<html>

<head>
<meta http-equiv=Content-Type content="text/html; charset=unicode">
<meta name=Generator content="Microsoft Word 11 (filtered)">
<title> </title>

<style>
<!--
 /* Font Definitions */
 @font-face
	{font-family:"MS Mincho";
	panose-1:2 2 6 9 4 2 5 8 3 4;}
@font-face
	{font-family:"VNI Times";}
@font-face
	{font-family:"\@MS Mincho";
	panose-1:0 0 0 0 0 0 0 0 0 0;}
 /* Style Definitions */
 p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal
	{margin:0in;
	margin-bottom:.0001pt;
	font-size:12.0pt;
	font-family:"VNI Times";}
p.MsoPlainText, li.MsoPlainText, div.MsoPlainText
	{margin:0in;
	margin-bottom:.0001pt;
	font-size:10.0pt;
	font-family:"Courier New";}
p.msochpdefault, li.msochpdefault, div.msochpdefault
	{margin-right:0in;
	margin-left:0in;
	font-size:10.0pt;
	font-family:"Times New Roman";}
@page Section1
	{size:8.5in 11.0in;
	margin:3.5in .8in 1.0in 3.8in;}
div.Section1
	{page:Section1;}
-->
</style>

<!-- copy part 1 replace </head> and <body> by: -->

<meta http-equiv="page-enter" content="revealtrans(duration=2, transition=3)">
<STYLE TYPE="text/css">
	a:link { color: blue; text-decoration: none }
	a:active { color: red; text-decoration: none }
	a:visited { color: blue; text-decoration: none }
	a:hover { color: #FF0000 ; text-decoration: underline }
</STYLE> 

<BODY  bgColor="#fffacd"   leftMargin=0 
	background="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/dragonbg2.jpg" topMargin=0 onload=startBanner() 
 		bgproperties="fixed" align="center" >
<TABLE cellSpacing=0 cellPadding=0 border=0 width=100% >
 <tr>
  <td width="100%">
   <table  vAlign=center align=center border=3 >
    <tr vAlign=center>  <!--- **** 100% window --->
  	<td vAlign=top width = 950>
   	  <table background="" bgColor="#fffacd">
    	   <tr>
	    <td>
            <TABLE border="4" cellSpacing=5 borderColorDark=#253431 
                        cellPadding=0 width="100%" cellspacing="0" cellpadding="0" >   <!--- **** main body --->
		 <tr>  <!-- Title --->
          	  <!-- <td background="http://thatsonchaudoc.com/mucluctitle/TSCD_title2.jpg" width = "70%" height=135>-->
          	   <td background="http://thatsonchaudoc.com/mucluctitle/ButKy_title.jpg" height = 140>
            	<TABLE cellSpacing=0 cellPadding=0 border=0>
              	  <tr>
                		<TD align="center" width=50%> 		 
	 			<img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/HoiKy_2friend.gif" width ="70" height ="50" alt="">
		    		</TD>
                		<TD vAlign=right>
					<p>
					<IMG src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/bird6.gif" width = "50%" border=0>
					</p> 
		    		</TD>
                		<TD vAlign=right> 
				<img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/HoiKy_2bird.gif" width ="90" height ="70"  alt=""> 

		    		</TD>
              	  </TR>

           		</TABLE>
		    </td>
		  </tr>  <!-- end Title --->
		  <tr >   <!--- Menu Bar --->
		    <td align="center" >
			<table border="0" height ="30" cellspacing="0" cellpadding="0"  background="" >
				<tr>
		  		  <td align="center">
				    <p>
				    <p>
					<b><font  face="Times New Roman" size=2  color="black">	
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/index.html","","menubar=no">
						<span style="text-decoration: none">Trang Chính</a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/hopthu.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Hộp Thư </a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/truyenngan2.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Truyện Thật Ngắn</a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/truyenngan.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Truyện Ngắn</a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/tho.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Thơ </a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/hoiky.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Bút Ký </a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/gopnhat.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Góp Nhặt </a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/xuan.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Trang Xuân</a>
						&nbsp;&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/suckhoegiadinh.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Sức Khỏe và Gia Đình</a>
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/TruyenCuoi.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Vui Cười</a>
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/TinVui.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none"> Tin Vui </a>
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/PhanUu.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none"> Phân Ưu </a>
						&nbsp;&nbsp;
					<br>

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/banviet2/LuongThuTrung/LTT_listing.html">  
						<b><font  face="Arial" size=1 color="9432cc">Cùng Tác Giả</font></b>
						&nbsp;&nbsp;

					</font></b> 
	
				    </p>
		  		  </td>
				</tr>
     			    </table>	
	    	        </td>
       	     </tr>  <!--- End Menu Bar --->
		  <tr >   <!--- Start Body --->

		    <td align="center" >
			  <TABLE border="4" cellSpacing=5 borderColorDark=#253431 
                        		cellPadding=0  borderColorLight=#6b948a cellspacing="0" cellpadding="0" bgColor="white"    background=""  >
				<tr>
				 <td>
<blockquote>

<div class=Section1>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><span style='font-size:13.0pt;
font-family:"Times New Roman"'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><b><span style='font-size:14.0pt;
font-family:"Times New Roman"'>Lương Thư Trung</span></b></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><b><span style='font-size:16.0pt;
font-family:"Times New Roman"'>TRÂU, BÒ VÀ ĐỜI SỐNG NGƯỜI NÔNG DÂN</span></b></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><b><span style='font-size:24.0pt;
font-family:"Times New Roman"'>C</span></b><span style='font-size:13.0pt;
font-family:"Times New Roman"'>ó thể nói chắc chắn, mà không sợ lầm lẫn, tất cả
đất đai cày ruộng ở Miền Nam Việt Nam có được như ngày nay là nhờ vào sự cần
cù, lam lũ, cực nhọc của người nông dân cùng với công sức của hai giống vật gần
gũi với người nông dân, đó là trâu và bò.</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><span style='font-size:13.0pt;
font-family:"Times New Roman"'>Trâu, bò đều là những loài vật ăn cỏ và nhai lại.
Do đó, cỏ là thực phẩm chính của trâu, bò. Thuở còn hoang dã, đồng cỏ bao la, rừng
rậm ngập đầy, việc chăn giữ, cắt cỏ cho bò, trâu ăn hằng ngày không có gì khó
khăn, mệt nhọc. Nên người nông dân thường nuôi trâu hơn là nuôi bò, vì trâu mạnh
hơn bò gấp bội. Từ đó việc khai mở ruộng đất bỏ hoang cũng tùy thuộc vào nhân lực,trâu,
bò mà diện tích đất ruộng khai phá nhiều hay ít. Trong truyện ngắn <i>Rừng Mắm</i>
của <i>Bình Nguyên Lộc</i>, tác giả cho chúng ta thấy một thực tế là với sức
người, không có trâu, bò tiếp sức, chỉ đốt rừng để mở mang ruộng, diện tích đất
trồng trọt chỉ bằng “một lỗ” như ông đã viết: <i>“Ðám rừng bị khoét một lỗ để
làm ruộng, trông như đầu tóc trẻ con được mẹ cạo có một mảng thì có chuyện gấp,
bỏ dở công việc; đứa trẻ bị chúng bạn chế nhạo là đầu chó táp”</i>. Trong thực
tế, với trâu, với bò, người ta có thể mở rộng diện tích năm, bảy chục, một trăm
công đất ruộng là thường. Năm này tháng khác, cứ tiếp nối nhau như vậy, ruộng đất
càng ngày càng phát triển rộng thêm.</span></p>

<table class=MsoNormalTable border=0 cellspacing=0 cellpadding=0 align=left
 style='border-collapse:collapse;margin-left:6.75pt;margin-right:6.75pt'>
 <tr style='height:3.35pt'>
  <td width=308 valign=top style='width:230.9pt;padding:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
  height:3.35pt'>
  <p class=MsoNormal align=center style='margin-bottom:5.0pt;text-align:center'><span
  style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'><img width=303
  height=218 src="TrauBoVaDoiSongNongDan_files/image001.jpg"></span></p>
  <p class=MsoNormal align=center style='margin-bottom:5.0pt;text-align:center'><span
  style='font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Trâu n</span><span
  style='font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman"'>ằm trong  đầm (nguồn: Wikipedia)</span></p>
  <p class=MsoNormal align=center style='margin-bottom:5.0pt;text-align:center'><span
  style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'><img width=296
  height=222 src="TrauBoVaDoiSongNongDan_files/image002.jpg"></span></p>
  </td>
 </tr>
</table>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><span style='font-size:13.0pt;
font-family:"Times New Roman"'>Trâu và bò, tuy cùng làm một công việc đồng áng,
cùng ăn cỏ, cùng nhai lại,cùng cho con bú bằng sữa của chính nó, nhưng hai giống
vật này có rất nhiều đặc tính khác nhau. Bò thích chỗ ở phải khô ráo, phải có
chuồng trại. Ngược lại, trâu thích nằm hầm, nằm nước, nằm bùn. Trâu cũng ngủ
trên gò khô, nhưng thường không có chuồng trại như bò vì trâu lớn con, sừng kềnh
càng, việc cất chuồng cho trâu vô cùng khó khăn. Nếu một bầy trâu vài chục con,
việc chuồng trại cứ chọn gò đất nào đó, đóng nọc để mỗi chiều, sau khi công việc
đồng áng xong, ăn uống no bụng, đàn trâu được lùa về buộc vào các nọc có sẵn.
Bò, có thể nói rất hiền. Ðôi khi, nếu nó phải có phản ứng đá ngược về phía sau,
thường là vì bò hay có tật giật mình. Những đứa trẻ giữ bò, có thể cỡi trên đầu,
trên cổ bò, mà không sao. Trái lại, với trâu, phải coi chừng. Trâu không hiền
như sách vở thường viết. Trâu ghét nhất màu trắng. Gặp bất cứ ai mặc áo trắng
đi ngang trước mặt, trâu lấy làm khó chịu, mặt gầm xuống, mắt liếc trừng trừng
như muốn rượt. Thuở nhỏ, trên đường đi học ở trường làng, thường phải đi ngang
cánh đồng với những bầy trâu hai, ba chục con, đám học trò nhỏ chúng tôi phải cắm
đầu, cắm cổ mà chạy vì bị trâu rượt. Khi trâu nổi giận, trâu chém dữ lắm, không
ai can được kể cả chủ của nó. Ðó là trường hợp những con trâu &quot; cổ&quot;,
tức là trong một bầy trâu, thường thường người nông dân lựa một con trâu đực khỏe
mạnh, lớn con, để giống, không thiến như mấy con trâu đực khác. Con trâu này
ngoài nhiệm vụ cày bừa, gầy giống, nó còn có trách nhiệm là con trâu đầu đàn,
nên trông dáng vẻ rất oai phong, dữ tợn. Chẳng những tất cả các con trâu khác
trong bầy phải nể sợ nó, mà mỗi lần có hai bầy trâu lạ gặp nhau,hai con trâu cổ
của hai bầy trâu này thường kênh nhau và mài sừng, chém lộn nhau là thường và
chém cho đến khi nào có một con chạy thua mới thôi, chứ không có ai can ra được.
Trẻ chăn giữ trâu rất thích trâu chém lộn, vì thế, chúng thường lấy miểng ve
chai chuốt hai sừng trâu cổ vốn đã nhọn càng thêm nhọn hoắc. Trước mỗi cuộc
chém lộn, trâu cổ mài sừng, như đã nói ở trên, nghĩa là con trâu đầu đàn chúi đầu
xuống đất, hai cái sừng nhọn, cong vút đâm sâu xuống bùn đất rồi hất tung lên,
và cứ làm như vậy rất nhiều lần, cho đến khi bắt đầu chém lộn thật sự. Tất cả
những con trâu khác đứng giạt ra, chờ đợi một cuộc thư hùng, thường thường là đổ
máu, lòi ruột, vì chừng đó cả hai bầy trâu đều nhập cuộc.</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><span style='font-size:13.0pt;
font-family:"Times New Roman"'>Thời kỳ trước năm 1950, dường như nhà nào cũng
có nuôi trâu, ít nuôi bò. Nhà cậu hai của tôi, ở miệt Long Xuyên, nuôi một bầy
trâu tới ba chục con. Trong làng, trong xóm, nhà nào cũng có bầy trâu năm, mười
con là thường. Những vùng nuôi trâu nhiều nhất mà tôi được người lớn kể lại vào
thời kỳ đó, là miệt Long Xuyên, Ba Thê, Núi Sập, Tri Tôn, Luỳnh Huỳnh đổ lên
Châu Ðốc. Bên Ðồng Tháp Mười từ miệt Hồng Ngự, Cao Lãnh đổ về Mộc Hoá,Long An.
Còn đổ xuống các vùng Ô Môn, Cần Thơ, Sóc Trăng, Cà Mau, trở dọc về Gò Quao, Tắc
Cậu của Rạch Giá hoặc qua miệt Vĩnh Long, Trà Vinh, bà con nông dân cũng nuôi
trâu nhiều. Riêng miệt Long Xuyên, Ðồng Tháp Mười vì hằng năm vào tháng tám,
tháng chín, tháng mười mực nước sông Cửu Long dâng cao, những bầy trâu cũng dược
di chuyển đến một nơi khác có gò đất cao, thường rất xa nhà. Rồi che chòi, che
trại cho người ở đó chăn giữ. Nửa tháng, một tháng, chủ của bầy trâu mới lên
thăm một lần cùng mang gạo thóc, mắm muối, thuốc men, thuốc hút, củi đuốc, dầu
lửa v.v. Thường thường, vào thời kỳ đó hay xảy ra trộm cướp trâu, nên những người
có trâu rủ nhau cầm giữ trâu chung một chỗ, để tiếp cứu lẫn nhau khi có trộm,
cướp hoặc khi đau ốm, bịnh hoạn. </span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><span style='font-size:13.0pt;
font-family:"Times New Roman"'>Sau này, khi tôi học trung học, ruộng nương đã
được khai mở thành khoảnh, chỗ cầm giữ trâu thu hẹp lại, nên người nông dân bán
bớt trâu dần dần và chuyển sang nuôi bò. Bò dễ chăn giữ hơn, chỗ ở cũng gọn
gàng hơn. Chuồng bò có thể làm trên một gò đất cao hoặc cất chuồng bằng nhà
sàn, lót ván dày, lợp lá che nắng che mưa vì bò ghét nắng kỵ mưa, chứ không dầm
mưa dãi nắng như trâu. Bò phải được tắm rửa sạch sẽ, chứ không để lún như trâu.
Bò thường được chủ may mùng bằng bao bố tời hoặc bằng bao cát để tránh muỗi. Ðối
với trâu, người nông dân không phải không chăm sóc trâu kỹ lưỡng, mà vì trâu
thường đông quá, lại lớn con, sừng cao lêu nghêu, nên việc giăng mùng rất khó
khăn. Hơn nữa, trâu thích nằm dưới bùn, dưới vũng để ngủ, nghỉ, nên việc trước
tiên trong lúc chọn chỗ cầm trâu là chung quanh phải có hầm, có lung vũng. Do
đó, muỗi có chích trâu cũng không phải là vấn đề lớn lắm. Tuy nhiên, người nông
dân nào cũng thương quý trâu, bò. Chẳng những đó là tài sản quý báu nhất trong
nhà, mà trâu, bò còn là người bạn thân thiết nhất của người nông dân. Vì thế,
sau mỗi ngày cùng với trâu bò cày bừa trên cánh đồng ruộng vất vả, mệt nhọc,
người nông dân không quên cắt thêm cỏ để cho trâu, bò ăn dặm thêm vào ban đêm,
cho bò, trâu uống thêm nước. Ngoài ra, họ còn gom rơm, cỏ mục làm thành những đống
un, rưới nước lên, đốt cho xông khói để muỗi, mòng giạt ra, bớt cắn trâu bò.
Tình thương loài vật thân thiết này của người nông dân còn được thể hiện qua nghĩa
cử không ăn thịt những con trâu, con bò mà mình đã nuôi nấng, gần gũi, vui buồn
có nhau trên đồng cạn, đồng sâu mỗi khi trâu bò bị đau, bị chết. Hồi còn nhỏ,
tôi thường thấy, mỗi lần trâu của cậu tôi bị chứng bịnh đau lưỡi hoặc uống nước
trúng nhằm phải con chơm chơm bị sình bụng lên ngã lăn đùng ra chết, cậu tôi bảo
mấy ông anh tôi đào lỗ đem chôn, chứ không xẻ thịt, mà cũng không bán. Hầu như,
nông dân, ai ai cũng có lòng từ tâm, đối xử với trâu, bò như vậy. Ít khi người
nông dân đánh đập trâu ,bò có vết, cò tỳ. Nếu lỡ mướn đưa bé nào chăn giữ trâu
bò mà thường đánh đập trâu bò quá, chủ biết được sẽ cho nghỉ, tìm đứa khác.Họ
thường cũng có những cây roi bằng nhánh tre, bằng cọng mây, cốt chỉ để dọa cho
trâu bò sợ khi cần. Bò rất sợ đòn. Có nhiều con bò rất lẹ, đi cày, đi bừa chủ
nhiều lúc phải chạy theo lúp xúp. Nếu có hơi chậm chân, chủ chỉ cần giơ cao ngọn
roi là bò đã ba chân bốn cẳng bước lẹ rồi, không phải đợi tới quất mạnh roi vào
lưng, vào đít. Trái lại, trâu thì lì hơn, đặng không mừng, mất không lo,cứ từ từ
bước đều, bền bỉ không vội vàng. Chủ có hối thúc, cũng bước đều vậy thôi. Thêm
vào đó, nếu đúng buổi thả cày, thả bừa để nghỉ ngơi, tắm rửa, ăn uống mà chủ
chưa chịu cho nghỉ, trâu nhà ta sẽ không bước thêm một bước, cho dù có đánh cũng
không nhúc nhích. Nếu chủ cứ tiếp tục không cho nghỉ, trâu sẽ qụy xuống rồi lộn
ách ra khỏi cổ. Chủ đành chịu thua, phải thả trâu, lo tắm rửa, cơm nước, ngủ một
giấc lấy sức cho buổi cày chiều.</span></p>

<table class=MsoNormalTable border=0 cellspacing=0 cellpadding=0 align=left
 style='border-collapse:collapse;margin-left:6.75pt;margin-right:6.75pt'>
 <tr style='height:190.9pt'>
  <td width=344 valign=top style='width:258.1pt;padding:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
  height:190.9pt'>
  <p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><span style='font-size:13.0pt;
  font-family:"Times New Roman"'><img width=331 height=249
  src="TrauBoVaDoiSongNongDan_files/image003.jpg"></span></p>
  </td>
 </tr>
</table>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><span style='font-size:13.0pt;
font-family:"Times New Roman"'>Thông thường, trong văn chương, sách vở hay ca tụng
cảnh trẻ mục đồng ngồi trâu thổi sáo hoặc nghêu ngao với đàn bò, một hình ảnh rất
đẹp, rất thơ mộng. Rất tiếc, trong thực tế không phải như vậy. Thành ra, cứ mỗi
lần tôi đọc được ở đâu đó nói về điểm này, hoặc nhìn những bức tranh, bức ảnh vẽ
chú bé ngồi lưng trâu cầm ống sáo đang thổi, tôi có cảm tưởng bị người ta gạt
mình. Vì từ thuở nhỏ, tôi sống ở đồng quê, tôi có theo mấy đứa trong xóm giữ
bò. Sau, lớn lên, tôi cũng có đi giữ bò, ngủ coi chừng bò trong đồng, trong bái
và đã từng bị bò đạp lên mình, giờ còn để lại đấu sẹo bên hông, nên tôi có thể
nói chắc chắn rằng chăn giữ bò, trâu cực lắm, không dám lơ đễnh, rảnh rang như
người ta tưởng. Vì, chỉ cần ham chơi một chút, quên để ý một chút là bò trâu
vào rẫy, vào lúa rồi. Mồi lần trâu bò phá hại mùa màng là việc phiền toái lắm.
Hơn nữa, mấy đứa trẻ làm gì mà biết thổi ống sáo, ống tiêu. Có chăng, thường
thường lấy đất sét nắn những con tu hú, đem phơi nắng cho thật khô, rồi rỗi
rãnh thổi chơi cho đỡ buồn. Ðến khi tôi được lên tỉnh học trung học, Tía má tôi
gởi tôi ở đậu nhà bà cô ruột tôi, để đi học. Nhưng tôi vẫn được ông dượng rể
tôi nhờ đi giữ trâu, ngủ coi chừng trâu hoài. Gò cầm trâu của dượng tôi gần mé
lộ xe hơi, phải lội ngang một cái mương đầy cỏ mồm, lục bình. Tôi phải lội qua
cái mương đó để ngồi dưới ánh sáng đèn điện học bài vào ban đêm, trước khi chun
vô mùng ngủ giữ trâu trong cỏ rậm, muỗi mòng ì xèo. Lỡ nửa đêm trâu sút chuồng,
cực ơi là cực. Tía má tôi biết được hoàn cảnh như vậy, rất đau lòng. Nhưng vì
muốn con đi học biết chữ mà không có nhà quen để ở đậu, không đủ tiền ăn cơm
tháng, đành phải chịu vậy, chứ biết làm sao hơn. Sở dĩ, tôi muốn nhắc lại một
chút riêng tư như vậy, để thấy rằng chăn trâu không “sướng lắm chứ” đâu! </span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><span style='font-size:13.0pt;
font-family:"Times New Roman"'>Trở lại những đặc tính của trâu, bò, nhất là mỗi
khi đề cập đến sự thông minh, người ta thường nói: “Ngu như bò”. Nhưng trong thực
tế, trâu bò gì cũng ngu như nhau, vì dù sao, chúng cũng chỉ là những con vật
không hơn không kém. Nếu có đặc điểm nào đó đáng chú ý, thì trâu và bò đều có
cùng nét độc đáo là rất dễ thuần hóa, dễ sai bảo, dễ khiến và giúp cho người
nông dân rất đắc lực trong việc khai mở đất hoang thành ruộng nương cò bay thẳng
cánh với những cánh đồng bạt ngàn như bây giờ. Nếu nói đến sự nhớ dai, trâu bò
đều có khiếu nhớ dai, mà nhất là bò nhớ dai không kém trâu. Vì thế, cứ mỗi chiều,
sau một ngày làm lụng vất vả hoặc thả cho ăn ngoài đồng, khi trời vừa sẫm xuống,
bò trâu tự động quay đầu về chuồng. Tuy nhiên, trẻ chăn trâu bò cũng phải lùa
trâu bò về chuồng, chứ ít khi bỏ đi hoang, sợ trâu bò phá phách rẫy, lúa. Thời
giặc Pháp hay ruồng bố, nhà tôi có nuôi bò rất nhiều. Khi nghe bà con thông
báo: “Tây bố! Tây bố!”, Tía tôi trước khi dìu dắt anh em chúng tôi xuống xuồng
chạy giặc, ra mở cửa chuồng, tháo dây vàm cho bầy bò tung ra để chạy, vì sợ Tây
vô bắn giết bò. Nghe tiếng súng nổ, bò sợ hoảng chạy tứ tán vô đồng, trốn trong
lùm, trong bụi. Ðến khi êm tiếng súng, không biết từ đâu, bò lục tục kéo về đứng
yên trong chuồng như có ai lùa về. Thực tế đó cho thấy, bò cũng nhớ chuồng nhớ
trại không thua gì trâu như trong tục ngữ có nhắc tới : &quot; Lạc đàng nắm
đuôi chó, lạc ngõ nắm đuôi trâu &quot;.</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><span style='font-size:13.0pt;
font-family:"Times New Roman"'>Về sức mạnh, ai cũng phải công nhận, trâu mạnh gấp
đôi bò. Ðiều này có thể thấy rất rõ.Cũng cùng một cộ lúa bông, tức là lúa mới cắt,
chưa đạp ra hột hoặc một xe lúa hột khoảng hai mươi lăm gịa, phải hai con bò mới
kéo nổi, trong khi đó chỉ cần một con trâu là kéo được rồi.Ðiều này còn cho thấy
trong nông dân, người ta có những danh từ như &quot;cộ chiếc&quot;, &quot; cộ
đôi &quot; là vậy. Tuy nhiên, có những công việc đồng áng, không thể dùng một
con trâu hay một con bò mà kéo được như kéo cày, kéo bừa, trục đất hoang, trục
đất sạ lúa, đạp lúa bông ra lúa hột phải cần tới hai con để công việc được nhẹ
nhàng hơn và cũng không bị trở ngại. Dĩ nhiên, nếu được dùng hai con cùng một
lúc, công việc cũng nhanh hơn nhiều. Trường hợp phải dùng hai con trâu hoặc bò,
người nông dân phải lựa hai con đồng sức, nếu không, con nào yếu hơn, con đó sẽ
bị con mạnh lướt hơn, nhiều lúc không theo kịp, đăm ra có cảnh lộn ách gây trở
ngại không ít.</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><span style='font-size:13.0pt;
font-family:"Times New Roman"'>Ngày xưa, cũng như bây giờ thường xảy ra việc trộm
trâu bò. Bên cạnh những người nông dân chí thú làm lụng cật lực, cũng có những
người ăn không ngồi rồi, rượu chè, cờ bạc rồi sanh ra túng thiếu, dẫn đến hậu
quả là sanh nghề trộm cắp. Mà trộm cắp trâu bò là trộm cắp có qui mô lớn, chứ
không còn ở phạm vi ăn cắp vặt như bắt gà, bắt vịt, bẻ mía, hái dưa, hái xoài.
Do đó, thường thường, bò bị bắt trộm nhiều hơn vì bò sau khi kẻ trộm dắt ra khỏi
chuồng, chúng có thể dùng roi đánh vào mông bò cho bò chạy nhanh để chủ không
còn theo kịp. Còn trâu vốn chậm chạp, có đánh đau cũng chẳng đi lẹ thêm bao
nhiêu. Nhiều khi, trâu chưa kịp lùa ra khỏi chuồng bao xa, chủ phát giác kịp,
chạy theo bắt lại được. Do vậy, trong tục ngữ có câu: “Ðồ ăn trộm trâu” là thế.</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><span style='font-size:13.0pt;
font-family:"Times New Roman"'>Ðời sống của người nông dân ở thôn quê Miền Nam trước kia gắn liền với đời sống của đàn trâu, bầy bò. Tất cả vui buồn, sung túc, nghèo
túng, trúng mùa, thất mùa v.v đều lệ thuộc vào trâu, bò. Không có trâu, bò người
nông dân không thể khai mở đất đai nhiều, không thể làm ruộng nhiều. Mà nguồn lợi
chính yếu của người nông dân là ruộng lúa, do đó nhà nào không có ruộng lúa,
cái nghèo sẽ đeo đuổi không rời, có khi suốt đời không khá nổi. Từ việc bám víu
vào ruộng lúa, trâu, bò đưa đến một quan niệm hết sức sai lầm trong đời sống
người nông dân thời trước. Ðó là quan niệm:&quot;Lấy thúng đội lúa chứ không có
ai lấy thúng đội chữ &quot;. Do đó, đa số con cháu của người nông dân đều dốt
nát, thất học, chỉ biết chí thú làm lụng, cày sâu, cuốc bẩm. Rồi con cái lớn là
bắt cưới vợ, gả chồng để có thêm người giúp việc ruộng nương, rẫy bái. Tôi cũng
chính là nạn nhân của quan niệm sai lầm này của ông dượng rể, như có đề cập ở
trên. Ông dượng tôi thường phản bác việc Tía má tôi quyết chí cho anh, chị, em
chúng tôi đi học. Biết được thâm ý của ông dượng tôi như vậy, Tía má tôi tìm
cách mua một miếng đất gần trường học để cất một căn nhà nhỏ cho anh em tôi ở
đi học, về tự túc nấu cơm ăn lấy, dù có mất thì giờ nhưng đỡ khổ hơn mỗi tối phải
đi ngủ giữ trâu. Ðiều này cũng xin được nói thêm về việc xuất xứ của tục ngữ và
ca dao, phần lớn phát xuất từ nông thôn như nhà văn Nguyễn Hiến Lê, trong quyển
“Bảy ngày trong Ðồng Tháp Mười” : “ ... Tuy nhiên,trong số dân quê kia, tất có thi
sĩ vô danh gởi tình cảm của họ trong lời ca mộc mạc...” khi ông đề cập đến những
câu hát, tiếng hò giữa cánh đồng hoang vắng với những vần điệu ca dao được người
nông dân sáng tác ngay trên vùng đất này. Chẳng hạn:</span></p>

<p class=MsoNormal><i><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>“Trời
xanh, kinh đỏ, đất xanh,</span></i></p>

<p class=MsoNormal><i><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Ðĩa
bu, muỗi cắn làm anh nhớ nàng.</span></i></p>

<p class=MsoNormal><i><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Bao
giờ cho lúa chín vàng,</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><i><span style='font-size:13.0pt;
font-family:"Times New Roman"'>Cắt rồi anh trở về làng thăm em.”</span></i></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><span style='font-size:13.0pt;
font-family:"Times New Roman"'>Ðất xanh là vì vùng này còn đầy cỏ, lát, chưa
khai mở được nhiều . Ðiều này , còn cho chúng ta thấy, ông Lâm Ngữ Ðường, một
văn hào của Trung hoa, khi nhận xét về nông dân, ông viết như sau: &quot; Hạng
nông dân và tiều phu chỉ nói chuyện được về lúa má, mưa nắng, làm cho ta mau
chán&quot;, trong quyển The importance of Living, chưa hẳn đã đúng. Mà nhất là
đối với người nông dân VIỆT NAM, lại càng không đúng.</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><span style='font-size:13.0pt;
font-family:"Times New Roman"'>Tất cả những điều này cho thấy dù người nông dân
thời trước ít biết chữ Quốc ngữ, nhưng đa số họ có học chữ Nho, như ông dượng của
tôi cũng biết chữ Hán. Và tiềm tàng ở đó, ở trong tâm hồn của họ là một kho
tàng phong phú về thi ca bình dân. Với khung cảnh trữ tình chung quanh gây cho
họ rung cảm, là thi ca trào dâng như mạch nguồn bất tận .</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><span style='font-size:13.0pt;
font-family:"Times New Roman"'>Dần dần về sau, từ năm 1954, sau hiệp định
Genève, hòa bình được lập lại , người nông dân sau thời gian tản cư, chạy giặc,
bấy giờ trở lại vườn cũ, nhà xưa. Họ dọn dẹp lại vườn tược, nhà cửa bị tàn phá,
che lại chòi trại, mở mang lại ruộng đất với đôi trâu, đôi bò mới mua sắm hoặc
đôi trâu, đôi bò họ dẫn theo được hồi chạy loạn . Ðời sống đâu đó được ổn định
lại, quan niệm về học hành cũng thay đổi theo thời gian. Người nông dân, người
này bắt chước người kia, họ bắt đầu cho con cái đi học càng ngày càng đông, bên
cạnh công việc ruộng đồng, đàn trâu, bầy bò vẫn làm việc đều đặn trên đồng, vẫn
lang thang gậm cỏ bên cạnh những đứa trẻ thả diều, nô đùa vô tư lự .Rồi có người,
con cái đỗ đạt, rời quê xa làng, nhưng trong thâm tâm những người con của đồng
nội đó, họ vẫn không quên được thôn xóm quê mùa của họ. Có cơ hội là họ hòa nhập
vào đời sống nông dân bình dị, chất phác, quê mùa như tổ tiên của họ. Nhưng có
một điều đặc biệt là họ cấp tiến hơn,cảm thông hơn với nỗi cơ cực của người
nông dân nhiều hơn những người khác, những tầng lớp khác nhìn cái cơ cực của
người nông dân. Chính vì thế, sau tháng tư 75, khi lịch sử sang trang, thời thế
đổi thay, thôn quê miền Nam có thêm rất nhiều nông dân có trình độ học vấn tới
trung học, tú tài, cử nhân không ít và cũng không ai lấy làm ngạc nhiên về điều
này, nếu có về sống ở thôn quê như chúng tôi. Họ chính là những người con, người
cháu của nông dân, được cha mẹ cho đi học hành, thi cử đỗ đạt trước đây. Khi
hòa nhập vào đời sống mới, những lớp nông dân mới này đã mang đến cho thôn quê
Miền Nam một bộ mặt mới trong giao tiếp hằng ngày như lịch thiệp hơn mà không
khách sáo, vui tươi hơn mà không sỗ sàng, thân tình chia sẻ hơn mà không giảm
phần cảm mến, kính phục. Họ cũng mang đến cho nông dân, cho bà con của họ những
kiến thức khoa học. Nhưng họ cũng đã học được của người nông dân những kinh
nghiệm quý báu trong việc đồng ruộng, trồng trọt, mùa màng. Họ hướng dẫn người
nông dân cách thức xử dụng thuốc sâu rầy đúng liều lượng đã được hướng dẫn và
ngược lại họ cũng được người nông dân chỉ dẫn cách giăng lưới, giăng câu hoặc
cách trồng dưa leo, trồng khoai lang nhiều củ, trồng bầu, trồng đậu nhiều trái,
nhiều hột. Họ cũng rất yêu mến con trâu, con bò như tổ tiên, ông bà của họ yêu
mến con trâu, con bò.</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><span style='font-size:13.0pt;
font-family:"Times New Roman"'>Bây giờ, trình độ khoa học tiến bộ. Việc dùng
máy cày, mày xới cũng nhiều nhưng không vì thế mà trâu bò không còn gần gũi với
đồng áng ruộng nương. Người nông dân ở thôn quê miền Nam vẫn còn nuôi trâu,
nuôi bò như xưa. Có điều, dân số càng ngày càng gia tăng, trong khi ruộng rẫy vẫn
giữ nguyên diện tích cũ, nên việc chăn giữ bò trâu cực hơn và người nông dân
thường nuôi bò nhiều hơn là nuôi trâu. Và điều đặc biệt đáng ghi nhận là từ bao
giờ cho tới bao giờ, người nông dân luôn luôn coi trâu, bò là người bạn thân
thiết của mình và đối xử với chúng với lòng từ tâm của một con người, của một
người nông dân Việt Nam vốn hiền, chất phác, nhớ ơn, bình dị, chân tình...</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><span style='font-size:13.0pt;
font-family:"Times New Roman"'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><b><i><span style='font-size:
9.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Viết ngày10-02-97; đọc lại và bổ khuyết ngày
28-10-2008</span></i></b></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><span style='font-size:13.0pt;
font-family:"Times New Roman"'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:5.0pt'><span style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></p>

</div>

<!--- REPLACE LAST </HTML></BODY> --->

<div align="center">

<p> <font  face="Arial" size "1" color="blue">

	<a href="#" onClick="history.go(-1);return true;" 
		onmouseover="popup()" 
		onmouseout="kill()"><img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/Backarrow2.gif" alt="" border="0"> 
	

	<a href="#" onClick="history.go(-1);return true;">Trở lại trang trước 
	

	<a href="#top" class="nav" 
		onmouseover="popup()" 
		onmouseout="kill()"><img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/Toparrow2.gif" alt="" border="0"> 
	

	<a href="#top" class="nav">Trở lên đầu trang 
	
      
</P>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

</div>

	    </td>
    	   </tr>
	  </table>
      </td>  <!-- end windown width = 950 -->
  



    </tr> <!--- **** end 100 % Window --->
   </table>
  </td>
 </tr>
</TABLE>
</BODY>
</HTML>
�