NHỚ HÀNG BẦN VEN SÔNG
NGUYỄN KIM
Vùng Tiền Giang, Gò Công quê nội tôi có rất nhiều kinh rạch, nét đặc trưng của
miền Tây Nam bộ. Hệ thống sông ngòi thuận lợi cho giao thông, điều tiết nguồn
nước sản xuất, sinh hoạt… Đó là nói chung về kinh tế, còn về cảm xúc tâm hồn lắng
đọng trong từng con người thì có lẽ trong ký ức ai cũng có một dòng kinh, một
khúc sông đầy kỷ niệm. Người Tiền Giang xa quê, mỗi lúc hồi tưởng nơi chôn nhau
cắt rún chắc không quên được những bến đò ngang quen thuộc có bóng mát cây cao,
có ghe xuồng xuôi ngược sông nước hiền hòa…
Nhà tôi ở bên này sông Gò Công, phía dưới cầu Long Chánh thị xã một chút,
bên kia gọi là xóm Đạo. Thuở ấy nhà cửa không nhiều, bến sông rộng có cây cầu ván
cho bà con gánh nước về sử dụng. Đó cũng là nơi bọn trẻ chúng tôi thường ra
chơi, tắm sông hoặc câu cá. Chỉ với vỏ lon sửa bò quấn cuộn dây nhợ có miếng
chì nhỏ, lưỡi câu và mớ mồi trùn, ngồi câu đôi giờ là giật được khá nhiều cá chốt,
cá mang ếch… Xách giỏ cá về nhà, thấy con mình mẩy hôi bùn má rầy đôi câu rồi
thôi. Chiều ăn cơm có món cá chốt kho sả, má gắp bỏ vào chén con những cặp trứng
cá vàng thơm như để thưởng công. Giờ má mất rồi, mỗi lần nhìn dòng sông lại nhớ
dáng má đứng trông con bên hè nhà. Có khi hẹn nhau lúc nước đứng lớn, bọn tôi tắm
sông lặn hụp chán chê lại thả trôi theo dòng lên phía Kinh Hàn từ thời Tây, nay
không còn sử dụng. Mấy ông chài lưới thỉnh thoảng lặn xuống mò nơi kẹt đá bắt
tôm càng nướng nhậu. Phía bên này có một bãi bồi khá rông, các loại cây chịu mặn
như bần, mắm mọc vươn cao, chen chúc dưới gốc là cốc kèn, ô rô, mái dầm… Chơi
trốn tìm trong lùm bụi hoang sơ rồi bắt vọp, bắt còng cho tới lúc lạnh gần tím
môi mới kéo nhau về. Thường thì mười đứa phải ít nhất năm đứa bị đòn vì tội tắm
sông không có người lớn trông chừng.
Bần mọc ven sông nhiều lắm, có những cây cao hơn mười mét, trái lớn trái nhỏ
lủng lẳng đầy cành. Bông bần, búp bần mới hé nhị xinh xinh, màu trắng pha chút
hồng phấn, nhụy hoa xòe ra phơ phất những sợi li ti trắng bạc theo gió rơi đầy
mặt sông. Bần chín rụng thơm lạ lùng, mùi hương phảng phất cả không gian bãi bồi
vắng vẻ. Lội bùn lòng vòng, ngó quanh quất chọn những trái bần thật to bằng miệng
chén, xanh mướt và nặng trịch để trèo lên hái về khoe cùng chúng bạn. Chấm muối
ớt ăn vị chua thanh thanh, nhai cùng hạt hơi chát, vừa đủ ê răng…
|
Con Rạm
|
Lên trung học dám lội sông xa hơn, ra tới ngã ba cặp mé tránh chỗ xoáy nước rồi
bám vào chân Cầu Cây để vớt rạm. Khoảng tháng 9, tháng 10 âm lịch từng đàn rạm
trôi xuôi dòng nước, bọn tôi dùng rổ, dùng vợt lưới đón bắt. Cũng phải nhanh
tay bởi chúng lặn hụp, né tránh rất tài tình. Rạm nhỏ hơn cua đồng, mình dẹt, vỏ
mỏng, không hung hăng như còng. Con đực nhiều thịt, mỡ trắng đục, béo. Con cái
thì mai đầy gạch son, hấp dẫn hơn. Rạm làm được nhiều món như rang mỡ hành, nấu
canh chua lá me, nướng than, chiên giòn… Nhưng chúng tôi chỉ khoái rang với
chút muối ớt, ăn kẹp cùng bần chua xắt lát, đơn giản mà lại gọn gàng. Thêm vài
năm sau, lớn thêm một chút, đôi khi ra mé sông tôi có chú ý tới một… cô gái ở bờ
bên kia, có lẽ trạc tuổi, nhìn không rõ mặt. Cô hay mặc chiếc áo màu hoa cà,
tóc kẹp dài, ngồi rửa chén hay giặt giủ chi đó. Những cây bần ven bờ tôi nhìn
quen mắt, cảm thấy gần gũi lạ lùng. Riết rồi cô gái ấy cũng biết có kẻ xa lạ trộm
nhìn, tôi ngó qua chừng một lúc thì cô đứng lên thu dọn đồ rồi… quay lưng. Tôi
mơ mộng vẩn vơ chưa tới khai trường thì cô vắng biệt, sau mới biết nhà cô dọn
đi xa. Tới giờ vẫn chưa biết tên, chưa nhìn tận mặt mà lâu lâu lại nhớ. Chắc
tình cảm đầu đời hay vấn vương, ít nhạt phai chăng?
Dòng sông giờ cũng còn, nhưng khác xưa nhiều lắm. Nước đục lờ màu uế tạp, lục
bình dày đặc ngoi tìm chút nắng, cống đập ngăn dòng không biết được đang ròng
hay lớn. Bãi bồi bị lấn chiếm để xây cất nhà ở, hàng cây bần, cây mắm… biến mất
dần. Kỷ niệm cũ chắp vá trong cơn mơ thảng thốt, đứt đoạn mà thôi. Lục tìm những
câu ca dao, đọc thầm cho riêng mình nghe… “Chiều chiều xuống bến ba lần/
Trông em không thấy, thấy bần xơ rơ”. Rồi tự thấm thía lời ủi an ngọt dịu “Lẻ
đôi em chịu lẻ đôi/ Hoa tàn em cũng đợi, bần trôi em cũng chờ”. Bên kia
sông nhà cửa san sát, bến nước cùng những cây bần quen mắt không còn nữa. Lại
thì thầm câu ca dao đầy xót xa, thương cảm “Neo ghe vô dựa gốc bần/ Em
thương anh nói vậy chớ biết mình đặng gần hay không?”…
NGUYỄN KIM
