<html>

<head>
<meta http-equiv=Content-Type content="text/html; charset=unicode">
<meta name=Generator content="Microsoft Word 12 (filtered)">
<style>
<!--
 /* Font Definitions */
 @font-face
	{font-family:"Cambria Math";
	panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;}
@font-face
	{font-family:Tahoma;
	panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;}
@font-face
	{font-family:Verdana;
	panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;}
 /* Style Definitions */
 p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal
	{margin:0in;
	margin-bottom:.0001pt;
	font-size:12.0pt;
	font-family:"Times New Roman","serif";}
p.MsoHeader, li.MsoHeader, div.MsoHeader
	{mso-style-link:"Header Char";
	margin:0in;
	margin-bottom:.0001pt;
	font-size:12.0pt;
	font-family:"Times New Roman","serif";}
p.MsoFooter, li.MsoFooter, div.MsoFooter
	{mso-style-link:"Footer Char";
	margin:0in;
	margin-bottom:.0001pt;
	font-size:12.0pt;
	font-family:"Times New Roman","serif";}
a:link, span.MsoHyperlink
	{color:blue;
	text-decoration:underline;}
a:visited, span.MsoHyperlinkFollowed
	{color:purple;
	text-decoration:underline;}
p
	{margin-right:0in;
	margin-left:0in;
	font-size:12.0pt;
	font-family:"Times New Roman","serif";}
p.MsoAcetate, li.MsoAcetate, div.MsoAcetate
	{mso-style-link:"Balloon Text Char";
	margin:0in;
	margin-bottom:.0001pt;
	font-size:8.0pt;
	font-family:"Tahoma","sans-serif";}
span.HeaderChar
	{mso-style-name:"Header Char";
	mso-style-link:Header;}
span.FooterChar
	{mso-style-name:"Footer Char";
	mso-style-link:Footer;}
span.BalloonTextChar
	{mso-style-name:"Balloon Text Char";
	mso-style-link:"Balloon Text";
	font-family:"Tahoma","sans-serif";}
p.msochpdefault, li.msochpdefault, div.msochpdefault
	{mso-style-name:msochpdefault;
	margin-right:0in;
	margin-left:0in;
	font-size:10.0pt;
	font-family:"Times New Roman","serif";}
span.yshortcuts1
	{mso-style-name:yshortcuts1;
	color:#366388;}
.MsoChpDefault
	{font-size:10.0pt;}
@page Section1
	{size:8.5in 11.0in;
	margin:1.0in 1.0in 1.0in 1.0in;}
div.Section1
	{page:Section1;}
-->
</style>

<!-- copy part 1 replace </head> and <body> by: -->

<meta http-equiv="page-enter" content="revealtrans(duration=2, transition=3)">
<STYLE TYPE="text/css">
	a:link { color: blue; text-decoration: none }
	a:active { color: red; text-decoration: none }
	a:visited { color: blue; text-decoration: none }
	a:hover { color: #FF0000 ; text-decoration: underline }
</STYLE> 

<BODY  bgColor="#fffacd"   leftMargin=0 
	background="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/dragonbg2.jpg" topMargin=0 onload=startBanner() 
 		bgproperties="fixed" align="center" >
<TABLE cellSpacing=0 cellPadding=0 border=0 width=100% >
 <tr>
  <td width="100%">
   <table  vAlign=center align=center border=3 >
    <tr vAlign=center>  <!--- **** 100% window --->
  	<td vAlign=top width = 950>
   	  <table background="" bgColor="#fffacd">
    	   <tr>
	    <td>
            <TABLE border="4" cellSpacing=5 borderColorDark=#253431 
                        cellPadding=0 width="100%" cellspacing="0" cellpadding="0" >   <!--- **** main body --->
		 <tr>  <!-- Title --->
          	  <!-- <td background="http://thatsonchaudoc.com/mucluctitle/TSCD_title2.jpg" width = "70%" height=135>-->
          	   <td background="http://thatsonchaudoc.com/mucluctitle/ButKy_title.jpg" height = 140>
            	<TABLE cellSpacing=0 cellPadding=0 border=0>
              	  <tr>
                		<TD align="center" width=50%> 		 
	 			<img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/HoiKy_2friend.gif" width ="70" height ="50" alt="">
		    		</TD>
                		<TD vAlign=right>
					<p>
					<IMG src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/bird6.gif" width = "50%" border=0>
					</p> 
		    		</TD>
                		<TD vAlign=right> 
				<img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/HoiKy_2bird.gif" width ="90" height ="70"  alt=""> 

		    		</TD>
              	  </TR>

           		</TABLE>
		    </td>
		  </tr>  <!-- end Title --->		 
		 <tr >   <!--- Menu Bar --->
		    <td align="center" >
			<table border="2" height ="30" cellspacing="0" cellpadding="0"  background="" >
				<tr>
		  		  <td align="center" width = 950>
				    <p>
					<b> <font  face="Times New Roman" size=2  color="black">	
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/index.html","","menubar=no">
						<span style="text-decoration: none">Trang Chính</a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/hinhanh.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Hình Ảnh</a>
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/hoiky.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Bút Ký </a>
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/truyenngan.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Truyện Ngắn</a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/truyenngan2.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Truyện Thật Ngắn</a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/TacGiaTacPham.html">  
						<span style="text-decoration: none"> TG & Tác Phẩm </a>				
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/tho.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Thơ </a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/DiTichVaDanhNhan.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Di Tích Lịch Sử và Danh Nhân </a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/gopnhat.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Đời Sống: Phong Tục & Khoa Học </a>					
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/amnhac.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Sân Khấu/Nghệ Thuật</a>					
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/hopthu.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Hộp Thư </a>					
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/nhantin.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none"> Nhắn Tin </a>					
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/tintuc.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none"> Tin Tức Thân Hữu </a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/TinVui.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none"> Tin Vui </a>
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/PhanUu.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none"> Phân Ưu </a>
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/suckhoegiadinh.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">SK và Gia Đình</a>
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/QuyTinhThuong.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Lá Lành Đùm Lá Rách</a>
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/TruyenCuoi.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Vui Cười</a>
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/giachanh.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Ẩm Thực/Gia Chánh</a>
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/xuan.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Trang Xuân</a>
						&nbsp;&nbsp;



					<a href="http://thatsonchaudoc.com/banviet2/LuongThuTrung/LTT_listing.html">  
						<b><font  face="Arial" size=1 color="9432cc">Cùng Tác Giả</font></b>
						&nbsp;&nbsp;

					</font></b> 
	
				    </p>
		  		  </td>
				</tr>
     			    </table>	
	    	        </td>
       	     </tr>  <!--- End Menu Bar --->
		  <tr >   <!--- Start Body --->

		    <td align="center" >
			  <TABLE border="4" cellSpacing=5 borderColorDark=#253431 
                        		cellPadding=0  borderColorLight=#6b948a cellspacing="0" cellpadding="0" bgColor="white"    background=""  >
				<tr>
				 <td>
<blockquote>




<div class=Section1>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
</span><b><span style='font-size:14.0pt'>Lương Thư Trung</span></b></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'>&nbsp;</p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><b><span style='font-size:16.0pt'>AN-GIANG,
MỘT VÙNG CỔ TÍCH Ở PHƯƠNG NAM</span></b></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'>&nbsp;</p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>Bạn
ơi, có lần nào bạn đi ngang qua An Giang chưa?&nbsp; Nếu chưa, xin bạn nên ghé
lại thăm An-Giang đôi ngày vì địa danh này đã gợi cho bạn nhiều hấp dẫn từ một dòng
sông, dòng An-Giang. Phải thế không bạn? Người nghệ sĩ ngợi ca dòng An-Giang có
cái lý riêng của họ mà tự dòng sông này cũng đẹp mát lạ thường.</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Ngày xưa, khoảng những năm 1950-1960, nếu bạn từ miệt dưới Vĩnh Long, Trà Vinh,
Bến Tre lên hoặc từ trên Sài Gòn, Tân An, Mỹ Tho xuống theo con đường liên tỉnh
số 8, từ Sa Đéc lên khoảng ba mươi cây số là bạn đang ở địa phận quận lỵ Lấp
Vò. Con đường số 8&nbsp; thời xưa ấy hoang phế lắm với những lùm cây mắc cở,
thù lù, cỏ lông gà mọc đầy hai bên đường và đá xanh trải mặt đường thì lởm chởm
ổ gà, lỗ chân trâu làm cho bạn nhiều lúc đang ngồi trên chuyến xe đò cũ kỹ đôi
lúc muốn nhảy chồm lên, dài khoảng ba cây số, từ chợ quận Lấp Vò sẽ đưa bạn đến
bến bắc Vàm Cống. Nơi mà ngày xưa lúc Tây mới đến nơi này , để có nước sạch cho
dân tiêu dùng, chính quyền địa phương hồi ấy bèn cho đào con kinh ăn thông vô một
cái chợ nhỏ, nước lớn từ sông Hậu chảy vô rồi khi &nbsp;nước ròng nước lại tháo
trở ra sông Hậu, ở miệng ra vào, người ta mới đặt ống cống rất lớn để điều chỉnh
nước thông thương mà có tên là Vàm Cống (1), và &nbsp;ngày nay dấu tích cũ đâu
rồi vì vàm nước từ sông Hậu này nay đã thành vàm sông rộng lớn mênh mông nước
là nước.</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Đây rồi, dòng An Giang đang rộng thênh thang phía trước mặt bạn. Từ mặt sông những
ngọn gió nồm mát rượi thổi hiu hiu từ bên kia bờ phía An Giang làm bạn quên cái
cảm giác mệt nhọc trên đoạn đường đá gồ ghề mà bạn vừa đi qua. An Giang đang
chào đón bạn! Những chiếc bắc cồng kềnh như những &quot;bè thủy lục&quot; mệt
nhọc chở những xe cộ cùng khách bộ hành từ bao mùa như chở những mảnh đời cũng
mệt nhọc qua dòng An Giang xanh xanh nước &nbsp;biếc ngọt ngào. Những con sóng
bạc đầu từ hướng Cần Thơ ào ào tràn lên mùa gió chướng hay những con sóng lưỡi
búa nhấp nhô từ bên kia sông giạt về bên này sông vào mùa gió nồm từ hướng Rạch
Giá kéo về như những kiếp bọt bèo chìm nổi theo gió, theo dông tuần hoàn bất tận.
Những ngọn sóng làm chòng chành chiếc bắc như muốn xô hết những gì mà nó đang
mang trong lòng một cách nặng nhọc, nhưng rồi chiếc bắc vẫn cố gượng dậy để đưa
bạn đến bên kia bờ An Giang sau hơn hai mươi phút vượt qua con sông sâu có bề
ngang phình rộng ra này.</span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span
style='font-size:13.0pt'><br>
</span><span style='font-size:13.0pt'><img width=472 height=312
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image001.jpg" alt="clip_image006"></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:11.0pt'>Bắc Vàm Cống(Long Xuyên-An Giang)</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Tuy nhiên, không phải lúc nào bạn cũng gặp những mùa gió chướng, gió nồm như vậy
vì gió có mùa của gió, bạn đi qua dòng An Giang này có cái hạnh ngộ thật thú vị
của bạn với dòng sông. Nếu bạn sang sông vào buổi sáng, bạn sẽ gặp dòng sông phẳng
lặng đến hiền hòa. Bạn sẽ thấy cảnh bình minh trên sông với mặt trời bò chầm chậm
từ dưới nước bò lên, vượt qua những rặng cây ở phía chân trời xa xa về hướng
đông nơi làng Tân Lộc Đông, Tân Lộc Tây nằm vắt võng trên cái cù lao tưởng chừng
lấp ngang dòng nước chảy xuôi ra biển, cách chợ quận Thốt Nốt một chuyến đò
ngang. Ánh mặt trời để lại trên dòng nước một tấm thảm nắng ấm màu vàng ửng thật
rực rỡ, chứa chan biết bao hy vọng của một ngày mới...Có lẽ nhân loại nói chung
và cư dân vùng châu thổ dọc theo con sông Cửu Long này nói riêng, sống được là
nhờ nước ngọt và sự có mặt của ánh sáng mặt trời.</span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span
style='font-size:13.0pt'><br>
</span><span style='font-size:11.0pt'><img width=436 height=328
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image002.jpg" alt=DSC04083></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:11.0pt'>Ngày nay khách sang sông nơi bắc Vàm Cống khi trời sụp
tối</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Tại ngã ba Vàm Cống phía bến kia sông, giữa vùng đất phương Nam, nhưng bạn vẫn nghe
nhiều người nói giọng Huế, Quảng Trị, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Qui Nhơn hết sức
bình thường, tự nhiên như ngay ngoài miền Trung mà thân tình. Nếu bạn rẽ về tay
trái, bạn sẽ đi về Cần Thơ hoặc vào Rạch Giá theo hai lối rẽ khác nhau sau khi
cùng đi chung một đoạn đường ngắn độ năm cây số. Cần Thơ xuôi về miệt dưới theo
con đường số 9; Rạch Giá theo con đường số 8 về vùng biển ngàn trùng...Dĩ
nhiên, bạn rẽ về tay mặt ngay khi vừa rời bến bắc là bạn đang đi về hướng tỉnh
lỵ Long Xuyên, cách Vàm Cống chín cây số. Nhưng xin bạn cứ thư thả nhìn ngắm
con đường mà bạn sắp đi qua vì có lẽ lâu lắm rồi bạn mới đến An Giang một lần,
nên đâu phải vội vàng gì, phải thế không bạn?</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Khởi đi từ Vàm Cống này, hồi ấy, bạn sẽ theo con đường trải nhựa mà hai bên đường
là những vườn&nbsp; xoài, nhà cửa san sát chạy song song với dòng An Giang bên
tay mặt và cánh đồng ruộng bao la về bên tay trái của bạn. Cánh đồng ruộng
không có những rặng cây che ngang tầm mắt càng làm bạn thấy cánh đồng rộng
thênh thang biết dường nào! Nó chạy tít mù xuống tới Cái Sắn, rồi chạy miết đến
khu di cư của đồng bào miền Bắc năm 1954 trong Tân Hiệp với những con kinh đào
băng ngang cánh đồng lúa hướng về con kinh Thoại Hà về phía núi Núi Sập, Ba Thê
xa xa ở hướng tây nam; chúng mang tên những mẫu tự quốc ngữ như A, B, C, D, E,
F, G, H... như những vết cắt nằm song song trên cánh đồng bằng. Nếu kể những địa
danh gần hơn chút nữa, bạn sẽ nghe tên gọi quen quen những cánh đồng như Cái
Sao, Bờ Ao, Bắc Dục, Vĩnh Chánh, Phú Hòa. Bạn có thể tưởng tượng giữa cánh đồng
ruộng đất bùn &nbsp;lầy ngàn trùng này lại có một vùng đất toàn là đá với đá.
Những tảng đá nằm lúp xúp pha lẫn những lung vũng mà nông dân nơi đây gọi là
vùng đá nổi, cách Bờ Ao, Bắc Dục không xa. Có thời sau năm bảy mươi lăm, người
ta lại đổ xô về đây bòn vàng. Tuy không rầm rộ nhưng cũng tạo cho vùng quê này
chút không khí sôi động, ồn ào. Tôi đã tận mắt nhìn thấy những vồ đá thấp, cùng
những vết tích do người ta đào ruộng bòn vàng nơi đây còn để lại vào những ngày
của các năm 1980 ấy nhiều lần qua những lần nuôi vịt chạy đồng ngang qua những
miếng ruộng nơi này vào mùa cắt lúa tháng Hai, tháng Ba. Nhưng có lẽ vàng bòn
được không bao nhiêu, nên người ta không quấy rầy những miếng ruộng an phận giữa
đồng không mông quạnh này. Và rồi đá vẫn nổi giữa cánh đồng, những vồ đá bằng
phẳng như những mặt bàn lộ thiên của các vị tiên ngồi ngắm trăng mùa nước cạn...
Lác đác các loài chim muông như cò, diệc, gà đãi, gà nước, trích rừng dừng chân
rỉa lông, nghỉ cánh hoặc chân bước lăng xăng như những chú tiểu đồng mang trà,
rượu cho các chàng &quot;ngư, tiều, canh, mục&quot; đang ngồi nhâm nhi giữa cảnh
đẹp của thiên nhiên, ruộng đồng thơm thơm mùi rạ mới ngạt ngào... </span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Giữa cánh đồng sâu hun hút này, có lẽ bạn cũng không ngờ có con kinh đào mà cư
dân dọc hai bờ kinh nói rặt giọng miền Trung như những người mà bạn gặp ở ngã
ba Vàm Cống. Nghĩ cho cùng, có lẽ tổ tiên chúng ta từ những ngày xa xưa xuất
phát từ Quảng Nam, từ Huế mà lưu lạc đến đây cho đến tận bây giờ như một dòng
chảy bất tận của một dòng sông Nam tiến vậy. Nên người dân An Giang thời nào
cũng dễ cảm thông và sống hài hòa với mọi miền như những ngày tháng sau hiệp định
Genève 1954 với cư dân vùng các con kinh ở Cái Sắn, Tân Hiệp. Phải chăng đây là
một trong những nét đẹp của tấm lòng người phương Nam nói chung và An Giang nói
riêng.</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
&nbsp;Vì là vùng sông rạch chằng chịt, nên trên đường bạn đi, bạn phải đi qua
những chiếc cầu đúc bắc ngang những con rạch nhỏ. Rạch Cái Dung, rạch Cái Sao,
Cống Bà Thứ, rạch Gòi Bé, rạch Gòi Lớn, rạch Tầm Bót, rạch Cái Sơn để vào thăm
Long Xuyên như về một thủ phủ thật đẹp và hiền hòa. Những con rạch mang phù sa
từ dòng An Giang bồi bổ cho những miếng ruộng phì nhiêu bên tay trái đầy những
bông lúa vàng. Long Xuyên mà bạn đang dừng chân có lẽ đã có từ thời có cuộc di
dân từ hơn hai trăm năm mươi năm của tổ tiên chúng ta, nhưng nó được kiến thiết
và mở mang rộng lớn như ngày nay là vào những năm 1950 với người có công lớn nhất
với tỉnh lỵ Long Xuyên này là Ông Nguyễn Ngọc Thơ. Dường như Long Xuyên có cái
dáng vẻ đặc biệt riêng, không giống bất cứ thành thị nào mà tôi có dịp đã đi
qua hơn ba mươi tỉnh lỵ miền Nam. Khu hành chánh bên kia cầu Hoàng Diệu với Tòa
hành chánh tỉnh, Tòa án, Ty bưu điện, Ty ngân khố, Sở giáo dục, trường học, nhà
thương và nhiều ty sở khác như một vùng yên tĩnh. Bên này cầu Hoàng Diệu là khu
thương mại, chợ búa, phố xá, khách sạn, rạp hát, bến đò, bến xe tấp nập, ngược
xuôi... Và những đường phố của Long Xuyên khang trang với những dãy phố chạy
dài cùng một lối kiến trúc giống hệt như nhau, không cao, không thấp, không trồi,
không sụt như những bộ đồng phục mà bạn không thấy bất cứ nơi thị tứ nào mà bạn
đã đi qua vùng đồng bằng miền Tây Nam phần.</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Công viên Trưng Vương chạy dài từ đường Phan Đình Phùng đến đại lộ Tự Do như
gương mặt diễm kiều của thị xã với những gốc trúc đào, những cây dương, những
cánh hoa mười giờ màu tím than, những cây tùng xanh biếc quanh năm. Cầu Hoàng
Diệu mà tên gọi thời Pháp thuộc là Henrie Rivière, bắc ngang con sông đào Long
Xuyên-Rạch Giá như một kỳ quan vùng đồng bằng này, nối liền hai khu vực của thị
xã như đan kết hai mảnh đời dính liền lại với nhau. Với hai dãy trụ đèn cao gần
bằng những chiếc cột nhà ngói cổ dọc hai bên thành cầu từ xa xa bạn nhìn giống
như những cổng tam quan đang đón bạn đi qua thành phố. Nếu bạn nhìn xuống dòng
nước trôi xuôi về miệt núi Sập phía dưới chân cầu, bạn sẽ thấy chiếc cầu Hoàng
Diệu đang in dáng dấp lung linh trên dòng sông tuyệt đẹp. Sau này có thêm chiếc
cầu Duy Tân, song song với nó, nối liền bến chợ với nhà thương Long Xuyên, nơi
mà những năm 1940-1945 chiếc ghe tam bản của tía má tôi tản cư đậu nơi bến nhà
thương này, nhưng không sánh kịp về cái dáng đẹp đã có tự bao năm ...</span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span
style='font-size:13.0pt'><br>
</span><span style='font-size:13.0pt'><img width=453 height=268
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image003.jpg" alt=DSC04101></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:11.0pt'>Cầu Hoàng Diệu (Long Xuyên) nhìn từ bờ sông đường
Quang Trung với những dề lục bình, cỏ xước, rau muống thân thiết với bến sông
xưa dù có phải nhuốm màu thời gian qua bao mùa biến đổi..</span></i><span
style='font-size:11.0pt'>.</span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span
style='font-size:13.0pt'><br>
</span><span style='font-size:13.0pt'><img width=454 height=259
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image004.jpg" alt="Cầu Hoàng Diệu về đêm"></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i>Cầu Hoàng Diệu
(Long Xuyên) về đêm với ánh đèn dọc theo các trụ cầu phản chiều ánh sáng lung linh
lên mặt &nbsp;nước.</i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Hàng cây trứng sấu to lớn trở thành những cây cổ thụ trên đường Đinh Tiên Hoàng
phía bên kia cầu Hoàng Diệu chạy ngang qua khu học đường thật bệ vệ trang
nghiêm. Nào là trường Nam Tiểu Học tỉnh lỵ, trường Nữ Tiểu Học với lớp lớp học
trò nhỏ vui đùa của biết bao thế hệ nối đuôi nhau theo dòng thời gian mà những
năm cuối thập niên 1940 tôi có dịp dự phần cùng các lớp học trò bé nhỏ ấy. Trường
Trung học Thoại Ngọc Hầu có cổng chánh bên đường Gia Long với những hàng dương
liễu thướt tha chung quanh trường, có lẽ sẽ làm cho bạn nhớ về ngôi trường nào
một thời mà bạn đã mài đũng quần. Trường này có may mắn là có nhiều vị giáo sư
danh tiếng về dạy. Nhà văn Nguyễn Hiến Lê, ngày xưa cũng dạy nơi đây ba niên học.
</span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span
style='font-size:13.0pt'><br>
</span><span style='font-size:11.0pt'><img width=385 height=291
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image005.jpg"></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:11.0pt'>Trường Trung học Thoại Ngọc Hầu (Long Xuyên) năm 1959</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Phía trước trường, gần cổng chánh, có ngôi miếu tiên sư thật trang nghiêm để thờ
phượng các vị giáo sư của trường quá cố như tấm lòng nhớ ơn của học trò cùng hậu
thế dành cho các thầy, như một nét văn hóa thật đẹp và cao quý của trường. Và
có lẽ, tại Long Xuyên này, học sinh hết mực thương mến thầy. Trong hồi ký, nhà
văn Nguyễn Hiến Lê có nhắc lại tình thầy trò<i>:&quot; Dạy ba năm ở Thoại Ngọc
Hầu mà non ba chục năm sau, bây giờ về Long Xuyên còn gặp được năm sáu trò cũ
coi tôi như cha, có trò thân mật như người trong nhà; điều đó làm cho tuổi già
của tôi được vui.&quot; </i>(2) Tình thầy trò ngày xa xưa ấy thật đầm ấm, thiết
tha nhưng trang nghiêm, cao quí biết dường nào!</span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span
style='font-size:13.0pt'><br>
</span><span style='font-size:11.0pt'><img width=418 height=316
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image006.jpg" alt=DSC03695></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:11.0pt'>Hoàng hôn trên nền trời Long Xuyên (An Giang).</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Nhưng có lẽ nên mời bạn đến thăm công viên Nguyễn Du bên bờ dòng An Giang, nằm
song song con đường Lê Lợi, với những giàn bông giấy, những cánh hoa trúc đào,
những cánh hoa phượng đỏ đứng soi mình lướt thướt bên bờ đá xây cặp dòng sông,
nơi mà nhà văn Nguyễn Hiến Lê có nhắc trong hồi ký của ông, cứ mỗi lần đến đây
ông có cảm tưởng như đang hưởng cái thú <i>&quot;giang thượng chi thanh phong&quot;</i>
của Tô Đông Pha vậy. Công viên Nguyễn Du này tình tứ thật, nhất là những đôi
tình nhân thời còn cắp sách thì tuyệt diệu vào những ngày năm sáu mươi năm xa
xưa ấy. Ngày nay nước của con sông Cửu Long cạn dần vì các đập ngăn nước làm thủy
điện trên các nước thượng nguồn và bờ đá nơi công viên Nguyễn Du cũng đành phải
xa mặt nước sông để trơ ra bãi bùn và vài ba bụi cỏ dại lưa thưa nơi bến sông
xưa, mà ngày xưa lúc nào nơi mé sông này cũng lé đé nước với những lượn sóng rì
rào theo gió lô xô va vào bờ đá như một điệu nhạc của gió, của sóng, của sông
nhịp nhàng không dứt ...</span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span
style='font-size:13.0pt'><br>
</span><span style='font-size:11.0pt'><img width=459 height=246
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image007.jpg" alt=DSC04105></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:11.0pt'>Công viên Nguyễn Du ngày nay với bờ sông Cửu Long nước
cạn xa bờ, để trơ những bụi cỏ bên bờ sông cạn.</span></i></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span
style='font-size:13.0pt'><br>
</span><span style='font-size:11.0pt'><img width=460 height=290
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image008.jpg" alt=DSC04102></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:11.0pt'>Hồ Bình Đức (Long Xuyên) đường Lê Lợi, bên cạnh công
viên Nguyễn Du ngày nay nước cũng xa bờ .</span></i></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:11.0pt'>&nbsp;</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
</span><span style='font-size:11.0pt'>Dù vậy, ngày xưa, nếu bạn xuống con đò nhỏ
về bên kia cồn Mỹ Hòa Hưng, ngang công viên Nguyễn Du, bạn sẽ lạc vào chốn
thiên thai với những vườn cây ăn trái phủ phục, oằn nhánh, nặng cành. Nào xoài,
ổi, mận chẳng thua gì vườn ổi ở bến bắc Cần Thơ, nếu không muốn nói cư dân nơi
Mỹ Hòa Hưng này chơn chất, ngọt ngào như cây trái mà họ trồng trong vườn... Bạn
có thể ăn trái cây đầy bụng, nếu bị xót ruột, họ sẽ mời bạn dùng cơm với họ như
người thân trong nhà.</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
</span><span style='font-size:11.0pt'>Để tiếp tục cuộc hành trình, vì An Giang
thì quá rộng, xin mời bạn trở lại Long Xuyên để về thăm Châu Đốc như một chuyến
hành hương trở lại vùng cổ tích. Trước lúc rời khỏi Long Xuyên, có lẽ nên mời bạn
ăn một bữa cơm với canh chua cá hô hoặc cá bông lau cùng cá rô kho tộ béo ngậy.</span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span
style='font-size:13.0pt'><br>
</span><span style='font-size:11.0pt;color:blue'><img width=476 height=318
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image009.jpg"
alt=" "></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:11.0pt'>Cá hô đất trắng (mà người Thái gọi là chép), một loài
cá lớn và ngon của sông Cửu Long, chiều dài tối đa của chúng có thể lên tới
2,4m và cân nặng tới 250 kg.( nguồn: <a href="http://hubpages.com/"
target="_blank"><span class=yshortcuts1><span style='color:windowtext;
text-decoration:none'>hubpages.com</span></span></a>).</span></i></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span
style='font-size:13.0pt'><br>
</span><span style='font-size:11.0pt;color:blue'><img border=0 width=480
height=320 src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image010.jpg" alt=giant-barb></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:11.0pt'>Cá hô đất đen của sông nước Miền Tây. (nguồn: <a
href="http://answers.com/" target="_blank"><span class=yshortcuts1><span
style='color:windowtext'>answers.com</span></span></a>)</span></i></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span
style='font-size:13.0pt'><br>
</span><span style='font-size:11.0pt'><img border=0 width=480 height=360
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image011.jpg" alt="Cá da trơn"></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:11.0pt'>Cá tra dầu thuộc hạ lưu sông Cửu Long (nguồn: National
Geographic)</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Nhưng ở đây có món mắm kho cũng ngon đáo để không thua gì mắm Châu Đốc mà ngay
cả người sành điệu như Cụ Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu có lần đã phải khen (3):</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:12.0pt'><i><span style='font-size:13.0pt'>&quot;Thú
ăn chơi cũng gọi rằng, </span></i><span style='font-size:13.0pt'><br>
<i>&nbsp; Mà xem chửa dễ ai bằng thế gian.</i> <br>
<i>&nbsp; Hà tươi cửa bể Tu-ran,</i> <br>
<i>Long Xuyên chén mắm, nghệ An chén cà .&quot;</i> <br>
<i>&nbsp;(Thú ăn chơi)</i> </span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>Tôi
không biết &quot;cà Nghệ An&quot; thơm ngon như thế nào vì chưa có dịp được thưởng
thức, nhưng chắc chắn mắm Long Xuyên với hương vị đậm đà quê hương và độc đáo lắm!
</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Thế là mời bạn đi theo con đường liên tỉnh số 9 về miền Châu Đốc để bạn có dịp
nghiệm lại mấy vần ca dao mà người miền quê ở đây ai ai cũng hát dỗ em như nằm
lòng:</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'>&nbsp;</p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:12.0pt'><i><span style='font-size:13.0pt'>&quot;Đèn
nào cao bằng đèn Châu Đốc,</span></i><span style='font-size:13.0pt'> <br>
<i>&nbsp; Đất nào dốc bằng đất Nam Vang,</i> <br>
<i>&nbsp; Nghe tiếng anh than hai hàng lệ nhỏ,</i> <br>
<i>&nbsp;Có một mẹ già, biết bỏ ai nuôi ?!!!&quot;</i> </span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><a
href="http://damau.org/wp-content/uploads/bientap/Nhvnhngbnsng_6007/clip_image004.jpg"><span
style='font-size:13.0pt;text-decoration:none'><img border=0 width=422
height=264 src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image012.jpg"
alt="clip_image004"></span></a></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:12.0pt'>Bắc Châu Đốc (An Giang)</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Trên con đường khoảng năm mươi cây số này bạn sẽ đi xuyên qua những cánh đồng đầy
lúa là lúa. Khi bạn đến ngã ba lộ tẻ Mặc Cần Dưng, đường đi Tri Tôn, bạn có thể
dừng lại nơi đây trong chốc lát để thưởng thức món bánh tét vùng này. Những hạt
nếp mới mà mềm và thơm mùi lá dứa ngạt ngào, làm bạn nhớ mẹ ngày xưa cũng nấu
cho mình những nồi bánh tét nhưn đậu, nhưn chuối vào những ngày giỗ chạp, tết
nhất mà thương mẹ nhiều hơn vì đã quá vất vả với mình. Từ đây nếu bạn theo con
đường rải đá xanh, bạn sẽ về Cần Đăng, Hang Tra, Trà Kiết, Cầu số 5, Tri Tôn.
Ngày xưa, con đường này vắng ngắt, mỗi ngày chỉ có một chuyến xe đò hiệu
Thành-Long ột ệt bò từ Tri Tôn xuống Long Xuyên rồi trưa trưa lại bò về hết sức
mệt mỏi. Riết rồi, trẻ con trong vùng mỗi lần thấy chiếc xe đò bò ngang qua vạt
lúa của mình mà nhớ câu hát huê tình cười đùa mang nhiều ý nghĩa:</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>&quot;
Thành Long chạy tắt đường đồng,</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;Mấy
cô chưa chồng lại muốn Thành Long.&quot;</span></i></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span
style='font-size:13.0pt'><br>
</span><span style='font-size:13.0pt'><img border=0 width=522 height=295
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image013.jpg" alt=xedo></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:12.0pt'>Xe đò Tri Tôn-Long Xuyên, Tri Tôn-Châu Đốc những năm
1950 (Nguồn: TSCĐ)</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Theo con đường này, bạn nhìn về hướng tay trái, xa xa dưới kia có rặng cây băng
ngang cánh đồng nối liền hai vùng Vĩnh Hanh, Hang Tra với Ba Bần là kinh xáng Bốn
Tổng. Con kinh thẳng nên rặng cây xanh rì cũng thẳng như một nét mực Tàu vẽ lên
nền trời trong vắt, mà hai ngọn núi Ba Thê, Núi Sập trong kia cũng khuất một phần
chân bên kia rặng cây xanh. Ba bên bốn bề lúa là lúa. Bạn mà lọt vô vùng tứ
giác này, có đủ các món nhậu để đãi bạn, từ chuột, rắn, rùa, cá lóc, lươn, tôm,
chim muông đủ loại như một kho vô tận, nhất là vào những năm xa xưa còn làm lúa
mùa chẳng thiếu món ngon vật lạ nào thuộc vùng đồng ruộng. </span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span
style='font-size:13.0pt'><br>
</span><span style='font-size:13.0pt'><img border=0 width=415 height=311
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image014.jpg" alt=image036.jpg></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:12.0pt'>Ngã ba lộ tẻ Mặc Cần Dưng đi Tri Tô&nbsp; ngày nay,</span></i><span
style='font-size:12.0pt'> <br>
<i>&nbsp;ngày xưa nơi này vắng vẻ lắm, chỉ lưa thưa vài ba mái lá</i><br>
<i>&nbsp;bán bánh tét nhưn chuối, nhưn đậu chokhách bộ hành</i><br>
<i>&nbsp;trên những chuyến xe đò Tri Tôn-Long Xuyên qua lại nơi này.(Nguồn:
TSCĐ)</i></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Tiện đây nhắc một chút về địa danh Hang Tra mà có lẽ các bạn mới nghe lần đầu. Là
vùng heo hút nơi thôn cùng này, nhưng Hang Tra lại có lần ghi tên mình vào sử
sách qua trận đánh Pháp của Quản Cơ Trần Văn Thành vào ngày 20 tháng Hai, năm
Quí Dậu (1873). Quản Cơ Trần Văn Thành, theo sử sách, quê ở ấp Bình Phú (Cồn Nhỏ),
làng Bình Thuận Đông, tổng An Lương, quận Châu Phú Hạ, tỉnh Châu Đốc (4); nay
là ấp Bình Phú, xã Bình Hòa (Mặc Cần Dưng), quận Châu Thành, tỉnh An Giang. Để
nhớ công ông, tại làng Bình Hòa trên con đường bạn sẽ đi qua ngang cầu sắt Mặc
Cần Dưng có ngôi trường trung học mang tên Quản Cơ Thành. </span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Ngoài ra vùng đất An Giang còn rất nhiều sĩ phu, hào kiệt nữa mà bài viết ngắn
này không tiện ghi ra hết được. Nhưng có lẽ cụ Thoại Ngọc Hầu là một trong những
tiền nhân có công nhất trong việc kinh bang tế thế và mở mang vùng An Giang này
mà ai ai đã đọc sử sách cũng đều am tường. Những di tích mà Ngài đã để lại như
kinh đào Long Xuyên- Rạch Giá, kinh Vĩnh Tế dọc biên giới Việt-Miên là những bằng
chứng cụ thể.</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Để trở lại con đường số 9 về Châu Đốc, bạn sẽ qua khỏi cua Mặc Cần Dưng đến
Năng Gù, một xóm đạo lớn nhất&nbsp; An Giang này. Và chính vị cố đạo Conte coi
nhà thờ Năng Gù, vào năm 1891 đem một giống lúa ở Cao Miên về đây gieo giống thử.
Nó sống và lên theo kịp nước lụt, nên người Pháp gọi là lúa nổi (riz flottant),
còn người Việt mình gọi là lúa mùa, lúa sạ (5) vì giống lúa này chỉ cần cày bừa
rồi chờ mùa mưa xuống là sạ, rồi chờ đến mùa lúa chín là cắt gặt và mỗi năm chỉ
làm lúa một mùa duy nhất mà thôi (sạ vào tháng ba, tháng tư, cắt gặt tháng chạp,
tháng giêng âm lịch).</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Tại Năng Gù này, nếu bạn xuống đò đi ngang qua dòng An Giang bạn sẽ đến những
ngôi làng trù phú trên các cồn cát&nbsp; với rẫy đậu, bắp, thuốc lá cùng vườn
cây ăn trái, ruộng lúa. Những cù lao trên dòng sông Cửu Long trong địa phận An
Giang này thật sự là một thánh địa với ngôi làng Hòa Hảo, làng Hưng Nhơn, quận
Chợ Mới, với xã Mỹ Hội Đông, Nhơn Mỹ, Long Kiến, Mỹ Luông, cù lao Ông Chưởng,
cù lao Ông Hổ, cù lao Giêng với xóm đạo Công giáo và trại mồ côi khá lớn được tạo
dựng từ lâu đời. Riêng Cù Lao Giêng, vào những ngày gần cuối năm 1967, chúng
tôi có dịp theo phóng viên Việt Tấn Xã đến thăm trại cô nhi cùng xóm đạo này,
nhờ vậy mới thấy vùng đất An Giang, đâu đâu tình thương yêu cũng tỏa ra như một
vùng đất thánh. Ngay địa phận hai xã Hòa Hảo và xã Hưng Nhơn, trên Chợ Mới một
đổi, sông Tiền Giang phía Tân Châu và sông Hậu Giang phía Châu Đốc ăn thông với
nhau bằng con sông Vàm Nao có bề ngang rộng đến hơn hai cây số với lưu lượng nước
rất mạnh và những dòng nước xoáy ngầm làm xụp lở bờ sông mỗi ngày mỗi lớn thênh
thang. Nơi đây thường xảy ra những cảnh chìm ghe chết người vào những mùa dông
mưa, bão tố mà hồi còn nhỏ chúng tôi thường nghe ông bà xưa kể lại tại Vàm Nao
này có ông Năm Chèo nuốt vào bụng nhiều mạng người mỗi lần ghe xuồng qua sông
trên khúc sông sâu và rộng bao la với sóng to gió lớn vào mùa gió chướng. Sông
Vàm Nao, theo tương truyền, vào thời cụ Thoại Ngọc Hầu đào kinh Rạch Giá-Long
Xuyên và kinh Vĩnh Tế vào đời vua Gia Long, chỉ là một con rạch nhỏ nhưng rất
nhiều cá sấu (6), nên việc qua lại vùng này vô cùng ghê rợn. Nhớ hồi còn nhỏ, mỗi
lần trẻ con khóc mà dỗ hoài không nín, chỉ cần người lớn dọa:&quot; Còn khóc,
ông Năm Chèo nuốt vô bụng&quot; là đứa bé nín liền.</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span
style='font-size:13.0pt;color:blue'><img border=0 width=399 height=288
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image015.jpg" alt="clip_image007"></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:12.0pt'>Bắc Vàm Nao (Chợ Mới, An Giang)</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Nhắc cù lao Ông Chưởng là nhắc cụ Chưởng Binh Lễ, người có công trong việc đánh
tan giặc Xiêm và giặc Miên cùng với Đốc Binh Vàng vào năm 1837, nhưng cả hai
ngài đều tử trận và để tưởng nhớ công đức, hai ngài đều được triều đình phong
làm Phúc Thần và được dân chúng lập đền thờ, cúng tế trang nghiêm, cùng đặt tên
các kinh rạch, cù lao, đường xá, trường học tại địa phương. Chúng tôi ghi lại
câu ca dao này để các bạn biết cả một&nbsp; vùng sông rạch này cá tôm nhiều vô
số kể:</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
<i>&quot;Chiều chiều quạ nói với diều,</i></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
Cù lao Ông Chưởng còn nhiều cá tôm.&quot;</span></i></p>


<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Trên dòng An Giang mà bạn đang theo dòng, vào mùa nước giựt, bạn sẽ thấy hàng
hàng lớp lớp những dề lục bình trôi bềnh bồng trên dòng nước xuôi về hạ nguồn với
những cánh hoa màu tím đung đưa trong gió, mang mang nỗi buồn về những mảnh đời
vô định không bến, không bờ... Thời Pháp đô hộ có cả những thây ma bị Tây giết
thả trôi sông tấp theo những dề lục bình... Rồi chợt nhớ về những vần thơ của một
thi sĩ thời tiền chiến đã cảm hoài:</span></p>

<p class=MsoNormal><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
<i>&quot;Lơ thơ cồn nhỏ gió đìu hiu,</i> <br>
<i>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Đâu tiếng
làng xa vãn chợ chiều .</i> <br>
<i>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Nắng xuống,
chiều lên sầu chót vót,</i> <br>
<i>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sông dài
trời rộng, bến cô liêu .</i> <br>
<br>
<i>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bèo giạt
về đâu hàng nối hàng?</i> <br>
<i>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Mênh mông
không một chuyến đò ngang.</i> <br>
<i>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Không cầu
gợi chút niềm thân mật,</i> <br>
<i>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Lặng lẽ bờ
xanh tiếp bãi vàng ...&quot;</i> <br>
<i>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
(Huy Cận) (7)</i></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span
style='font-size:13.0pt'><img border=0 width=384 height=252
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image017.jpg" alt="clip_image002"></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:12.0pt'>Bông tím lục bình</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'><br
clear=all>
</span></i><span style='font-size:13.0pt'><br>
Trở lại bến đò Năng Gù, mới bạn về thăm Châu Đốc với biết bao cảnh đẹp. Nhưng
có lẽ từ trên bờ sông Châu Đốc được cẩn bằng những thềm đá xanh cao vòi vọi mà
dòng nước tháng giêng thăm thẳm dưới xa kia cho bạn nhận ra lời ví trong ca dao
gần gũi bạn hơn: &quot;<i>Đèn nào cao bằng đèn Châu Đốc...&quot;</i></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span
style='font-size:13.0pt'><br>
</span><span style='font-size:11.0pt;color:blue'><img border=0 width=317
height=232 src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image018.jpg"
alt="clip_image005"></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:11.0pt'>Đường xuống dốc bên hông lăng Thoại Ngọc Hầu (Châu Đốc,
An Giang)</span></i></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span
style='font-size:11.0pt'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span
style='font-size:11.0pt;font-family:"Verdana","sans-serif";color:blue'><img
border=0 width=457 height=343
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image019.jpg" alt="003-Bo De Dao Trang 2"></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:11.0pt;font-family:"Verdana","sans-serif"'>Bồ Đề Đạ Tràng
(Châu Đốc) (Nguồn:Hình do ĐD&amp; LT chụp năm 2005, TSCĐ)</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>Chợ
Châu Đốc thời xa xưa có đặc điểm là chuối thường để nguyên quầy, không cắt ra từng
nải một và dù ban đêm nhưng chuối vẫn treo đầy trong các sạp, không cần phải dọn
dẹp và sáng hôm sau lại bán tiếp tục mà không bị mất cắp. Dĩ nhiên bạn nên mua
vài keo mắm thái, mắm trèn ngon ơi là ngon để làm quà cho bạn bè. Tại đây bạn
có thể đi thăm Bồ Đề Đạo Tràng ngay trong thị xã, thăm Núi Sam với thánh miếu
Bà Chúa Xứ, lăng cụ Thoại Ngọc Hầu, chùa Tây An. Nhưng với Châu Đốc, có lẽ cũng
xin nhắc cùng bạn nơi vùng đất thuộc An Giang này có những mùa nước lên ngập
lút các đường phố vào những năm 1960, 1961 qua một vài tấm hình nước ngập tràn
bờ bên cạnh như một dấu tích một thời. Bạn đừng ngại, ngày xưa vùng An Giang
này hằng năm nước đều lên như vậy, và nhờ nước lên đồng ruộng mới được bồi đấp
phù sa mà xanh tốt, cá tôm trên sông trên đồng mới hè nhau làm vui bụng dân
nghèo sống bằng nghề câu lưới tới mãn mùa…&nbsp; </span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:11.0pt'><img border=0 width=470 height=256
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image020.jpg" alt="nl_congvien2"></span></i></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:11.0pt'>Công viên Châu Đốc ngập lụt năm 1961(Nguồn: TSCĐ)</span></i></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:11.0pt'>&nbsp;</span></i></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span
style='font-size:11.0pt'><img border=0 width=394 height=211
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image021.jpg" alt="nl_duongbachdang"></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:11.0pt'>Đường Bạch Đằng (Châu Đốc) mùa nước lụt năm 196i.(Nguồn:TSCĐ)</span></i></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:11.0pt'>&nbsp;</span></i></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span
style='font-size:11.0pt'><img border=0 width=394 height=216
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image022.jpg" alt="nl_hinh1"></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:11.0pt'>Thị xã Châu Đốc mùa nước lụt năm 1961 (Nguồn: TSCĐ)</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Nếu bạn theo con đường liên tỉnh lộ dọc con kinh Vĩnh Tế để về thăm Ba Chúc mà
từ những năm xa xưa cách nay hơn năm mươi năm chúng tôi đã đến vùng này vào lúc
Ba Chúc bắt đầu được khai mở làm thành &quot;khu trù mật&quot;. Rặng núi nằm chắn
một vòng thật dài như một thành lũy ngăn bước gây hấn của quân Miên có tên là Bảy
Núi in hình lên nền trời thật hùng vĩ. Chúng tôi không có dịp đi hết qua các ngọn
núi này nhưng ông bà xưa có kể tên các ngọn &quot;Thất Sơn&quot; này như sau,
xin ghi lại cho bạn: Núi Két, Núi Cấm, Núi Bà Đội Om, Núi Voi, Núi Dài, Núi Cô
Tô, và Phụng Hoàng Sơn.</span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span
style='font-size:13.0pt'><br>
</span><span style='font-size:13.0pt'><img border=0 width=409 height=242
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image023.jpg" alt=duongvonuisam></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:12.0pt'>Đường vô núi Sam (Châu Đốc) ngày xưa. (Nguồn: TSCĐ)</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Việc đặt tên các núi, ông cha xưa thường căn cứ vào hình dáng ngọn núi mà đặt
tên, nên mới có những tên núi như những hình ảnh vừa kể mà ai ai cũng nhận ra
được. Thất Sơn là một vùng với nhiều giai thoại huyền bí nhưng có lẽ những người
Việt bị giặc Miên giết chết năm Pôn Pốt tràn qua còn để lại </span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>nhiều
sọ người chất cao như núi tại một ngôi chùa là một trong những niềm đau xót mà
chúng ta cần chia sẻ. Xin các bạn dành một phút để mặc niệm những oan hồn của đồng
bào xấu số chết tức tưởi nơi vùng biên cương này khi đất nước quá nhiễu nhương!
</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Tại bến đò Châu Giang, ngày xưa ấy, bạn sẽ bắt gặp các cô học trò đi học bằng
đò chèo qua sông giữa sông nước mênh mông. Những bông hoa biết nói ấy ngày nay
có lẽ tuổi đời đã chồng chất nhiều rồi nhưng họ đã có một thời làm nên nét đẹp
vùng châu thổ ấy, tuyệt diệu biết dường nào! </span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>Rồi
qua vài con rạch nhỏ, không đi học bằng đò,các cô nữ sinh ngày xưa với tà áo
dài trắng thanh khiết, thướt tha, họ bước chân lên những nhịp cầu tre lắc lẻo
mà tâm hồn thiếu nữ man mác trữ tình. Cầu khỉ và bóng dáng nữ sinh một thời áo
trắng làm bức tranh quê vùng An Giang thêm đẹp lạ kỳ! Phải thế không bạn ?</span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><br><span
style='font-size:13.0pt'><img border=0 width=400 height=261 
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image025a.jpg" alt=dicaukhi></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:12.0pt'><i>Đi học mùa nước ngập qua cây cầu tre lắc lẻo(Nguồn:qdnd.vn)</i></span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Nếu bạn đi thêm mười bảy cây số về hướng đông, bạn sẽ gặp một thị trấn tơ tằm
và buôn bán phồn thịnh nằm bên bờ sông Tiền: Chợ Tân Châu. Tân Châu nổi tiếng với
hàng lãnh Mỹ-A, hang Cẩm-Tự đen tuyền nhuộm bằng trái mặc nưa, một loại hàng
thông dụng khắp từ miền Lục Tỉnh đến Sài Gòn và cả miền Trung. Dòng sông Cửu
Long nước chảy xiết, rộng thênh thang. Xa xa bạn sẽ nhìn thấy những tàu buôn
ngoại quốc đang buông neo sừng sững ngoài khơi như những cù lao, cồn cát. Vì là
con đường giao thương qua lại quốc tế, nên Tân Châu như một thương cảng vùng nội
địa của An Giang khi tàu buôn dừng lại. Do đó có những mặt hàng ngoại quốc ở
Tân Châu tràn ngập mà các nơi khác không có càng thu hút nhiều người buôn bán từ
các nơi khác đổ xô về làm cho chợ Tân Châu lúc nào cũng nhộn nhịp. Nhưng <i>&quot;tang
điền biến vi thương hải&quot;</i> vì dòng nước chảy xiết, cả con đường Bạch Đằng
với khu chợ náo nhiệt ngày nào đã bị chìm theo dòng nước cuốn trôi mất hút từ
lâu rồi. Giờ chỉ còn một khu hoang vắng ngậm ngùi, những căn phố, những viên đá
xanh lót đường ngày nào thăm thẳm chìm vào lòng sông </span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>vô
định qua từng mùa nước dâng, nước cạn... Khu chợ Tân Châu mới thì dời về sân banh
còn buồn so như chưa kịp lay hồn tỉnh dậy... Rồi vàm kinh Vĩnh An Hà ngày xưa
sâu là thế mà ngày nay vàm kinh cũ cũng đâu rồi một thuở đầy tràn những mùa nước
kinh xưa?</span></p>

<p align=center style='text-align:center'><span style='font-size:13.0pt;
color:blue'><img border=0 width=432 height=302
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image026.jpg" alt="clip_image001"></span></p>

<p align=center style='text-align:center'><i><span style='font-size:12.0pt'>Vàm
kinh Vĩnh An Hà (Tân Châu- An Giang) những ngày chưa bị lấp.</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>Chợt
nhớ mấy câu thơ của cụ Tú Xương:</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>&quot;Đêm
nghe tiếng ếch bên tay,</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;<i>Giật
mình còn tưởng tiếng ai gọi đò !&quot;</i></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></i></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><span
style='font-size:13.0pt'><img border=0 width=490 height=333
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image027.jpg" alt="clip_image003"></span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:12.0pt'>Ghe cui trên sông Tiền Giang (Tân Châu-An Giang) mùa
nước tháng 9 âm lịch.</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'><br>
Về Tân Châu bạn sẽ gặp những bè cá trên sông, những con cá he nghệ vàng nghín,
cá ba sa đầy mỡ. Xuống Long Sơn, trên con đường đi về Hòa Hảo, bạn sẽ vui với
mùa nhãn chín thơm đầy vườn bên tiếng chim gọi nhau líu lo xào xạc, nhớ câu thơ
của Tế Hanh trong bài thơ Vườn Xưa đầy tình tự:</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:12.0pt'><span style='font-size:13.0pt'><br>
<i>&quot;Hai ta như sen mùa Hạ, cúc mùa Thu,</i> <br>
<i>&nbsp;Như tháng mười hồng, tháng năm nhãn,</i> <br>
<i>&nbsp;Em theo chim em đi về tháng tám,</i> <br>
<i>&nbsp;Anh theo chim cùng với tháng ba qua .&quot;</i> </span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>Nhưng
có lẽ cũng xin mời bạn đọc bài thơ của nhà thi sĩ vùng Long Sơn (Tân Châu), thi
sĩ Nguyễn Hải Thệ còn có bút danh Ngy Do Thái, viết về bến nước Tân Châu:</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:12.0pt'><i><span style='font-size:13.0pt'>Sáng
ra hỏi thăm dòng sông Trước</span></i><span style='font-size:13.0pt'><br>
<i>Ngó lên Nam Vang trùng trùng sóng nước</i><br>
<i>Bến Tân Châu bụi nắng long lanh</i><br>
<i>Trăm chiếc lá non rung rinh đầu cành</i><br>
<i>Ta mở lòng ra với trời xanh biếc</i><br>
<i>Hít thở không khí căng đầy lồng ngực</i><br>
<i>Đàn chim ríu rít theo đuổi bình minh</i><br>
<i>Lẽo đẽo bờ sông anh theo đuổi em<b> </b></i><br>
<br>
Và bài ngợi ca Châu Đốc: <br>
<br>
<i>Đêm về ngó ngọn đèn cao Châu Đốc</i><br>
<i>Dòng sông sau biêng biếc trời xanh</i><br>
<i>Nước trong mát ngọt thơm lành</i><br>
<i>Thuyền lênh đênh chở hoàng hôn bỏ lại</i><br>
<i>Tuổi trung niên dong bườm ra Đông Hải</i><br>
<i>Màu hoa vàng xưa đã chết trên ngàn</i><br>
<i>Câu điệu lý như mây quờ bóng trăng</i><br>
<i>Hồn ta chất ngất tình quê núi</i><br>
<i>Ngó đỉnh Thất Sơn vòi vọi</i><br>
<i>Đất lành chim đậu cành cây</i><br>
<i>Miền Viễn Tây nghi ngút sương bay</i><br>
<i>Trời với đất không còn phân ranh giới</i><br>
<i>Bờ với cõi viên dung giềng mối</i><br>
<i>Ta và em hiệp một trong nhau</i><br>
<i>Càn khôn phôi dựng xuân đầu</i><br>
<i>Em về mắt biếc nguyên màu biển xưa</i><br>
<i>Gót sen cỏ rộng đong đưa</i><br>
<i>Cành chim lá gió hai bờ ngửa ngang</i><br>
<i>Lục bình man mát Phương Nam</i><br>
<i>Thuyền qua Châu đốc lộng tràng giang em</i><br>
<i>Bàn tay thon lá cỏ mềm</i><br>
<i>Hiển hoa trăng ngọc lộ nguyên Nguyệt Hằng.</i> </span></p>

<p class=MsoNormal><i><span style='font-size:13.0pt'>(Châu Đốc Quý Sửu 10/1973</span></i><span
style='font-size:13.0pt'>) (8)</span></p>

<p class=MsoNormal><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>Tân
Châu còn là rừng mía chạy mút tầm mắt, những vạt mía thơm diệu, mía tây, mía
huê kỳ, mía cọ cho nhiều đường ngọt lịm...</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>Trước
khi bạn trở lại Sài Gòn hoặc về miền Cần Thơ, Cà Mau, xin mời bạn trở lại thăm
hai vùng thân quen một thời của An Giang ngày xưa, giờ đã thuộc về hai tỉnh
khác. Đó là Thốt Nốt thuộc Cần Thơ và Lấp Vò thuộc Cao Lãnh (Đồng Tháp). Giống
như hai đứa con gái mẹ cha phải gả đi xa, cư dân Lấp Vò và Thốt Nốt luôn nhớ về
An Giang không muốn rời căn nhà thân yêu cũ. Cực chẳng đã, phải dính líu đến giấy
tờ hành chánh, nhưng kỳ dư mọi giao dịch, mua bán, thăm viếng họ đều gần gũi với
An Giang hơn nhiều và lúc nào cũng tha thiết. Thốt Nốt cũng giàu có với lúa, với
vườn và tháng mưa, lúa hột phơi đầy trên con lộ số 9 về hướng Cần Thơ mà mỗi lần
xe chạy qua nghe rào rào dưới lườn xe vùn vụt. Còn Lấp Vò thì có nhiều trăn trở,
đau buốt riêng của nó so với các nơi khác ở quanh vùng này. Bạn có tưởng tượng
trong nhà lồng chợ Lấp Vò, thời thuộc Pháp, nhiều người bị Tây bắt chặt đầu,
xác thả trôi sông và lấy đầu treo đầy cây tre trong nhà lồng chợ . Ngày xưa,
nghe ông già bà cả kể, nơi chợ quận này có thằng Tây ác dữ lắm, biết bao gia đình
là nạn nhân của nó, bị chặt đầu mà kinh hồn.</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:13.0pt;color:blue'><img border=0 width=480 height=307
src="AG_MotVungCoTichOPhuongNam_files/image028.jpg" alt="clip_image010"></span></i></p>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><i><span
style='font-size:11.0pt'>Ngã ba vàm Tân Bình và Xáng Lớn (Lấp Vò, Sa Đéc)</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>Nếu
bạn qua sông bằng con đò chèo nơi bến đò Chợ Cũ để về Cái Tàu hoặc bạn bắt đầu
rẽ tay mặt nơi có ngôi nhà xưa của anh Sáu Louis chuyên chụp hình rất đẹp nằm cạnh
bến đò vào những năm 1950-1960 để về làng Tân Bình, Bồ Hút, Gia Vàm, Thủ Ô, lúc
bấy giờ nơi bến sông này có ông Tú Thường mưa nắng bao mùa chèo đò đưa rước
khách sang sông và bạn bồi hồi nhớ lại câu ca vọng cổ ngày nào và nhớ về một kiếp
người lăn lóc cùng sông nước qua bao mùa mưa nắng:</span></p>

<p style='margin:0in;margin-bottom:.0001pt'><span style='font-size:13.0pt'><br>
<i>&nbsp;“Còn nước mơ màng mây vẫn vơ</i><br>
<i>Thì còn ông lão với con đò</i><br>
<i>Có tiền mua lấy vài chai rượu</i><br>
<i>Nhắp rượu xong rồi lão nói thơ</i><br>
<br>
<b><i>Thơ Vân Tiên</i></b></span></p>

<p style='margin:0in;margin-bottom:.0001pt'><i><span style='font-size:13.0pt'>Linh
đinh trời rộng sông dài</span></i><span style='font-size:13.0pt'><br>
<i>Đò ngang một chiếc lần hồi sớm trưa</i><br>
<i>Chiều rồi nghỉ một chuyến mưa</i><br>
<i>Nằm nghe lá rụng như mưa trên đò</i><br>
<i>Cơm ngày hai bữa cầu no</i><br>
<i>Dám đâu bàn chuyện cơ đồ viễn vông</i><br>
<i>Đời này có cũng như không</i><br>
<i>Sớm còn tối mất bận lòng mà chi</i></span></p>

<p style='text-align:justify'><b><i><span style='font-size:13.0pt'>Nói lối:</span></i></b></p>

<p style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>Còn nước còn
non thì nơi bến cũ vẫn còn trơ một ông lão … </span></i></p>

<p style='margin-left:.5in;text-align:justify;text-indent:-.25in'><i><span
style='font-size:13.0pt'>1.</span></i><i><span style='font-size:7.0pt'>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
</span></i><i><span style='font-size:13.0pt'>… đưa đò. Sông nước miền quê như
say theo tiếng hát câu hò. Trên con thuyền cũ kỹ ai muốn sang bến sông này lão
đưa rước giùm cho, tiền bạc trả công chẳng nệ ít hay nhiều, lão chỉ &nbsp;cần
ngày hai bữa mà thôi, bởi lão đây yêu quý con đò như thiên hạ họ yêu một người
tình lý tưởng …”(9)</span></i></p>

<p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>Và rồi bạn chợt
nghe một điệu hò quen thuộc của ông lão chèo đò mà như tiếng vọng từ trái tim
mình:</span></p>

<p style='margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:12.0pt;margin-left:
0in'><i><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;&nbsp;&nbsp; Hò ơ…</span></i><span
style='font-size:13.0pt'><br>
<i>Nước giữa dòng có khi trong khi đục</i><br>
<i>Người ở đời có lúc nhục lúc vinh</i><br>
<i>Gẫm ai vô sự như mình</i><br>
<i>Đò ngang một chuyến</i><br>
<i>Hò hơ …</i><br>
<i>Đò ngang một chuyến mặc tình nắng mưa .”(10)</i> </span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>Tiếp
tục, xin được mời bạn đi theo con đường lộ đá cũ lồi lõm này, bạn sẽ về Cái Tàu
Thượng, Tòng Sơn nơi sanh quán của Đức Phật Thầy Tây An. Ngôi chùa Tòng Sơn bên
dòng sông Cửu Long, cách Cái Tàu Thượng vài ba cây số về hướng Đất Sét Nhỏ, là
một ngôi cổ tự mà nhiều thập phương bá tánh về đây hành hương, cầu nguyện Phật
Thầy . Nhưng có lẽ bạn sẽ qua rạch Xẽo Môn, nơi ngày xưa trồng khoai môn nổi tiếng
vùng này, nơi mà Phật Thầy trị bịnh, cứu nhơn độ thế làm cho nhiều người khỏi
chết vì bịnh dịch vào những năm đồ khổ, dịch bệnh. Dọc theo con hương lộ đá từ
Mương Kinh về Cái Tàu Thượng những vườn trầu vàng, lá trầu non mượt, rải rác khắp
một vùng làng quê lao xao theo cơn gió hiu hiu. Bạn sẽ gặp những cô thôn nữ hái
trầu đem bán những phiên chợ quận với đôi má hây hây, tình tứ mà trầm trồ và buộc
lòng bạn nhớ lại câu ca dao quen miệng mà giật mình:</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
<i>&quot;Trồng trầu thì phải khai mương,</i></span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
&nbsp;Làm trai hai vợ, phải thương cho đồng.&quot;</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>An
Giang quá rộng, nhiều nét đặc thù, nhiều con đường còn xa khuất mà tôi vì tài
hèn sức mọn không làm sao ghi lại đầy đủ, trọn vẹn hết được. Tôi chỉ là người
mê nét đẹp thiên nhiên và con người của An Giang, tôi muốn xin được chia sẻ
cùng bạn những gì tôi đã cảm nhận được qua năm sáu mươi năm lớn lên từ vùng đất
An Giang ấy. Suốt hai mươi năm chiến tranh, An Giang so với nhiều vùng khác là
một vùng yên bình; có người còn gọi An Giang là đất Phật, là Thánh địa; nhưng với
riêng tôi, dù hôm nay An Giang có nhiều thay đổi, chẳng hạn như dòng sông Cửu
Long bị ngăn dòng bởi các đập thuỷ điện nơi các nước thượng nguồn nên nước sông
càng ngày càng cạn hơn, từ đó kéo theo cá tôm khan hiếm hơn, đồng lúa đất đai
ít khi được phù sa bồi thêm sau mỗi mùa lúa thần nông ngắn ngày kết thúc, thì
trong lòng tôi, hình ảnh một An Giang những ngày tháng cũ cách nay năm sáu mươi
năm quả thật là một vùng cổ tích tuyệt diệu ở phương Nam này. </span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>Có
lẽ An Giang là xứ sở của cổ tích, của huyền thoại thật sự của vùng đồng bằng
thuộc hạ lưu sông Cửu Long, mà bạn khó bắt gặp bất cứ nơi nào khác có những nét
đặc thù tương tự vào những ngày tháng cũ. Nhờ hội đủ ba yếu tố thiên thời, địa
lợi và nhơn hòa, An Giang có một thời đã mang tặng cho bạn cái nét đẹp của những
cánh đồng lúa mùa bao la bát ngát với những biển lúa chín vàng đồng, những bến
nước hữu tình, những dòng sông đầy cá tôm, những vườn cây ăn trái ngào ngạt hoa
thơm trái chín và một tấm lòng hiếu khách, hiền hòa , chơn chất của cư dân dọc
hai bên bờ dòng An Giang mát mẻ, ngọt ngào, quả từ rất lâu, từ những năm tháng
cách nay hơn năm sáu mươi năm, An Giang đã mang đến cho bạn một món quà rất đẹp
và nhiều ý nghĩa rồi vậy !</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>Ngày
19-8-1998.</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0in;margin-bottom:5.0pt;
margin-left:0in;text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;(Trích
trong &quot;Bến Bờ Còn Lại&quot; ấn hành năm 2000)</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>Ngày
25-6-2011,</span></i><span style='font-size:13.0pt'> <i>đọc lại và bổ túc nhiều
chi tiết, hình ảnh quan trọng.</i></span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0in;margin-bottom:5.0pt;
margin-left:0in;text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>----------------------------</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><b><span style='font-size:13.0pt'>Phụ
chú :</span></b></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>1/Dạo
Chơi Tuổi Già của Sơn Nam, nhà xuất bản Trẻ, năm 2003, trang 170.</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>2/
Hồi Ký (tập 2) của nhà văn Nguyễn Hiến Lê, nhà xuất bản Văn Nghệ, California,
Hoa Kỳ, trang 21.</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>3/
//Bảy Ngày trong Đồng Tháp Mười của Nguyễn Hiến Lê, loại sách Học Làm Người,
1954, trang 99.</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>4/
Việt Sử Tân Biên (tập 5) của Phạm Văn Sơn in lần đầu tại Thư Lâm ấn quán, năm
1962, trang 208.</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>5/Bảy
Ngày Trong Đồng Tháp Mười (sđd), trang 86. Ngoài ra, theo cuốn Tân Châu Xưa của
Nguyễn Văn Kiềm, qua tài liệu của ông Đặng Văn Ty thong phán hồi hưu ở Châu Đốc
thì ông Phan Văn Vàng, tục gọi “xếp Vàng”, người làng Đa Phước, quận Châu phú,
nay là xã này thuộc An Phú (Châu Đốc), thường năm ông lên miệt sông lớn bên
Miên bắt sấu về bán, đồng thời ông thấy người Miên có trồng giống lúa nổi rất
trúng, nên&nbsp; mua về trồng thử và kết quả trúng mùa; do vậy dân vùng Tân
Châu Châu Đốc qua Miên mua giống về trồng. Nhưng theo Địa Phương Chí Tỉnh An
Giang, trang 27, thấy ghi ông Phó Tổng ở Đốc Vàng Hạ (Long Xuyên) là người tìm
ra giống lúa sạ trước nhứt”(Tân Châu Xưa của Nguyễn Văn Kiềm &amp; Huỳnh Minh,
1964, nhà xuất bản Thanh Niên tái bản năm 2003, trang 54)</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>6/
Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười (sđd), trang 97.</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>7/
Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười (sđd), trang 93. &nbsp;</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>8/
Trang nhà TSCĐ.com, mục thơ, tác giả Nguyễn Hải Thệ-Ngy Do Thái,(trích tập thơ Ảo
Ảnh)</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><i><span style='font-size:13.0pt'>9&amp;
10/ Bái vọng cổ “Ông Lão Chèo Đò” của soạn giả Viễn Châu, Tuyển Tập Vọng Cổ,
nhà xuất bản Trẻ, năm 2003, trang 88. </span></i></p>

<p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></p>

</div>

<!--- REPLACE LAST </HTML></BODY> --->

<div align="center">

<p> <font  face="Arial" size "1" color="blue">

	<a href="#" onClick="history.go(-1);return true;" 
		onmouseover="popup()" 
		onmouseout="kill()"><img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/Backarrow2.gif" alt="" border="0"> 
	

	<a href="#" onClick="history.go(-1);return true;">Trở lại trang trước 
	

	<a href="#top" class="nav" 
		onmouseover="popup()" 
		onmouseout="kill()"><img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/Toparrow2.gif" alt="" border="0"> 
	

	<a href="#top" class="nav">Trở lên đầu trang 
	
      
</P>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

</div>

	    </td>
    	   </tr>
	  </table>
      </td>  <!-- end windown width = 950 -->
  



    </tr> <!--- **** end 100 % Window --->
   </table>
  </td>
 </tr>
</TABLE>
</BODY>
</HTML>

�