Những mùa trăng
ướt
Truyện ngắn
Nguyễn Ngọc
Tư
Sanh cùng tuổi
Nhêm, xuống tóc thọ giới cùng một ngày, lúc loay hoay vận y cà sa, Sanh
bất ngờ thò tay vào sờ soạng giữa hai đùi Nhêm rồi cười tí tởn, “Nhỏ xíu.
Vậy tui làm anh nghen”.
Nhêm đỏ mặt, gật
đầu, vì Sanh khôn ngoan, dữ dằn và già dặn hơn. Những đứa trẻ như Sanh
luôn già trước tuổi. Cha hứng nước thốt nốt rơi từ ngọn cây xuống đất gãy
cổ, mẹ nó đi cõng hàng lậu thuê qua biên giới, chết đuối giữa dòng nước
lũ, chỉ một năm sau. Sanh tựa cửa nhìn những người thân mình bước đi vào
sớm mai và cũng trong những buổi sớm mai ứa nắng trên đồng, họ về bằng
chiếc cáng với hơi thở đã tắt. Sanh sống với chú. Nhà chú cũng nghèo, thím
chia thức ăn cho con mình trước, tới Sanh chỉ còn miếng cơm cháy với chút
nước cá kho. Sanh vào chùa để “kiếm ăn”, như lời nó nói, là chọn lựa giữa
đói triền miên và đói nửa buổi.
Tui còn cha mẹ
đâu mà tu báo hiếu, Sanh nói thẳng. Vào những buổi chiều đói rã rời, long
đầu óc, đã có lúc Nhêm rủ Sanh lén lút ăn cái gì đó, Sanh lắc đầu, tui
phải giữ giới để trả ơn buổi sáng và trưa Phật cho tui ăn no. Và Sanh để
mặc Nhêm lăn lộn với cái bụng trống rỗng cồn cào, nó ngáy pho pho. Đói
cũng là một thói quen của Sanh, từ tuổi lên mười.
Nhêm thì nghĩ
mình không bao giờ có thể quen được những cơn đói buổi chiều tà. Khi nhà
hàng bên kia đường bắt đầu có khách. Gió từ mé biển cứ đòng đưa mùi thức
ăn trên đầu, làm nó nghẹt thở như thể đó là dây thòng lọng. Cái vòng rào
loang lổ nước sơn và cánh cổng rơi vài mảng gạch không thể chặn lại mùi
dầu cháy tỏi trong chảo. Sanh nhìn Nhêm suốt buổi tối cứ thều thào nhỏ
dãi, nó giễu cợt, “Nhắm có ở chùa được tới năm sau không, ê?”.
Nhưng Nhêm đã ở
chùa ba năm. Thời gian đủ để nó bình tâm, thôi quay quắt trước những ngọn
gió trần tục ban chiều. Ba năm cũng đủ cho những nhà hàng, quán ăn phục vụ
khách du lịch kịp quây kín, như bóp nghẹt ngôi chùa. Hành trình khất thực
có chút thay đổi, Sanh và Nhêm không còn đi trên lộ nhựa, dọc bờ cát ven
biển, dưới những hàng cây thốt nốt im lìm. Phum sóc đã dạt xa lên đồng, co
cụm gần chân núi Cóc. Và những thức ăn mà bà con dâng thường không có
những mùi thơm của những quán xá bên đường.
Nên thỉnh
thoảng, khất thực xong, bọn Sanh vòng về con đường bắt đầu ướp nắng để
thưởng thức sự vương vất của những món ăn xa lạ. Các cô gái với những bộ
trang phục buông tuồng trễ nải tụm lại ngó hai nhà sư trẻ cười cợt, “Lục
ơi, tu chi cho khổ vậy, về nhà ôm em sướng hơn nhiều…”. Nhêm cúi đầu bước
đi, chân líu ríu. Sanh ung dung đằng sau, mắt lại đầy giễu cợt, “Thấy chịu
không nổi thì về nhà đi, Nhêm”.
Lần về thăm nhà
gần nhất, mẹ Nhêm cũng nói vậy, sau khi chắp tay vái nó ngoài sân, “sư về
nhà luôn đi, ba năm rồi còn gì…”. Giọng bà mỏng, ríu dần lại khi cha nó
bước ra, cha muốn nó tu đạt tới tỳ kheo, muốn nó được cả sóc kính nể và
trọng vọng, điều mà cho dù có nhiều đất ruộng và trâu, cha Nhêm cũng không
có được. Ông đành đặt hy vọng vào Nhêm.
- Na Thi vẫn
chưa về đâu - Cha nói.
Cha biết cách để
Nhêm tự nguyện ở lại chùa, học kinh kệ. Na Thi chưa về. Cô nhận lời phụ
bán quần áo cho thím A Phò khi Nhêm vào chùa được hơn năm. Trưa cuối gặp
nhau bên hè, đá chân vào đám cỏ mần trầu, cô bần thần vuốt mãi mớ tóc xoăn
tít, Nhêm đi rồi em ở lại đây buồn lắm, ngang qua nhà Nhêm em nhớ quá. Em
đi vài năm em về, lúc đó Nhêm cũng hoàn tục rồi. Ngoéo tay, ngón tay cũng
run, nóng bỏng. Rồi Nhêm lại khăn gói tới chùa xa, không gặp Na Thi lần
nào, về nhà thấy mẹ Na Thi buông nón chắp tay lạy đằng xa, bà nói ngay, Na
Thi có về, nó hỏi thăm sư có khỏe.
Trong lúc Nhêm
trông Na Thi về thì biết đâu Na Thi cũng chờ đợi nó, ý nghĩ đó làm những
câu kinh Phạn cứ vuột khỏi môi, trôi tuột. Lục Cả hơi buồn. Vài đệ tử nhập
thế, chùa chỉ còn Lục Cả, Nhêm và Sanh. Hai sa di cứ loay hoay với những
bài tụng sơ đẳng nhất, nên Lục Cả cô đơn với những kiến thức Phật pháp sâu
sắc, bao la, cô đơn với những pho kinh thư đồ sộ. Ông hầu như không kỳ
vọng vào đám trẻ, một vô thần, níu Phật để trốn chạy cái đói, cái ghẻ
lạnh, một ngóng mãi phía cổng chùa.
Khuôn viên chùa
rộng mênh mông, người ít, mà lá cây rụng vô kể, cỏ cũng nhiều. Suốt ba
tháng nhập hạ, sư trẻ dường như chỉ tụng niệm và làm cỏ. Cỏ lớn nhanh,
mãnh liệt đến nỗi họ phạt cỏ đằng trước thì sau lưng đã lún phún mầm xanh.
Tưởng tượng, chỉ một tháng họ không cầm dao làm lụng, cỏ sẽ vươn tận thềm
chính điện, lút đầu người. Vậy nên lúc cắm đầu thổi lửa vào đống cỏ khô,
Sanh nhằn, sao mà tui ghét trời mưa quá.
Nhêm cũng ghét.
Giữa lễ nhập hạ cho tới xuất hạ, chỉ là những cơn mưa dài, lướt thướt. Hai
đứa quẩn quanh trong chùa, cắm mặt vô những trang kinh, mắc chán. Sanh học
lóm được nghề làm tranh kiếng, nên xin Lục Cả ít tiền mua vật liệu, mày mò
làm. Những lúc ấy Nhêm thật sự cô đơn, Sanh bỏ quên Nhêm để cắm mặt
vẽ bức chân dung cha mẹ nó. Vài lần Sanh đã ném cọ đi khi phác thảo hình
ảnh cha mẹ mình ngồi thảnh thơi, an nhàn trong căn nhà gạch khang trang.
Nó dằn vặt vì đấy không phải là chân dung của những người thân, không
giống họ chút nào, cả căn nhà, cả nếp áo phẳng phiu, tươi rói. Rốt cuộc
bức tranh thờ dang dở, vì trong ký ức Sanh đã không còn lưu giữ những
khuôn mặt cũ. Điều đó làm nó tuyệt vọng. Sanh hay rủ Nhêm xách cuốc chim
đi làm cỏ ở gần rào sau, từ đó nhìn lên cánh đồng dưới chân núi là những
phum nhỏ nằm quẩn dưới chòm cây xanh rì, khói bếp len qua những tầng lá
thành những sợi lam mỏng vờn, phai mãi vào nền trời. Thốt nốt dọc theo các
con đường nhỏ ngoằn ngoèo vẽ vào cánh đồng những nét cô đơn, vết mực đậm
và đầy đặn ở phía này và bắt đầu mỏng vút cuối tầm nhìn. Dưới trăng chiều,
vài con trâu quay tít cái đuôi xua những con ruồi xanh lè, to bằng đầu
ngón tay cứ chực xông vào. Thấy Sanh níu vào rào, Nhêm hỏi, “Nhớ nhà hả
?”. Dứt mắt khỏi sóc Tà Cóc đang im lìm dưới làn mưa mỏng, quay vào sala,
giọng Sanh quạu quọ, “Có nhà đâu mà nhớ”.
Nhêm sợ Sanh, nó
có thể rất hiền lành, tử tế, nhưng Nhêm nói điều gì đó nhắc nhớ tuổi thơ
buồn bã, và Sanh nổi khùng lên. Nhưng làm sao Nhêm biết chuyện nào buồn,
chuyện nào không ? Bởi vậy, hai đứa hay hục hặc nhau vì những chuyện không
đâu, thí dụ Nhêm buồn tình lấy hơpâm gõ bài “chim sáo”, hai gáo dừa mới
lộp cộp đã bị Sanh đá văng lông lốc, ai mà biết lúc người ta khiêng cha
Sanh từ ngoài đồng về, ông chủ lò nấu đường vẫn dửng dưng ngồi gõ hơpâm
cho hết bài, rồi mới thủng thẳng phủi đít đứng lên, “Chết rồi hả ? Thôi,
tiền còn nợ tao coi như xóa bỏ”. Những chiều Sanh ngồi trước sala, lặng lẽ
nhìn bồ đề rụng lá, Lục Cả thở dài, có lẽ ông thất vọng vì nhà chùa không
làm lành được những khối tổn thương trong lòng Sanh, cũng như bất lực
trước một xã hội tổn thương, những giá trị luân lý đục ngầu bên ngoài cánh
cổng.
Ở đó cũng có đám
người đang ghét cay ghét đắng mưa rơi. Khách du lịch thưa thớt. Gió biển
ướt rượt thổi qua dãy nhà hàng, khách sạn vắng người, những cô gái không
lượn lờ ngoài sân nữa mà co cụm trong nhà, hết giũa móng tay tới sơn móng
chân, hết tỉa chân mày đến se lông mặt. Rồi sự lười nhác trễ nãi biến mất,
họ tản đi khi người đàn bà cho vay tiền góp, lăn cái thân năng chịch vì
mang cả ký lô son phấn trên mặt đứng trước nhà hàng tru tréo gọi Lan Huệ,
Sầu, Ai ơi. Mấy chục chiếc vòng chất gần đến cổ tay kêu leng keng mỗi khi
bà chuyển động.
Nhờ âm thanh đó,
cùng với dáng người thấp lé đé các con nợ luôn phát hiện bà từ xa, và họ
biến mất. Cô cũng tạt vào chùa vào một bữa âm thanh những chiếc vòng xủng
xẻng đã quá gần. Te tái vào ngồi ở thềm sala, cô dáo dác nói, cho ngồi
chút chơi nghen. Nhưng mặt cô không có vẻ là chơi, căng ra khi bóng người
qua cổng. Sanh mỉa mai, có trốn nợ thì trốn chỗ khác, ở đây là chỗ tu
hành. Cô độp ngay, giọng cố kìm lại nên nhỏ mà rắn đanh.
- Ủa, đây là chỗ
từ bi mà, mắc gì tôi không được vô. Ừ, trốn nợ đó. Hay là Lục…cho tiền đi,
trả nợ xong tôi không ghé đây nữa.
Nói rồi cô phủi
đít dợm đứng lên, nhưng mớ âm thanh leng keng vẫn còn quanh quẩn ngoài
kia. Cô trùng trình ngó Sanh, “chùa này đâu phải của Lục, mắc gì tôi sợ”.
Cô ngồi lại, điệu bộ lỳ ra, vẻ thách thức.
Những ngày sau,
cô lại tới. Cô nhận ra một chỗ nương náu an toàn, nơi mà mọi lời mắng chửi
rủa sả không vọng đến, hoặc hoặc vói theo một cách yếu ớt. Chùa không hẳn
là thiêng liêng với họ nhưng là sức mạnh tinh thần của tộc người. Ai cũng
biết điều đó. Họ đã chứng kiến những cái sroc nghèo xơ xác, những ngôi nhà
cột cặm trống trước trống sau nhưng ngôi chùa thì luôn luôn rực rỡ. Đó là
lý do Nhêm ở đây, cha muốn nó là một con người rực rỡ. Đó là lý do Sanh ở
đây, nó không bao giờ đói dưới sự rực rỡ này. Đó là lý do cô ở đây, cộng
đồng người trong sroc kia sẵn sàng thấm máu vào áo mình để giữ cái rực rỡ
tồn tại trong thế giới đức tin của họ.
Cũng không tìm
được lý do khác cho việc cô gái lui tới chùa. Cô chẳng hề yêu thích ai ở
đây, cái cách nói chuyện khinh khỉnh, sấn sổ, ngạo ngược của cô nói lên
điều đó. Nhưng Lục Cả luôn bất an, ông luôn sai sư trẻ làm lụng mỗi khi cô
nhẩn nha lại. Và ba tháng hạ của năm mười bảy tuổi, họ đã làm rất nhiều
việc, lợp lại mái sala, sơn một số chi tiết trong chính điện, cuốc đất
mảnh vườn sau để gieo cải, quét lá khuôn viên chùa. Cô luôn lẻo đẻo đi
theo, hỏi những câu ngớ ngẩn, thí dụ, sao không đốn bỏ cây bồ đề
luôn để khỏi quét lá cho mắc công? Sao bức tranh này không sơn màu xanh mà
là màu vàng? Sao nền chính điện cao dữ vậy? Lục Cả nhiều lúc cũng buồn
cười, ông nói, tụi tôi làm không mệt bằng nghe cô hỏi. Cô rụt cổ cười.
Nhêm cảm giác, nếu bóc mảng son phấn ra, mặt cô sẽ lành và trong như em
gái nó.
Chắc cô cũng
bằng tuổi ấy, mười sáu, hoặc nhỏ hơn. Sanh hỏi tuổi, cô vặt vẹo, “Lục rảnh
quá thì đi tụng kinh, xoi mói chuyện của tôi làm gì?”. Sanh xúi Nhêm hỏi
thăm tên, quê quán cô gái này, Sanh nói “con nhỏ đó ghét sư, tại hôm trước
sư đuổi…”.
Nhưng Nhêm cũng
không khá hơn, hỏi, cô chỉ vào khoảng sân, châm chọc :
- Cỏ.
Người nhà chùa
xem đó là tên của cô. Cỏ bằng tuổi Na Thi, mười bảy. Đương nhiên là từ nơi
khác đến. Lục Cả nói, những đứa con gái làm nghề này chỉ đổi chỗ cho nhau.
Con gái ở đây thì bôn ba xứ người mua vui cho thiên hạ bằng đuôi mắt cuối
mày, và ngược lại. Chúng làm nên một cuộc nổi trôi buồn bã. Nhêm bỗng liên
tưởng tới Na Thi mỗi khi nhìn Cỏ cố che mảng da thịt bằng cách kéo cái áo
ngắn ngủn nằm vắt vẻo nửa lưng trên.
Nỗi nhớ Na Thi
đã lạt đi rất nhiều, Nhêm áy náy lắm. Sau lễ xuất hạ, trời vẫn còn nhập
nhòa mưa. Nhưng bọn Nhêm không bỏ bất cứ buổi khất thực nào, dù là đi dưới
mưa. Không hẳn vì những thức ăn cúng dường hai sư có được sau một buổi
vòng tay ôm bát, mà vì nỗi nhớ những nẻo đường, hàng cây, bờ đá… Ba tháng
quẩn chân vườn chùa, bỗng dưng thấy mọi thứ đều thay đổi, lạ lẫm, và
trò đùa của các cô tiếp viên rảnh rổi ngày càng tai quái hơn, có lần
qua quán “Duyên Quê”, một cô môi đỏ trút vào bát họ ít thức ăn. Quay lưng
đi một quãng, Cỏ lao theo giằng lấy bát, hắt xuống đất. Mớ thịt đã bị băm
nát nằm vãi trên sân. Cỏ hằn học hỏi :
- Thịt rắn đó.
Muốn phá giới sao?
Các cô khác đấm
vào lưng nhau cười ngặt nghẽo. Sanh ngó sững cô, cái nhìn ánh lên chút dịu
dàng, hàm ơn. Về tới cổng chùa rồi Nhêm vẫn còn ngơ ngác. Nó sợ. Những
người không có đức tin sẵn sàng báng bổ đức tin. Nhưng Sanh vẫn thích đi
trên con đường đang còng lưng gánh những quán bia, nhà hàng, nên ngày nào
nó cũng kéo Nhêm vòng lại. Ngày nào cũng thấy Cỏ ngồi chán chường ở quầy
bar trong quán, nét mặt, khóe môi, bàn tay… tất cả chi tiết trên người cô
buông lơi, trễ nãi, cảm giác mọi thứ đang rời nhau và trôi đi. Cả nụ cười
mỉm khi nhìn thấy người nhà chùa cũng là nụ cười đang trôi vô định. Nhưng
hành trình đột ngột thay đổi, Sanh không đi qua đó thêm một lần nào, vì
một buổi trưa ngang qua cuộc tiễn đưa, thấy Cỏ đang chèo kéo quấn vào đám
đàn ông sắp lên xe, trong cái khói nắng mùa hạ. Mắt còn đậu lại trong khi
chân vẫn liên tục bước, sư trẻ thấy Cỏ ngó theo, thoáng chênh
chao.
Cô không ghé
chùa nữa, vì mùa khô bắt đầu quay lại, khách lác đác đến tắm biển, uống
bia. Buổi chiều, sư trẻ đi nhổ những dây mướp đã chết khô trên bờ rào, dáo
dác ngó về phía cổng, ai bước vào hai đứa cũng thất vọng thở hắt ra.
Ngày cuối cùng
của mùa hạ, người trong sroc mượn sân chùa làm lễ cúng trăng. Cỏ ghé chơi
lúc sắp khuya rồi. Khỏi nói Nhêm mừng như thế nào, đến nỗi, nó tự hỏi, gặp
Na Thi, nó có mừng được bằng cỡ đó không. Sanh không tỏ thái độ gì, dửng
dưng ngậm ngọn cỏ vung vinh trên môi, “ủa, tối nay không ở nhà chơi với
tụi nhà giàu?”, Cỏ cười, “mắc mớ gì tới Lục?” rồi lảng đi, lại gần Nhêm,
coi người ta bắt mấy đứa nhỏ ăn cốm dẹp, theo thông tục. Hồi nhỏ, Nhêm
cũng được đút cốm dẹp, khi người ta vuốt lưng, hỏi, năm nay muốn gì, nó
gần như òa khóc, “mắc tiểu quá, con muốn đi tiểu”. Năm đó nắng dai, lúa bị
khô háp trên đồng, hành không đặng củ, cả sroc cứ đổ thừa tại Nhêm.
Giờ thì mấy đứa
nhỏ cũng trợn trạo ngốn cốm dẹp và nói thích lúa, thích gạo. Điều đó làm
Nhêm buồn cười, trẻ con không thích đồ chơi đẹp, quần áo đẹp thì thôi, lúa
gạo mà làm gì. Chắc là cha mẹ chúng đã dạy trước, Nhêm cũng từng buộc phải
học thuộc lòng. Chỉ là tụi nó bây giờ khôn ngoan hơn, và không bị mắc tiểu
giữa chừng, như Nhêm. Đang kể chuyện vẩn vơ thì sương trên đuôi lá bồ đề
rụng xuống trán, Nhêm giật mình.
Không thấy Cỏ
ngồi bên cạnh nữa. Sanh đã kín đáo lôi xểnh cô ra phía sau sala, chỗ những
dây bìm bìm leo xum xuê trên mái chuồng gà bỏ hoang. Nỗi nhớ, sự ghen hờn,
xót xa, niềm kiêu hãnh giày bừa trong lòng Sanh làm nó như mê đi. Cỏ
chỉ cười nhẹ, xấp xãi bước theo, vẻ mặt không ngạc nhiên chút nào. Hoặc cô
đã chờ đợi điều này lâu, nên chỉ thở cồn cào như một con sóng nhỏ khi tay
và môi Sanh bắt đầu uống ngấu lấy cô. Thằng con trai đó đi qua những cơn
đói nhưng chưa bao giờ ngưng sống, như cỏ của những mùa trăng
ướt.
Nhêm tìm thấy
Sanh đang đứng đối mặt với khoảng tường, y cà sa căng tròn, bọc lấy
thân thể Cỏ. Cô chỉ còn đôi chân, và khuôn mặt, phần còn lại của cơ thể đã
tan biến. Bóng trăng lấp ló chồm vào đôi người lấp ló. Nhêm chết sững và
nỗi tức giận nào đó ứa ra bưng mắt, buốt những đầu ngón tay, nó hồng hộc
chạy về phía chánh điện, chỗ Lục Cả đang tụng khúc cầu an.
Sanh rời khỏi
chùa vào chiều hôm sau, hoàn toàn không có một nghi lễ hoàn tục nào đưa
tiễn. Ngang qua quán rượu, Sanh dừng lại chờ rất lâu mới thấy Cỏ ơ hờ bước
ra, Sanh chụp níu lấy tay :
- …Đi với tôi
nghen?!
- Đi với Lục thì
lấy gì ăn? - Cỏ hắt tay Sanh, lạnh lùng hỏi lại.
Không biết, ngay
việc bây giờ đi về đâu Sanh còn không biết. Có thể đi làm thuê, làm mướn ở
một nơi xa xôi nào đó, đào đất, trèo thốt nốt lấy nước, làm cửu vạn hay
vác những bộ tranh kiếng bán dạo khắp nẻo đường. Sanh nuốt thất vọng quay
đi. Đám con gái trong quán thò đầu ra cửa sổ, nhìn theo cái lưng gù gù như
cõng đá, tru lên thảm thiết, trời ơi, Lục đừng đi, Lục mà đi thì tụi tui
phải chung tiền cho con quỷ sứ này, phải biết Lục dễ dụ dỗ vậy, tụi này
không đánh cuộc… Sanh khựng lại một vài giây, rồi nó gần như bỏ chạy, nó
cảm thấy mình tắt thở rồi. Chết trước khi những cơn đói ập đến trừng phạt
nó, vì sự bội tín, vô ơn với Đức Thích Ca.
Những ngọn gió
cuối mùa Nam còn sót lại đưa tin thắng cuộc của cô tiếp viên đi nhanh.
Người đàn bà cho bạc góp hể hả đòi được món nợ cũ, ghé chùa nói với Lục
Cả, “Riết rồi không thấy người nữa, chỉ thấy mấy thứ giống người...”, rồi
day mắt về phía sư trẻ đang quét lá giữa sân chùa vắng, “may nhờ lục Nhêm
tu tập tử tế…”
Nhêm nghe được,
cười khan, nỗi buồn cào cấu rát lòng, sao người ra đi lại là Sanh mà không
phải nó, sao cô gái đó chọn Sanh? Hỏi hỏi và hỏi. Trời thì cao và xanh
xao.
Nguồn: Trang Nguyễn Ngoc Tư (http://www.viet-studies.info/NNTu/)
