<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.0 Transitional//EN">
<HTML xmlns="http://www.w3.org/TR/REC-html40" xmlns:v = 
"urn:schemas-microsoft-com:vml" xmlns:o = 
"urn:schemas-microsoft-com:office:office" xmlns:w = 
"urn:schemas-microsoft-com:office:word"><HEAD><TITLE>Là-o, Là-o, Xo-xo</TITLE>
<META http-equiv=Content-Type content="text/html; charset=unicode">
<!-- copy phan 1 -->
<meta http-equiv="page-enter" content="revealtrans(duration=2, transition=3)">
<STYLE TYPE="text/css">
	a:link { color: blue; text-decoration: none }
	a:active { color: red; text-decoration: none }
	a:visited { color: blue; text-decoration: none }
	a:hover { color: #FF0000 ; text-decoration: underline }
</STYLE> 


<META content=Word.Document name=ProgId>
<META content="MSHTML 6.00.2900.2802" name=GENERATOR>
<META content="Microsoft Word 11" name=Originator><LINK 
href="la_o_xo_xo_files/filelist.xml" rel=File-List><LINK 
href="la_o_xo_xo_files/editdata.mso" rel=Edit-Time-Data><!--[if !mso]>
<STYLE>v\:* {
	BEHAVIOR: url(#default#VML)
}
o\:* {
	BEHAVIOR: url(#default#VML)
}
w\:* {
	BEHAVIOR: url(#default#VML)
}
.shape {
	BEHAVIOR: url(#default#VML)
}
</STYLE>
<![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
 <o:DocumentProperties>
  <o:Author>Owner</o:Author>
  <o:Template>Normal</o:Template>
  <o:LastAuthor>Owner</o:LastAuthor>
  <o:Revision>2</o:Revision>
  <o:TotalTime>5</o:TotalTime>
  <o:Created>2006-03-31T16:20:00Z</o:Created>
  <o:LastSaved>2006-03-31T16:20:00Z</o:LastSaved>
  <o:Pages>1</o:Pages>
  <o:Words>4533</o:Words>
  <o:Characters>25839</o:Characters>
  <o:Lines>215</o:Lines>
  <o:Paragraphs>60</o:Paragraphs>
  <o:CharactersWithSpaces>30312</o:CharactersWithSpaces>
  <o:Version>11.5606</o:Version>
 </o:DocumentProperties>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
 <w:WordDocument>
  <w:GrammarState>Clean</w:GrammarState>
  <w:DoNotHyphenateCaps/>
  <w:PunctuationKerning/>
  <w:DrawingGridHorizontalSpacing>6 pt</w:DrawingGridHorizontalSpacing>
  <w:DrawingGridVerticalSpacing>6 pt</w:DrawingGridVerticalSpacing>
  <w:DisplayHorizontalDrawingGridEvery>0</w:DisplayHorizontalDrawingGridEvery>
  <w:DisplayVerticalDrawingGridEvery>3</w:DisplayVerticalDrawingGridEvery>
  <w:UseMarginsForDrawingGridOrigin/>
  <w:ValidateAgainstSchemas>false</w:ValidateAgainstSchemas>
  <w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid>
  <w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent>
  <w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText>
  <w:DoNotUnderlineInvalidXML/>
  <w:DoNotShadeFormData/>
  <w:Compatibility>
   <w:FootnoteLayoutLikeWW8/>
   <w:ShapeLayoutLikeWW8/>
   <w:AlignTablesRowByRow/>
   <w:ForgetLastTabAlignment/>
   <w:LayoutRawTableWidth/>
   <w:LayoutTableRowsApart/>
   <w:UseWord97LineBreakingRules/>
   <w:SelectEntireFieldWithStartOrEnd/>
   <w:UseWord2002TableStyleRules/>
  </w:Compatibility>
  <w:BrowserLevel>MicrosoftInternetExplorer4</w:BrowserLevel>
 </w:WordDocument>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
 <w:LatentStyles DefLockedState="false" LatentStyleCount="156">
 </w:LatentStyles>
</xml><![endif]-->
<STYLE>@font-face {
	font-family: Helvetica;
}
@font-face {
	font-family: Courier;
}
@font-face {
	font-family: Tms Rmn;
}
@font-face {
	font-family: Helv;
}
@font-face {
	font-family: New York;
}
@font-face {
	font-family: System;
}
@font-face {
	font-family: Wingdings;
}
@font-face {
	font-family: MS Mincho;
}
@font-face {
	font-family: Batang;
}
@font-face {
	font-family: SimSun;
}
@font-face {
	font-family: PMingLiU;
}
@font-face {
	font-family: MS Gothic;
}
@font-face {
	font-family: Dotum;
}
@font-face {
	font-family: SimHei;
}
@font-face {
	font-family: MingLiU;
}
@font-face {
	font-family: Mincho;
}
@font-face {
	font-family: Gulim;
}
@font-face {
	font-family: Century;
}
@font-face {
	font-family: Angsana New;
}
@font-face {
	font-family: Cordia New;
}
@font-face {
	font-family: Mangal;
}
@font-face {
	font-family: Latha;
}
@font-face {
	font-family: Sylfaen;
}
@font-face {
	font-family: Vrinda;
}
@font-face {
	font-family: Raavi;
}
@font-face {
	font-family: Shruti;
}
@font-face {
	font-family: Sendnya;
}
@font-face {
	font-family: Gautami;
}
@font-face {
	font-family: Tunga;
}
@font-face {
	font-family: Estrangelo Edessa;
}
@font-face {
	font-family: Arial Unicode MS;
}
@font-face {
	font-family: Tahoma;
}
@page  {mso-page-border-surround-header: no; mso-page-border-surround-footer: no; }
@page Section1 {size: 8.5in 11.0in; margin: 1.0in 1.25in 1.0in 1.25in; mso-header-margin: .5in; mso-footer-margin: .5in; mso-paper-source: 0; }
P.MsoNormal {
	FONT-SIZE: 12pt; MARGIN: 0in 0in 0pt; FONT-FAMILY: "Times New Roman"; mso-pagination: widow-orphan; mso-style-parent: ""; mso-fareast-font-family: "Times New Roman"
}
LI.MsoNormal {
	FONT-SIZE: 12pt; MARGIN: 0in 0in 0pt; FONT-FAMILY: "Times New Roman"; mso-pagination: widow-orphan; mso-style-parent: ""; mso-fareast-font-family: "Times New Roman"
}
DIV.MsoNormal {
	FONT-SIZE: 12pt; MARGIN: 0in 0in 0pt; FONT-FAMILY: "Times New Roman"; mso-pagination: widow-orphan; mso-style-parent: ""; mso-fareast-font-family: "Times New Roman"
}
INS {
	TEXT-DECORATION: none; mso-style-type: export-only
}
SPAN.msoIns {
	TEXT-DECORATION: underline; mso-style-type: export-only; mso-style-name: ""; text-underline: single
}
SPAN.msoDel {
	COLOR: red; TEXT-DECORATION: line-through; mso-style-type: export-only; mso-style-name: ""
}
SPAN.GramE {
	mso-style-name: ""; mso-gram-e: yes
}
DIV.Section1 {
	page: Section1
}
</STYLE>
<!--[if gte mso 10]>
<style>
 /* Style Definitions */
 table.MsoNormalTable
	{mso-style-name:"Table Normal";
	mso-tstyle-rowband-size:0;
	mso-tstyle-colband-size:0;
	mso-style-noshow:yes;
	mso-style-parent:"";
	mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
	mso-para-margin:0in;
	mso-para-margin-bottom:.0001pt;
	mso-pagination:widow-orphan;
	font-size:10.0pt;
	font-family:"Times New Roman";
	mso-ansi-language:#0400;
	mso-fareast-language:#0400;
	mso-bidi-language:#0400;}
</style>
<![endif]--></HEAD>

<body leftmargin="0"  rightmargin="0" topmargin="0" marginwidth="0" marginheight="0"  bgcolor="white"  background="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/HoiKy_bg2.gif" bgproperties="fixed" onLoad="startBanner()">
<table border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" witdth ="100%">
 <tr witdth ="100%">

    <td width ="5%" background="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/HoiKy_bg1.gif" >
    </td>
    <td width="95%"    align="center" >

	 <table width="100%"    >
		<tr width="100%"    >	
		  <td width="100%"    >
				<img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/truyenblank.JPG" alt="">
					
		  </td>
		</tr>

	 </table>

	 <table>

	 <table>
		<tr>	
		  <td align="center" >
			<p>				 
	 			<img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/thaydo.jpg" width ="90" height ="70" alt=""> 
	 			<img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/Truyenngan_title.gif"  alt="">
				<img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/butmuc.gif" width ="90" height ="70"  alt=""> 
			</p>
		<tr >
		  <td align="center" >
			<table border="0" height ="35" cellspacing="0" cellpadding="0" background="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/bar_yellow.JPG" >
				<tr>
		  		  <td align="center">
				    <p>
					<b><font  face="Arial" size=1  color="9432cc">		 
						&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;	
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/index.html","","menubar=no">
						Trang Chính</a>					
						&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/hinhanh.html","","menubar=no"> 
						Hình Ảnh</a>	
						&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/hopthu.html","","menubar=no"> 
						Hộp Thư </a>	
						&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;					
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/truyenngan2.html","","menubar=no"> 
						Truyện Thật Ngắn</a>	
						&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/hoiky.html","","menubar=no"> 
						Bút Ký</a>	
						&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/tho.html","","menubar=no"> 
						Thơ </a>
						&nbsp;&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/gopnhat.html","","menubar=no"> 
						Góp Nhặt </a>
						&nbsp;&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/giachanh.html","","menubar=no"> 
						Gia Chánh </a>
						&nbsp;&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/tintuc.html","","menubar=no"> 
						Tin Tức</a>
						&nbsp;&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/amnhac.html","","menubar=no"> 
						SK Nghệ Thuật</a>
						&nbsp;&nbsp;&nbsp;  
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/banviet2/LuuNhonNghia/LNN_listing.html","","menubar=no"> 
						Cùng Tác Giả </a>
						&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
					</font></b> 
	
				    </p>
	  		  	  </td>
				</tr>
     			</table>	
	    	   </td>
       	</tr>

	 </table>
	
 	<table>
	  		<tr height ="2" >
			<td>  </td>
	 	 	<tr/>

	</table>	
  	<table>

 			
  	<table>
	  		<tr>
			<td> 

<DIV class=Section1>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><B><SPAN lang=FR 
style="FONT-SIZE: 20pt; FONT-FAMILY: Arial; mso-ansi-language: FR">Là-o, Là-o, 
Xo-xo</SPAN></B><SPAN lang=FR 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial; mso-ansi-language: FR"><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN lang=FR 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial; mso-ansi-language: FR"><o:p>&nbsp;</o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN lang=FR 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial; mso-ansi-language: FR"><o:p>&nbsp;</o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><B><SPAN lang=FR 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial; mso-ansi-language: FR">Phong-Hưng<o:p></o:p></SPAN></B></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><B><SPAN lang=FR 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial; mso-ansi-language: FR">Lưu-Nhơn-Nghĩa</SPAN></B><SPAN 
lang=FR 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial; mso-ansi-language: FR"><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN lang=FR 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial; mso-ansi-language: FR"><o:p>&nbsp;</o:p></SPAN></P>
<TABLE class=MsoNormalTable 
style="BORDER-RIGHT: medium none; BORDER-TOP: medium none; MARGIN-LEFT: 0.1in; BORDER-LEFT: medium none; MARGIN-RIGHT: 0.1in; BORDER-BOTTOM: medium none; BORDER-COLLAPSE: collapse; mso-border-top-alt: solid .5pt; mso-border-left-alt: solid .5pt; mso-border-bottom-alt: triple 2.5pt; mso-border-right-alt: triple 2.5pt; mso-border-color-alt: windowtext; mso-table-lspace: 9.0pt; mso-table-rspace: 9.0pt; mso-table-anchor-vertical: paragraph; mso-table-anchor-horizontal: margin; mso-table-left: left; mso-table-top: 24.65pt; mso-padding-alt: 0in 5.4pt 0in 5.4pt; mso-border-insideh: 2.5pt triple windowtext; mso-border-insidev: 2.5pt triple windowtext" 
cellSpacing=0 cellPadding=0 align=left border=1>
  <TBODY>
  <TR 
  style="HEIGHT: 182.65pt; mso-yfti-irow: 0; mso-yfti-firstrow: yes; mso-yfti-lastrow: yes">
    <TD 
    style="BORDER-RIGHT: windowtext 1pt solid; PADDING-RIGHT: 5.4pt; BORDER-TOP: windowtext 1pt solid; PADDING-LEFT: 5.4pt; PADDING-BOTTOM: 0in; BORDER-LEFT: windowtext 1pt solid; WIDTH: 149.9pt; PADDING-TOP: 0in; BORDER-BOTTOM: windowtext 1pt solid; HEIGHT: 182.65pt; mso-border-alt: solid windowtext .5pt" 
    vAlign=top width=250>
      <P class=MsoNormal 
      style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none; mso-element: frame; mso-element-frame-hspace: 9.0pt; mso-element-wrap: around; mso-element-anchor-vertical: paragraph; mso-element-anchor-horizontal: margin; mso-element-top: 24.65pt; mso-height-rule: exactly"><SPAN 
      lang=FR 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial; mso-ansi-language: FR"><!--[if gte vml 1]><v:shapetype 
      id=_x0000_t75 coordsize = "21600,21600" o:preferrelative = "t" o:spt = 
      "75" filled = "f" stroked = "f" path = 
      " m@4@5 l@4@11@9@11@9@5 xe"><v:stroke joinstyle = 
      "miter"></v:stroke><v:formulas><v:f eqn = 
      "if lineDrawn pixelLineWidth 0 "></v:f><v:f eqn = "sum @0 1 0 "></v:f><v:f 
      eqn = "sum 0 0 @1 "></v:f><v:f eqn = "prod @2 1 2 "></v:f><v:f eqn = 
      "prod @3 21600 pixelWidth "></v:f><v:f eqn = 
      "prod @3 21600 pixelHeight "></v:f><v:f eqn = "sum @0 0 1 "></v:f><v:f eqn 
      = "prod @6 1 2 "></v:f><v:f eqn = "prod @7 21600 pixelWidth "></v:f><v:f 
      eqn = "sum @8 21600 0 "></v:f><v:f eqn = 
      "prod @7 21600 pixelHeight "></v:f><v:f eqn = 
      "sum @10 21600 0 "></v:f></v:formulas><v:path o:extrusionok = "f" 
      gradientshapeok = "t" o:connecttype = "rect"></v:path><o:lock 
      aspectratio="t" v:ext="edit"></o:lock></v:shapetype><v:shape 
      id=_x0000_i1025 style="WIDTH: 139.2pt; HEIGHT: 177.6pt" type = 
      "#_x0000_t75" coordsize = "21600,21600"><v:imagedata o:title="chuaxvayton" 
      src = "chuaxvayton.jpg"></v:imagedata></v:shape><![endif]--><![if !vml]><img width=186 height=237
  src="chuaxvayton.jpg" v:shapes="_x0000_i1025"><![endif]><o:p></o:p></SPAN></P></TD></TR></TBODY></TABLE>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN lang=FR 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial; mso-ansi-language: FR">Sóc Swayton 
bắt đầu từ chùa Swaton, kéo dài tới cầu Cây Me, đối diện với thành lính Tây, 
trước năm 1952, sau đổi thành Chi Khu từ năm 1954, năm 1975 họ cất lại tòa nhà 
đồ sộ hai tầng làm trụ sở Đảng Huyện. </SPAN><SPAN class=GramE><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Trước chùa có hồ sen rộng và sâu, 
vách thành bằng đá, ngày nay chỉ còn vài cọng sen khô, hồ đã cạn, bùn lấp 
xấp.</SPAN></SPAN><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> <SPAN 
class=GramE>Góc hồ, dưới bóng mát cây Năm Vồ gầy guộc cành lá xơ xác, có một 
tượng Phật xưa ngồi điềm nhiên nhìn thế sự thay đổi.</SPAN> <SPAN 
class=GramE>Khu chùa gồm Chánh điện và Tăng phòng, tất cả làm bằng gỗ cây sao, 
cất đã mấy trăm năm.</SPAN> <SPAN class=GramE>Nóc chùa ngói đỏ rực, có hai vòi 
giống đuôi rắn.</SPAN> <SPAN class=GramE>Sân chùa rộng rãi.</SPAN> <SPAN 
class=GramE>Chùa cách chợ Xà Tón đi bộ chừng 10 phút.</SPAN> <SPAN 
class=GramE>Trong khuôn viên chùa có trường Tiểu học Miên, từ đầu thế kỷ 20, các 
thầy cô thường gốc Miên lai Tàu.</SPAN> Lúc trước gọi là Đàng Thổ, bọn trẻ con 
Việt Nam kêu là Thằng Thổ. Sau năm 1950, vì nể ông quận họ Mao nên đổi thành 
"Miên" cho lịch sự, đỡ đụng chạm nhau. Mới đây lại đổi thành "Người Dân Tộc", 
người "Khmer", tên nào cũng được, miễn nghe lời ông Lục ăn hiền ở lành. <SPAN 
class=GramE>Chùa địa phương nào được dân địa phương đó hỗ 
trợ.</SPAN><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><o:p>&nbsp;</o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Sóc Swayton, xóm Xoài Cuống, xoài 
nào không có cuống<SPAN class=GramE>?,</SPAN> mùa đông ken <SPAN 
style="COLOR: maroon">(1)</SPAN>, xoài thanh ca (đọc líu lưỡi thành xoài ưn ca) 
cuống rất dài treo lủng lẳng khắp xóm thấy ham. Xoài bán từng chục mười hai trái 
ngoài chợ Swaton (khỉ kéo), lớn nhỏ cũng một giá tiền, người ta tính <SPAN 
class=GramE>theo</SPAN> con số chứ không tính theo kích thước trái xoài. <SPAN 
class=GramE>Cũng như gà vịt, lớn nhỏ chút đỉnh so kè làm gì, con gà nhỏ hơn, mua 
về thả trong vườn chừng vài tháng cũng sẽ lớn lên, ai mà không biết.</SPAN> Cá 
thì bán khác a! Một ký-lô cá ba con rẻ hơn một ký-lô cá bốn con, trường hợp này 
người ta chú ý tới con số chứ không phải trọng lượng. <SPAN class=GramE>Mấy bà 
bạn hàng Việt Nam luống cuống lúc đầu, sau cũng quen dần lối buôn bán đổi chác 
này, đành phải lựa trái lớn và gà lớn cho tiện đôi bên.</SPAN> Lúc trả giá càng 
khó, họ chỉ có hai bàn <SPAN class=GramE>tay</SPAN>, hai bàn chưn, tất cả có hai 
chục ngón, đưa lên đưa xuống dễ lộn, "ha xấp tram bul", năm mươi, năm bốn? <SPAN 
class=GramE>không</SPAN> phải đâu, "năm mươi chín" đó; "tram bay tàn đóp" năm, 
ba, mười, là mười tám. Mè ơi! <SPAN class=GramE>Tiếng Miên sao mà khó quá, liệu 
tính rợ rồi trả tiền.</SPAN><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><o:p>&nbsp;</o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Sóc Swayton nhờ có 
ngôi chùa ở giữa, cạnh bên trường, gần chợ nên người lớn và trẻ con có nhiều cơ 
hội tiếp xúc với văn minh hơn các Sóc khác.</SPAN></SPAN><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> <SPAN class=GramE>Nhiều người phát 
xuất từ đây lên Nam Vang làm lớn, có người làm ông Chánh ở Sway Riêng.</SPAN> 
<SPAN class=GramE>Nhà nào cũng có vài cây xoài thanh ca đen, ngọt hơn xoài thanh 
ca trắng hay xoài đu đủ, xoài hòn.</SPAN> <SPAN class=GramE>Sau Sóc là khu ruộng 
trên, trồng được gạo xo ùm pên trắng, mềm cơm, và nếp mới làm cốm giẹp giòn 
không đâu bằng.</SPAN> <SPAN class=GramE>Trước mặt Sóc là ruộng bưng, trồng gạo 
Sóc Sậu không dẻo cơm lắm (ngày nay trồng lúa Thần Nông hai 
mùa).</SPAN><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Nhà trong Sóc bằng 
cây sao.</SPAN></SPAN><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> Cột làm 
bằng cây sao cứng đời đời, bền không thua cây căm <SPAN class=GramE>xe</SPAN>, 
cà chất. <SPAN class=GramE>Nghèo thì cất nhà bằng tre, lợp lá khang 
trang.</SPAN> Đừng chê Đàng Thổ ở dơ nghe, sàn nhà họ sạch bong, nhiều người 
Việt Nam công nhận, <SPAN class=GramE>chưn</SPAN> cẳng dơ, chưa chắc họ lên nhà 
họ.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Sóc có nhiều nghề 
lặt vặt phục vụ dân Sóc và dân chợ, ngoài nghề ruộng rẫy, chăn 
nuôi.</SPAN></SPAN><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> Buổi sáng, 
bà Sol đội khăn rằn, vận chăn sạch sẽ gánh bún ra chợ bán, bún nước kèn, nấu với 
cá lóc, ngải bún, sả bằm. Bà vui vẻ nói tiếng Miên <SPAN class=GramE>pha</SPAN> 
tiếng Việt "Xi num bồ chóc mà chal, ne, cháu" - Ăn một tô bún nghe, cháu - Tiếng 
Miên không có chữ "cháu". Bà bóc một nhúm bắp chuối trộn ghém cây chuối non 
trắng muốt để vô tô, bắt hai tay bún để lên, lấy cây giá khỏa nước vàng óng trên 
mặt, múc một giá cá dưới đáy nồi chan lên bún, rồi hớt nước ớt trên mặt chan sau 
cùng, thêm muỗng nước mắm ớt hiểm. <SPAN class=GramE>Sang hèn, giàu nghèo đều 
bình đẳng trước gánh bún.</SPAN> <SPAN class=GramE>Họ ngồi chồm hổm lua, húp, 
hít hà.</SPAN> <SPAN class=GramE>Từ xưa tới giờ chưa ai chê bún nước kèn, dù là 
gốc Tàu, gốc Việt.</SPAN> <SPAN class=GramE>Xa xứ, ai cũng nhắc "num bồ chóc" 
như niềm hãnh diện món ngon quê mình.</SPAN> <SPAN class=GramE>Bán hết gánh bún, 
chợ chưa tan, đủ rồi, dù có đắt cũng không bán thêm.</SPAN> Bún nước kèn nấu đơn 
giản, người Miên không giấu nghề, vậy mà không thấy bà Việt Nam nào bán bún nước 
kèn. <SPAN class=GramE>Bún nước kèn góp mặt với xôi, bánh tầm, bánh canh, bánh 
hỏi của Việt Nam, bánh bao xíu mại của Tàu.</SPAN> <SPAN class=GramE>Tên bánh 
trái giữ nguyên, không cần dịch mất công.</SPAN> <SPAN class=GramE>Có nhiều 
người Miên cãi cho được, "bánh hỏi, bánh xôi nước" là tiếng Miên.</SPAN> Món 
<SPAN class=GramE>ăn</SPAN> cốt ngon rẻ, tên nào cũng 
hiểu.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Sáng gánh ra chợ 
bán, trưa mạnh ai nấy về.</SPAN></SPAN><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> Miên về Sóc, Việt về nhà dọc <SPAN 
class=GramE>theo</SPAN> bờ kinh, Tàu ở quanh chợ, sau khi đóng góp phần mình. 
<SPAN class=GramE>Thanh bình, thuận hòa mãi đến khi có đám bên ngoài xâm nhập, 
phá rối, gây chia rẽ.</SPAN><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Trong Sóc đường 
đất quanh co, cây cối, xoài, dừa, tre mọc xum xê, xanh mát, sạch 
sẽ.</SPAN></SPAN><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> <SPAN 
class=GramE>Trên đường không có rác rến, chỉ có lá cây.</SPAN> Nhà giàu hà tiện, 
hà tiện mới giàu, <SPAN class=GramE>ăn</SPAN> cá một bên, không lật cá, chừa bữa 
cơm sau. Nghèo thì một thau cơm, mấy miếng mắm cá sặt, mắm bồ hốc, dưa <SPAN 
class=GramE>leo</SPAN>, rau rác bậy bạ, cả nhà ngồi quanh thau cơm, một chút là 
sạch thau.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Mọi người trong 
Sóc đều có khả năng tài nghệ, nhiệm vụ riêng, ngày thường ít ai biết, vì họ là 
nông dân chỉ lo ruộng rẫy.</SPAN></SPAN><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> Khi có việc cần, họ xuất hiện (như 
trong dịp Thơ Bun <SPAN style="COLOR: maroon">(2)</SPAN>, He Cà Thưng <SPAN 
style="COLOR: maroon">(3)</SPAN>, Đồn Tà <SPAN 
style="COLOR: maroon">(4)</SPAN><SPAN class=GramE>)<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>đánh</SPAN> nhạc ngũ âm, thổi kèn, đánh 
kun <SPAN style="COLOR: maroon">(5)</SPAN>. Nếu không có khả năng đó, họ góp một 
tay trong việc đốn cây chuối cắm bông, khiêng kiệu Phật, đua bò, hay cùng lắm 
"phất xạ" (uống rượu) ca hát. Tất cả đều góp công góp của <SPAN 
class=GramE>chung</SPAN> vui. Lúc múa Lam Thol, các nàng nen xậy <SPAN 
style="COLOR: maroon">(6)</SPAN> (ngày thường có thể là những thôn nữ) biến 
thành các thiên nữ, ôi, hai cánh <SPAN class=GramE>tay</SPAN> trần dịu nhiễu, 
hai bàn tay lả lướt chuyển động theo kịp nhạc ngũ âm. Ông Quận, thầy <SPAN 
class=GramE>Cai</SPAN>, nhà giàu ngày thường mấy ổng nghiêm trang, mặt gay gắt, 
mà lúc này cũng chen với đám thanh niên nghèo giành mua bông <SPAN 
style="COLOR: maroon">(7)</SPAN> múa với các cô. <SPAN class=GramE>Lúc múa, mới 
lộ cái mặt hí hửng không bao giờ thấy ở nhà, ở sở làm của mấy ổng.</SPAN> Các cô 
nếu có xách <SPAN class=GramE>tai</SPAN> mấy ổng, chắc mấy ổng cũng vui vẻ. Đám 
He Cà Thưng, các bà, các cô vợ ông này ông nọ ngày thường ít thấy cười, bây giờ 
cầm bông chắp <SPAN class=GramE>tay</SPAN> thành kính đi rước Phật (mặt hiền hết 
sức à!) đi chung với bất cứ ai trong đám rước, mất hết giai 
cấp.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Như trong bất cứ 
Sóc nào, dù là vùng đất núi, xa sông, không bị ngập lụt, người ta vẫn cất nhà 
sàn.</SPAN></SPAN><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> Từng trên 
người ở, từng dưới gia súc như bò, heo, gà, chó ở. Gia súc được coi như những 
người đầy tớ trung thành, người và vật cùng <SPAN class=GramE>chung</SPAN> dưới 
một mái nhà. Thú vật được sống gần <SPAN class=GramE>gũi</SPAN> chủ, cũng học 
được tính sạch sẽ, biết điều, đúng giờ đi ngủ, không quậy 
phá.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Có một ông Cò Hiến 
Binh đầu đỏ <SPAN style="COLOR: maroon">(8)</SPAN>; năm 1957, ở xa đổi lại, lắc 
đầu khinh miệt, "Họ ở trên, bò ở dưới, nói tóm tắt là họ ở với bò vậy 
à".</SPAN></SPAN><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> 
<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Nghe nói vậy, ai 
dám cãi, ông làm Cò Hiến Binh, trí thức, có bằng cấp Certificat, lính còn sợ 
ông.</SPAN></SPAN><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> <SPAN 
class=GramE>Tôi còn nhỏ, cũng nể ông, bây giờ buồn về sự nhận xét của ông đối 
với dân xứ tôi.</SPAN> Chắc ông chưa bước lên nhà sàn dân Sóc, nếu có, chắc ông 
sẽ không nghe mùi khai hay hôi thúi của bò heo bên dưới. <SPAN class=GramE>Tôi 
xin lỗi nghe ông Cò.</SPAN> <o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Năm 2001, tôi tò mò xách Video 
Camera vô Sóc quay phim xứ tôi làm tài liệu, không tìm thấy căn nhà sàn nào nữa 
(năm 1977 họ bị đuổi phải dỡ nhà đi xứ khác vì Khmer Đỏ tấn công Ba Chúc). Nhà 
lá, vách tôn, nghèo hơn xưa, trong phòng nuôi bò, trên giường là hai đứa bé nằm 
ngủ, bên dưới, trên thanh giường có mấy con gà đậu, mấy con heo nằm trên nền đất 
nện. Thỉnh thoảng có mấy con bò ra vào như nhà của nó. <SPAN class=GramE>Tôi 
ngạc nhiên vì không thấy mùi trong nhà đó.</SPAN> Ông Cò Hiến Binh mới tới, ông 
chắc không biết câu ngạn ngữ Miên "Sáng duyên ở mặt <SPAN 
style="COLOR: maroon">(9)</SPAN>, trưa duyên ở mình <SPAN 
style="COLOR: maroon">(10)</SPAN>, chiều duyên ở <SPAN class=GramE>chưn</SPAN> 
<SPAN style="COLOR: maroon">(11)</SPAN>. <SPAN class=GramE>Lúc gia đình ông Hội 
đồng Mao thơ bun <SPAN style="COLOR: maroon">(2)</SPAN>, làm phước, bố thí ba 
ngày, xứ ông có ai dám làm chuyện đó chưa?</SPAN><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><o:p>&nbsp;</o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Xóm Swayton có kẻ giàu người nghèo, 
phần ai nấy hưởng do trời sắp đặt. Người nghèo không buồn ganh tị, bù lại, họ 
được chia xớt chén cơm dư, con mắm mặn, cái áo cũ của người giàu hà tiện. Đâu 
cũng vô đó, kể cả mấy <SPAN class=GramE>tay</SPAN> say rượu phá phách cũng có 
người cho ăn; chết cũng được người góp công góp của đem thiêu 
xác.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><o:p>&nbsp;</o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Ở sâu trong xóm, kế bên chùa, hướng 
về phía miếng ruộng trên là nhà của một "nhân vật" thời thơ ấu bất hạnh, đã có ý 
chí vượt hơn người bình thường, vươn lên sống và đóng góp cho đời một cách lương 
thiện và tự lập: Thằng Xum.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Xum sinh ra ở cuối xóm này, cha mẹ 
nghèo nhứt xóm, không có cây xoài, cây thốt nốt, bụi tre hay miếng ruộng, miếng 
vườn, không có nghề như đám bán bánh, chỉ có nghề làm mướn lặt vặt, vậy mà cũng 
sống. <SPAN class=GramE>Cha mẹ mất sớm, nghèo thường khó sống lâu, lúc Xum lên 
bốn tuổi, lại bị mắc cam tích mù mắt ngay từ năm đó.</SPAN> Xum sống nhờ bà con 
lối xóm ngay trong xóm này, quen với bóng tối và bốn giác quan còn lại. <SPAN 
class=GramE>Trời sinh trời dưỡng, không nỡ bắt Xum bịnh hoạn thêm, Xum mập cùi 
cụi.</SPAN> <o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Từ nhỏ Xum đã quen 
cực, vui tính, giúp đỡ việc nhà, quét dọn, tắm bò, tắm heo, đuổi chim cho bà 
con, những việc không cần đôi mắt.</SPAN></SPAN><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> Da và ngón <SPAN 
class=GramE>chưn</SPAN> bao lần bị thương vì vấp hay đạp nhằm đá nhọn. <SPAN 
class=GramE>miểng</SPAN> chén, dần dà cứng cáp và nhạy cảm với mặt đất. <SPAN 
class=GramE>Có người thấy Xum trên bờ ruộng, ôm một bó cỏ chạy tránh mưa về 
chuồng bò, mà không bị hụt chân té xuống ruộng.</SPAN><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Năm qua năm, không nhớ mình bao 
nhiêu tuổi, Xum vất vả và vui vẻ sống như bất cứ đứa bé bình thường khác, không 
là gánh nặng cho xóm này.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Xum biết hát đối 
<SPAN style="COLOR: maroon">(12)</SPAN>, nghêu ngao hát nói <SPAN 
style="COLOR: maroon">(13)</SPAN>, dù kê, múa Lâm Thol, đờn miệng, chạy chơi mà 
ít khi bị đụng đầu.</SPAN></SPAN><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> <SPAN class=GramE>Xum thuộc từng 
bụi cây, bờ rào, giếng nước, các chỗ nguy hiểm trong xóm.</SPAN> <SPAN 
class=GramE>Ngọn gió lành lạnh thổi qua ruộng trên xuyên qua liếp lá, Xum biết 
lúa chín tới đâu rồi.</SPAN> Mùi xoài chín đong đưa trên cây chạm vào nhau, 
tiếng gà gáy là biết sáng, tiếng bò ủm mo về chuồng buổi chiều, khi đàn muỗi bắt 
đầu <SPAN class=GramE>vo</SPAN> ve, tiếng bà Nen quậy chảo đường thốt nốt thơm 
ngọt thì biết mùa dưa gang chín. <SPAN class=GramE>Xum quên mình mù, trong xóm 
không ai nỡ trêu chọc gọi tên "thằng đui" hay ác ý nặng lời.</SPAN> Cái nghiệp 
mù dẫn tới nghiệp <SPAN class=GramE>ăn</SPAN> xin. Xum đã lớn, người nhà nhắc 
nhở Xum ra chợ xin <SPAN class=GramE>ăn</SPAN> đắp đổi, vừa có thêm chút đỉnh 
nuôi Xum.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Buổi trưa, khoảng năm 1948, Xum được 
đứa em họ dẫn ra chợ <SPAN class=GramE>ăn</SPAN> xin. Chợ nhóm từ sáng tới đứng 
bóng thì tan. Buổi chợ đông cũng có nhiều người <SPAN class=GramE>ăn</SPAN> xin. 
Ông già què quặt, mang cái bị bằng đệm, chống gậy đi từng bước, thân mình đi 
ngang, đưa <SPAN class=GramE>tay</SPAN> run run xin bố thí. Đang buôn bán <SPAN 
class=GramE>lu</SPAN> bu, ông vô xin chộn rộn làm chủ bực, đó là lý do ít ai 
cho. <o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Chợ Cá đầu kinh có 
bà già mù, vừa hát vừa đọc giảng cơ trời, bên cạnh một ông già nghiện rượu bấm 
tửng tửng cây đờn một dây, hai người này được dân Chợ Cá 
nuôi.</SPAN></SPAN><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> 
<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Bến <SPAN class=GramE>xe</SPAN> 
đường ra Châu Đốc, ngay ngả tư, sáng sớm trời lạnh, những chiếc xe đò đậu chờ 
tài. Xe tài nhứt nổ máy xình xịch, bóp kèn thúc giục khách bộ hiền, <SPAN 
class=GramE>xe</SPAN> sắp chạy, rồi lại tắt máy chờ thêm khách. Khách bộ hiền 
rành quá, họ thản nhiên ngồi uống cà-phê tiệm nước, chưa chịu lên ngồi <SPAN 
class=GramE>xe</SPAN> cho bực bội. Bến <SPAN class=GramE>xe</SPAN> này lại là 
khu vực của người ăn mày hơi bịnh hoạn. Ông này văn chương hơn đám ăn xin ngoài 
chợ, ông rao có ca có kệ "quý ông bà, cô bác làm ơn bố thí cho tôi xin đồng xu 
cắc bạc (đồng xu cắc bạc hết xài từ năm 1951) mua cơm ăn đỡ đói, cô bác ơi, thân 
tôi đui tối tật nguyền, cô bác đi chợ đi đường làm phước gặp phước". <SPAN 
class=GramE>Vừa xin ăn, vừa dọa "đi chợ đi đường".</SPAN> Tuyến đường Tri Tôn - 
Châu Đốc từ xưa tới giờ, dân đi làm ăn thì phải đi, chứ dốc Tà Đét, dốc Nhà Bàng 
mìn bẫy, bao nhiêu máu đổ, ai mà không biết. Chuyến <SPAN class=GramE>xe</SPAN> 
tài nhứt dễ ăn mìn nhứt, dù cúng cô hồn mỗi tháng, ai sống sót quả là có phước, 
làm phước gặp phước, thôi đành bỏ năm cắc bố thí cho yên 
tâm.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><o:p>&nbsp;</o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Sau buổi cơm trưa, 
buôn bán xong, các tiệm buôn rỗi rãi, Xum vịn vai đứa em ra chợ ghé vài tiệm 
xin.</SPAN></SPAN><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> Chừng độ 
mười tuổi, lại gốc Miên ở Sóc, tiếng Việt tiếng Tàu không rành, chưa biết đóng 
kịch khổ sở van xin đánh động lòng thương hại từ giọng nói đến cách ăn mặc rách 
rưới. Xum lại là đứa bé khỏe mạnh, hai má đầy, <SPAN class=GramE>tay</SPAN> chân 
liền lặn, ăn mặc sạch sẽ chỉnh tề, quần ngắn đen, áo đen. Xum đứng ngay <SPAN 
class=GramE>lu</SPAN> nước thí trước nhà, sau lưng đứa em nói: "Pu, mà nét xom 
tram cắc" (Bác ơi, mỗi lần xin năm cắc). <SPAN class=GramE>Tiếng Xum vừa van 
xin, giọng nói có chút uy quyền êm ái đâu đó.</SPAN> <SPAN class=GramE>Ông già 
tôi bình thản mở nắp hộp treo trước cửa lấy tiền cho Xum.</SPAN> Tôi chưa thấy 
ông cho tiền <SPAN class=GramE>ăn</SPAN> xin. Ngay ở tiệm <SPAN 
class=GramE>ăn</SPAN> Tiều ở Chợ Lớn, đứa bé hát dạo ăn xin gốc Triều Châu, để 
cục kẹo trên bàn, gõ sên hát mấy bản, rồi xin tiền, ổng nhứt định lắc đầu. <SPAN 
class=GramE>Người cho món tiền nhỏ, không mấy tiếc, kẻ nhận thấy đủ.</SPAN> 
<SPAN class=GramE>Xum thỉnh thoảng đôi ba tháng mới ghé một lần xin năm cắc, trị 
giá gói bắp hằm hay gói khoai mì luộc.</SPAN> <SPAN class=GramE>Thái độ biết 
điều tạo được lòng tin với người.</SPAN> Xum chỉ xin <SPAN class=GramE>ăn</SPAN> 
các tiệm buôn, hầu hết gốc Tàu. Xum đi êm ái vào lòng dân chợ lúc nào không 
biết, họ không xem Xum như những người <SPAN class=GramE>ăn</SPAN> mày khác làm 
bực mình.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Xum chưa biết mặt ai ngoài chợ, 
nhưng có khả năng thiên phú, phân biệt được âm thanh, tiếng nói từng người quen, 
xúc giác bén nhạy, có thằng bé nghịch cho Xum tờ giấy số cũ, nói là tiền, Xum 
cầm rồi xé bỏ, sờ cây me biết mấy giờ trưa, đoán được cơn mưa giông phải về nhà 
sớm. Xum không cần ánh sáng, nhưng định hướng rất chính 
xác.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Nhờ đứa em dẫn đi 
lúc đầu.</SPAN></SPAN><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> Sau đó 
tự dò dẫm một mình. Xum quen thuộc với môi trường <SPAN class=GramE>chung</SPAN> 
quanh từ nhỏ. Từ nhà ra cửa sau, bước mấy bước tới giếng nước khi chân chạm phải 
khe nứt của miệng giếng, rẽ trái đi hướng về chùa Swayton, <SPAN 
class=GramE>theo</SPAN> tiếng mấy ông Lốt đọc kinh trầm trầm. <SPAN 
class=GramE>Đất sân chùa mịn, sạch sẽ, không có cỏ vì được tàng mấy cây cổ thụ 
che mát.</SPAN> Tiếng rì rào của cây Năm Vồ và tiếng diệc kêu, tiếng Col Sóc lội 
dưới bàu hái bông sen cúng Phật. Bên phải là tiếng thầy Xét, thầy Hoạch 
đang<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>dạy học. <SPAN class=GramE>Cứ 
đi thẳng là tới đụng những bực thang xây bằng đá núi mòn dấu chân người nên khá 
phẳng.</SPAN> <SPAN class=GramE>Xum bước lên ba bực thềm đá, bề ngang bực thềm 
khá rộng vừa bề dài bàn chân Xum.</SPAN> <SPAN class=GramE>Bực cuối cùng rộng 
nhứt, không sợ hụt chân, bước xuống thêm ba bực nữa thì tới mặt đường.</SPAN> 
<SPAN class=GramE>Bề dài bực thềm khoảng chừng sáu 
bước.</SPAN><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Ba mặt khu chùa có 
vách xây bằng đá, muốn ra cửa phía Bắc phải lên xuống 6 bực thang này, họ không 
xây cổng.</SPAN></SPAN><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> Xum 
cho là xây những bực thang bằng đá núi tốn tiền vô ích, vì mặt đường không cao 
hơn sân chùa, xây thêm những bực thang này làm Xum phải <SPAN 
class=GramE>leo</SPAN> lên leo xuống, nhưng rồi Xum cũng vui vẻ vì nhờ nó làm 
mấu chốt trên đường ra chợ. <SPAN class=GramE>Vừa bước xuống bực thềm, rẽ trái 
lần chừng mười bước là tới nhà ông Đốc Nâu bên phải.</SPAN> <SPAN 
class=GramE>Sau năm 1952, Tây về nước, ông Đốc Nâu được dịp nói tiếng Tây với 
Xum "Vous allez au marché hả, Xum".</SPAN> <SPAN class=GramE>Xum nghe hoài cũng 
hiểu, Xóc xà bai, ta, kha nhom tâu xa (mạnh giỏi, ông, tôi đi chợ).</SPAN> Đi 
hết vách thành chùa, rẽ phải là đường ra chợ, ngang qua dãy phố Năm Căn của Ý 
Năm Hương, bên trái là nhà đọc giảng Phật Giáo Hòa Hảo. <SPAN class=GramE>Chiều 
chiều Xum vẫn nghe tiếng bà Ba giọng khàn khàn đọc giảng, tiếng ngân nga kéo dài 
tới tối.</SPAN> <o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">"Chừng nào ta gặp 
Hớn hoàng.</SPAN></SPAN><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> 
<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Chúng sinh sẽ hết phàn nàn số 
căn...<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="TEXT-ALIGN: center; mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none" 
align=center><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN></SPAN><B><SPAN 
style="FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</SPAN>*<o:p></o:p></SPAN></B></P>
<P class=MsoNormal 
style="TEXT-ALIGN: center; mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none" 
align=center><B><SPAN style="FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>*<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</SPAN>*<o:p></o:p></SPAN></B></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Sau quỷ vương đi đứng nửa 
đường<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Thêm tên tuổi chúng sinh nó 
biết<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Làm đủ cách xuống lên tha 
thiết<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Ở ngoài đường nó 
biết tên mình.</SPAN></SPAN><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><o:p>&nbsp;</o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Qua phòng đọc giảng, tiếp tục chừng 
sáu nươi bước, Xum nghe rõ ràng tiếng thụt ống bễ và tiếng đập chan chát trên 
đe, bác Tư Lung vui tính hỏi Xum, sáng nào cũng một câu duy nhứt lặp đi lặp lại, 
"Đâu đó Xum?<SPAN class=GramE>".</SPAN> Xum cười trả lời rồi hai chân dò đường, 
lại tới trường Tiều, học trò ồn ào, mùi hủ tiếu tiệm cà-phê chệt Nghén, rồi bàn 
bi-da, tiếng bi chạm lọc cọc, tới tiệm cà-phê ông Xên Kim, bên kia là cây xăng, 
mùi xăng khen khét lẫn tiếng nổ và khói xe. Từ đây đi thẳng ra chợ, tiếng trả 
giá nửa Việt nửa Miên, Xem quen với các địa điểm và âm thanh người ngoài chợ, từ 
cái bàn may máy của ông Bảy Sinh, chỗ bán bánh xèo của bà Bảy, nồi cháo cá thơm 
hành của cô Xiệu, tiếng rao hàng có vần có điệu của thằng bán rong bên hông chợ, 
"kim đây, kim năm cắc hai cây, nút Tây một đồng bốn bộ, chỉ cây dù <SPAN 
style="COLOR: maroon">(14) </SPAN>một đồng bạc bốn<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>cuồn, nút bóp một đồng hai bộ đây". 
<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Xum im lìm, gương mặt bất động, tập 
trung tinh thần vào hai <SPAN class=GramE>tai</SPAN>, mũi, hai chân trong đám 
đông buổi chợ sáng, bốn giác quan đều hợp thành một. Hai <SPAN 
class=GramE>tai</SPAN> phân biệt tiếng người, hai chân dò dẫm đất đá trên đường, 
mũi hít phân biệt mùi từ hướng nào. <SPAN class=GramE>Người ngoài khó đoán Xum 
đang nghĩ gì.</SPAN><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><o:p>&nbsp;</o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Xum lớn và trưởng 
thành không ai hay.</SPAN></SPAN><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> Lúc nhỏ ghé tiệm "xom trạm cắc", 
khi giá trị "trạm cắc" thành "mà <SPAN class=GramE>ria</SPAN>" (một đồng) thì 
Xum không ăn xin nữa. Xum chỉ nợ các chủ tiệm có "trạm cắc", chứ chưa nợ ai "mà 
<SPAN class=GramE>ria</SPAN>". Vả như Xum tiếp tục xin "mà <SPAN 
class=GramE>ria</SPAN>", rồi khi quân đội Mỹ vào đóng đồn ở Châu Lăng năm 1962, 
vật giá tăng lên vùng vụt, chắc "mà ria" phải xin "trạm ria" (năm đồng) mới kịp 
thời giá. Các chủ tiệm chắc khó chịu thấy một thanh niên khỏe mạnh như Xum phải 
đi <SPAN class=GramE>ăn</SPAN> xin, khó coi. <SPAN class=GramE>Xóm chợ đã giúp 
Xum tới ngày trưởng thành xem ra cũng đủ rồi, từ đây Xum phải biết tự 
lập.</SPAN><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><o:p>&nbsp;</o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Xum cao lớn người, 
bụng bắt đầu phệ ra, hai má phính bầu, da nâu, tóc đen xoắn, không xấu trai lắm 
trong xóm Swayton, khốn khổ là đôi mắt vô dụng.</SPAN></SPAN><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> <SPAN class=GramE>Tròng trắng bị nổ 
lồi lõm đội hai mí mắt lên làm gương mặt mất hồn, thiếu linh hoạt.</SPAN> Có lần 
Xum lò dò đi ngang tiệm hàng xén, bà Tẻo đang lúi húi quấn dây chì, bất ngờ nhìn 
lên thấy Xum, bả hét lên một tiếng như ma vật ông vãi. Buổi xế trưa nắng quái, 
Xum đi rất chậm qua hàng cây điệp ta bông đỏ trước nhà Ý Năm Tăng, hai chân sủi 
cát, những ngón chân ngo ngoe chuyển động, môi mím lại, thỉnh thoảng nhăn mặt, 
hả miệng khi chân chạm nhằm đá bén. Xum di chuyển không gây tiếng động, hai 
tròng mắt lồi lõm như tròng trắng hột vịt lộn liếc qua liếc lại, liếc lên liếc 
xuống, dáng dấp của con quỷ nhập tràng lù lù xuất hiện, hỏi ai không hoảng 
vía.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="TEXT-ALIGN: center; mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none" 
align=center><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN></SPAN><B><SPAN 
style="FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>*<o:p></o:p></SPAN></B></P>
<P class=MsoNormal 
style="TEXT-ALIGN: center; mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none" 
align=center><B><SPAN style="FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>*<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>*<o:p></o:p></SPAN></B></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Xum vắng mặt xóm 
Swayton và không ra chợ khá lâu, rồi trở về sau mấy năm đi xa học nghề gì 
đó.</SPAN></SPAN><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> <SPAN 
class=GramE>Xum tự tìm nghề thích hợp nhứt để học, xứ này đang cần sự đóng góp 
của Xum.</SPAN><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Chợ Xà Tón, ai bị cảm mạo thông 
thường hay nặng tới cứng miệng đều nhờ củ (cậu) Mão cạo gió bắt gió, uống trà 
gừng là hết. <SPAN class=GramE>Nghe nói ở Sài Gòn, ban đêm có người cầm một xâu 
nút lún phén (nút chai la-de) xốc xành xạch đi trong các hẻm hành nghề đấm bóp, 
giác hơi.</SPAN> Xứ này chưa thấy ai làm nghề đấm bóp, vì dân còn thưa thớt, 
chưa có nhu cầu thường xuyên, người ở xa tới đây hành nghề bất tiện, chỉ có 
người bản xứ trám vào chỗ đó, nhờ có sẵn nhà cửa, quen biết lúc 
đầu.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Nghề đấm bóp giác hơi chỉ cần hai 
<SPAN class=GramE>tay</SPAN> để đấm bóp và hai chân đạp lưng, mắt xem ra không 
cần thiết lắm. <SPAN class=GramE>Ông trời sắp đặt đâu vào đó rồi.</SPAN> Xum 
thiếu đôi mắt nhưng đầy đủ <SPAN class=GramE>tay</SPAN> chân. Thời vận và thiện 
chí đưa đẩy Xum ra tỉnh được học nghề, được <SPAN class=GramE>ăn</SPAN> cơm chủ. 
<SPAN class=GramE>Nghe nói thầy dạy đấm bóp cho Xum là một võ sĩ thất cơ lỡ vận, 
nhiều lần rớt đài, về hành nghề đấm bóp, bấm huyệt.</SPAN> <SPAN class=GramE>Xum 
được chỉ dạy cẩn thận từng động tác, được thầy thương vì tính cẩn thận, siêng 
năng, vui vẻ học và chiều chuộng đấm lưng cho thầy hàng đêm, thay thế thầy khi 
đông khách.</SPAN> Xum bền chí học nghề, có chút thông minh và trí nhớ, không mở 
miệng than van dù bị mắng chửi oan... <o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Xum quay trở về xứ 
sở.</SPAN></SPAN><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> Xem ra Xum 
đã học hết nghề thầy, có khi còn hơn thầy nhờ lợi thế có sẵn, bàn <SPAN 
class=GramE>tay</SPAN> Xum đàn hồi mềm như cao-su, lại có sức khỏe, làm lâu 
không mệt. Khi đi làm sau này, nếu có ai hỏi học nghề ra sao, Xum nhẹ nhàng chép 
miệng <SPAN class=GramE>an</SPAN> phận "cực lắm".<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="TEXT-ALIGN: center; mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none" 
align=center><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN></SPAN><B><SPAN 
style="FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>*<o:p></o:p></SPAN></B></P>
<P class=MsoNormal 
style="TEXT-ALIGN: center; mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none" 
align=center><B><SPAN style="FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>*<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>*<o:p></o:p></SPAN></B></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Mỗi sáng Xum đi chầm chậm từ xóm 
Swayton ra chợ uống cà-phê sáng như bất cứ ai, Xum là người bình thường như 
những thanh niên đồng tuổi đi làm khác. <SPAN class=GramE>Xum không cần hỏi 
đường, mọi người chào Xum nghiêm trang chứ không có giọng đùa cợt "Xóc xa bay, 
Xum, tâu na nưng?</SPAN> <SPAN class=GramE>(Mạnh giỏi Xum, đi đâu đó?).</SPAN> 
<SPAN class=GramE>Xum điềm đạm trả lời "tâu xa" (đi chợ).</SPAN> <SPAN 
class=GramE>Xum ghé tiệm nước cà-phê thuốc lá, đi một vòng khu chợ rồi 
về.</SPAN> Buổi sáng thế nào cũng có người dặn. Người đồn một, một đồn trăm "Dớ, 
thằng Xum đấm bóp đã lắm, nó biết bắt gân, giựt tóc nghe cóc cóc sướng 
lắm...<SPAN class=GramE>".</SPAN><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="TEXT-ALIGN: center; mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none" 
align=center><B><SPAN style="FONT-FAMILY: Arial">*<o:p></o:p></SPAN></B></P>
<P class=MsoNormal 
style="TEXT-ALIGN: center; mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none" 
align=center><B><SPAN style="FONT-FAMILY: Arial">*<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>*<o:p></o:p></SPAN></B></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Xum đi thong dong 
trên đường, quần dài, áo bỏ vô quần, mang giày vớ cẩn thận, phì phà điếu thuốc, 
không cần gậy dò đường.</SPAN></SPAN><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> Xứ nóng, chỉ có người đi làm mới 
mang sandale (dép da), ít ai mang giày vớ, người <SPAN class=GramE>lao</SPAN> 
động đi chân đất. Xum đâu phải người làm văn phòng sang trọng gì mà mang giày 
vớ, nhiều người hiểu lầm là Xum <SPAN class=GramE>chưng</SPAN> diện, người kêu 
Xum đấm bóp mới hiểu và khen Xum.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Nói không ai tin, 
mà chính dân xứ này cũng rất ngạc nhiên về khả năng định hướng chính xác của 
Xum.</SPAN></SPAN><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> <SPAN 
class=GramE>Người ta chỉ cần nói "Tối nay ghé tao nghe mậy".</SPAN> <SPAN 
class=GramE>Nghe tiếng, Xum biết thân chủ ở đâu, tối đó đến đúng 
nhà.</SPAN><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Đầu năm ăn Tết, ham vui lên núi Năm 
Vi, tôi nghịch ngợm quấy phá bị Bà núi Năm Vi bẻ trặc lưng, mỗi lần lăn trở 
người đau nhức khó chịu. <SPAN class=GramE>Ông già tôi lên tận nhà rước 
Xum.</SPAN> Ông cẩn thận hỏi "Biết nhà tao không?<SPAN class=GramE>".</SPAN> 
<SPAN class=GramE>Xum trả lời "Biết, nhà củ (cậu) có lu nước trước nhà, tôi ưa 
ghé uống".</SPAN> <SPAN class=GramE>Một lát sau Xum ghé, chưa tới nhà, hắn đã la 
lên "Ông Tây tới rồi".</SPAN><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Tôi nằm sấp<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>trên ván ngựa, hắn ngồi nắn xương sống, 
cười hà hà "nhột hả", độ một hồi thấy bớt đau, không biết Xum sửa hay hoặc vả Bà 
núi Năm Vi tha cho tội rắn mắt của tôi, vì nhà vừa cúng con gà luộc tạ 
tội.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Ai kêu thì tới 
làm, nhà Xum dễ tìm, vì hỏi ai cũng biết.</SPAN></SPAN><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> Buổi sáng hay buổi trưa chỉ có 
người già bị trặc lưng, trặc gân họ mới nhờ tới Xum. <SPAN class=GramE>Xum tự 
sắp xếp giờ giấc, ai mở hàng đắt thì tới trước.</SPAN> Ban đêm thì Xum luôn luôn 
có thân chủ thường xuyên.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Đến nhà ai, trước khi hành nghề, Xum 
cởi giày vớ, rửa <SPAN class=GramE>tay</SPAN> rửa chân sạch sẽ, thân chủ rất vừa 
lòng, chính họ cũng không tưởng tượng việc rửa tay rửa chân là cần thiết khi đấm 
bóp, "vệ sinh" quá.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Xum mời khách lên 
giường nằm, bắt đầu quỳ trên lưng khách đánh cho mềm người, đó là lý do phải rửa 
chân sạch sẽ.</SPAN></SPAN><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> 
Xum dùng hai bàn <SPAN class=GramE>tay</SPAN> nhận đều hai bả vai khách, nhún 
mình về phía trước tùy khách ốm, mập, già, trẻ. Người già ưa nhức bả vai và mỏi 
cổ, Xum bóp mạnh cho máu lưu thông đều rồi mới dùng ngón <SPAN 
class=GramE>tay</SPAN> nắn nót từng chỗ, khách sướng đê mê, rên ư hử. <SPAN 
class=GramE>Xum vừa làm vừa kể chuyện vui.</SPAN> Xum lần xuống lưng, người mập 
đường xương sống sâu, hai bên lồi lên, người già ốm, mọc xương rồng như lưng con 
kỳ nhông; phải nhẹ <SPAN class=GramE>tay</SPAN>. Xoa xong, chụm hai bàn <SPAN 
class=GramE>tay</SPAN> lại dần xành xạch đều tay, rồi dùng hai ngón trỏ và ngón 
cái cuốn da trên xương sống, mằn da giở lên, kêu rộp rộp, khách rên ư hử. Nếu 
khách mập, lưng thớt, Xum dùng cùi chỏ đẩy lên kéo xuống hai bên lưng, vừa ấn 
mạnh, chưa đủ, thêm ngón nghề chụm mười ngón <SPAN class=GramE>tay</SPAN> như 
chỉa xom lưng khách. <SPAN class=GramE>Mỗi bộ phận trên người đều đều được Xum 
dùng đủ thứ thủ thuật khác nhau.</SPAN> <SPAN class=GramE>Khách cứ à à, vừa lòng 
lắm.</SPAN> <SPAN class=GramE>Xong thân mình, tới chân.</SPAN> Xum bóp từng thớ 
thịt bắp chuối, bắp vế, rất có ích cho mấy ông chủ tiệm đứng buôn bán suốt ngày, 
máu dồn xuống chân, gân nổi ngoằn ngoèo, Xum lần từng thớ thịt, nhượng chân, gót 
chân, kéo các ngón chân răng rắc, khách nhẹ nhõm muốn nhảy nhót. Mồ hôi khách 
bắt đầu rịn, Xum bóp hai cánh <SPAN class=GramE>tay</SPAN> lần tới cổ, bất ngờ 
bẻ ngang nghe tiếng rắc, khách giựt mình, thích thú. Hai bàn tay mềm mại Xum di 
chuyển lên thái dương khách, gan bàn tay xoa chậm chậm vòng tới rồi lui, vuốt 
lên trán, bắt gió bừng bực, kéo hai vành tai cho giãn ra, bao nhiêu mệt mỏi tan 
biến hết. Mười ngón <SPAN class=GramE>tay</SPAN> Xum như cây lược thưa luồn qua 
tóc, đầu ngón tay nhận đều trên đầu, mân mê chùm tóc trên mỏ ác, giở tóc lên, da 
sút ra khỏi sọ người nghe tiếng tróc. <SPAN class=GramE>Nếu khách chưa thấy đã, 
nhứt là những người gân guốc, Xum đứng trên lưng khách đạp và nhún nhún cho nhão 
người ra.</SPAN> Hai bàn chân Xum phẳng và đầy như chân người giàu sang. Lúc đạp 
lưng cho ông củ Hển, ông coi bàn <SPAN class=GramE>chưn</SPAN> Xum nói "bàn chưn 
này hổng nghèo". Đúng! <SPAN class=GramE>Sau này Xum có hai vợ ở Long Xuyên nuôi 
Xum.</SPAN> <SPAN class=GramE>Tin không?</SPAN> <SPAN class=GramE>Thân chủ 
thường xuyên là người có địa vị, hôm nào vắng khách, cứ đến mấy ông đó.</SPAN> 
Mấy ổng ghiền đấm bóp, thấy Xum đến mời vào dễ dàng, như người ghiền gặp thuốc, 
riết rồi quen, hôm nào vắng Xum tự nhiên thấy đau mình, vật vã, phải có Xum ra 
tay mới ngủ được.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Xum làm việc tận 
lực như làm chuyện nhà, mà khách cũng là dân bản xứ, bà con lối 
xóm.</SPAN></SPAN><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> <SPAN 
class=GramE>Xum không nệ công thì họ cũng đền bù, vừa trả tiền công vừa cho 
thêm.</SPAN> <SPAN class=GramE>Xum mang cho họ sự sảng khoái thêm câu chuyện vui 
như ở tiệm hớt tóc.</SPAN> <SPAN class=GramE>Xum được thêm cái lộc trà bánh sau 
khi xong việc.</SPAN> <SPAN class=GramE>Có những đêm về trễ, mưa gió, pháo kích, 
Xum tự tiện lưu lại ngủ nhà thân chủ mình.</SPAN><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Chuyện đấm bóp chỉ 
dành riêng cho đàn ông, các bà không chú ý chuyện này, nhưng cũng có vài ngoại 
lệ.</SPAN></SPAN><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> Xóm nuôi gà 
nòi, có chị Út Tụi, trên dưới bốn mươi tuổi, người roi roi, bạn hàng xe đò, hút 
thuốc như đàn ông, tay bằng miệng, miệng bằng tay. Mặt chị ngầu có uy đến đỗi 
mấy người lơ <SPAN class=GramE>xe</SPAN> còn nể, phải sắp xếp hàng hóa của chị 
gởi cẩn thận. <SPAN class=GramE>Chồng chị bỏ đi xứ khác, nghe nói, trước khi đi, 
chị nắm đầu ông chồng lên gối hự hự.</SPAN> Đêm đó chị đi <SPAN 
class=GramE>xe</SPAN> về mệt mỏi, kêu Xum tới đấm bóp, đầu hôm bất ngờ quận bị 
pháo kích, nhà đèn cúp điện tối om. Chị Út <SPAN class=GramE>theo</SPAN> thói 
quen chỗi dậy, "để tao đi kiếm ống quẹt đốt đèn". <SPAN class=GramE>Xum đang quỳ 
trên lưng chị nói "Dớ, hổng có gì đâu, tui hổng cần có đèn đâu mà, không có đèn 
tui cũng làm được".</SPAN> Chị Út Tụi vẫy đùng đùng vừa cười nắc nẻ "thằng mắc 
dịch, ôi, thằng mắc dịch". Đêm đó pháo dữ quá, hai người phải <SPAN 
class=GramE>chung</SPAN> vô hầm trú ẩn suốt đêm. <SPAN class=GramE>Bên ngoài 
pháo kích, mưa tầm tả, lần đầu tiên Xum thấy ấm cúng, bớt trống trải trong 
lòng.</SPAN><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Sáng hôm sau, mới bước ra khỏi nhà 
chị Út Tụi, Xum đỏ mặt bẽn lẽn nghe chú Sáu Tý kế bên nhà cười giòn "Tối qua mầy 
pháo kích dữ quá, mầy làm gì con mẹ đó la om sòm trời đất vậy Xum?<SPAN 
class=GramE>".</SPAN> <SPAN class=GramE>Chuyện này xảy ra nhiều lần thành đề tài 
cho dân xóm chị Út Tụi có cơ hội cà rởn với Xum, cà rởn chơi chứ không ác 
ý.</SPAN><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><o:p>&nbsp;</o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Xum đã thành người 
lớn, có việc làm, dư dả chút đỉnh, gặp dịp cũng biết hưởng thụ như 
ai.</SPAN></SPAN><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> <SPAN 
class=GramE>Lâu lâu, Xum tự đi tìm hoa ở xóm ngả tư ngoài kinh, đường ra Long 
Xuyên.</SPAN> Mùi phấn son nhà bà Tư Da Bò <SPAN class=GramE>theo</SPAN> gió đưa 
quyến rủ khứu giác Xum. <SPAN class=GramE>Mỗi lần đi ngang xóm, bà Tư chạy ra 
níu kéo, kêu réo "Có đứa mới nè Xum, bảo đảm mới tinh".</SPAN> Xum nghiêm trang 
trả lời "Mới tinh hồi nào, dớ, bà gạt tôi, mỗi lần đi ở nhà bà, tui phải kiếm 
ông Xăng chích pê-ni-ci-lin. Xum lại ghé nhà bà Sáu Thẹo, lại bỏ ra đi một nước. 
Bà Sáu Thẹo hỏi lý do. Xum gạt <SPAN class=GramE>tay</SPAN> bà "Dớ..., bà nói 
con nen xậy nó là-o, là-o, xo xo (đẹp đẹp, trắng trắng) mà tui rờ nó, nó à cọt, 
kha mau kha mau á (xấu, đen đen). <SPAN class=GramE>Bà Sáu Thẹo tá hỏa, sao nó 
rờ mà biết à cọt, kha mau kha mau kìa, bà lầm bầm chửi "Đồ thằng đui mà đòi 
da... trắng".</SPAN> <SPAN class=GramE>Từ huyền thoại đó, mỗi lần Xum đi ngang 
xóm ngả tư, các cô kêu réo "Ở đây có mấy cô là-o xo-xo nè Xum".</SPAN> 
<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><o:p>&nbsp;</o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Bạn bè trạc tuổi, đạp <SPAN 
class=GramE>xe</SPAN> lôi, lơ xe đò, đâu có đủ tiền bạc tiêu xài rộng rãi như 
Xum. <SPAN class=GramE>Bọn nó rất thán phục Xum là khác.</SPAN> Thằng Xil đạp 
<SPAN class=GramE>xe</SPAN> lôi, đang ngồi nghỉ dưới gốc me, thấy Xum đi qua, 
nói với giọng chiêm ngưỡng "Dám chơi một cái một trăm à!" (Tiền năm 1966, giáo 
sư dạy giờ ngạch Tú Tài 2, dạy Đệ nhất cấp, 80 đồng một giờ, tô hủ tiếu khoảng 
12 đồng, bọn nó nể nang Xum là phải). Xum thành công hơn bọn nó nhiều, địa vị 
Xum cao hơn nhờ gần <SPAN class=GramE>gũi</SPAN>, đấm bóp cho giới quan quyền 
giàu có.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Xum sống khá nhờ 
thân chủ tuổi trên năm mươi, tuổi này thời đó tạm gọi là già.</SPAN></SPAN><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> Sống tới tuổi năm mươi là mừng rồi, 
nhiều người ăn tiệc "ngũ tuần", nấu mì ngọt sợi dài, lúc gắp ăn rất thận trọng 
sợ mì đứt, họ muốn sống dai, lâu dài như sợi mì, họ quên là lúc nhai, mì phải 
đứt và nát ra, cuộc đời đứt ngang, tan nát như sợi mì. <SPAN class=GramE>Xum rất 
lo cho thân chủ, đấm bóp cho họ, thấy họ yếu đi nhiều.</SPAN> <SPAN 
class=GramE>Càng yếu đuối già cả bịnh hoạn mới cần đấm bóp thường xuyên, thường 
xuyên thì Xum kiếm tiền khá, nhưng họ sẽ không ở lâu cho Xum nhờ.</SPAN> <SPAN 
class=GramE>Xum sợ nhứt là tiếng trống, ba hồi trống báo tin có người nghỉ chơi 
nằm xuống, người đó nếu ở chợ, thường là thân chủ Xum.</SPAN> <SPAN 
class=GramE>Xum buồn và thương tiếc, họ thương Xum, Xum nhờ họ, họ nằm xuống, 
Xum nhớ ơn, vừa mất mối.</SPAN> <SPAN class=GramE>Chệt Lững bán tạp hóa mất, 
thôi, từ đây Xum không còn ghé nhà Chệt đấm bóp, được đãi bánh in uống trà 
Tàu.</SPAN><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Tiếng trống từng hồi ba tiếng một, 
ba tiếng phèn la đưa Chệt Lững, Xum <SPAN class=GramE>theo</SPAN> sau, thấy mình 
bơ vơ, bị bỏ rơi. Năm 1970, ông Hội Đồng Kết ngoài quán cà-phê Chệt Căn ăn sáng, 
ông múc muỗng cháo huyết, lắc đầu buồn bã "Có một năm mà tôi mất ba đứa con". 
Xum bớt nói bớt cười, ngồi ủ <SPAN class=GramE>rũ</SPAN> trên hàng rào ngả tư 
bến xe, cúi đầu mệt mỏi, lúc chạng vạng tối, đêm đó không ai kêu đi làm, chép 
miệng bùi ngùi "Năm nay ông Phó mất, thầy Hoạnh mất, buồn 
quá".<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Lá cây Năm Vồ bên hồ sen chùa 
Swayton rơi lác đác, lá me trong xóm Swayton lả chả rụng <SPAN 
class=GramE>theo</SPAN>.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="TEXT-ALIGN: center; mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none" 
align=center><B><SPAN style="FONT-FAMILY: Arial">*<o:p></o:p></SPAN></B></P>
<P class=MsoNormal 
style="TEXT-ALIGN: center; mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none" 
align=center><B><SPAN style="FONT-FAMILY: Arial">*<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>*<o:p></o:p></SPAN></B></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
class=GramE><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Năm 1975, con bão 
lốc làm cả rừng cây ngả, Xum là cây lau cây sậy, sống nhờ núp dưới bóng cây lớn 
chở che.</SPAN></SPAN><SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"> <SPAN 
class=GramE>Cây lớn ngã, lau sậy cũng trốc gốc.</SPAN> <SPAN class=GramE>Số thân 
chủ Xum đi hàng loạt, dù còn sống, không có đến một người kêu Xum tới đấm 
bóp.</SPAN> Thời thế, thay đổi, giàu cũng thành nghèo, càng sang thì càng hèn, 
cơm gạo phải xếp hàng chầu chực mua, dư đâu mà nghĩ tới đấm bóp. <SPAN 
class=GramE>Xum như chiếc lá Năm Vồ khô thiếu nước thiếu nắng.</SPAN> <SPAN 
class=GramE>Xum đi ở tuổi gần bốn mươi, không phải trẻ nhưng chưa già, thời Xum 
đã qua, không để lại chút danh nào ở đất này.</SPAN> <SPAN class=GramE>Người 
biết giá trị Xum đã đi hết, Xum là người cuối cùng.</SPAN> Lúc còn sống đóng góp 
cho đời bằng hai bàn <SPAN class=GramE>tay</SPAN> và mười ngón tay, khi đời thôi 
cần thì mình đi. Phải rồi, Xum! <SPAN class=GramE>Nếu mầy sống tới ngày nay, 
cũng là kiếp sống gượng gạo, ai nuôi mầy?</SPAN> <SPAN class=GramE>Ai kêu mầy 
tới đêm đêm đấm bóp?</SPAN> <SPAN class=GramE>Lấy cơm đâu ăn, dư tiền đâu để 
kiếm mấy đứa là-o, là-o, xo-xo.</SPAN> <SPAN class=GramE>Mầy sẽ thất vọng và tủi 
hờn thêm chứ có ích gì.</SPAN> <o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Xứ mình tình người như xưa không còn 
đâu Xum! <SPAN class=GramE>Mà cái xóm Swayton này cũng biến đâu mất rồi.</SPAN> 
Người lạ ở đâu tới cất nhà lỏn chỏn, những cây ăng-ten mọc loạn xạ thay cho 
những cây xoài thanh ca. Nhà mầy cũng mất dấu rồi, còn ai dung chứa mầy nữa 
đâu.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial">Con đường vô Chưn Phnum, tre, trúc 
đâu hết rồi? Con đường ngang dốc Tà Đét, Bà Đội Om <SPAN 
style="COLOR: maroon">(15)</SPAN> đã bỏ về trời. Con đường vô Ô Thôm, núi <SPAN 
class=GramE>Tô</SPAN> bị chém từng mảng, mấy cây thốt nốt khắc khổ chịu đựng. 
Những con đường mầy từng đi qua, chỗ nào cũng có phòng "mát-sa", "bia ôm". Lúc 
về xứ, hỏi thăm mầy, không ai còn nhớ mầy ở đâu, chết khi nào... <SPAN 
class=GramE>Dịch vật thằng Chau Tút, nó lôi tao vô động "mát-sa".</SPAN> Mấy cô 
mát-sa <SPAN class=GramE>tay</SPAN> mát rượi, nói chuyện hay như chim hót, là-o 
xo xo né é. Tao chợt nhớ cái mặt cô hồn mầy, Xum, mầy ơi!<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><o:p>&nbsp;</o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><B><U><SPAN 
style="FONT-FAMILY: Arial">Chú thích:</SPAN></U></B><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; COLOR: maroon; �