“Cũng đành bứt sợi dây câu…”
Tạp văn
Nguyễn Ngọc Tư
Đường
từ Rạch Giá vào nhà Mai xanh cây cỏ. Những cơn mưa cuối mùa còn đọng thành những
cái vũng trên con đường xóm. Những quán tạp hóa nhỏ. Một tiệm thu mua phế liệu,
ve chai lông vịt tanh nồng. Người phụ nữ đang đốn trúc bên hông nhà ngẩng lên
chỉ đường khi chúng tôi hỏi nhà Huỳnh Mai, “đằng đó, chút xíu nữa là tới rồi”.
Mũi dao phay lia về phía có căn nhà lụp xụp, thấp và tối.
Sân
cũng thấp, có vẻ ngập nước suốt mùa mưa, thấp thoáng rêu mọc theo giề củi mục ướt
sũng. Mặt đất tái nhợt, bủng beo. Người trong nhà xúm xít khi khách đến. Ngoại
Mai gầy, khóc quắt queo ngoài hàng ba, với tôi. Kể rằng, “con nhỏ có hiếu lắm,
nó nói lấy chồng để kiếm ít tiền mua vài công đất, “chớ cha già rồi đâu có đi
đâm ếch kiếm sống được nữa…” (Tôi gạch chân mấy chữ lấy chồng để kiếm ít tiền)
Kéo chéo khăn lau nước mắt, bà ngoại lại kể, rối bời. Tôi tự chắp vá không gian
và thời gian, “con nhỏ đi mần công nhân được hai năm. Mùa khô đi cắt lúa mướn.
Bữa lên máy bay theo chồng ngón tay út còn bó vải do cắt lúa bị đứt…”.
Câu
chuyện đứt quãng, trong nhà vọng ra tiếng mẹ Mai, ấm ức, “ai mà ngờ thằng đó ác
nhơn vậy, lúc tới đây nó tỏ ra cưng con Mai lắm, hun hít, kéo con nhỏ ngồi
trong lòng, ai mà ngờ…”. Giọng mẹ Mai cao quá, át đi tiếng của bà ngoại. Bạn
tôi ngồi xem lại album ảnh cưới, vài tấm hình người chồng đã bị cắt lìa, một
mình Mai, cánh tay choàng lấy trống rỗng. Một tấm hình Mai chụp chung với các
em mình. Nhiều hình ảnh hiện ra trên cái nền âm thanh là giọng nói lúc chì chiết,
lúc u uẩn, lúc thê thiết của mẹ Mai. Cùng với tiếng phụ họa của dì, và vài chị
nách con từ đằng xóm lại.
Tôi
ra đằng sau, em gái Mai đang chụm lửa nồi canh suông khoai rạng. Gian bếp nguệch
ngọac vài bó củi, cái tủ chén xiêu xiêu, hai cái cà ràng… Sàn lãn có một rổ ruột
ốc bươu vàng. Hỏi, ốc để làm gì, em đáp, dạ cho cá trê lai ăn. Hồi chế em chết,
người ta cho tiền, ba em mua cá về nuôi. Mượn đất bà ngoại. Hỏi người ta cho tiền
vậy, sao không mua đất? Trả lời, bên kia người ta hứa cất nhà, cho đất, đang chờ…
Em trai Mai dúi vào tay tôi ly trà đá đường, tôi hỏi, em còn học không, Tâm cười,
em bỏ học lâu rồi. Cắm câu. Cỡ chạng vạng đi cắm, mười giờ đêm chống xuồng đi
thăm một lần, sáng nhổ, một đêm bán được cũng hai ba chục ngàn. Cũng có khi đi
đâm ếch, bắt chuột. Gì có tiền là làm.
Mẹ
Mai đã thôi nói, đang cắm cúi cùng ba Mai viết biên nhận nhận số tiền từ một tổ
chức ở Hàn Quốc nhờ chúng tôi mang tới trao tặng. Tôi đang rảo quanh nhà, mắt
tôi đậu ở cành mai giả trên bàn, bà ngoại nói, con nhỏ làm trước khi đi, nó nói
nó tên Mai, nên làm nhánh mai này để ở nhà nhìn mai mà nhớ nó. Cái rèm kia cũng
vậy… Bà ngoại nói chính tay Mai thêu cái rèm đó, có đôi chim én bay lên trên nền
những bông mai rơi lả tả.
-
Con nhỏ nói vì nó tên Mai nên may mắn có chồng ngoại quốc…
Cô
gái, và những người thân của mình không phân biệt được giữa mai và may. Không
phân biệt được lấy chồng kiếm tiền và lấy chồng vì yêu. Như không phân biệt được
một người để nương tựa và kẻ sát nhân. Cũng lầm lẫn nhiều giữa bản thân và một
món hàng.
Ngộ
nhận, lẫn lộn nhập nhòa cho đến khi Mai chết. Bàn thờ đơn sơ. Mai mắt xếch như
đang cười. Cạnh đó là ti vi và đầu đọc DVD mới. Mẹ Mai nói, “con Mai hồi còn sống
ước sắm cho cha mẹ coi cải lương, tụi tui mua để vong con nhỏ vui…”
Cái
gì chứng minh một linh hồn biết vui khi thấy nhà mình có những thứ mua được bằng
chính cái chết của mình? Chữ của tôi bắt đầu đổ tháo.
Nắng
đỏ au báo hiệu sẽ có mưa chiều. Chúng tôi ra về. Bỏ lại sau lưng căn nhà có quá
nhiều thứ bất an, hoặc nó không bất an nhưng tự tôi thấy vậy. Của nước mắt thấm
trên chéo khăn bà ngoại và sự hí hửng của chị hàng xóm “trời, bao nhiêu tiền đô
đó mà đổi được bốn chục triệu lận hả? Chuyến này vô mánh nghen, sắm đồ đã
luôn…”. Của ngôi nhà ngó thấu trời sao bọc lấy giàn ti vi, đầu đĩa mới. Của
khói hương bay lên từ bàn thờ cô dâu chết trẻ và câu nói của người dì “tại số
con Mai, chứ cả xóm này con gái lấy chồng Hàn cũng nhiều, mà ai cũng sung sướng…”.
Vết
thương từ một cái chết có vẻ mau liền da bởi đã được chữa trị bằng tiền, nhiều
tiền, được rịt bằng bã thuốc cầm máu mang tên trừng phạt, kẻ sát nhân chịu án
12 năm tù, được che đậy bằng thứ thuốc chống đau “cái số phần nó vậy…”. Và năm
ba cái chết cũng chẳng ngăn cản được những cuộc đi, cuộc bán mua, cuộc trôi giạt
của hàng trăm hàng ngàn cô gái trên xứ sở này. “Cũng đành bứt sợi dây câu. Ra
đi để lại một châu thổ buồn”, ông Cao Thoại Châu, hai câu đó ông làm cho mình
hay cho những phận đời lưu lạc?!
Biết
công lý được thực thi bên kia biên giới, tôi ngồi chép lại những dòng trong sổ
tay, tôi đã định chỉ kể và kể, không để tình cảm của chính mình chen vào. Rốt
cuộc, tôi đã không làm được.
Nguyễn Ngọc Tư
Nguồn: http://www.viet-studies.info/NNTu/
