<html>

<head>
<meta http-equiv=Content-Type content="text/html; charset=unicode">
<meta name=Generator content="Microsoft Word 12 (filtered)">
<title> </title>
<style>
<!--
 /* Font Definitions */
 @font-face
	{font-family:"Cambria Math";
	panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;}
 /* Style Definitions */
 p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal
	{margin:0in;
	margin-bottom:.0001pt;
	font-size:12.0pt;
	font-family:"Times New Roman","serif";}
h2
	{mso-style-link:"Heading 2 Char";
	margin-right:0in;
	margin-left:0in;
	font-size:18.0pt;
	font-family:"Times New Roman","serif";
	font-weight:bold;}
h4
	{mso-style-link:"Heading 4 Char";
	margin-right:0in;
	margin-left:0in;
	font-size:12.0pt;
	font-family:"Times New Roman","serif";
	font-weight:bold;}
a:link, span.MsoHyperlink
	{color:blue;
	text-decoration:underline;}
a:visited, span.MsoHyperlinkFollowed
	{color:purple;
	text-decoration:underline;}
p
	{margin-right:0in;
	margin-left:0in;
	font-size:12.0pt;
	font-family:"Times New Roman","serif";}
p.msochpdefault, li.msochpdefault, div.msochpdefault
	{mso-style-name:msochpdefault;
	margin-right:0in;
	margin-left:0in;
	font-size:10.0pt;
	font-family:"Times New Roman","serif";}
span.Heading2Char
	{mso-style-name:"Heading 2 Char";
	mso-style-link:"Heading 2";
	font-weight:bold;}
span.Heading4Char
	{mso-style-name:"Heading 4 Char";
	mso-style-link:"Heading 4";
	font-weight:bold;}
.MsoChpDefault
	{font-size:10.0pt;}
@page Section1
	{size:8.5in 11.0in;
	margin:1.0in 1.0in 1.0in 1.0in;}
div.Section1
	{page:Section1;}
-->
</style>


<meta http-equiv="page-enter" content="revealtrans(duration=2, transition=3)">
<STYLE TYPE="text/css">
	a:link { color: blue; text-decoration: none }
	a:active { color: red; text-decoration: none }
	a:visited { color: blue; text-decoration: none }
	a:hover { color: #FF0000 ; text-decoration: underline }
</STYLE> 
</head>

<BODY  bgColor="#fffacd"   leftMargin=0 
	background="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/dragonbg2.jpg" topMargin=0 
 		bgproperties="fixed" align="center" >
<TABLE cellSpacing=0 cellPadding=0 border=0 width=100% >
 <tr>
  <td width="100%">
   <table  vAlign=center align=center border=3 >
    <tr vAlign=center>  <!--- **** 100% window  --->
  	<td vAlign=top width = 950>
   	  <table background="" bgColor="#fffacd">
    	   <tr>
	    <td>
            <TABLE border="4" cellSpacing=5 borderColorDark=#253431 
                        cellPadding=0 width="100%" cellspacing="0" cellpadding="0" >   <!--- **** main body --->
		 <tr>  <!-- Title --->
          	  <!-- <td background="http://thatsonchaudoc.com/mucluctitle/TSCD_title2.jpg" width = "70%" height=135>-->
          	   <td background="http://thatsonchaudoc.com/mucluctitle/ButKy_title.jpg" height = 140>
            	<TABLE cellSpacing=0 cellPadding=0 border=0>
              	  <tr>
                		<TD align="center" width=50%> 		 
	 			<img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/HoiKy_2friend.gif" width ="70" height ="50" alt="">
		    		</TD>
                		<TD vAlign=right>
					<p>
					<IMG src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/bird6.gif" width = "50%" border=0>
					</p> 
		    		</TD>
                		<TD vAlign=right> 
				<img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/HoiKy_2bird.gif" width ="90" height ="70"  alt=""> 

		    		</TD>
              	  </TR>

           		</TABLE>
		    </td>
		  </tr>  <!-- end Title --->
		  <tr >   <!--- Menu Bar --->
		    <td align="center" >
			<table border="0" height ="30" cellspacing="0" cellpadding="0"  background="" >
				<tr>
		  		  <td align="center" width = 950>
				    <p>
					<b> <font  face="Times New Roman" size=2  color="black">	
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/index.html","","menubar=no">
						<span style="text-decoration: none">Trang Chính</a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/hinhanh.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Hình Ảnh</a>
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/hoiky.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Bút Ký </a>
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/truyenngan.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Truyện Ngắn</a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/truyenngan2.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Truyện Thật Ngắn</a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/TacGiaTacPham.html">  
						<span style="text-decoration: none"> TG & Tác Phẩm </a>				
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/tho.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Thơ </a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/DiTichVaDanhNhan.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Di Tích Lịch Sử và Danh Nhân </a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/gopnhat.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Đời Sống: Phong Tục & Khoa Học </a>					
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/amnhac.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Sân Khấu/Nghệ Thuật</a>					
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/hopthu.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Hộp Thư </a>					
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/nhantin.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none"> Nhắn Tin </a>					
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/tintuc.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none"> Tin Tức Thân Hữu </a>					
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/TinVui.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none"> Tin Vui </a>
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/PhanUu.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none"> Phân Ưu </a>
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/suckhoegiadinh.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">SK và Gia Đình</a>
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/QuyTinhThuong.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Lá Lành Đùm Lá Rách</a>
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/TruyenCuoi.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Vui Cười</a>
						&nbsp;&nbsp;
					<a href="http://thatsonchaudoc.com/giachanh.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Ẩm Thực/Gia Chánh</a>
						&nbsp;&nbsp;

					<a href="http://thatsonchaudoc.com/xuan.html","","menubar=no"> 
						<span style="text-decoration: none">Trang Xuân</a>
						&nbsp;&nbsp;



					<a href="http://thatsonchaudoc.com/banviet2/TramCaMau/TCM_listing.html" >  
						<b> <span style="text-decoration: none">Cùng Tác Giả</font></b></a>
						&nbsp;&nbsp;

					</font></b> 
	
				    </p>
		  		  </td>
				</tr>
     			    </table>	
	    	        </td>
       	     </tr>  <!--- End Menu Bar --->
		  <tr >   <!--- Start Body --->

		    <td align="center" >
			  <TABLE border="4" cellSpacing=5 borderColorDark=#253431 
                        		cellPadding=0  borderColorLight=#6b948a cellspacing="0" cellpadding="0" bgColor="white"    background=""  >
				<tr>
				 <td>
<blockquote>


<div class=Section1>

<h2 style='margin:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt'><br>
</span><span lang=VI style='font-size:16.0pt'>Triết lý củ khoai</span></h2>

<h2 style='margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt;margin-left:
0in;text-align:justify'><span style='font-size:14.0pt'>Tràm Cà Mau</span><span
style='font-size:13.0pt;font-weight:normal'> </span></h2>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Năm học lớp Đệ Ngũ bậc trung học, tương đương
với lớp tám bây giờ, một hôm thằng bạn nhỏ ngồi cạnh tôi thì thầm :</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>“Tại sao trong tiểu thuyết, mỗi khi có hai
người ôm nhau, thì tác giả có đề cập đến hạnh phúc ? Hạnh phúc là cái gì mầy có
biết không?”.</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Tôi liền tay dong tay rụt rè hỏi giáo sư đang
dạy môn nghị luận luân lý :</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>“Thưa thầy, hạnh phúc là cái gì?”.</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Hỏi mà run lắm, vì lỡ ra hạnh phúc là chuyện
bậy bạ, thì e lảnh phạt đủ .</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Thầy liền ra cho cả lớp một bài luận văn, bình
giải câu : “May thay, ngoài hạnh phúc ra, đời còn có cái gì khác nữa.” Thầy còn
ghi chú thêm câu viết bằng nguyên văn tiếng Pháp để học trò có thể hiểu rõ hơn.
Thầy giảng rằng, hạnh phúc như là cái bóng, mà mọi người trên thế gian nầy đều
luôn luôn theo đuổi, cố chạy theo nhưng không bao giờ bắt gặp được cả. Bỡi vậy,
cho nên may mắn quá, cuộc đời nầy còn có nhiều thứ khác nữa, để bù đắp vào cái
thiếu thốn hạnh phúc, mà con người như chẵng bao giờ tìm thấy, không bao giờ
nắm được.</span></p>


<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Chúng tôi hiểu mập mờ rằng, hạnh phúc là cái
gì đó xa lắm, là như thứ ảo ảnh, mà con người thế gian ai cũng mơ ước, quay
quắt đi tìm, và chẵng bao giờ tìm thấy. Tôi thầm nghĩ, thầy bắt chúng tôi bình
luận làm chi cái thứ không có và khó khăn , để thêm tốn giấy mực, tốn thì giờ.
Thế là cả đám học trò nhi nhô đầu còn cắt tóc trọc, đau khổ nhăn nhó, nặn óc
bình giải về hạnh phúc, cái thứ mà chúng mù mờ, chưa ý thức, chưa hiểu nổi vài
ba phần trăm ý nghĩa. Thằng bạn ngồi sau lưng, thụi tôi hai cái đau điếng, để
phạt cái tội hỏi thầy câu hỏi cắc cớ, làm cho cả lớp phải nhức đầu. Tôi biết
tội, ngồi yên. Tôi cứ yên chí là hạnh phúc không có thật trên đời nầy, và không
tội gì uổng công tìm kiếm. Dù sách vở, thơ văn, có nói nhiều đến hạnh phúc, tôi
e rằng đó là chuyện mơ mộng ao ước hão huyền, chuyện bánh vẽ của những người
chuyên làm thơ văn.</span></p>


<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Nhưng khi lớn lên, được đọc kinh Phật, kinh
Thánh, và nhiều sách triết lý Âu Á như Khổng, Lảo ,Chu… và luôn cả kinh Koran
và kinh đạo Bahai nửa, thì tôi tìm cho tôi được một triết lý đơn sơ, mộc mạc,
là cái món hổ lốn vắt ra từ tinh túy của các triết lý khác. Tôi tạm gọi là
“Triết Lý Củ Khoai”. Vì nó đơn sơ như củ khoai, rẻ tiền , mộc mạc, và dễ tìm
thấy như củ khoai trong đời nầy. Triết lý đó được đơm gọn lại trong một câu
ngắn ngủi : “Nếu chỉ có một củ khoai thôi, thì hãy nướng nó cho thật thơm mà đớp”.
Ý nghĩa của câu đó cũ mèm, hình như ai cũng biết, và có nhiều câu nói tương tự
. Cái triết lý đơn giản nầy giúp tôi thấy được rằng, hạnh phúc là cái rất cụ
thể, rất gần gủi, bất cứ ai, và bất cứ lúc nào, cũng có thể tìm dược hạnh phúc
rất dễ dàng. Ai cho rằng hạnh phúc là cái xa vời, thì vì họ chưa nắm hết phần
tinh túy của các triết lý khác, hoặc chưa từng nghe một phần của triết lý củ
khoai. Nhiều sách vở khác cũng có nói đến, nhưng người đọc vô tình hoặc cố ý
làm ngơ, hoặc biết rất rõ nhưng chẳng bao giờ thực hành.</span></p>



<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Năm 1975 tôi mang cái “triết lý củ khoai” vào
nhà tù cọng sản. Cộng sản gạt rằng, đi học tập chính trị trong vòng một tháng,
cho “thông suốt đường lối của cách mạng” rồi về. Nghe dễ quá, nên bà con miền
Nam mắc bẩy. Trong tù, ai cũng nôn nóng, chờ “học tập” cho xong, mà về với vợ
với con, vì việc nhà còn trăm chuyện lu bu lắm, cả tháng trời ai mà lo cho. Lo
nhất là hai ba tuần đã qua rồi, mà chưa thấy bài vở, chưa thấy học tập chi cả.
Không lẽ khóa học phải kéo dài thêm vài tuần? Trong tù, ngoài đau khổ vì thiếu
tự do, còn bị cái đói hành hạ, cái lạnh cắt da thịt từng đêm và nỗi khó nhọc
hàng ngày khi làm lao động tay chân không quen mà tình trạng sức khỏe thì quá
suy yếu. Còn phải đau khổ tinh thần vì làm đi làm lại bản tự khai tự thú, phải
tự bịa đặt tỗi lỗi gán cho mình, để được cái gọi là “thành tâm cải tạo”. Nhưng
nỗi mong chờ làm cho đám tù nhân phờ phạc mau hơn các nguyên nhân khác. Một hôm
đi lao động bên ngoài vòng trại , có anh lượm được bản nháp bức thư của một
lính cọng sản, trong đó viết cho cha mẹ ngoài Bắc rằng, dạo nầy con canh gác tù
rất nhàn nhả, bọn chúng toàn cả cán bộ cao cấp ngụy quyền. Anh tái mặt và đem
lá thư về cho vài người bạn xem, có người xem xong phát khóc vì biết mình đang
ở tù chứ không phải học tập chi cả.</span></p>


<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Phần tôi, sau một tháng chưa được về, tôi lờ
mờ hiểu rằng “có cái gì không ổn đây”. Tôi chuẩn bị tinh thần để đón nhận những
gì không thể tránh được. Một hôm, sau buổi cơm chiều, tôi chỉ ngọn đồi bên kia
nói với người bạn tù :</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>“Cứ xem như đó là nơi chôn chúng ta khi tóc
bạc lìa đời, và xem đây như là nơi chúng ta phải sống trọn đời còn lại. Hãy tìm
và tạo những niềm vui nhỏ nhoi nhất mà chúng ta có được ở nơi nầy. Ráng tìm
vui, buồn bả cũng vô ích, mà còn có hại cho sức khỏe.”</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Nghe thế, người bạn tù của tôi gần khóc vì sợ.
Tôi đem triết lý củ khoai ra giảng giải.</span></p>


<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Về sau, nhiều người bạn tù khác gai mắt bực
tức vì thấy chúng tôi vẫn tỉnh khô, vẫn thản nhiên vui vẻ cười đùa như không
phải đang ở tù, như không phải đang cực nhọc, thiếu thốn, đói khát. Mặc dầu sức
khỏe của chúng tôi sút kém rất mau, gầy gò, răng vẫu, mắt sâu. Chúng tôi cứ xem
những bữa ăn thiếu thốn kham khổ kia là cao lương mỹ vị, tận hưởng từng miếng
nhai nuốt. Khi chúng tôi bắt được con nhái bén nhỏ, ướp chút muối, nướng cho
thơm ngậy, tổ chức một bửa tiệc thưởng trăng, xé con nhái làm ba. Ba anh em tù
bí mật ăn trong đêm tối bên hè nhà, nhìn trăng chênh chếch, cười với nhau sung
sướng và ngâm nhỏ vài đoạn cổ thi. Ngoài những sinh hoạt công khai trong tù,
chúng tôi còn tổ chức được các buổi văn nghệ bỏ túi, cấp tốc. Ba bốn tù nhân
hẹn nhau ở đám cỏ cao bên cầu tiêu, một người canh chừng, mấy người kia hát
“nhạc củ” cho nhau nghe đở ghiền, sửa lại lời hát các bản nhạc của cọng sản, dể
châm biếm cười chơi. Anh nào làm được bài thơ đắc ý, đem ngâm nga cho bạn tù
chia xẻ, thưởng thức. Những khi đi lao dộng khổ sai như cuốc rẫy, khiêng đất,
tôi và anh bạn, hai đứa hai đầu gánh nặng, vừa làm việc vừa đánh cờ tướng không
bàn: “Pháo hai bình năm, mã bảy tấn sáu, mã hai tấn ba, xa một tấn một .vân vân.”
Mãi suy nghĩ để chuyển quân trong bàn cờ, chúng tôi quên cả nhọc nhằn, cả hôi
hám, cả nắng cháy, và quên luôn thời gian . Buổi lao động nhọc nhằn qua đi lúc
nào mà không hay .</span></p>


<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Chúng tôi chơi cờ không cao, nhưng chơi mãi
rồi thành quen, không cần bàn, mà vẫn quần nhau từ sáng đến khuya. Cả những đêm
học tập chính trị chán ngắt, chúng tôi ngồi như chăm chú lắm, không ai biết
chúng tôi đang chơi cờ không bàn, đang dàn trận, bắt quân, dứ, chiếu, đang
chống đở cho khỏi bị chiếu bí. Chúng tôi say sưa với trò chơi , chấp cán bộ
cọng sản nói dai, nói dài, nói dở, nói đến khuya. Chúng tôi còn tổ chức các
cuộc đua kiến, dấu dế. Bắt dế bỏ vào hộp cho chúng “học tập cải tạo”, cho chúng
cắn nhau. Những con ngất ngư sắp chết, chúng tôi thả ra và nói: “Nhờ học tập tốt
và thành tâm cải tạo, nhờ ý thức giác ngộ cách mạng cao, và nhờ chính sách
khoan hồng của đảng và nhà nước, nay cho về đoàn tụ với gia đình,” Chúng tôi
nháy mắt cười với nhau. Chúng tôi tạo những cuộc giải trí nho nhỏ, những buổi
văn nghệ bí mật để quên ngày tháng, và thấy lo buồn tan biến đâu cả.</span></p>


<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Phương châm của chúng tôi là “không”, không
mong ước, không hy vọng gì cả. Không hy vọng thì khỏi thất vọng. Không mong ước
thì không bồn chồn nôn nao. Khi thấy vài người bạn tù được thả – theo lối làm
kiểng của cọng sản – các anh khác buồn tủi, đau đớn thất vọng cho thân phận của
mình, thì chúng tôi vẫn bình tỉnh ngồi đánh cờ, chẳng xôn xao, chẳng bàn tán
chi cả. Chúng tôi biết, chưa đến phiên mình, thì có bàn tán xôn xao, đoán mò,
suy diễn lạc quan hay bi quan, thì chỉ thêm buồn khổ mà thôi å. Gạt hết ra
ngoài tai cho yên lòng. Chúng tôi tập bình thản tâm trí, và luôn tìm cơ hội tận
hưởng những thứ hạnh phúc nhỏ nhặt nhất mà chúng tôi có thể có được. Những khi
có được một chậu nước nhỏ để tắm, chúng tôi cử hành cái lể tắm, tận hưởng niềm
sung sướng khi cảm giác của nước mát chảy trên da thịt, trên mình mẩy, trên tóc
tai, và hạnh phúc đến rên lên thành tiếng. Nước tắm trong tù quý như nước cam
lồ. Chúng tôi chia cho nhau vài cọng rau hái được, và cảm được sâu xa nỗi hạnh
phúc có thêm một miếng ăn trong tù, tận hưởng cái khoái khẩu, an ủi với cái
tình bạn chân tình, vì ai cũng đói. Đêm đêm trước khi ngủ, tôi nghe nhiều tiếng
bạn tù thở dài não lòng ngao ngán. Có lẽ họ đang lo cho vợ con bên ngoài, giờ
nầy không biết làm sao mà sinh sống, mà tồn tại trong một xã hội đổi thay từ
gốc rể. Tôi biết rõ, ở trong tù lo ra cho bên ngoài, ở bên ngoài lo vào cho
trong tù .Không có ích chi, cũng không giải quyết được việc gì. Không lo cho vợ
con bên ngoài, không phải là vô tình bạc nghĩa, mà chỉ là không làm cái việc vô
ích mà thôi. Để tránh suy nghĩ và lo âu, mỗi khi vào giường, tôi tìm cách giải
một bàn cờ thế, hay làm vài ba câu thơ, cũng có khi ôn lại những kỷ niện đẹp đẻ
êm đềm trong quá khứ mà thấy lâng lâng, hoặc ôn lại các chuyện tiếu lâm mà cười
một mình trong bóng tối. Nhờ thế mà ngủ thiếp đi rất mau.</span></p>



<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Chúng tôi tập coi thường những nhọc nhằn, khó
khăn và đau dớn thể xác. Chấp nhận định mệnh khắt khe mà không cần than van.
Tinh thần chúng tôi vững mạnh, sáng suốt. Chúng tôi cố gắng ý thức và hưởng thụ
những hạnh phúc rất nhỏ từng ngày, từng giờ, từng phút, mà ít người cảm nhận .
Triết lý củ khoai đã giúp tôi qua được những tháng ngày tù đày không quá nặng
nề, khó chịu từ tinh thần dến vật chất.</span></p>


<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Khi ra khỏi tù, sống trong chế độ cọng sản,
người người cơ cực, thiếu thốn, sầu thảm, tinh thần bị đe dọa, sinh hoạt bị dòm
ngó, rình mò. Trong cái giòng xã hội đó, chúng tôi cùng chung thân phận. Thân
phận chúng tôi còn bạc bẻo, yếu kém hơn, thứ phó thường dân bên lề “xã hội chủ
nghĩa tiên tiến”. Nhưng nhờ triết lý củ khoai, tôi vẫn tìm được hạnh phúc từng
ngày. Hạnh phúc của mỗi sáng dậy sớm, pha một chén trà nóng, uống vào lòng ấm
áp, ngâm vài câu thơ, vặn đài phát thanh BBC, VOA nghe nho nhỏ. Để biết biến
chuyển quốc tế, tin tức quốc nội mà cọng sản cố tình bưng bít, ngăn chặn, che
dấu. Hạnh phúc khi trao đổi tin tức quốc tế, quốc nội với bạn bè, bà con và ước
đoán tình hình. Hạnh phúc nhất là cởi trần nằm phơi gió hây hây ngoài công
trường, có khi ngủ tới hai ba giờ chiều mới thức dậy. Tôi đem cái triết lý thô
sơ đó truyền bá cho vài anh em thân thiết, và khen xã hội cọng sản đã đem đến
cho con người sự làm biếng vô cùng tận. Làm biếng cũng là một hình thức hạnh
phúc nho nhỏ. Thật lạ lùng, nhà nước cho đến cán bộ to nhỏ, miệng ai cũng lớn
lối đại ngôn ca ngợi lao động siêng năng cần mẫn, mà tất cả mọi người đều biếng
nhác, tà tà. Đúng là cha chung không ai khóc.</span></p>


<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Trong xã hội cọng sản, con người không được
sống yên ổn, nay chính sách nầy, mai chính sách khác, thay đổi lung tung, chẳng
ai hoạch dịnh cho đời sống riêng mình dược cả. Chúng tôi vẫn tìm được nhiều
hạnh phúc trong châm ngôn “không ước mơ, không hy vọng”. Phải dập tắt mọi ước
mơ, mọi hy vọng để mà sống, nghe thì như vô lý, nhưng thực vậy. Cứ thuận theo
giòng khổ đau mà trôi nổi với tinh thần sáng suốt. Không than van, không kể lể,
không bi ai. Khi có cơ hội bắt được niềm vui thì cứ tận hưởng hết mình chút
hạnh phúc đang có. Chấp nhận nhưng không buông xuôi cho số mệnh. Tìm lối thoát
với tinh thần nhẹ nhàng., lạc quan, sáng suốt. Khi leo lên chiếc thuyền nhỏ bé
để tìm đường đào thoát ra khỏi vòng tay cọng sản , chúng tôi cứ tự nghĩ như
mình đang đi du lịch. Đề phòng tối đa, nhưng không quá nhiều lo âu sợ sệt. Cũng
có sợ, nhưng sợ ở một mức độ nhẹ nhàng, đến nỗi đôi lúc còn cảm thấy thản nhiên
và sung sướng, vì biết mình đang trên con đường đào thoát. Có gì mà lo? Nếu bị
bắt thì ở tù lại, mà ở tù lâu thì tìm cách vượt ngục. Chiếc thuyền nhỏ đi từ
bến sông Sài Gòn về miền Tây, ra cửa Ghềnh Hào. Trên đường đi, chúng tôi gặp
nhiều trạm kiểm soát bắn súng kêu vào xét hỏi giấy tờ. Thấy chúng tôi vui vẻ,
bình tỉnh quá, công an cọng sản không ngờ chúng tôi đi vượt biên . Như những kẻ
ham chơi, chúng tôi thoát ra được hãi phận quốc tế. Thuyền chết máy giữa biển mênh
mông nhiều ngày, nhưng sao trong lòng chúng tôi vẫn thấy vui, và còn cảm ơn
Trời Phật đã giúp chúng tôi thoát được bàn tay cọng sản độc ác. Có chết cũng
vui, thỏa nguyện. Được chết giữa biển trời tự do. Chúng tôi vẫn kể chuyện tiếu
lâm, cười đùa và có khi còn cùng nhau ca hát.</span></p>


<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Khi may mắn đến được trại tị nạn, thiên hạ ai
cũng nóng lòng, ăn không yên, ở không yên, mong được đi định cư sớm. Họ cứ đưa
ra giả thuyết nầy, giả thuyết kia để tự gây nên nỗi lo lắng cho chính họ và cho
bà con chung quanh. Lo lắng về một bệnh dịch có thể phát ra, và phái đoàn Liên
Hiệp Quốc sẽ không dám dến phỏng vấn. Lo lắng quốc tế thay đổi chính sách tị
nạn. Họ lo để mà lo, không có đường lối và phương sách giải quyết các mối lo âu
đó.</span></p>



<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Tôi bảo họ: “Hãy xem những ngày tháng nầy như
đi cắm trại nghỉ hè dài hạn bên bờ biển, cơm nước có Cao Ủy Liên Hiệp Quốc nuôi
báo cô, chỉ cần cái xà lỏn thôi là đủ lịch sự như mọi người, cứ vui vẻ nhẫn nại
chờ ngày đi dịnh cư” . Không ai nghe lời tôi, ngày ngày họ họp nhau bàn tán,
uyên bác suy diển, bày dặt đủ tin đồn dể gây cho nhau lo âu thêm, rồi đêm về
mất ngủ thở dài thở ngắn. Phần tôi, thì lên đồi mắc võng nằm ngủ mơ màng trong
gió hiu hiu, thưởng thức tiếng chim ca, nhìn dám mây mỏng lơ lửng bay qua bầu
trời xanh, khi nóng thì nhào xuống biển nô giởn với sóng nước mát dượi, rồi nằm
dài trên cát. Chán thì chơi vài ván cờ tướng, nằm nghe nhạc “chùa” vẵng từ các
lều lân cận có máy hát. Buổi chiều về chòi, ăn một bụng no, uống ly trà, họp
bạn bè, kể chuyện tiếu lâm, vui cười vang rân. Đêm nhóm vài cành thông khô đốt
lửa ngồi quanh nhắc chuyện Việt Nam, chuyện cổ tích, chuyện vui lạ trong đời
mỗi người. Nhiều người ngứa cổ, ca hát, ngâm thơ, cuộc vui kéo dài mãi đến
khuya như một thời thanh bình nào đó ngồi bên lửa trại. Tôi thấy tâm hồn mình nhẹ
nhàng thanh thản. Không bận tâm lo âu sinh kế, thì giờ tự do không ai bó buộc,
không có chuyện khẩn cấp phải làm, không ưu tư về tiền bạc, trong túi không có
một xu, không bị công an dòm ngó, đe dọa, khủng bố, và không có bổn phận, trách
nhiệm gì cả. Thảnh thơi, vui thú. Cuộc đời có lẻ chưa bao giờ có được những
ngày tháng thần tiên như vậy. Sẵn đó, mà có mấy ai cảm nhận được ? </span></p>


<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Một anh bạn trẻ đã nghe lọt tai cái triết lý
củ khoai, đã cùng tôi gọi cái đảo tị nạn là miền đất thần tiên vô ưu. Nhưng với
đa số, thì họ gọi dảo nầy là “Buồn Lo Bi Đát” đọc trại ra từ tên đảo là Pulau
Bidong, họ cho là nơi chật chội, thiếu thốn, nóng nực, chờ mong, khổ sở, lo
lắng. Tôi khó truyền bá cái triết lý củ khoai ra rộng rải, vì người nghe sẽ cho
tôi là thằng khùng. Không ai tin câu nói của tôi rằng: “Dù có nóng lòng lo âu
đến mấy, cũng không thể đi định cư sớm hơn một phút, mà dù tà tà vô lo đến đâu,
cũng không chậm đi định cư hơn nửa giờ.” Tôi xem thời gian tại trại tị nạn như
nửa năm đi cắm trại, còn sướng hơn là đi cắm trại. Trở về với thiên nhiên, quần
xà lỏn, ở trần, đi chân đất, ngủ gốc cây, nằm trên cát biển, không lo âu sinh
kế, và trong túi không có một đồng xu, mà cũng chẳng cần tiền bạc làm chi. Tôi
chắc chắn trăm phần rằng, tôi là người sung sướng nhất đảo, vì tôi nhìn thấy
được điều sung sướng, tôi cảm nhận được cái hạnh phúc to lớn thực sự tôi đang
có. Còn đa số thì không thấy, không cảm được.</span></p>


<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Tôi đến Mỹ, lang thang đi tìm việc, lội tuyết
ngập nửa ống chân, rả cẳng, gió buốt lạnh cắt da thịt. Trong lòng vẫn vui, vẫn
sung sướng, vì biết mình là kẽ may mắn, đang sống đời tự do. Đa số bà con bạn
bè giờ nầy đang khắc khoải sống trong áp bức, xiềng xích gông cùm của cọng sản.
Nhiều bạn bè đã ra đi, nhưng không đến, đã chết giữa biển khơi,chết trong rừng
sâu, bị bắt bớ tù đày, hành hạ. Biết bao nhiêu triệu kẽ mong được lội bảo tuyết
đi tìm việc như tôi mà không được. Tôi may mắn thế nầy, thế thì sao mà lòng
không rộn rã niềm vui, ca hát cùng gió, cùng tuyết, cùng đất trời trắng phau
phau .</span></p>


<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Nhờ xông xáo, chỉ hơn mười ngày sau khi đến
Mỹ, tôi tìm được một chân phụ bếp trong tiệm ăn Tàu. Làm việc hơn 15 tiếng mỗi
ngày, làm không ngơi nghĩ. Cắt rau, gọt khoai, chặt thịt, xẻ cá, lạng tôm, chùi
nồi, rửa bát, lau nhà, liền tay liền chân suốt ngày từ sáng sớm cho đến khuya
mịt. Di chuyển, nhảy nhót trong cái khu bếp sực nức mùi dầu ăn, tôi nghĩ có lẽ
những cao thủ võ lâm khổ luyện bí kíp chờ ngày xuống núi tranh hùng trong các
tiểu thuyết kiếm hiệp, cũng chuyên cần đến thế mà thôi. Trong lòng tôi cũng
tràn ngập vui sướng, hạnh phúc, vì mới đến miền đất lạ chưa được bao lâu, mà đã
tự lập và sinh sống được. Tôi cũng tự phục mình, suốt đời ngồi văn phòng, mà
thích nghi được việc lao động rất dễ dàng . Ông chủ tiệm rất bằng lòng cái vui
vẻ, yêu đời, chăm chỉ của tôi. Một khuya trên đường về, tuyết phủ mênh mông,
băng qua công viên tối, tôi trượt chân té ngữa nằm dài . Nhìn lên trời thấy
trăng vằng vặc sáng với ngàn sao long lanh. Tôi thấy trời đất đẹp quá, cuộc đời
đáng yêu vô cùng, và thân thể khoan khoái vì cái xương sống được nằm trong thế
nghỉ ngơi sau hơn mười mấy giờ lao động tay chân. Bao nhiêu mệt nhọc trong thân
thể như chảy loảng tan biến, chạy thấm vào nền tuyết sau lưng. Tôi nằm yên rất
lâu ngắm trăng, và ngâm vài câu cổ thi ca ngợi trăng sao. Giá như có ai thấy được
cảnh nầy, chắc họ tưởng tôi điên khùng. Cái lần té nầy, làm tôi bong gân, không
đi dược, phải nghỉ làm, nhờ đó mà tôi có thì giờ, tìm ra được một công việc
trong nghề cũ.</span></p>


<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Khi đi làm việc, đôi khi gặp những cấp chỉ huy
dốt nát, hoặc đồng sự kém cỏi mà lương cao hơn mình, tôi không lấy đó làm điều
bất mãn, thắc mắc như nhiều người khác. Vì công ty thì của tư nhân, họ muốn
thuê ai, giỏi dốt , trả lương cao thấp là quyền của họ. Mình chấp nhận làm
việc, thì rán làm tròn bổn phận của mình, làm tốt tối đa. Nếu không bằng lòng
với đồng lương, thì cứ tìm nơi khác khá hơn. Vã lại, đất nước của họ, thì ưu
tiên chút đỉnh dành cho họ là phải. Mình ganh tị thì hóa ra là kẻ không biết
điều . Tổ tiên họ đã đổ xương máu ra khai phá, để bị đâm chết, lột da đầu, bệnh
hoạn. Biết bao nhiêu thế hệ đã đóng thuế, xây dựng nên những tiện nghi ngày hôm
nay. Mình là kẻ may mắn nhảy xổm vào chia phần. Thì cũng cứ vui mà hưởng cái
phần chưa được hoàn toàn bình đẳng đang có. </span></p>


<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Qua những cảm nhận, so sánh hàng ngày, tôi dễ
dàng tìm được cho mình cái hạnh phúc của tâm hồn yên ổn. Ở sở, tôi gắng tạo cho
mình một môi trường vui vẻ, thân thiện, cởi mở. Để cảm thấy tám giờ trong ngày
là thời gian dể chịu, vui, hạnh phúc, chứ không phải là thời gian ” đi cày” khổ
nhọc như nhiều người quan niệm. Mình chấp nhận công việc để được lảnh lương,
thì dể trả lại, ráng sức làm việc. Tập yêu thích công việc, làm việc với tinh
thần vui vẻ, dù công việc có lập đi lập lại nhàm chán, thì cứ nghĩ rằng sướng
quá, công việc quen tay, dễ dàng, khỏi phải suy nghĩ nhiều, khỏi phải lo âu sợ
làm sai, khỏi phải năn nỉ hỏi ai. Cứ yên tâm mà làm tới. Thế thì không phải
sung sướng , hạnh phúc sao ? Biến cái văn phòng của sở làm, thành một nơi ấm
cúng, vui vẻ, yêu thích, thì đời mình có giá trị, hạnh phúc phong phú hơn
nhiều. Những khi gặp khó khăn trắc trở, gặp những thay đổi bất thuận lợi , tôi
cứ bình tỉnh chấp nhận chuyện không may, và tự bảo rằng, cuộc đời nầy như một
chuổi kết hợp giửa cái may mắn và xui xẻo, giửa hạnh phúc và đau khổ , giửa
thuận lợi và trắc trở. Thì cứ từ từ mà giải quyết, sẵn sàng chấp nhận cái kết
quả xấu nhất. Thế là yên tâm, và đôi khi cũng nhờ cái yên tâm, mà công việc
được thuận buồm xuôi mái hơn.</span></p>


<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Sống ở đất nước lạ, lòng hoài hương làm nhiều
người thương nhớ không nguôi, làm đau nhức con tim. Tôi biến tình cảm đó thành
một thứ an ủi dịu dàng, một thứ hạnh phúc êm đềm khi nhận được thơ nhà, thơ bạn
bè. Những giúp đở nho nhỏ cho người cùng khổ bên quê nhà là một thứ an ủi cho
những giây phút mệt nhọc khó khăn trong công việc nơi quê người.</span></p>



<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Những buổi sáng, khi chuông đồng hồ rền rỉ
đánh thức dậy đi làm, nhất là những sáng thứ hai ngày mùa đông rét mướt tối
tăm, nhiều người cảm thấy quá mệt nhọc, quá khó chịu, và họ “giả như” hôm nay
được nghỉ thì sướng vô cùng. Còn tôi, thì mỗi sáng thức dậy với tràn ngập niềm
vui, biết hôm nay ta sống thêm một ngày trong thế giới tự do, hôm nay ta còn
công ăn việc làm, chưa thất nghiệp. Thế thì lòng đã phơi phới, sá chi đông giá
lạnh lẻo tối tăm. Con đường đi đến sở, nhạc trong xe dịu dàng rải rắc khắp
không gian. Có lần tôi bị thất nghiệp, buổi sáng thức dậy, tận sâu thẳm trong
lòng tôi vẫn lâng lâng niềm hạnh phúc lạ kỳ, với ý nghĩ rằng, nhờ thất nghiệp
mà còn được ngủ nướng, muộn màng, nằm dã dượi, nhìn nắng ấm dịu dàng len qua
song, trải lên chiếu giường. Chốc nửa, sẽ nằm đọc truyện, uống trà, nghe nhạc
cổ điển êm dịu. Chiều đi câu bên hồ. Tối nay thức khuya xem phim muộn về đêm,
khỏi phải sợ ngủ gục trong sở. Việc chi mà quá lo âu về kinh tế gia đình, khéo
co giản nhu cầu theo hoàn cảnh, thì không việc gì phải lo,. Vả lại, công việc
làm, thì cửa nầy đóng, cửa kia sẽ mở, đâu đến nỗi chết đói mà sợ.</span></p>


<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Nhiều người hỏi tôi sao không mua nhà để được
trừ thuế mà cứ sống trong nhà thuê chật chội. Tôi trả lời là tôi đang mua hạnh
phúc. Hạnh phúc mua được rẻ hơn tiền đóng thuế. Mua cái nhà khi chưa vững chắc
về tài chánh là mua cả khối lo lắng lớn lao vào thân, làm mất đi cái an bình
quý báu của cuộc sống. Nhiều người, vì mua nhà, sợ mất việc, cho nên hèn cả con
người. Khi tôi đủ sức mua nhà mà không phải lo âu vì nợ nần, thì cũng có nhiều
bạn bè bà con hỏi, sao dư khả năng để mua những căn nhà lớn hơn, khu sang trọng
hơn, mà lại mua căn nhà nhỏ. Tôi nói với họ là tôi không có nhu cầu sang trọng,
căn nhà nhỏ cũng đủ cho gia đình tôi trú ngụ yên ấm. Nhà càng lớn, càng phải
chăm sóc ï quét tước . chùi dọn nhiều, sưả chửa nhiều, mất thì giờ hưởng thụ
những thú vui khác của cuộc đời. Lại nợ nần nhiều thêm lo lắng, có hại đến hạnh
phúc bình thường. Căn nhà nhỏ của chúng tôi, nếu chẳng may cả hai vợ chồng thất
nghiệp, cũng chẳng có chút bối rối nào . Có thể, tôi không khôn ngoan trên nhản
quan kinh tế, nhưng tôi chắc chắn không sai lầm chút nào trên quan điểm hạnh
phúc nhân sinh. Vợ chồng chúng tôi thường nói với nhau, nếu bây giờ có thêm vài
triệu đồng tiền mặt, thì có lẻ đời sống chúng tôi cũng chẳng thay đổi gì hơn.
Cũng không ăn dược nhiều hơn một miếng, cũng không ngủ được một lúc hai giường.
Thức ăn thì bò, heo, gà, tôm, cua, cá, rau cải, bất cứ thứ nào cũng thừa khả
năng mua. Không cần phải giàu lắm mới mua được. Ngồi ăn trong nhà hàng sang
trọng đắt tiền, chắc chi ngon miệng hơn ngồi chồm hổm bên góc đường húp riêu.</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Vợ tôi thường trách tôi bạn bè quá đông, bạn
tốt cũng đông mà bạn xấu cũng đông . Tôi thì thấy không ai hoàn toàn tốt, mà
cũng không ai hoàn toàn xấu. Đã là con người thì có xấu tốt lẫn lộn. Chơi với
bạn thì chỉ nên nhìn vào cái tốt bạn có, đừng để ý đến cái xấu . Ngay cả bản
thân mình, cũng đầy cả nết hư tật xấu mà chưa chừa được. Chắc chắn, cũng không
ít người chê bai sau lưng mình, nhạo báng mình, mà mình không biết đó thôi. Nếu
họ có chê trách mình, thì họ cũng đúng phần nào dưới nhản quan của họ. Bởi vậy,
tôi thường để vài giờ tự chế diễu mình, ghi lên giấy những lố lăng, những kỳ
cục, những khả ố của mình. Để mình thấy rõ mà tha thứ cho cho mình, tha thứ cho
người khác dễ dàng hơn.</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Thế mà người gần gũi tôi nhất, thân thiết
nhất, là vợ tôi, thường chống báng cái triết lý củ khoai nhiều nhất. Nhưng nàng
đâu hiểu, những hạnh phúc bình thường tràn đầy mà gia đình tôi thực sự có được,
cũng nhờ cái triết lý củ khoai ấy. Thường thường ít ai thấy và cảm được những
hạnh phúc mà họ đang có , chỉ khi mất đi rồi, mới nhận chân ra, và chép miệng
tiếc thương. Nhiều khi vợ tôi làm những điều không phải, nói những lời khinh bạc,
tôi không nổi giận la hét làm dữ như những người khác. Tôi thầm bảo, nhiều
người đàn bà còn tệ hơn vợ mình cả trăm lần, mình phải chấp nhận cái tương đối
để vui sống. Và lại, mình có hoàn toàn đâu mà buộc người phối ngẫu của mình
phải hoàn toàn. Thế là mọi sự đều qua.</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
lang=VI style='font-size:13.0pt'>Điều tôi thường hay nghĩ đến là nếu. Nếu tất
cả sự thực hôm nay là giấc mộng, sáng mai thức giấc, thấy mình đang còn nằm
trong nhà tù cọng sản, thì thật có nhiều điều điều đáng ân hận và tiếc. Và nếu
đời là một giấc mơ, thì sao chúng ta không mơ cho thật đẹp .</span></p>

<p class=MsoNormal style='margin-bottom:6.0pt;text-align:justify'><span
style='font-size:13.0pt'>&nbsp;</span></p>

</div>

<!--- REPLACE LAST </HTML></BODY>  --->

<div align="center">

<p> <font  face="Arial" size "1" color="blue">

	<a href="#" onClick="history.go(-1);return true;" 
		onmouseover="popup()" 
		onmouseout="kill()"><img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/Backarrow2.gif" alt="" border="0"> 
	</a>

	<a href="#" onClick="history.go(-1);return true;">Trở lại trang trước 
	</a>

	<a href="#top" class="nav" 
		onmouseover="popup()" 
		onmouseout="kill()"><img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/Toparrow2.gif" alt="" border="0"> 
	</a>

	<a href="#top" class="nav">Trở lên đầu trang 
	</a>
      
</P>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

</div>

	 
	    			</td>
    	   		   </tr>
	            </table>
               </td>
		  </tr >   <!--- Start Body --->  
  

           </table><!--- **** main body --->
	    </td>
    	   </tr>
   	  </table>
  	</td> <!-- width = 950--->
    </tr>  <!--- **** 100% window  --->
   </table>
  </td>
 </tr></TABLE>
</BODY>
</HTML>

�