Nguyễn Kim
TRẬN GÀ CUỐI NĂM
Giờ phút con sáo thân
thương sắp sang sông, Tùng mới cảm nhận được ba tiếng “thương đứt ruột!” mà lúc
còn sống ba anh hay bồi hồi thốt ra mỗi khi có người vô tình nhắc nhớ lại chuyện
con bò nhà chết bệnh. Thuở ấy nhà Tùng nuôi đôi bò kéo xe bánh gỗ dùng chở nông
sản của gia đình hoặc giúp hàng xóm mỗi mùa thu hoạch. Gần gũi mấy năm trời
quen hơi quen nết, cả nhà Tùng thương yêu, chăm sóc hai con vật này hết mực.
Chiều cho tắm mát, ăn no về chuồng, un rơm xua muỗi…cũng chính tay ba Tùng làm,
ông bảo vậy mới yên bụng. Và còn nói thêm rằng con trâu thường chỉ cực mùa ruộng,
còn con bò thì quanh năm suốt tháng phải mang cái ách trên vai, tội nghiệp hơn.
Một ngày cuối năm, sau khi chở được sáu chuyến xe đất đắp bờ lộ xóm, một con bò
bỗng nhiên khuỵu chân xuống không gượng nổi, bụng to dần lên như trống đình. Ba
Tùng luống cuống hết đổ nước chanh tới rượu gừng xoa ấm, nó vẫn nắm đó với hai
mắt mở to cam chịu, long lanh ngấn nước, hàm cứng lại. Những người hàng xóm lo
lắng cho đó là bệnh trướng hơi, khó qua khỏi. Quả đúng, vài giờ sau con bò đáng
thương ngoẹo đầu sùi bọt mép, tắt thở. Cả nhà buồn khôn xiết, riêng Tùng nhớ hoài
hình ảnh cha mình ngồi thụp bên xác con vật, bàn tay chai sần cứ vuốt ve cái mõm
bắt đầu lạnh giá. Mồng ba Tết năm ấy, ông tẩn mẫn dán giấy vàng bạc vào cặp sừng
con bò còn lại rồi cứ vào ra trước sân nhà, mắt đăm đăm ngoài ngõ như trông ngóng
điều gì. Hai cây mai vàng hồi tháng chạp bỏ quên không vặt lá , tưới nước đúng
kỳ, tới ra giêng còn trổ bông muộn…
Mang tâm trạng mất mát
giống cha, Tùng nhớ lại con chim sáo nghệ nuôi từ lúc mới ra ràng. Anh tập cho
nó ăn tôm tép, cá nướng chín và chút ớt, hy vọng sau này lột lưỡi, dạy sáo học
tiếng người. Chăm chút mấy tháng trời, con sáo đã quen và nhận biết được Tùng mỗi
khi anh huýt sáo gọi. Cứ nghĩ rằng theo thời gian, con vật khôn ngoan này đã chấp
nhận sự thuần dưỡng. Nhưng thiên nhiên tự do rộng mở cùng tập tính giống nòi mạnh
hơn, con sáo nhà Tùng bị sự quyến rũ của con sáo mái hoang dã để rồi giả từ anh
mãi mãi. Mới đầu đôi chim lượn vòng khu vườn rồi con trống để bạn tình đậu trên
cành nhãn, nó chần chừ bay đáp xuống gần chủ cách mươi bước chân. Anh đứng yên lặng
nhìn, chờ đợi. Nghiêng nghiêng cái đầu nhỏ nhắn với đôi mắt tròn xoe, nó bỗng
bay vụt lên cạnh bạn. Đôi chim cất tiếng hót thánh thót xao lòng như vĩnh biệt
Tùng rồi chớp cánh bay xa sau rặng tre lay lay bóng nắng…
Tùng chưa nguôi ngoai
nỗi buồn mất con sáo nghệ, giờ may mắn được con gà chọi rặt nòi của ông Sáu Bình
nổi danh “thầy gà” một thời. Là chỗ bạn từ lúc còn trai trẻ với ba Tùng, ông tặng
anh con gà giò lông điều và dặn kỹ :
- Nhớ chăm sóc cẩn thận,
nuôi để nghe tiếng gáy hoặc thích thì vào dịp lễ tết cáp độ, bịt cựa đá cho bà
con xem chơi thôi. Đừng bày đặt cá độ ăn tiền như hồi xưa, vi phạm pháp luật đó
nghen cháu !
Tưng tiu con gà trên
tay, Tùng nói với ông :
- Cháu chịu nhất là giấc
khuya sớm còn nằm trên giường nghe tiếng gà gáy văng vẵng, tự dưng nó khiến lòng
mình man mác gợi nhớ đâu đâu…Cháu hứa nghe theo lời bác !
Như vừa ý, ông Sáu Bình
cười khà khà rồi bỡn cợt ngâm nga :
- Cảm ơn bụi chuối bờ
ao…Nửa đêm gà gáy có tao có mày…Cảm ơn cái cối cái chầy…Nửa đêm gà gáy có mày có
tao !
…Nuôi được ba tháng,
con gà điều trổ mã óng mượt, mồng thẳng oai phong, cựa nhú hột bắp. Tùng cắt tít,
tỉa lông, bôi rượu nghệ cho săn da đúng bài bản. Mỗi sáng anh chịu khó đưa nó
ra bãi cỏ quần chân, ngoài thóc tốt còn bồi dưỡng thêm chuối, cá bống tươi…Sung
mãn, con điều hay tút…tút…gọi mái theo bản năng. Nhờ câu “tốt mái hại trống”, Tùng
làm cái rào chắn giữ cho nó luôn bền vững phong độ một chiến binh tưong lai. Ngày
lại ngày, với đôi cựa mọc dài, dáng bệ vệ, con điều vỗ cánh, vươn cao cổ cất tiếng
gáy dài hơi như khoe sức lực cần phát tiết. Ông Sáu Bình tới coi, khen con gà đồng
thân đồng thủ, có các vảy tốt như An thiên, Liên giáp nội…đáng gọi là quí kê. Tùng
nghe chưa hiểu nhiều, nhưng trong bụng khoái như mở cờ. Đời gà chọi, chuyện đến
phải đến. Trận thử sức đầu tiên giữa con điều với con nhạn nổi tiếng của Tư Muôn
ở xóm Gò vào dịp cuối năm dương lịch rất gay cấn. Nhớ lời ông Sáu dặn, Tùng nhất
định không cá cược bằng tiền mà đưa đề nghị treo giải 5 lít rượu nếp, cặp vịt
xiêm để sau trận gà mời anh em bè bạn uống chơi, đương nhiên là bên thua chịu.
Tư Muôn lưỡng lự rồi cũng đồng ý điều kiện trên cùng sự tự tin ra mặt. Cuộc chơi
không theo lệ xưa tính thời gian từng “ôm”, từng hiệp bằng đồng xu cột sợi chỉ
treo, phân đoạn nhang cháy..mà cứ thả gà đá thẳng cẳng với đôi cựa bịt kỹ. Vòng
trong vòng ngoài gần hai chục người khom lưng trầm trồ, cổ vũ theo từng cú đá,
cú nhảy của hai con gà hăng tiết. Tư Muôn hào hứng vung tay hét toáng lên :
- Ráng lên con ! Ai chịu chôi, thằng này bắt bạc ăn tám !
Tùng lừ mắt gạt ngang
:
- Bỏ thói cá độ đi ! Bộ
muốn tui với ông…ra tòa hả ?
Con điều ít chịu so cựa,
nó hay áp sát địch thủ cao to như đợi dịp ra đòn quyết định. Tùng sốt ruột ngó
con gà nhà xà quần lòn cánh con nhạn tìm thế, ai nấy im lặng chở diễn biến sắp
tới. Bất ngờ con điều lách ra và nhanh như chớp nó xoay ngang cái mỏ sắc nhọn túm
chặt đầu đối thủ tung hai chân đá thốc vào ức con nhạn. Thêm hai đòn nữa ngay cổ
cúp, địch thủ đứng không vững, kêu ré một tiếng đau đớn rồi bỏ chạy khỏi vòng đấu.
Con điều không đuổi, cất tiếng gáy đắc thắng giữa những tràng pháo tay phấn khích.
Tư Muôn bỏ con gà thua vào giỏ đệm, nhăn nhó bảo Tùng :
- Con điều của ông lì đòn
mà xuất chiêu “vô dĩa” độc quá !
Tùng cười hân hoan :
- Nhờ may mắn thôi…bạn
ơi ! Về bắt cặp vịt xiêm cho sớm, anh em đang chờ…
…Thắm thoát đã gần tết
Nguyên đán, vì bận nhiều việc nhà và cũng ngại mang tiếng mê đá gà nên Tùng luôn
từ chối các lời đề nghị so cựa với con điều. Cuối năm, rộn rịp nhất khu vực gân
bến ghe là nơi tập trung hoa kiểng từ các địa phương Đồng Tháp, Long An…dổ về.
Thiên tuế, cau đỏ, cau vàng, sứ Thái, mai vàng, hoa tươi rực rở, bonsai xinh xắn…chưng
bày theo loại, người mua kẻ bán tấp nập. Trưa ngày hăm ba tháng chạp, Tùng rỗi
việc đi vòng quanh phố rồi thuận chân thả ra bến chơi. Các ghe thuyền lớn nhỏ
neo đậu san sát, sinh hoạt thương hồ có nét riêng của những người quen lênh đênh
sông nước. Dừng bên chiếc ghe chất cau kiểng, mai gốc…Tùng chú ý đến con gà nòi
đen tuyền sắc trong lồng kẽm sau lái. Thấy khách có vẻ quan tâm, người chủ ghe trạc
tuổi bốn mươi như thỏa ý, niềm nở :
- Mời anh xuống coi
con gà chơi, giống gà Cao Lãnh này hổng tệ đâu ! Con trai tôi nuôi từ hồi nhỏ đó…
Không khách sáo, Tùng
xuống ghe cùng ngồi trên mui uống trà chuyện vãn. Bằng giọng hiền lành chơn chất,
anh chủ ghe chậm rãi nói :
- Coi bộ anh cũng khoái
gà nòi ? Tôi ưa lâu lâu coi đá một trận, nhưng thằng nhỏ nhà tôi không chịu, nó
cưng con ô này lắm. Nó mới học lớp sáu, xin cô giáo cho nghỉ trước ít bữa theo
tôi bán buôn chút đỉnh kiếm tiến ăn Tết. Năm nay lúa trúng mà giá cả rẻ rề…
Đến lượt Tùng khoe về
con gà của mình, vui miệng kể luôn về trận thắng con nhạn của Tư Muôn xóm Gò với
nụ cười tự đắc. Mắt anh Bảy, người chủ ghe sáng lên rồi dịu xuống ngay :
- Chà…phải chi có dịp
cho con ô này đụng con điều của anh, coi giò cẳng sướng mắt. Ngặt nỗi thằng Hậu
thương gà, thấy ai bày cho chúng đá nhau đổ máu là sợ, là ghét. Nó nói sung sướng
gì mà xem cảnh xung đột, giết chóc lẫn nhau, như vậy quá độc ác !
Tùng đăm chiêu ngó
con ô đi vòng quanh cái lồng chật hẹp, chậm rãi nói :
- Con anh có phần đúng,
nhưng mình chỉ giải trí thôi. Nếu được, chiều nay khoảng ba giờ tôi ôm con điều
ra thử sức giống ô Cao Lãnh một phen!
Anh Bảy tần ngần giây
lát rồi gật đầu :
- Được ! đúng hẹn
nghen anh…Thằng Hậu con tôi đã theo xe ba-gác chở cau giao cho vựa xa, có lẽ
chiều mới về tới. Chờ bến vắng, mình làm ẩu một độ thôi !
…Nhanh tay cùng Tùng dọn
dẹp các giỏ cần xé lấy khoảng đất trống xong xuôi, anh Bảy nhìn đồng hồ, sốt ruột
hỏi những người đang bịt cựa gà :
- Ngon lành chưa mấy
huynh ? Tụi tui thả gà sớm để thiên hạ kéo tới rần rần sinh chuyện…
Hai người ôm gà nhữ
nhữ rồi cùng lúc buông tay. Đôi gà lúc lắc đầu gườm gườm thăm dò rồi hăng máu sấn
vào tung đòn liên tục, tám lạng nửa cân. Người xem ngồi xổm thành vòng tròn tặc
lưỡi xuýt xoa và lúc lúc lại dãn ra nhường chỗ cho hai đối thủ tranh tài. Phải
nhìn nhận con ô của anh Bảy rất nhanh, cái mỏ linh hoạt của nó bấu bất cứ chỗ nào
trên mình con điều cũng đá được, có điều kém hiệu quả. Cuộc đấu kéo dài giống
như đá gà đòn do cựa đã bịt kín không gây sát thương. Có vẻ thấm mệt, hai con gà
tựa vào nhau xà quần quanh bãi. Con điều lừa thế mững cũ lòn vào cánh đối thủ,
xoay xoay tìm miếng ra đòn. Một ông già nhìn xuống rồi hốt hoảng la to :
- Con điều sút vải bịt
cựa…Chủ vô ôm gà mau lên !
Tùng vừa nhổm dậy chưa
kịp phản ứng thì con điều đã nhoài ra ghì đầu con ô kéo lại, tung cú đá hiểm vào
ức. Trúng đòn, con ô sặc máu và hứng thêm vết đâm lút cựa vào bầu diều rách toạt,
nhúm thóc ươn ướt vãi ra sân. Nó nghèn nghẹn khàn khàn kêu lên, quáng quàng thu
tàn lực đập cánh bay qua vòng người rơi tuốt mé sông. Một đứa bé vừa đến kịp chứng
kiến cảnh bi thương trên, nó để cả quần áo lao xuống sông vớt con gà ô đặt trên
bờ. Anh Bảy thẩn thờ ngồi cạnh đứa nhỏ, đưa cái khăn lông cho nó, thở dài buồn
bã :
- Hậu…ba tính đá chơi
chút thôi, ai dè…Để ba coi con ô còn sống, còn dưỡng được không con ?
Hậu không ngước lên,
nó trải cái khăn đặt nhẹ con gà thoi thóp lên, bàn tay nhỏ nhắn áp sát vết thương
chí mạng đầy máu. Con gà ướt sũng nước, màu lông đen như đen thêm, mắt nhắm nghiền,
co giật vài lần rồi duỗi thẳng hai chân. Nó chết trong sự thờ ơ của những người
hiếu kỳ vây quanh. Anh Bảy đưa tay vuốt tóc con, giọng như người hụt hơi :
- Lỗi tại ba hết…kỳ này
về ba hứa tìm cho con gà khác tốt hơn. Đừng buồn nữa con ơi !
Đứa nhỏ đưa ồng tay áo
quệt ngang mắt, nghẹn ngào :
- Thôi…con không muốn…Từ
giờ con không nuôi gà nòi, gà đá nữa đâu…con ô chết rồi còn gì !
Tùng bỗng nghe như
con điều trên tay mình nặng trĩu, lòng anh chán chường với cái chiến thắng tàn
nhẫn này, cho dù là rủi ro. Không khí bãi gà mới đây còn náo nức căng thẳng mà
giờ trống vắng như tâm hồn Tùng. Anh nhìn hoài hai cha con anh Bảy lầm lũi bước
bập bênh trên cây đòn dài dẫn xuống ghe, ở đó có cái lồng úp gà rỗng không, lạnh
lẽo. Dãy quày sạp đàng kia chất đầy bánh mứt với đủ giọng rao mời lanh lảnh nhắc
Tùng nhớ hôm nay là hăm ba tháng chạp, ngày đưa ông Táo về trời. Có lẽ từ cái Tết
này, anh sẽ có cùng ý nghĩ như con trai anh chủ ghe là không muốn thấy lần nữa
cảnh hai con gà chung nòi giống lăn xả, tung những cú đá quyết liệt, bật máu hằn
thù vào nhau. Bất giác, nét trầm tư của cha Tùng cùng tiếng thở dài áo não “thương
đứt ruột !” ngày xưa lại hiện về trong tâm tưởng…
NGUYỄN - KIM
