NHỮNG NGÀY ÐẦU NĂM MỚI QUA KHẮP NẺO ÐƯỜNG THẾ GIỚI
MƯỜNG GIANG
Không riêng gì dân tộc VN, mà
hầu như khắp mọi nơi trên thế giới, đâu đâu người ta cũng đều coi trọng đêm
giao thừa. Ðây là khoảng thời gian thiêng liêng nhất trong năm, mà cũng thật là
ngắn ngủi, để con người tịnh tâm ôn lại đời quá khứ mà mỗi năm thêm tuổi, càng
đuổi xuân đi, buồn vui lẩn lộn. Xưa nay, lẽ trời đất không đổi dời, có bắt đầu
thì cũng phải có kết thúc, thời gian cứ chạy long bong,để rồi hội ngộ tại cái mốc
cuối cùng của năm là phút giây trừ tịch. Tính ra, thế giới đã bước vào thế kỷ
XXI đã được tám năm với nhiễu nhương loạn lạc vì thiên tai, chiến tranh và khủng
bố. Nhưng dù gì chăng nửa, nói chung hầu hết đều mừng năm mới rất vui nhộn. Tóm
lại, Xuân-Tết vẫn là nguồn hạnh phúc chung của nhân loại mà ai cũng hoài vọng
thiết tha, cho nên dù họ mừng năm mới cách nào chăng nữa, thì cũng không ngoài
sự nghênh tân tống cựu, chấp nhận chịu đựng để đón một chiếc lá xuân xanh hay
úa vàng hờ hững rơi xuống bờ vai của đời mình ‘ may nhờ rũi chịu ‘ chứ không có
ai đủ thẩm quyền để quyết định số mạng của con người.
1 - NHỮNG
KHÁC BIỆT CỦA NHÂN LOẠI TRONG VIỆC TÍNH THỜI GIAN:
Xưa nay ta vẩn tưởng thiên hạ sống trên trái đất, nếu không xài âm lịch thì sử
dụng dương lịch mà người VN quen gọi là tết tây hay tết ta. Thật sự không phải
vậy vì mỗi dân tộc đều có riêng cách nghĩ và khoảng thời gian riêng của họ, dù
là một quốc gia độc lập hay đang sống dưới ách nô lệ. Với Tây Tạng, một quốc
gia theo Phật Giáo mật tông, có nền độc lập lâu đời, bị Trung Cộng cưỡng chiếm
vào năm 1949, thì năm 2000 mà nhân loại bước qua, đã đến vơi họ từ 128 năm về
trước, nếu căn cứ vào Phật lịch của Vương quốc Tây Tạng. Như cách tính của người,
Tàu, năm của người Tây Tạng dựa theo cách xếp đặt của can, chi và sự vận hành trong
kinh dịch, nhưng có khác biệt về quan niệm tính ngày vào lúc mặt trời mọc, chứ
không phải căn cứ vào múi giờ 0 như phương tây. Hiện lịch này vẩn được sử dụng
tại Tây Tạng, do chính Ðức Dạt La Lạt Ma, Vị lãnh đạo tinh thần của vương quốc
trên, đang sống lưu vong tại Dharamsala (Ấn Ðộ), tu chỉnh và phát hành. Ðối với
Trung Cộng, năm 2000 vừa qua, tương ứng với năm 4699 của Họ, dù từ năm 1912,
chính phủ dân quốc đã chấp nhận lịch Grégoire. Căn cứ vào cuốn lịch đời Quang Tự
nhà Thanh (1874-1908), làm theo lịch cổ, thì người Tàu cách đây hơn 2000 năm
trước tây lịch, nhờ vào sự đo đạc khá chính xác, đã tính được một năm có 365
ngày và năm nhuận. Ngày nay, lịch cổ Trung Hoa vẫn còn được sử dụng trong lể, hội,
xuân, tết và trong lãnh vực chiêm tinh, bói toán. Với người Do Thái, theo những
văn bia cổ nhất từ thế kỷ thứ 10 trước TL, thì lịch Gezer dựa vào âm và dương,
theo đó mỗi năm chỉ có 295 ngày, nên vào năm 2000 thì ltch cổ Do Thái đã bước
vào năm 5761. Ngày nay như hầu hết các nước trên thế giới, Do Thái dùng lịch
Grégoire, còn lịch cổ Gezer chỉ dùng trong lể hội mà thôi. Tại Trung Mỹ, người
da đỏ sống ở nước Guatemala, theo truyền thống của tổ tiên họ là người Maya, có
từ 5116 năm về trước theo huyền sử. Theo đó, người Maya dùng hai thứ lịch :
Haab theo mặt trời có 365 ngày và lịch Tzolkin của tôn giáo, chỉ có 260 ngày.
Cuối cùng là người Ả Rập theo Hồi giáo làm lịch theo sự vận hành của mặt trăng
với niềm tin dựa vào kỳ trăng mới trong mỗi tháng. Tuy nhiên ngày nay người Ả Rập
sống rải rác khắp nơi trên thế giới và sự trở ngại lớn nhất là mặt trăng mới
không xuất hiện cùng lúc như trên bán đảo Ả Rập. Khó khăn kế tiếp là sự xen kẽ
giữa những ngày 29 và 30 theo mặt trăng , không ăn khóp với mặt trời. Ðể phù hợp
với thực tế, người Hồi giáo tha phương phải cộng thêm 11 ngày trong chu kỳ 30
năm. Ðặc biệt , nếu theo lịch Hồi thì người Ả Rập luôn luôn trẻ hơn các dân tộc
khác vì lịch của họ rất ngắn và hộ tịch lại căn cứ theo âm lịch. Khác với tây
phương, người Ả Rập khi bắt đầu làm lịch , họ lấy điểm gốc là Hégire ( kỷ
nguyên hồi giáo), tính từ giai đoạn nhà tiên tri Mahomet sông lưu vong ở
Médine, vào khoảng thế kỷ thứ 7 sau TL. Vì thế khi tây phương bước vào thiên
niên kỷ 2000, thì Ả Rập lại là năm 1422.
Tóm lại năm được gọi là đầu tiên của đệ nhị thiên niên kỷ vẩn không đến cùng một
lúc trong lòng mọi người như ta nghĩ vì chỉ có phương tây hay các quốc gia dùng
dương lịch chấp nhận, còn một số lớn thì đón xuân theo lịch riêng của họ. Trên
nguyên tắc, thì hiện nay tây phương gần như thống trị thế giới về phương diện
đo đạc thời gian và dương lịch Grégoire đã được cải biến thêm hoàn chĩnh, thế
nhưng theo lịch để hòa hợp dòng sinh hoạt của nhân loại, còn quan niệm về chủng
tộc tôn giáo lại thuộc trong lãnh vực tâm linh, nên sự khác biệt trong lúc đón
năm mới là điều rất bình thường.
2 - GIAO THỪA KHẮP NƠI TRÊN THẾ GIỚI KHI NHÂN LOẠI
BƯỚC VÀO THẾ KỶ XXI :
Dựa vào thiên văn, một nhóm địa phương nằm trên đường kinh tuyến 180 độ đông đều
cho rằng mình là vùng đất đầu tiên được đón chào bình minh trên thế giới khi
nhân loại bước vào đệ nhị thiên niên kỷ. Ðó là các đảo quốc Atka của Nga, Vanua
Levu thuộc Fidji và Nukufetau trong quần đảo Micronese. Tuy nhiên, theo sự tính
toán của các nhà địa lý quốc tế, thì chính đảo Pitt của Tân tây Lan, mới là điểm
đầu tiên đón ánh bình minh của năm mới. Tuy vậy tại quần đảo Fidji, mặt trời đầu
tiên sẻ lần lượt thay đổi qua các múi giờ của kinh tuyến 180 độ, tại các đảo
Vanua levu, Rambi và Taveuni. Tất cả các điểm trên đã được thắp sáng bằng điện,
dễ cho mọi người từ xa cũng nhìn thấy rỏ. Riêng dân chúng tại hai đảo Tonga và
Samoa có thể đón hai lần ánh bình minh của năm mới theo múi giờ. Nhưng quan trọng
nhất vẫn là đảo Pitt có diện tích 98 km vuông, nằm trong nhóm đảo Chatham, coi
như ngoài rìa thế giới, trong Nam Băng Dương, cách Tân tây Lan 800 km, ở độ cao
230m so với mặt biển. Ngay khi nhận được tin mừng trên, dân chúng tại đây đã
chuẩn bị mọi thứ để các hãng truyền thông quốc tế và du khách đến đây đón giao
thừa cũng như chào ánh binh đâu tiên của năm 2000 vào lúc 5gìờ 00phút 24 giây,
sớm hơn mọi nơ khác. Ðể chuẩn bị mọi thứ, ngay yừ tháng 10-1998, chánh phủ Tân
tây Lan đã lập một Bộ mới mang tên là thiên niên kỷ và chi hơn 3 triệu đô la để
tổ chức các lể hội vui tết khắp nước. Tại nước cọng hòa bé nhỏ Kiribati (
82.000 dân), chánh quyền đã dỗi tên hoàng đảo không có người ở từ Caroline,
thành Milendium với nghĩa là thiên niên kỷ.
Tại La Mã, Hông y Etchegaray được Dức Giáo Hoàng Phao Lồ Ðệ nhị ủy nhiệm tổ chức
đón giao thừa 2000, dù thời khắc quan trọng nhất của tín đồ thiên chúa giáo đã
qua từ lúc nửa đêm giáng sinh, do chính Ðức Giáo Hoàng cử hành đêm thánh vô
cùng năm 2000. Ðể chuẩn bị mọi thứ, chính phủ Ý cũng đã bỏ ra hơn 35 triệu đô
la để trùng tu và sửa sang lại thành phố Rome. Trong giờ giao thừa, tòa Thánh sẽ
mở cửa các ngôi đền Ðức Bà Maria, đền thánh Yoan Látrano và Thánh Phao Lồ để
môi người và du khách tới xin lể. Người Ðức thì bận rộn hơn vì năm 2000 vừa di
chuyên thủ đô về lại Bá Linh, vừa tổ chức triển lãm kỹ thuật quốc tế ở Hanovre,
vừa đón giao thừa tại cổng Brandebourg tại Ba Linh, là nơi từng chứng kiến sự
chia đôi thủ đô và nước Ðức từ năm 1945.
Chánh phủ Anh từ năm 1994 đã chấp thụận trích 20% tiền thu được trong các cuộc
xổ số quốc gia giao cho ủy ban Miienium trách nhiệm tổ chứa lể hội ăn mừng nhân
dịp kỷ niệm năm 2000. Tại Trung Cộng càng vui vẻ hơn vì đây là thời gian ăn mừng
50 năm nước Tàu sống trong thiên đường xã nghĩa và lấy lại được nhượng địa
Macau trong tay người Bồ Ðào Nhà từ mấy trăm năm về trước. Ðể kỷ niệm 5000 năm
lập quốc, một khu phúc họp và tượng đài thiên niên kỷ được thiết lập tại BắcKinh,
do 200 kỹ sư cùng các chuyên viên xây dựng. Khu phúc họp chiếm một diện tích
35.000 mét vuông, toàn khu được sơn màu vàng với ý nghĩa tượng trưng cho màu da
và màu đất hoàng thổ của Trung nguyên do sự bồi đắp lâu đời của con sông Hoàng
Hà. Giữa khu, một cái hồ nhân tạo có đường kính 3m, được rắp láp bằng 5000 bảng
đồng, ghi lại những biến chuyển lịch sử của Hoa Hạ trong suốt thời gian qua. Một
ngọn lửa tượng trưng cho sự bất diệt sẽ được duy trì, bên cạnh đó là những đám
cưới tập thể của 2000 cặp người Hoa, trên 37 quốc gia , diễn ra tại các điểm du
lịch và chiếu lại trên truyền hình ,đặt tại quảng trường Thiên an môn.
Tại Nhật đêm giao thừa được đón nơi quảng trường Ebisu ( Ðông Kinh), còn Triều
Tiên thì cả hai chánh quyền Nam-Bắc đều đồng ý chọn tổ chưa tại thị trấn
Punmunjom, nơi vùng phi quân sự chia đôi hai nước với hoài vọng chờ ngày thống
nhất. Ở Ai Cập, đêm giao thừa sẽ được tổ chức đặc biệt hơn bao giờ hết như truyền
thống đã có sẵn từ thời xưa củ, một chiếc máy bay trực thăng loại lớn sẽ mang một
chóp tháp cao 9m, đặt trên đỉnh kim tự tháp Kheops tại khu di tích Gizeh. Ngay
giờ phút đón giao thừa, bản nhạc cổ Ai Cập nổi tiếng trong thần thoại “ Mười
hai ước mơ của mặt trời” sẽ được trình bày để cả nước đón tết.
Tóm lại phải nhiều đêm qua mới có một giao thừa ba mươi tết và nhiều lần như vậy
, nhân loại mới có một tối giao thừa xúc động lòng người. Buồn nhất là hầu hết
người Việt trong và ngoài nước, đêm trừ tịch, giữa lúc giờ khắc năm củ sắp tàn,
khi mà thiên hạ hoặc cài chặt then cửa chực đón năm mới trong hạnh phúc gia
đình, hay túa ra chốn công cộng vui chơi thải thích, thì vẫn có không ít , nhất
là người Việt ly hương, tạm ngưng cái hồn vong quốc từ lâu, cũng để đón giao thừa,
chào năm mới trong thềm năm củ, nhận thêm một chiếc lá úa vàng của mùa xuân vỡ
vụn trên bờ vai của cuộc đời. Từ đó càng thấy càng buồn rầu tro trọi giữa một
cái tết rực rỡ nhất của lịch sử nhân loại.
Ngay trong phút giao thừa tại Âu Châu, bồn chiếc phản lực cơ siêu thanh concorde
của hãng hàng không liên danh Anh-Pháp , với vận tốc 2000km/giờ , để 100 hành
khách đặc biệt sau khi đón giao thừa tại phi trường Charles de Galle ở Paris,
và lần thứ hai tại Manhattan, Newyork. Tại Luân Ðôn, 10.000 vé mời dành cho các
nhân vật tên tuổi cũng như giới thượng lưu trí thức của Anh Quốc, vào dự tiệc
cùng với Nữ Hoàng Elizabeth 2 tại vòm thiên niên kỷ , được xây dựng ở Greewich,
ngoại ô Luân Ðôn, trên bờ sông Thames thơ mộng. Ðây là một công trình xây dựng
nổi tiếng của thế kỷ, do kỹ sư Richard Roger thực hiện với kinh phí 300 triệu bảng
Anh. Vòm thiên niên kỷ cao 50m, nóc lợp bằng kính pha trộn Teflon rất nhẹ nhưng
bean chắc hơn sắt thép, chiếm một diện tích rộng hơn 22 mẫu tây, được phân
thành 12 khu vực, tượng trưng cho 12 múi giờ trên thế giới. Ngoài ra, một cây cầu
mới gòi là cầu thiên niên kỷ, nối liền trung tâm thương mại Luân Ðôn với thánh
đường nổi tiếng St.Paul ở phía tả ngạn sông Thames, tòa nhà Greater London
Authority bốn phía toàn bằng kính , hải cảng Canary Whart Station và đặc biệt
là một bánh xe khổng lồ bằng sắt có thể chuyển động, giúp mọi người có thể nhìn
rõ bốn hướng của thủ đô, cũng như khi đứng tại nhà thiên niên kỷ có thể mục
kích những cánh hoa muôn màu, muôn sắc phát ra từ pháo bông , làm rực sáng cả
kinh đô trong giờ phút giao thừa.
Liên Bang Nga rộng lớn, đất đai chạy dài từ đông Aạu sang tận bờ tây Thái Bình
Dương nên có tới 12 múi giờ, vì vậy muốn đón giao thừa trọn vẹn, chỉ có cách đến
tham dự lễ giao thừa được tổ chức qui mô tại quảng trưởng đỏ ở kinh đô Mạc Tư
Khoa. Tại đây 12 màn hình to lớn được thiết kế để cứ mỗi lần giao thừa đến tại
một múi giờ nào đó, sẹ có một em bé gái mặc y phục của địa phương mình, ra chào
và chúc tết mọi người.
Tại Do Thái vì có thánh địa nổi tiếng Jerusalem, cho nên dù sự tranh chấp giữa
người Israel và Palestin vẩn diễn ra ầm ỷ, nhưng số người đến hành hương và đón
giao thừa vẩn đông đảo. Ngoài ra, các lể hội khác cũng được tổ chức trọng thể tại
các thành phố Haifa, Nazareth, đặc biệt là chương trình tranh tài thể thao và
nghệ thuật trên bờ hồ Galilée. Riêng Chánh phủ nước Liban, qua hợp tác của công
ty quảng cáo Publigraphics, đã thực hiện dự án Beyrouth 2000, là một làng toàn
cầu để du khách khắp nơi tới vui chơi và đón tết từ giáng sinh cho tới ngày
7/1/2000. Làng được xây dựng trong một khuôn viên rộng cả km2, ngoài các lể hội
tết còn có chương trình tham quan tết khắp nơi trên thế giới, qua màn ảnh truyền
hình vỉ đại.
Cũng có trường hợp thật đặc biệt như của cựu tổng thống Nelson Mandela và đương
kim tổng thống Thabo Mbeki Nam Phi, đả đón giao thừa tại nhà ngục trên đảo
Robben, nơi đã giam giữ hai ông suốt một phần đời. Ở Paris, lể hội đón giao thừa
qua thiên niên kỷ mới, diễn ra trên đại lộ Champs Elysées, đúng 12 giờ khuya,
khi tiếng chuông tại tất cả các thánh đường đồng loạt đổ với tiếng nổ rượu sâm
banh. Pháo bông được bắn lên khắp tám hướng, mang hoa xuân nở rộ khắp bầu trời
đen của đêm trừ tịch. Mọi người kể cả du khách như trút kết phiền muộn, để hòa
đồng với nàng xuân hả hê giữa cơn hoan lạc. Tại Hoa Kỳ, đã có gần 600.000 người,
kể cả gia đình và cựu tổng thống Bill Clinton đến tham dự lễ hội mừng giao thừa
thiên niên kỷ mới. Hội mừng xuân được tổ chức tại công trường chính ở thủ đô
Hoa Thịnh Ðốn, nơi có hai tượng đài của cố tổng thống Washington và Lincol.
Chương trình diễn ra thật vỉ đại, đầu tiên mọi người theo dõi giây phút giao
niên từ khắp các vùng đất trên thế giới qua màn hình TV. Kế tiếp là một cuốn
phim ngắn chùng 20 phút, của đạo diễn nổi tiếng là Steven Spielberg về tết. Cuối
cùng là buổi trình diễn nhạc do nhạc sư khét tiếng của Mỹ là Quincy Jones điều
khiển, qua sự góp mặt của các nam nữ ca sỷ đang được mến mộ như Charlotte
Church, Aretha Franklin, Will Smith.. Mặc dù đêm đó, trời thật lạnh, nhiệt độ
xuống quá 0 độ C, khắp nơi tuyết trắng bay lả tả như mưa phùn nơi đất Bắc của
VN, nhưng mọi người vẩn như không hề biết tới băng giá, ai cũng say sưa trong hạnh
phúc, reo hò ầm ỹ theo từng cánh hoa xuân của pháo bông, nở rộ khắp bầu trời.
Cũng trong cái tối ba mươi của thập niên cuối, nơi đất nước UÔc Dại Lợi xa xôi
giáp miền nam cực, lể hội mừng giao thừa và thiên niên kỷ đã được tổ chức hết sức
tưng bừng và trang trọng tại thành phố biển Sydney và nhiều nơi khác trong nước.
Ðịa điểm hành lễ là Sydney harbour Bridge và khi mặt trời vừa chen lặn, Lập tức
60 chiếc tàu sẽ mở rực ánh đèn, để ánh sáng tỏa khắp vịnh Sydney. Kế tiếp là một
trận pháo bông vô tiền khoáng hậu mà tiền mua lên tới 3 triệu mỹ kim sẽ được bắn
lên,khiến cho hoa xuân như nở đầy trời, mở màn cho dạ hội hóa trang, diễn ra suốt
đêm mừng tết tại nhà hát lớn.
+ TẾT VIỆT NAM:
Chỉ trừ những thời kỳ giặc giả, xưa nay người Việt ăn tết rất lớn và kỷ. Vì vậy
tuy nói là ba ngày tết nhưng chuẩn bị thì gần như cả năm nhất là tại miền quê.
Từ trung tuần tháng chạp, phố xá chợ búa nơi nào cũng thấy có vẽ tết. Rồi mỗi
ngày thêm nhộn nhịp, tấp nập người buôn kẻ bán cho tới chiều ba mươi tết mới
tan chợ, vì ai cũng phải về nhà để lo tiệc tùng, cúng giỗ tổ tiên ông bà. Bận rộn
nhất có lẽ là những ngày 28,29,30 tháng chạp dù ở thôn quê hay thành thị, nào
lau chùi đồ đồng, quét dọn bàn thờ, sơn phết nhà cửa.. Rồi đóng cốm, làm mứt,
gói bánh chưng, mổ heo, làm gà vit. Nhà nàocũng như nhà nấy gần như đầu tắt, mặt
tối vì chuyện tết.
Chợ tết thì không nơi nào giống nơi nào về giá cả. Cùng một món hàng, tại một
khu chợ, có người bán rẻ, có kẻ bán mất, tóm lại mắc rẻ do kinh nghiệm cũa mấy
bà nội trợ. Ðàn ông, con trai đa số đi chợ tết để ngó và có dịp chen lấn cho
vui, chứ mua bán thì coi như thua, vì biết đâu mà mò. Tại Sài Gòn, mấy năm gần
đây, cứ mỗi lần nghe trời trở lạnh hay ra đường nhìn thấy các bà, các cô bắt đầu
mặc áo lạnh vàng, xanh, đỏ, tím .. thì biết chắc là tết sắp về, dù cuốn lịch
trên tường, chỉ mới tới lễ giáng sinh. Thật ra đây cũng là tập quán lâu đời cựa
người Việt, thường gộp chung các phiên chợ cuối cùng trong năm để tiện lợi mua
sắm cho dịp tết sắp tới. Bắt đầu tháng 12 dương lịch, hàng giáng sinh đã được
bày bán khắp nơi, từ hang đá, cây thông, máng cỏ cho tới quần áo lạnh. Có điều
buồn là số hàng trên phần lớn do Trung Cộng sản xuất mà giá bán lại thấp hơn
hàng nội địa. Vì vậy những cắp mắt cứ hau háu nhìn chúng vì ai cũng tin đồ nhập
cảng dù bệ rạc thế nào chăng nữa, vẩn hơn hàng VN. Chỉ có các gian hàng trái
cây, mứt bánh do các hiệu nổi tiếng xưa nay như Kinh đô, Ðồng Khánh, Ðức Phát..
thì không ai cạnh tranh, nên bán vẩn chạy dù giá phải hạ hơn năm ngoái. Về Thiệp
chúc giáng sinh hay tết, món hàng được ưa chuộng vẫn là hàng của Tàu vì giá rẻ,
in đẹp hơn nữa bên trong có nhạc giáng sinh hay nhạc tết. Mấy năm nay, tại VN
có một món hàng đã trở nên thời thượng, đó là lịch nhiều tờ treo tường, trong
có in phong cảnh hay hình các hoa hậu, người mẫu hoặc các nam nữ ca sỉ nổi tiếng
cũng như những cầu thủ bóng tròn được ưa chuộng. Phong trào in lịch tết gần như
trăm hoa đua nỡ, kỹ thuật càng ngày càng tinh xảo, đẹp đẻ. Thế nhưng khách vào
chỉ để nhìn chứ ít mua, vì phần lớn ai cũng có lịch tặng của cơ quan, xí nghiệp,
đại lý, trường học.. treo đầy nhà, nên mua làm gì dù giá lịch rất rẽ. Về quần
áo tết kểcả đồ mặc lạnh, các sạp tiệm bán đồ mới cũng điêu đứng vì các điểm bán
đồ củ mọc ra như nấm, gần như nơi nào cũng có tại Sài Gòn. Thời buổi gạo châu củi
quế này, đâu phải ai cũng là cán bộ nhà nước hay thân nhân của Việt kiều có tiền
rừng bạc bể để hiên ngang vào các hiệu buôn sang trọng mua sắm các loại mẫu mả
thời trang có giá cả hơn tiền lương vài tháng của giới công nhân lao động. Do
trên thiên hạ ào ào đi sắm tết ở những điểm bán đồ củ, được các tay buôn lậu tải
về từ biên giới Việt-Miên. Ðồ tuy mang tiếng xài rồi, nhưng phần lớn còn rất tốt,
thậm chí nhiều thứ đẹp và hợp thời trang hơn đồ mới tại các cửa hàng. Có một điều
bất nhẫn nhất là trong các phiên chợ tết vừa qua, người buôn cũng như kẻ bán ê
chề thấy rõ, vì đất nước VN không biết sao liên tiếp bao nhiêu năm cứ bị thiên
tai, bão lụt hằng hằng. Khi tai nạn qua thì tết lại đến, mùa nông, mùa biển mới
bắt đầu, thì thử hỏi tiền bạc đâu mà mua sắm như mọi năm trước, cho nên chợ tết
vẩn đông người đi coi, hơn là kẽ đi sắm. Trong cái khốn cùng của dân nghèo, nhà
nước ta lại bày ra cái phiên chợ bất động sản tại Sài Gòn, để môi giới bán nhà
ăn bách phân. Câu chuyện trào phúng tréo cẳng ngỏng, khiến nhớ lại cái sự nợ
đòi, réo nợ vào lúc cuối năm, nên :’ Khôn ngoan đến cửa quan mới biết, giàu có
ngày ba mươi mới hay “.Tục đòi nợ tết xưa nay đã làm khốn đốn bao nhiêu kẽ bất
hạnh, trong đó có không ít người giả sang, giàu dỏm.
Ngày nay dưới thiên đường xả nghĩa, con người cũng văn minh hơn, nên vào lúc cuối
năm, những ông giàu nếu lở thiếu nợ, thì gần đến tết, cả nhà lại đi du lịch để
đón giao thừa và chơi xuân tại Vũng Tàu, Nha Trang, Ðà Lạt.. ra tết lại về, thế
là hòa cà làng, vì theo tập quán của ta, nợ ra năm thành nợ củ, nên từ từ sẽ trả.
Ở làng quê xưa, thường thấy một hình ảnh đặc biệt, không biết nay có còn hay
không, là hoạt cảnh đêm trừ tịch, trước lúc giao thừa, nhiều chủ nợ cầm đèn,
vác gậy xông xáo khắp xóm làng để nòi nợ. Theo sau là bầy con nít và đàn chó sủa
vang dội đất trời. Nhưng chuyện này, chắc chắn là có, đó là cảnh của những kẽ bất
hạnh, không cửa nhà, phải yên lặng nép mình bên hè phố, trong bóng tối đêm ba
mươi, khi nhà nhà đã cài chặt then cửa , sửa soạn đón năm mới trong hạnh phúc
gia đình.
+ TẾT NHẬT :
Từ năm 1873 thời Minh trị Thiên Hoàng, người Nhật đả theo tạy lịch và ăn tết
tây (1-1) mà họ gọi là Shogatsu. Nhật và VN tuy cùng là người Á Châu, nhưng
khác xa về phương diện địa lý. Bởi vậy trong lúc Tết VN nhằm dịp đầu xuân, trời
thanh gió mát, họa hoằn lắm trên đất Bắc mới lấm tấm ít cơn mưa phùn, vài màn
tuyết mỏng ở rừng núi miền thượng du, thì tại Nhật, trời mới vào đông, nhiệt độ
tại các tỉnh thị miền trung nam gần tới mức 0 độ C, nên buốt lạnh lạnh căm căm,
thêm tuyết gần như phũ trắng đất trời, khiến cho ai cũng buồn buồn. Trong lúc
đó thì tại Bắc đảo gần bắc cực, các thành phố Hokkaido, Nigata, Toyoma.. tuyết
dầy cả thước, nên việc đi lại thật khó khăn vì đường sá trơn trợt và càng lúc
càng trở nên chật chội. Tuyết rơi ngày này sang ngày khác làm cho tinh thần con
người thêm u ám nhưng cũng khiến cho ta cảm thấy mùa xuân đang dần đến, qua
hình ảnh của những chiếc lá non từ các cây tsukushi và fukinotou, đang từ dưới
lòng tuyết trắng mênh mông, vươn mình lên để chào đón vạn vật.
Không như Thái Lan, Phi Luật Tân theo lịch mới ăn tết mới, người Nhật ăn tết
tây với phong tục tập quán ngàn đời của dân tộc mình, vẫn còn chịu ảnh hưởng của
nho giáo như Trung Hoa, Cao Ly, Việt Nam.. Tóm lại vẫn là tết Á Ðông với hình ảnh
cây nêu, phong bao lì xì, quà biếu tết cho thầy cô và mâm cơm cúng tổ tiên ông
bà trong ba ngày tết. Theo truyền thống xưa, tết đến người Nhật dù ở thành phố
hay thôn quê đều có trồng hay thiết kế trước nhà mình một cây nêu gọi là
Kadomatsu, thường được bày bán khắp nơi trên các hè phố, một vài tuần trước tết.
Người ngoại quốc cũng như VN khi nhìn vào cuộc sống văn minh máy móc của dân tộc
Phù Tang, cứ vội cho họ là loại người thực tế, sự thật trái ngược, dân Nhật mê
tín dị đoan nặng, cứ nhìn vào cách thiết kế cây nêu tết là biết ngay.
Cây nêu được làm bằng ba cây tre tươi cắt chéo, cây chính giữa dài hơn hai cây
ngoài, ở dưới gốc có thêm một vài nhánh thông. Cây nêu được trồng trước ngõ hoặc
ngay cửa chính, nhiều nhà còn treo thêm nhiều mảnh giấy màu trắng cắt xoắn gọi
là shimenawa, giống như các lạoi hình song kiếm sư, nhật nguyệt tiên đào và bát
quái của người Tàu thường treo trước nhà, để ếm buq, ngăn chặn ma quỷ không cho
vào nhà phá phách họ trong ba ngày tết. Nhà nào cũng có bàn thờ, nhưng không đặt
nơi chánh điện như người Việt. Trên bàn thờ vẫn có chưng hoa tươi, dĩa ngủ quả
và bánh dầy mà người Nhật gọi là Omochi. Ngoài ra còn thêm một con tôm hùm, ít
nhánh rong và các đồ mã gọi là shimezaki, tất cả không ngàoi mục đích nhớ ơn tổ
tiên, cầu thọ và mong cho sự làm ăn được phát đạt. Trước đây bánh dầy được các
gia đình tự làm lấy bằng gao nếp, cũng gần giống như tại VN. Có hai loại bánh,
loại lớn để cúng trên bàn thờ suốt thời gian tết, còn loại nhỏ dùng đãi khách
ăn với rong biển. Ngoài ra thức ăn tết còn có các món cổ truyền như toshikoshi
đặc biết chỉ ăn vào lúc giao thừa, được nấu bằng lúa kiều mạch, rong biển, hành
lá, xì dầu.. gần giông như món miền của ta. Còn Oden soba thì gồm có thịt gà,
khoai sọ, trứng, củ cải và hạt sen. Ngày mùng một cả nhà dùng mónsúp nấu bằng
rau gọi là Ozoni.
Tóm lại thức ăn tết của người Nhật chủ yếu là rau cải, khác hẳn với người Tàu
và Việt, ngày tết ăn nhiều cá thịt các loại. Ðêm giao thừa, người Nhật không ở
nhà để cúng kiếng ông bà hay hưởng hạnh phúc đoàn viên như người Việt, trái lại
Họ rủ nhau ra ngoài để đi chùa lể Phật. Người Nhật theo Phật giao đại thừa như
Trung Hoa, VN, Cao Ly, Mãn Châu nhưng trong tôn giáo của họ có xen Thần đạo, Do
trên, kháp nước Nhật đâu đâu cũng có thần xã (Jinza), đại xã (taisha), vừa thờ
thần đạo và Phật giáo cùng các nhân vật lịch sử. Tại đây họ cũng xin xăm, cầu
phúc và hái lộc. Trước chùa nào cũng có nhiều cô gái trẻ vận kimono, cúi đầu
chào khách với lòi chúc phúc đầu năm.
Tại Nhật bộ quốc phục ngày tết là kimono và đôi guốc gỗ geta. Nhưng không phải
ai cũng sắm nổi vì theo thời giá, một bộ kimono của đàn ông như đàn bà thường tốn
từ 5000-300.000 đo la vì may vá rất công phu và may toàn bằng lụa tơ tằm. Cũng
do trên, phần lớn người Nhật thuê để mặc trong ba ngày tết với giá từ 500-1000
đô la. Tết Nhật có cái đặc biệt là ít nghe tiếng pháo vì theo tập quán ở đây,
pháo được đốt chỉ trong mùa pháo diển ra trong tháng 8 dương lịch cũng như mừng
mùa xuân chính thức về vào đầu tháng tư dương lịch, mùa hoa anh đào nở rộ khắp
nơi. Tóm lại ngày tết của người Nhật đến trong mùa đông băng giá, nơi nơi tuyết
rơi trắng xóa, cây cảnh tiêu điều, cho nên ngoài đêm giao thừa phải đi chùa lễ
Phật, thời gian tết còn lại, hầu hết người Nhật thích tụ tập quanh lò sưởi, uống
rượu saké hơn là lội ngoài trời tuyết giá. Ðây cũng là dịp để họ nghĩ ngơi, du
lịch, đoàn tụ với gia đnh hay về quê thăm viếng và chăm sóc các phần mộ của
thân quyến và bè bạn.
+ TẾT ÂU CHÂU :
Cũng rầm rộ tưng bừng như tại
các nước Châu Á. Vao lúc nữa đêm tại quảng trường Ðỏ ở thủ đô Mạc Tư Khoa, đã
có hằng ngàn người Nga tụ tập nhảy múa ca hát và uống rượu để chờ đón giao thừa,
dù thời tiết rất lạnh, có khi nhiệt độ xuốngdưới 16 độ C.
Trong lúc đó tại thủ đô Luân Ðôn (Anh) vì khí hậu quá lạnh đã làm cho máy móc của
chiếc đồng hồ gắn trên tháp chuông không còn hoạt đông, báo hại chính phủ phải
gọi chuyên viên tới sửa khẩn cấp. Thế rồì dúng vào giờ khắc giao thừa, khi đồng
hồ thong thả điểm 12 tiếng, dân chúng lại vổ tay chúc mừng, còn những người
đang lái xe thì bóp còi inh ỏi, làm cho không khí Tết càng thêm náo nhiệt.
Riêng người Tây Ban Nha có tục lệ ăn 12 hạt nho vào lúc giao thừa khi đồng hồ
điểm đúng 12 giờ, vì họ tin rằng mỗi hạt nho sẽ tượng trưng sự may mắn của mỗi
tháng trong năm sắp tới.
Còn người Pháp thì năm mới tới, vừa cụng ly vừa hôn lẫn nhau trên má 4 cái để
chúc vui, trong lúc thành phố Paris ngập tràn ánh đèn màu mừng xuân mới. Với những
kẻ gan da nhất là giới trẻ, vào ngày đầu năm 1 tháng 1 dương lịch, nhiều người
rũ nhau nhảy xuống vùng biển gần Dunkerque dù nước lúc đó lạnh cóng xương vì
đang ở nhiệt độ 9 C. Trò chơi này hiện được nhiều người hưởng ứng vì đây là
truyền thống đã có trong Ðểm Giáng Sinh tại thành phố nghĩ mát Nice ở miền Nam
nước Pháp từ thế kỷ thứ XVIII tới nay vẫn được ưa chuộng.
Tóm lại dù nhân loại mỗi nơi ăn Tết mỗi khác do tập quán và tín ngưởng nhưng tựu
trung đều hướng về mục đích chúc nhau được ‘ Hạnh Phúc ố Thịnh Vượng ‘ xua đuổi
những điều xấu trong năm cũ để rước vào nhà điều tốt lành. Ðó là lý do vào đêm
cuối năm 31 tháng 12 dương lịch hằng năm, chính phủ liên bang Úc đều tổ chức đốt
pháo bông trên chiếc cầu bắc ngang hải cảng tại thành phố Sydney, thu hút hằng
triệu người khắp nơi trong nước về chiêm ngưởng. Theo nhận xét của báo chí quốc
tế, thì lễ hội đốt pháo bông mừng Xuân Mới tại Úc rất vĩ đại và tốn kém nhất
hoàn cầu. Trong đêm giao thừa, pháo bông được bắn từ cầu và bốn địa điểm quanh
vùng trên đoạn đường dài 6 km, với gần 100.000 cây pháo sẽ tỏa ánh sáng chói lọi
trên bầu trời huyền ảo ở xa 16 cây số vẫn có thể thưởng thức.
Tại Ba Tây theo truyền thống từ lâu đời, mọi người kéo nhau ra biển đón năm mới,
ai cũng mặc đồ trắng, chen chúc nhau trên các thuyền hoa đăng trên sông nước để
dự lễ tế thủy thần, rồi kéo tới địa điểm xem bắn pháo bông đón năm mới.
Với người Mỹ thì việc đón mừng năm mới có phần độc đáo hơn cả. Tại thành phố Nữu
Ứớc khi chuông nhà thờ vừa điểm đúng 12 tiếng báo hiệu năm mới tới. Ngay lập tức
một quả cầu khổng lồ đầy ánh sáng lung linh xuất hiện trên đỉnh tháp của tòa
nhà cao nhất . Ðồng lúc cả tấn hoa giấy và hằng ngàn bong bóng đủ màu được
phóng ra từ nhiều cửa sổ của các tòa nhà chọc trời khác, tung bay khắp trời như
những thông điệp chúc vui năm mới. Ðây là truyền thống của Hoa Kỳ đã có từ thời
lập quốc và được lưu tri=uyền tới ngày nay.
Người Peru ở Nam Mỹ thì đón năm mới dưới ánh sáng của thần mặt trời. Nghi lễ được
tổ chức tại Pháo đài Sacsayhuaman ở Cuzco với hàng ngàn tham dự. Ðây là một
truyền thống dân tộc, được bắt nguồn từ lễ tế thần mặt trời gọi là Inti Raimi từ
thế kỷ XV. Từ tín ngưởng này, người Peru đã bắt các trinh nữ gọi là Acclas đem
chôn sống để dâng cúng thần Inca mà thuở đó tết của họ bắt đầu từ 26 tháng 6
hàng năm. Nền văn minh này được thịnh hành từ Mễ, Trung Mỹ tới các nước ờ Nam
Bán Cầu nhưng nay đã biến mất tư khi người Âu Châu sang xâm chiếm Tân lục địa
vào đầu thế kỷ XVII.
Riêng người Châu Á thì đónTết có phần phức tạp hơn vì họ đã có một nền văn minh
cổ kéo dài nhiều chục thế kỷ. Người Thái đón năm mới theo Phật Lịch từ ngày 13
tới rằm tháng 4 âm lịch hằng năm. Vì vậy Tết Thái còn được gọi Sonkran hay ‘ Tạt
nước ‘ vào nhau để chúc mừng và cầu cho mưa thuận gió hòa để trúng mùa. Với người
ở địa vị thấp hay con cháu , chỉ dùng nước hoa xịt vào lòng bàn tay họ để chúc
mừng. Ngày đầu năm của người Kurdes, một dân tộc vong quốc sống rãi rác trong
nhiều quốc gia ở Trung Ðông, theo Hồi giáo và ngày đầu năm của họ được gọi là
Nowrouz, được ăn mừng bên bếp lửa hồng rực đỏ, tượng trưng cho thần mặt trời.
Người Tây Tạng cũng ăn mừng Tết theo Phật lịch Mật Tông , gọi là Tết Losar mà
tượng trưng là lễ phục đặc biệt của những nhà sư, kéo dài tới 15 ngày mới chấm
dứt. Dân tộc Newar tại Nepal ăn Tết từ ngày 13 tới rằm tháng 4 âm lịch bằng lễ
hội Bisket theo truyền thống Ấn Ðộ giáo
Tại Trung Hoa lục địa, ngày đầu năm có nhiều văn nhân tài tử khắp nước, tới Thượng
Hải đề thơ và treo đầy trên các nhánh của một đại thụ đã có từ hàng ngàn năm. Ở
Ðài Bắc (Ðài Loan) mừng lễ Tenh Chieh hay Hội đèn tại thành phố Pinghsi vào
ngày rằm tháng giêng, để mừng quốc thái dân an.
Xuân tới rồi lại qua và cứ thế mà quanh quẩn trong ngõ đời, khiến cho nhân thế
mỏi mòn mong đợi từ lúc tuổi thơ cho tới khi bạc tóc vẩn chờ. Thật vậy, nhờ có
xuân tết, con người mới yêu đời và chịu đựng được tất cả các cảnh ngộ éo le, chỉ
vì hy vọng thế nào mùa xuân cũng mang lại hạnh phúc cho họ. Trong dịp tết, bất
cứ ở đâu, có lẽ đêm giao thừa là giờ phút thiêng liêng nhất trong năm, nhất là
đối với trẻ con trong mọi gia đình, được dịp ăn ngon, mặc quần áo mới, có tiền
lì xì. Ðối với người lớn, đây là thời gian được sum họp dưới mái gia đnh, được
tịnh tâm tính sổ lại cụôc đời trong quảng thời gian qua. Cũng từ đó riêng mình
bâng khuâng chạnh nhớ những vui buồn mất được, ôn lại những gương mặt thân quen
đây đó, còn hiện hữu hay theo năm tháng đi vào ngỏ khuất của đời. Tất cả rồi ra
cũng là nỗi buồn vui chôn kín trong đáy huyệt, có mấy ai dám thố lộ. Bởi vậy,
trong dịp tết phần lớn nhân loại thích làm to chuyện, thật ra đó cũng là hình
thức mượn đám đông để cho ta theo đời mà vui.-/-
Xóm Cồn
Ngày đầu năm Mậu Tý 2008.
Mường Giang
Nguồn: www.Calitoday.com
