Tôi nằm gác tay lên trán
Tiểu Tử
Hồi nãy, nằm một mình trong phòng,
tôi gác tay lên trán hồi nào tôi không hay! Một cử chỉ rất tầm thường, ở quê
tôi - Việt Nam – thiên hạ hay làm như vậy khi suy nghĩ chuyện gì hay khi gặp
khó khăn gì. Và thường thì cử chỉ "gác tay lên trán" đó lâu lâu
có kèm theo tiếng thở dài … làm như để trút ra một cái gì đang đè trong lồng
ngực.
Nhớ hồi nhỏ, nằm gác tay lên trán là
bị người lớn rầy : "Lất tay xuống! Làm vậy không nên!". Không ai giải
thích tại sao không nên, nhưng rồi khi lớn lên, không ai dạy mà tự nhiên cũng
biết nằm gác tay lên trán, và cũng không ai dạy mà tự nhiên cũng biết thở dài …
Tôi bỏ xứ đi chui từ cuối 1978. Bao
nhiêu năm "trôi sông lạc chợ" ở nhiều nơi, tôi không thấy ai nằm gác
tay lên trán hết! Và tôi cũng quên mất cái cử chỉ tầm thường đó, cho đến hồi
nãy đây tôi bắt gặp lại "nó" trong lúc nằm một mình trong phòng. Thì
ra "nó" đã theo tôi đi lưu vong, ẩn mình một cách khiêm nhường trong
tiềm thức, để bây giờ "nó" cầm cánh tay tôi gác lên trán, tự nhiên
như ngày xưa – ba mươi năm trước – khi tôi chưa rời khỏi quê hương …
Ở đây - ở Pháp - thời tiết đang vào
thu. Lá cây chỉ mới lai rai ngả màu vàng chớ chưa rơi rụng vội. Trời còn sáng
trong, đầy nắng chớ chưa ảm đạm âm u và cũng mới se se lạnh thôi, chỉ cần quấn
cái khăn lên cổ là ra đường đủ ấm.
Một chút "tả cảnh" để thấy
tôi không bị tù chân tù cẳng trong chung cư như vào mùa đông tháng giá, cái mùa
mà một người già "tám bó" như tôi ngày ngày vì sợ lạnh nên cứ ru rú
trong nhà bước qua bước lại trong sáu chục thước vuông hay xem tê-lê để ngủ gà
ngủ gật! Như vậy, thì đâu có gì bắt tôi phải nằm nhà để gác tay lên trán?
Kể ra, từ ngày tôi vượt biên rồi định
cư ở Pháp, chắc nhờ Ông Bà độ nên cuộc đời lưu vong của tôi đã không bị
"ba chìm bảy nổi". Có … lang bang ba tháng đầu đi tìm việc làm, nhờ
tiền trợ cấp của nhà nước nên không đến nỗi te tua, mấy đứa con cũng có chỗ ăn
chỗ học. Rồi duyên may đưa tôi qua Phi Châu làm việc hết mười mấy năm, khi về hưu
ở Pháp thì con cái đã lập gia đình và "ra riêng" hết. Vợ chồng tôi
thâu gọn lại, liệu cơm mà gắp mắm, nên cuộc sống cũng an bày. Lâu lâu chạy lại
nhà con giữ cháu nội cháu ngoại, và lâu lâu đi "đổi gió" xa xa gần
gần … Tóm lại, cuộc sống về già mà được như vậy là … "có phước rồi còn
muốn gì nữa?". Vậy mà hồi nãy tôi đã nằm gác tay lên trán và lâu lâu lại
thở dài …
Hồi sáng, một thằng bạn già gọi điện
thoại cho hay vợ chồng thằng A về Việt Nam bị chận lại ở phi trường Tân Sơn
Nhứt. Sau đó, "họ" cho bà vợ "nhập khẩu" còn ông chồng thì
bị đuổi trở về Pháp, dĩ nhiên là không cho biết lý do ! Ông chồng khuyên vợ cứ
vào đi, dẫu là gì gì đi nữa thì cũng là quê hương mình mà! Nghe kể đến đó, tôi
tưởng tượng như chính tôi đang đứng ở trong nhà ga phi trường Tân Sơn Nhứt,
nhìn qua các khung cửa kiếng thấy quê hương tôi ở ngay bên ngoài, cái quê hương
mà ba mươi năm tôi chưa nhìn lại, cái quê hương mà ngay bây giờ, mặc dầu đang
đứng bên trong nhà ga, khứu giác của tôi vẫn nghe rõ được mùi …
Ờ … mùi quê hương! Có mùi bông lài,
bông bưởi, bông cau … Có mùi lúa chín, mùi rơm mùi rạ …Rồi mùi đống un, mùi
chuồng trâu chuồng bò …Rồi mùi bùn non khi nước ròng bỏ bãi, v.v... Tôi biết,
vợ chồng thằng A - nhỏ hơn tôi gần một con giáp – cũng có gốc "ruộng"
như tôi, nghĩa là đã lớn lên ở thôn quê, đã lội bưng lội đồng bắt cá mò cua từ
thuở nhỏ bị nước phèn đóng lớp vào tay chân nên lúc nào cũng thấy mốc cời! Tôi
chắc chắn vợ chồng nó đứng trong ga phi trường cũng nghe mùi quê hương như tôi
đã tưởng tượng. Vợ thằng A - người VN được chánh quyền VN cho phép về quê hương
để dời mồ mả ông bà cha mẹ họ hàng ra khỏi đất hương hỏa theo lịnh của nhà nước
– nghe lời chồng khuyên "vào đi em" bèn nhìn qua lần cửa kiếng để
nhận thấy cái mùi quê hương nó hấp dẫn vô cùng, nó lôi kéo vô cùng, chỉ cần
bước có mấy bước là đặt chân vào mảnh đất thân yêu mà mình đã xa cách gần ba
mươi năm … Tôi biết, vợ thằng A là một người dàn bà thật thà trung hậu, chắc
thế nào cô ta cũng quay lại nhìn chồng rồi rơi nước mắt lắc đầu.
Đúng như tôi nghĩ, thằng bạn già kể
tiếp trong điện thoại: "Hai đứa nó đã về đến Paris hồi sáng, phone từ phi
trường Charles de Gaulle cho hay nội vụ và nhấn mạnh rằng tụi nó coi như tụi nó
thí cô hồn!". Nói xong, thằng bạn già cười vang khoái trá trước khi nói
"au revoir"!
Tôi gác máy, nhìn quanh nhớ lại hôm
nay rằm vợ tôi đi làm công quả ở chùa tới tối mới về, tôi bèn vào phòng nằm đọc
báo. Tờ Figaro đầy chữ như vậy mà tôi không làm sao đọc được một hàng! Trong
đầu tôi còn vang vang tiếng cười của thằng bạn già và câu nói "thí cô
hồn" của vợ chồng thằng A. Tôi buông tờ báo, nghiêng người nhìn ra cửa sổ,
nghĩ đến cảnh vợ chồng nó bị "quây" trong phi trường Tân Sơn Nhứt, mà
thương! Ở xứ người, mình vào ra dễ dàng – dĩ nhiên là đừng … mang dao hay mang
bom mang súng, cũng đừng mang bạch phiến cần sa! – còn mình về xứ mình, mặc dầu
trong thông hành có "Giấy Miễn Thị Thực – Certificate Of Visa
Exemption" do Đại Sứ Quán VN tại Pháp cấp, mình vẫn gặp khó khăn trắc trở
bất ngờ mà mình không bao giờ được biết lý do! Vợ chồng A "thí cô hồn"
là phải! Ở đó mà cãi à? Toàn là một lũ cô hồn thì nói thứ tiếng gì cho chúng nó
hiểu?
Tôi trở mình nhìn lên trần nhà, miên
man nghĩ về quê hương, hay nói cho rõ hơn, tôi nhớ về cái làng quê của tôi nằm
bên sông Vàm Cỏ. Không biết cái "Chợ Nhỏ" bây giờ còn đó hay đã bị
"di dời" đi nơi khác, theo … truyền thống đổi đời của cách mạng?
(Trong làng chỉ có một cái chợ, vậy mà thiên hạ gọi là Chợ Nhỏ, làm như còn một
cái chợ nào khác lớn hơn vậy!) Còn "Ngã Ba Cây Trôm" nằm trên con lộ
cái, chỗ có bãi đất trống để xe đò tấp vô rước khách, chỗ có cây trôm mà dân
trong làng hay đem dao đến chém vào thân cây để lấy mủ đem về pha nước đường
uống giải khát giải nhiệt … không biết có nằm trong một "quy hoạch cải
cách đô thị có trình độ khoa học cao" của nhà nước? Còn cái đình làng, bây
giờ đã thành một cơ quan gì chưa? Cái bến cát nằm dài theo ven sông, chỗ mà
ngày xưa - thuở nhỏ - tụi tôi kéo nhau một lũ cởi truồng tắm giỡn đùng đùng …
bây giờ vẫn còn là bến cát hay đã bị chiếm dụng để mấy "ông lớn" xây
dinh thự với tường rào kiên cố và nhà thủy tạ có cầu tàu nằm trườn ra sông ngạo
nghễ? Cái lò đường trong Xóm Mới, vào mùa mía chạy che ép mía ngày đêm nghe
trèo trẹo, nấu đường làm mùi thơm ngọt lịm bay trùm cả xóm … bây giờ còn là
"Lò Đường Ông Út K" hay đã … biến thành "Nhà Máy Đường của Nhà
Nước"? Trường tiểu học mà thời tôi còn đi học, ông đốc H cho gắn trên trụ
cổng tấm bảng "Cấm Trâu Bò Vào Trường" vì mấy ông chủ bò hay thả bò
vào ăn cỏ dọc hàng rào bông bụp … bây giờ đã thành … cái gì rồi? Và nghĩa địa
của làng, thường gọi là "gò đồng mả", nằm một bên con đường đất đỏ
dẫn vào Xóm Trong, cái gò đó - cả trăm năm – là nơi an nghỉ cuối cùng của dân
trong làng, không phân biệt lớn nhỏ giàu nghèo … vẫn còn đó hay đã nhường chỗ
cho những "Công Trình Văn Hóa Phục Vụ Nhân Dân"?
…Nhớ đến đó, tự nhiên tôi thở dài …
Rồi tự nhiên tôi gác tay lên trán … Tôi vẫn nhìn lên trần nhà: trần nhà trắng
phau, ở đó không hiện lên được một nét nào của quê hương tôi hết. Rồi tôi nghĩ:
nếu tôi có trở lại VN, có "được phép" đặt chân lên vùng đất mẹ, chắc
chắn tôi sẽ không tìm lại được những hình ảnh cũ. Bởi vì quê hương tôi đã bị
"họ" bôi xóa trắng như trần nhà tôi đang nhìn, để thay vào đó một cái
gì không ra một cái gì hết, mang nhãn hiệu "Dân giàu nước mạnh xã hội công
bằng dân chủ văn minh", nghe mà … điếc con ráy !
Bây giờ, tôi hiểu tại sao tôi đã nằm
gác tay lên trán mà thở dài …
Tiểu Tử
