MẢNH VƯỜN QUÊ
NGUYỄN KIM
Sau năm 1975, gia đình tôi gặp nhiều khó khăn như
biết bao người khác, cho nên khi được ông bác hào phóng nhường cho miếng đất ở
quê, ba tôi mừng lắm. Mừng, vì tính người thích sống nơi thôn dã, ở chợ khó mà
tìm được nơi thoáng đãng, tự nhiên. Việc trước hết là cất một căn nhà lá nhỏ đủ
để sinh hoạt, sau đó ba tôi chuyển ít vật dụng cần thiết lên rồi ngày ngày dọn
dẹp, đốn bỏ những cây tạp, gai góc chung quanh. Việc này cũng chẵng dễ dàng gì
bởi hơn hai mươi năm trong quân đội rồi giải ngũ sống bằng lương hưu, ba tôi
chưa quen công việc đời thường. Mấy anh em chúng tôi dù không thường xuyên cũng
tranh thủ tuần lễ đôi ngày lên phụ giúp vét ao, bang đất. Những bụi lức, dây
mây… um tùm dần được chặt bứng cho trống trải. Ba tôi đặt dừa cách khoảng dọc
theo ranh đất, đánh mương giữ nước và ngăn rễ ăn sâu vào trong. Vuông đất bằng
phẳng, người trồng bắp, mía, đu đủ, chuối… mỗi loại một ít, chủ yếu cho con
cháu lên thăm có cái để ăn chơi vui. Cặp bên hông nhà, má tôi dùng lá dừa xé
đôi ken lại làm một cái bồ đổ đất trồng rau. Đó vừa là niềm vui tinh thần, vừa
là lợi ích thiết thực trong bữa cơm quê…
Đất trong bồ là lá lợp nhà nát mục trộn cùng phân hố
ủ, màu đen xốp, rất tốt. Má tôi trồng rất nhiều thứ, nào là bạc hà, rau thơm,
hành lá, vài cây ớt, bụi gừng, bụi sả… Hàng ngày má tưới nước, vun gốc, chăm
sóc từng cây, từng gốc một. Tôi hiểu đó là sự thanh thản, niềm vui trong lao động
của người già. “Vườn rau” của má ngày thêm xanh tốt nhờ sự cần mẫn đó. Cải trời,
rau dền… mọc lưa thưa, má chịu khó bứng trồng gom một chỗ, bảo: “Rau thiên
nhiên bổ dưỡng có lúc cần, bỏ đi uổng lắm!”. Thấy hàng rào tre, má cũng nghĩ ra
chuyện tìm dây lá sâm, hột mồng tơi ươm trồng. Chừng đôi tháng có lá mồng tơi nấu
canh cua ăn mát miệng. Bọn tôi hái lá sâm vò lược lấy nước đông đặc cả thau, ba
nói đùa là món “hương đào” tức… hao đường. Má ưa bông điệp, trồng được một cây
cao gần bằng đầu người, bông trổ quanh năm. Lại đặt cây chanh sau vài năm rất
sai quả, hàng xóm cần qua nói một tiếng thì cứ hái quả, cắt rau mà không ai ngại.
Má nói: “Cây trồng có cực khổ gì đâu, cũng bà con mình dùng chớ ai vô đó!”. Tôi
nhớ sát vách nhà có cây ớt hiểm mọc hoang, để riết cao lớn đến kinh ngạc, trái
chi chít đầy cành, lả ngọn phủ lên mái lá, ai thấy cũng trầm trồ. Hồi chưa đấp
đập, sau nhà có con rạch mát bóng hai hàng bần cao vút. Ba tôi làm ít vó cua,
giăng mươi thước lưới bén… vậy mà có thức ăn hàng ngày, không thiếu. Anh em tôi
hay ra rạch tắm thỏa thê rồi qua bên kia ruộng mô để bắt còng, nghe động còng lửa
chạy rạng đất. Bắt nhiều đem về, má làm sạch rồi ra mé ao hái rau muống nấu
canh chua với lá me non hoặc bần chín, rang mặn sả ớt, rau thơm vườn nhà có sẵn
khỏi mua. Bờ ao ẩm ướt, má tận dụng trồng vài gốc lá dứa thơm, sau này cây chị
cây em thi nhau mọc sum suê, xanh mướt. Giã nhuyễn lá dứa lấy nước trộn bột làm
bánh đúc, bánh lọt, để vào nồi cơm cho thơm… dùng hoài không hết, má nhổ bớt
cho những nhà gần bên trồng. Cặp quanh bồ rau, má cặm cụi đào lổ trồng khoai
môn loại củ nhỏ. Chừng mùa nắng, chiều chiều má đào lấy củ nấu chè cho cả nhà
ăn. Củ khoai môn không lớn, nhưng ăn rất thơm, bùi, khác xa củ môn to bằng trái
cam bán ở chợ, ăn thấy nhàn nhạt làm sao…
Trưa trưa nằm võng chái hè nhà, nhìn tàu lá dừa
đong đưa, cây chanh vươn tán lá rộng, cành bông điệp màu vàng cam tươi tắn… để
ngẫm nghĩ về hai chữ hương quê. Chiều chiều ngồi cạnh má nhổ cỏ, bắt sâu ở mảnh
vườn nho nhỏ mà lòng thấy đầy ắp những tình cảm. Má già yếu, thời gian gần gũi
các con tới ngày xế bóng, buồn đau đáu hỏi được bao lâu? Vườn rau của má bây giờ
còn đây, mai này sẽ ra sao?. Thôi thì hãy chắt lọc tận hưởng hạnh phúc gia
đình, ấp ủ thương yêu bên vườn rau của má…
NGUYỄN
KIM
