hÙi trên °Ýng phÑ. BuÓn c°Ýi nh¥t là nhïng bài vÁ  §u Nm i Xông ¥t ông Th§n này, ông Thánh kia. Toàn là láo c£. T¿t và Xuân nào v­y? Xuân nm ngoái hay nm nay? Nh°ng Ùc gi£ ph§n ông dÅ tính, miÅn sao có chï Xuân và T¿t là vui rÓi. Qua T¿t, liÇng bÏ. Giï l¡i làm gì nhïngh bài vi¿t láo. Ch³ng trách ng°Ýi ta hay b£o, nhà báo nói láo n tiÁn!</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>&nbsp;</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>Tr°Ûc nm 1975, tôi có ông b¡n chuyên vi¿t truyÇn dài cho các nh­t báo. Ông £m trách vi¿t mÙt lúc 3 cái truyÇn dài. Không bao giÝ ông vi¿t tr°Ûc. BuÕi sáng, ông làm trong tòa so¡n vÁ kù thu­t và s¯p x¿p bài vß tin téc. 2 giÝ chiÁu xong viÇc, ông xách xe i nh­u vÛi b¡n bè. Th°Ýng là nh­u ¿n 8 giÝ tÑi, ôi khi cuÙc vui kéo dài ¿n 12 giÝ khuya. Tàn tiÇc, trong h¡i men ch¿nh choáng, ông vÁ nhà ngç ¿n khi Óng hÓ báo théc là 4 giÝ sáng. Ông nhÏm d­y, i ría s¡ cái m·t cho tÉnh ng°Ýi. Sau ó, ông ngÓi vào bàn vi¿t. Vi¿t mÙt m¡ch ¿n 8 giÝ sáng là vëa ç sÑ trang ti¿p theo cça 3 cái truyÇn dài. M×i ngày, ông làm viÇc Áu ·n theo thÝi biÃu nh° mÙt cái máy. Tôi th¯c m¯c, làm sao mÙt lúc có thà hoàn thành ph§n ti¿p theo úng sÑ chï, sÑ cÙt báo cu£ 3 cái truyÇn dài vÛi 3 Á tài khác biÇt? Ông nói, vi¿t mãi thành thói quen. Tôi l¡i th¯c m¯c, n¿u không c£m héng thì làm sao vi¿t °ãc? Ông c°Ýi, âu c§n ph£i héng. Có séc m¡nh cça Óng tiÁn thúc ©y thì làm viÇc gì cing xong. Tôi l¡i hÏi, ông có vi¿t theo dàn bài Ënh sµn trong §u không? Ông b£o, ngh) tÛi âu vi¿t tÛi ó, ch³ng dàn bài gì c£. Khi nào th¥y cái truyÇn dài vëa ç in mÙt quyÃn sách thì tìm cách ch¥m dét. Tóm l¡i, ông vi¿t th­t dÅ dàng, nh°ng giá trË vn hÍc còn ph£i coi l¡i. Và ông cing âu c§n gì giá trË vn hÍc. Ñi vÛi ông, c§m bút nh° c§m chi¿c c§n câu c¡m. Càng câu °ãc nhiÁu c¡m, Ýi càng tho£i mái. NguyÅn Du th¯c m¯c  không bi¿t ba trm nm sau, ng°Ýi trong thiên h¡ có còn ai khóc TÑ Nh°? B¡n tôi không hÁ ngh) xa nh° th¿. Ông chÉ c§n hiÇn t¡i mà thôi. Sau khi m¥t rÓi, dù ai khóc lóc, binh ph©m khen chê, nhÛ hay không nhÛ cing ch³ng em l¡i lãi ích gì cho n¯m x°¡ng tàn trong lòng ¥t. Ýi ng°Ýi nh° chim bay m¥t d¥u. Vì v­y, khi ông bÏ Ýi mà i cing không à l¡i mÙt tác ph©m nào cho th¿ gian.</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>&nbsp;</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>Nhân ây, thu­t l¡i mÙt chuyÇn vui vui trong làng báo. ChuyÇn vui vui này, tôi cing Íc trên báo, ché b£n thân không hÁ quen vÛi nhà vn Lê Xuyên. Khi Lê Xuyên ang vi¿t truyÇn dài Chú T° C§u. Ùc gi£ thích thú theo dõi tình ti¿t diÅn bi¿n câu chuyÇn m×i ngày. ChuyÇn h¥p d«n ¿n méc trong quán cà phê ng°Ýi ta cing bàn tán, oán già oán non tình huÑng s¯p x£y ra cça mÙt c·p tình nam nï nhà quê. Ch³ng bi¿t cái gã nông dân quê mùa ch¥t phác có  làm thËt °ãc con nhÏ kia không? Lê Xuyên cing ra ngÓi quán cà phê, l¯ng nghe ng°Ýi ta bàn tán vÁ cái truyÇn cça mình. N¿u ng°Ýi ta tiên oán tình huÑng s¯p tÛi s½ x£y ra th¿ này, thì ông s½ lái câu chuyÇn sang h°Ûng khác. Cé th¿, ông gây cho Ùc gi£ nhiÁu lý thú b¥t ngÝ. Ông l¡i có tài vi¿t Ñi tho¡i. Hai ng°Ýi nói qua nói l¡i mÙt cách r¥t ám Ý, có lúc t°ßng xáp l¡i g§n làm cái chuyÇn truyÁn giÑng tñ nhiên cça loài ng°Ýi. Nh°ng không, hÍ c£m th¥y b½n l½n, và ti¿p tåc ám Ý nïa. Ông kéo dài cuÙc Ñi tho¡i ¿n m¥y chåc trang. Vào thÝi Lê Xuyên, vi¿t truyÇn dài cho nh­t báo, tính dòng n tiÁn. Càng vi¿t Ñi tho¡i, càng xuÑng dòng nhiÁu. Có khi m×i dòng chÉ vài chï. Và d) nhiên, nhiÁu dòng thì nhiÁu tiÁn.</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>Lê Xuyên cing m¥t rÓi. Vài tÝ báo h£i ngo¡i ng l¡i bài cça ông nh° mÙt niÁm& hoài cÕ, ché không ph£i vì giá trËc tác ph©m.</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>&nbsp;</p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'><b><span style='font-size:14.0pt'>Lâm Ch°¡ng</span></b></p> <p class=MsoNormal style='text-indent:.25in'>&nbsp;</p> </div> <!--- REPLACE LAST </HTML></BODY> ---> <div align="center"> <p> <font face="Arial" size "1" color="blue"> <a href="#" onClick="history.go(-1);return true;" onmouseover="popup()" onmouseout="kill()"><img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/Backarrow2.gif" alt="" border="0"> </a> <a href="#" onClick="history.go(-1);return true;">Trß l¡i trang tr°Ûc </a> <a href="#top" class="nav" onmouseover="popup()" onmouseout="kill()"><img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/Toparrow2.gif" alt="" border="0"> </a> <a href="#top" class="nav">Trß lên §u trang </a> </P> <p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p> </div> </td> </tr> </table> </td> <!-- end windown width = 950 --> </tr> <!--- **** end 100 % Window ---> </table> </td> </tr> </TABLE> </BODY> </HTML>