ÿþ<html> <head> <meta http-equiv=Content-Type content="text/html; charset=unicode"> <meta name=Generator content="Microsoft Word 11 (filtered)"> <title> </title> <style> <!-- /* Font Definitions */ @font-face {font-family:"VNI Times";} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"VNI Times";} p.MsoPlainText, li.MsoPlainText, div.MsoPlainText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; font-family:"Courier New";} p {margin-right:0in; margin-left:0in; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman";} p.msochpdefault, li.msochpdefault, div.msochpdefault {margin-right:0in; margin-left:0in; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman";} @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:3.5in .8in 1.0in 3.8in;} div.Section1 {page:Section1;} --> </style> <!-- copy part 1 replace </head> and <body> by: --> <meta http-equiv="page-enter" content="revealtrans(duration=2, transition=3)"> <STYLE TYPE="text/css"> a:link { color: blue; text-decoration: none } a:active { color: red; text-decoration: none } a:visited { color: blue; text-decoration: none } a:hover { color: #FF0000 ; text-decoration: underline } </STYLE> </head> <BODY bgColor="#fffacd" leftMargin=0 background="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/dragonbg2.jpg" topMargin=0 bgproperties="fixed" align="center" > <TABLE cellSpacing=0 cellPadding=0 border=0 width=100% > <tr> <td width="100%"> <table vAlign=center align=center border=3 > <tr vAlign=center> <!--- **** 100% window ---> <td vAlign=top width = 950> <table background="" bgColor="#fffacd"> <tr> <td> <TABLE border="4" cellSpacing=5 borderColorDark=#253431 cellPadding=0 width="100%" cellspacing="0" cellpadding="0" > <!--- **** main body ---> <tr> <!-- Title ---> <!-- <td background="http://thatsonchaudoc.com/mucluctitle/TSCD_title2.jpg" width = "70%" height=135>--> <td background="http://thatsonchaudoc.com/mucluctitle/ButKy_title.jpg" height = 140> <TABLE cellSpacing=0 cellPadding=0 border=0> <tr> <TD align="center" width=50%> <img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/HoiKy_2friend.gif" width ="70" height ="50" alt=""> </TD> <TD vAlign=right> <p> <IMG src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/bird6.gif" width = "50%" border=0> </p> </TD> <TD vAlign=right> <img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/HoiKy_2bird.gif" width ="90" height ="70" alt=""> </TD> </TR> </TABLE> </td> </tr> <!-- end Title ---> <tr > <!--- Menu Bar ---> <td align="center" > <table border="0" height ="30" cellspacing="0" cellpadding="0" background="" > <tr> <td align="center"> <p> <b><font face="Times New Roman" size=2 color="black"> <a href="http://thatsonchaudoc.com/index.html","","menubar=no"> <span style="text-decoration: none">Trang Chính</a> &nbsp;&nbsp; <a href="http://thatsonchaudoc.com/hopthu.html","","menubar=no"> <span style="text-decoration: none">HÙp Th° </a> &nbsp;&nbsp; <a href="http://thatsonchaudoc.com/truyenngan2.html","","menubar=no"> <span style="text-decoration: none">TruyÇn Th­t Ng¯n</a> &nbsp;&nbsp; <a href="http://thatsonchaudoc.com/truyenngan.html","","menubar=no"> <span style="text-decoration: none">TruyÇn Ng¯n</a> &nbsp;&nbsp; <a href="http://thatsonchaudoc.com/tho.html","","menubar=no"> <span style="text-decoration: none">Th¡ </a> &nbsp;&nbsp; <a href="http://thatsonchaudoc.com/hoiky.html","","menubar=no"> <span style="text-decoration: none">Bút Ký </a> &nbsp;&nbsp; <a href="http://thatsonchaudoc.com/gopnhat.html","","menubar=no"> <span style="text-decoration: none">Góp Nh·t </a> &nbsp;&nbsp; <a href="http://thatsonchaudoc.com/suckhoegiadinh.html","","menubar=no"> <span style="text-decoration: none">Séc KhÏe và Gia ình</a> &nbsp;&nbsp; <a href="http://thatsonchaudoc.com/TinVui.html","","menubar=no"> Tin Vui</a> &nbsp;&nbsp;<br> <a href="http://thatsonchaudoc.com/banviet2/TranTrungDao/TTD_listing.html" > <b><font face="Arial" size=1 color="9432cc">Cùng Tác Gi£</font></b></a> &nbsp;&nbsp; </font></b> </p> </td> </tr> </table> </td> </tr> <!--- End Menu Bar ---> <tr > <!--- Start Body ---> <td align="center" > <TABLE border="4" cellSpacing=5 borderColorDark=#253431 cellPadding=0 borderColorLight=#6b948a cellspacing="0" cellpadding="0" bgColor="white" background="" > <tr> <td> <blockquote> <div class=Section1> <p class=MsoNormal style='text-align:justify'>&nbsp;</p> <p><strong><span style='font-size:18.0pt'>Hai Gánh Quê H°¡ng </span></strong><b><br> </b><strong><span style='font-size:14.0pt'>tâm bút Tr§n Trung Сo</span></strong></p> <p style='text-align:justify'><img width=250 height=146 src="HaiGanhQueHuong_files/image001.jpg" align=left hspace=10><span style='font-size:13.0pt'>Trong cuÙc sÑng a oan và nhiÁu thng tr§m, tr¯c trß cça tôi, bi¿t bao nhiêu k÷ niÇm, bi¿n cÑ ã trôi qua trong Ýi kà të ngày tôi bám vào chi¿c xe ba bánh, xa ngôi làng Mã Châu, xã Xuyên Châu, Qu­n Duy Xuyên thân thuÙc vào nm 13 tuÕi.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Nhïng vui, buÓn, hy vÍng, tuyÇt vÍng ã ¿n và i trong Ýi sÑng nhiÁu ¿n n×i tôi không thà nào nhÛ h¿t. Nhïng chiÁu m°a trên mÙt cn gác bÏ hoang ß g§n b¿n xe Hùng V°¡ng à Nµng. Nhïng tr°a hè v¯ng l·ng d°Ûi bóng cây a già ß chùa Viên Giác, HÙi An. Nhïng êm khuya n±m nghe bà chË dâu khó tính, nguyÁn rça, ay nghi¿n ß S¡n Chà. T¥t c£ °ãc tôi xem nh° là NghiÇp. Tôi làm quen vÛi b¥t tr¯c të khi còn r¥t nhÏ. NhÝ th¿, tôi ón nh­n nhïng gì mà nhiÁu ng°Ýi khác gÍi là hÑ th³m cça tuyÇt vÍng, mÙt cách vô t°, không mÙt lÝi thß than, oán trách. H¡n ba m°¡i nm qua, nhïng v¿t s¹o cça thÝi niên thi¿u v«n còn ó nh°ng n¿u không ai hÏi ¿n, không bË Ùng ch¡m ¿n, chính tôi nhiÁu khi cing ã quên i. Th¿ nh°ng, tôi s½ không bao giÝ quên °ãc nhïng tháng ngày §u tiên cça tôi trên ¥t Mù.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Trong trí nhÛ cça tôi v«n còn in ­m hình £nh chi¿c Boeing cça hãng Northeast bay ng°ãc chiÁu kim Óng hÓ °a chúng tôi të Manila ¿n phi tr°Ýng Chicago vào mÙt ngày cuÑi tháng 11 nm 1981. GiÍng ng°Ýi nï ti¿p viên hàng không êm ái c¥t lên lÝi t¡m biÇt. Tôi không hiÃu h¿t nh°ng ¡i khái bi¿t r±ng cô ta vëa chào mëng chúng tôi s¯p ·t chân lên ¥t Mù. Tôi tñ nhç,  quãng Ýi l°u vong th­t sñ s¯p b¯t §u . Bên ngoài trÝi ¹p nh°ng xa l¡. Quang c£nh ¥m áp. Nhïng tia n¯ng vàng dÙi vào khung cía kính phi tr°Ýng. Vài cåm mây tr¯ng bay lang thang trên nÁn trÝi xanh nh¡t.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Nh° lÝi bà h°Ûng d«n viên ng°Ýi Phi d·n dò tr°Ûc khi lên máy bay, chúng tôi, tay c§m ch·t chi¿c túi ñng hÓ s¡ tõ n¡n có chï ICM th­t lÛn, s¯p mÙt hàng dài dÍc theo hành lang phòng ãi à khÏi bË l¡c. Ng°Ýi §u tiên ra ón chúng tôi ß phi tr°Ýng Chicago là mÙt cô gái ViÇt tr» ¹p, có l½ còn là sinh viên và ang làm viÇc cho c¡ quan thiÇn nguyÇn. MÙt ông Mù già ©y ¿n cho cô ta mÙt thùng áo qu§n và l·ng l½ bÏ i. Theo lËch trình ã °ãc ¥n Ënh tr°Ûc, t¡i Chicago chúng tôi s½ °ãc c¥p phát áo ¥m mùa ông tr°Ûc khi chuyÃn máy bay vÁ Ëa iÃm Ënh c° cuÑi cùng trong hành trình tõ n¡n. Tr¡m cuÑi cça tôi là Boston.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Tôi bi¿t và kính trÍng thành phÑ Boston vn hóa lËch sí, qua nhiÁu môn hÍc, nh°ng ch°a bao giÝ ngh) có mÙt ngày s½ là n¡i tôi gíi g¥m ph§n Ýi còn l¡i cça mình. Ng°Ýi con gái ¹p mà tôi không dám hÏi tên, phát cho m×i ng°Ýi trong oàn chúng tôi mÙt chi¿c áo ¥m. T¥t c£ Áu cùng mÙt cá nh° nhau. Chúng tôi ng¡c nhiên nhìn chi¿c áo ¥m dày cÙm rÙng thùng thình hoàn toàn t°¡ng ph£n vÛi b§u trÝi n¯ng chang chang bên ngoài. HiÃu ý, vÛi giÍng Hu¿ nh¹ nhàng, ng°Ýi ¹p d¡y cho chúng tôi, nhïng l°u dân ¿n të vùng nhiÇt Ûi, bài hÍc §u tiên vÁ thÝi ti¿t n°Ûc Mù:  Ngó v­y mà không ph£i v­y âu. TrÝi g¡t m¥y anh ¥y. Ra ngoài không áo ¥m vài phút là ch¿t cóng . Ngëng mÙt chút, nàng c°Ýi tinh nghËch:  Ai không tin b°Ûc ra thí thì bi¿t . Nghe cô ta nói vui vui, tôi cing Ënh áp l¡i b±ng vài lÝi tán tÉnh nh°ng chãt nhÛ ra ây không ph£i là quán cà-phê trên °Ýng Duy Tân bóng mát mà là thân ph­n h©m hiu cça mÙt ng°Ýi tõ n¡n chân vëa ch¡m ¥t quê ng°Ýi, nên ành im l·ng.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>úng nh° lÝi cô gái ViÇt ß Chicago c£nh cáo, Boston chào ón tôi b±ng nhïng c¡n bão tuy¿t triÁn miên suÑt mùa ông dài rét buÑt. êm giao thëa cça ngày T¿t ViÇt Nam §u tiên trên n°Ûc Mù, không có bánh ch°ng xanh, không có r°ãu nÓng pháo nÕ, không mÙt lÝi chúc tång ngo¡i trë âm h°ßng cça nhïng bông tuy¿t tr¯ng bË gió ùa vào cía sÕ. Ng°Ýi anh lÛn tuÕi nh¥t trong nhà ang c·m cåi sía so¡n mÙt bàn thÝ nhÏ trong phòng khách à cúng ông bà. Bàn thÝ ¡n gi£n, chÉ mÙt lon h°¡ng, hai cây èn, mÙt n£i chuÑi và mÙt bình hoa. Tôi và nhïng ng°Ýi ß cùng nhà ra khÏi phòng, nghiêm trang éng sau l°ng anh. Anh kh¥n vái xong, chúng tôi, nhïng k» không hÍ hàng, thân thuÙc gì vÛi nhau, cing l§n l°ãt m×i ng°Ýi th¯p mÙt cây h°¡ng, cúi §u vái ba vái. Không bi¿t vái vÁ âu và cing không bi¿t të ph°¡ng ông xa xôi, tÕ tiên ông bà có nghe °ãc lÝi c§u nguyÇn cça nhïng éa con ang l¡c loài trên ¥t khách hay không. Không có ti¿ng khóc trong êm giao thëa §u tiên nh°ng lòng ai cing ng­m ngùi n·ng tr)u. Cúng xong, chúng tôi không ai muÑn i ngç l¡i. Không nói ra, nh°ng hình nh° ng°Ýi nào cing sã ph£i Ñi diÇn vÛi n×i cô ¡n, l¡c lõng và th¥t vÍng trong êm giao thëa. Chúng tôi ngÓi quây qu§n nhau chung quanh chi¿c bàn dài. Vài )a cánh gà chiên. Vài lon bia. MÙt bình trà. Nhïng b§u tâm sñ. Nhïng câu chuyÇn v°ãt biên. M¹ già. Ng°Ýi yêu. B¡n bè. Em gái. Và nh° th¿, tôi ón cái T¿t §u tiên vÛi nhïng ng°Ýi xa l¡ nh°ng vô cùng c§n thi¿t trong Ýi sÑng mÛi, nhïng ng°Ýi ã gÍi nhau là Óng h°¡ng và tôi cing °ãc h°ßng thêm mÙt tình c£m mÛi mà chúng tôi gÍi là tình Óng h°¡ng.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>C£m giác lo sã, b¥t an ó, trùm kín lòng tôi trong êm giao thëa §u tiên ngÓi nhìn tuy¿t r¡i tr¯ng xóa ngoài cía sÕ. T¥t c£ Áu xa l¡. Të con ng°Ýi ¿n c£nh v­t mùa ông, không ai và không có mÙt ngo¡i c£nh nào có thà gÍi là c£m thông, chia x» dùm tôi. Trên vai tôi, mÙt gánh quê h°¡ng và gia ình n·ng tr)u bên kia bÝ ¡i d°¡ng. Gánh quê h°¡ng và t°¡ng lai cça Ýi tôi, hòa nh­p vào nhau thành mÙt. Tôi bi¿t mình ang éng ngÍn núi cuÙc Ýi §y chông gai thí thách. N¿u tôi v°ãt không qua °ãc, Ýi tôi s½ coi nh° bÏ i. </span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Nhïng tâm sñ tôi mang theo trong lòng m×i ngày mÙt lÛn h¡n thêm và trß thành mÙt mÑi ám £nh triÁn miên, eo uÕi tôi trong suÑt nhïng nm §u trên ¥t Mù. Khi ngÓi m chiêu trên bàn vi¿t, bàn hÍc, b­n bËu trong sß làm, lúc lái xe trên xa lÙ và ngay c£ khi ch­p chÝn trong gi¥c ngç, tôi v«n ngh) vÁ ViÇt Nam cùng vÛi nhïng v¥n n¡n mà quê h°¡ng tôi ang chËu ñng. </span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Tôi không khoe khoang lòng yêu n°Ûc. Lòng yêu n°Ûc vÑn là mÙt tình c£m tñ nhiên, ch³ng có gì à gÍi là khoe khoang hay c°Ýng iÇu. D£i ¥t hình chï S mà Ch¿ Lan Viên ví nh°  mÙt con tàu x» sóng , ã chËu ñng quá nhiÁu au th°¡ng b¥t h¡nh trong suÑt hàng th¿ k÷ chi¿n tranh. VÛi tôi, d£i ¥t hình chï S kia là hình £nh cça mÙt giÍt n°Ûc m¯t ch£y dài trong êm tÑi, là bóng dáng co ro cça m¹ ViÇt Nam ang chÝ nhïng éa con i xa, xa tít bên kia bÝ biÃn rÙng. </span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Tôi nghe lòng au nhói khi °ãc tin quê nhà bË li låt và xÑn xang khi thêm mÙt ng°Ýi bË b¯t giam. Bao nhiêu ng°Ýi ã và ang ch¿t, trong thiên tai, trong nghèo ói và trong ngåc tù. Íc b£ng tÕng k¿t kinh t¿ th¿ giÛi hàng nm cça Liên HiÇp QuÑc mà tçi th¹n là mÙt ng°Ýi ViÇt Nam. Viet Nam, Uganda, Etheopia, New Guinea và nhiÁu quÑc gia Phi Châu còn sÑng trong thÝi kó bÙ l¡c khác, °ãc s¯p ngang hàng nhau vÁ kinh t¿. BÑn ngàn nm vn hi¿n, hào khí ông A, truyÁn thÑng Diên HÓng ang ©n khu¥t ß n¡i âu? </span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Tôi th°Ýng gÍi ¥t Mù n§y là ¥t t¡m dung, tr¡m dëng chân cça tôi và hàng triÇu Óng bào tôi, trên quãng °Ýng dài l°u l¡c. Tôi i hÍc vì ó là chÍn lña duy nh¥t à có thà tÓn t¡i và v°¡n lên trong xã hÙi Hoa Kó. GiÑng nh° truyÁn thÑng Qu£ng Nam chúng tôi ngày tr°Ûc, sñ chÍn lña giïa i hÍc và không i hÍc quan trÍng không khác gì chÍn lña giïa sñ sÑng và cái ch¿t. Tôi không k¿ thëa °ãc h¿t truyÁn thÑng cça tÕ tiên xé Qu£ng. Tôi i hÍc chÉ ç à i làm và tôi i làm chÉ Ã sÑng, à nuôi vã nuôi con. Tôi tr£ thu¿ cho n°Ûc Mù cn cé vào nhïng lãi téc mà tôi thu nh­p °ãc. ó không ph£i là mÙt ngh)a vå thiêng liêng theo kiÃu  ëng hÏi ¥t n°Ûc ã làm gì cho b¡n, hãy hÏi b¡n ã óng góp °ãc gì cho ¥t n°Ûc (Ask not what your country can do for you; ask what you can do for your country) cça cÑ TT Kenedy. N°Ûc Mù không ph£i là  country cça tôi. Tôi tr£ thu¿ nh°ng ó không thà gÍi là óng góp. óng góp hàm ý ngh)a thiêng liêng, tñ nguyÇn trong lúc tr£ thu¿ là mÙt iÁu lu­t pháp b¯t buÙc tôi ph£i làm nh±m trang tr£i cho các kho£n chi dùng công cÙng. </span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Ngày x°a tôi say mê kính m¿n Thomas Paine, Thomas Jefferson, John Adams, nhïng ng°Ýi cha t° t°ßng cça cách m¡ng Mù. Các tác ph©m, các diÅn vn cça hÍ tëng là niÁm thôi thúc cça th¿ hÇ tr» ViÇt Nam chúng tôi trên °Ýng m°u tìm mÙt gi£i pháp hòa bình, Ùc l­p, tñ do, dân chç th­t sñ vÁ cho dân tÙc ViÇt Nam. Nhïng chiÁu n±m nghe bång ói cào trong c° xá hay giïa bïa c¡m xã hÙi r» tiÁn ß góc °Ýng TriÇu à, chúng tôi v«n cùng nhau m¡ vÁ mÙt ¥t n°Ûc ViÇt Nam tñ do, ¥m no, dân chç. Dù ang i giïa mùa bão lía cça quê h°¡ng, chúng tôi v«n cÑ nuôi hy vÍng s½ có mÙt Thomas Paine, mÙt Thomas Jefferson, mÙt John Adams ViÇt Nam xu¥t hiÇn. Nh°ng khi ¿n ây và trß thành ng°Ýi Mù tôi l¡i c£m th¥y xa cách vÛi hÍ h¡n khi còn ß ViÇt Nam. Trong suÑt g§n m°Ýi nm §u sÑng trên ¥t Mù, tôi c£m th¥y mình là ng°Ýi khách l¡ t¡m dëng chân, díng d°ng vÛi nhïng bi¿n cÑ lÛn nhÏ quanh Ýi sÑng. </span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Tôi có c£m t°ßng mÙt ngày không xa, tôi s½ të giã n¡i ây mà không mÙt chút gì l°u luy¿n. Tôi v«n ngh) mÙt ngày không xa, tôi s½ mang khn gói vÁ l¡i vÛi rëng núi Qu¿ S¡n, n¡i tôi ã c¥t lên ti¿ng khóc chào Ýi. Tôi s½ sÑng nhïng ngày còn l¡i cça Ýi mình d°Ûi r·ng tre già Nghi H¡, n¡i cha m¹ tôi ã g·p nhau trong mÙt êm huyÁn diÇu. Þ ó, nhïng chén n°Ûc vÑi Qu£ng Nam ã °ãc dùng à thay cho chén r°ãu tân hôn cça ôi trai gái thÝi lo¡n l¡c. </span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Tôi có c£m t°ßng mÙt ngày không xa tôi s½ ôm àn vÁ l¡i sân tr°Ýng ci, n¡i tôi ã tëng say s°a éng hát trong nhïng chiÁu Chç Nh­t cça mÙt thÝi tuÕi tr» xôn xao và nhiÇt tình còn nóng bÏng. Ngày x°a, m×i l§n c¥t ti¿ng hát  sÑng vÛi quê h°¡ng tôi, ch¿t vÛi quê h°¡ng tôi cça nh¡c s) Bùi Công Thu¥n, là m×i l§n tôi r°ng r°ng n°Ûc m¯t. êm n±m nghe ti¿ng súng xa xa vÍng vÁ, tôi xót th°¡ng cho sÑ ph­n mÙt dân tÙc hiÁn hòa ph£i bË chìm ¯m trong chi¿n tranh, h­n thù, tang tóc. </span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Ngày tôi °a tay tuyên thÇ làm mÙt ng°Ýi Mù vëa °ãc công dân hóa sau nm nm th°Ýng trú, tôi c£m th¥y buÓn nhiÁu h¡n vui, tçi th¹n nhiÁu h¡n tñ hào. MÙt tên Mù da vàng không quê h°¡ng, không tÕ quÑc, ng¡ ng¡ ngác ngác giïa quê ng°Ýi, có gì áng à mëng vui. Viên th° ký sß nh­p tËch hÏi tôi theo thç tåc, có muÑn thay cái tên cúng c¡m cça tôi b±ng tên Mù. Tôi l¯c §u. NhiÁu ng°Ýi ã chÍn Õi tên. MÙt sÑ ng°Ýi làm nh° th¿ chÉ Ã dÅ ki¿m công n viÇc làm, nh°ng cing mÙt sÑ khác à chéng tÏ mình bi¿t hÙi nh­p vào Ýi sÑng Mù. ViÇt Nam, vÛi nhóm ng°Ýi sau, ã Óng ngh)a vÛi mÙt thÝi quá vãng. </span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>VÛi tôi, quá khé không nhïng còn sÑng hiÃn nhiên trong hiÇn t¡i mà sÑng m¡nh h¡n bao giÝ h¿t. Tôi c£m th¥y tên tôi xu¥t hiÇn trong mÍi trang báo Mù nói vÁ cuÙc chi¿n ViÇt Nam. Tôi c£m th¥y Ýi tôi có m·t trong mÍi câu chuyÇn nói vÁ sñ nghèo ói và n×i b¥t h¡nh ViÇt Nam. ViÇt Nam cça tôi không ph£i chÉ là nhïng m£nh Ýi vån v·t mà là c£ cuÙc Ýi, dù tôi chÉ sÑng ß ó h¡n 20 nm. Vì v­y, khi °ãc hÏi c§n thay Õi gì vÁ tên hÍ, tôi nhanh nh¹n tr£ lÝi viên th° ký là cé à nguyên tên ti¿ng ViÇt Nam cça tôi nh° th¿.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Tñ do không bao giÝ ç ngh)a n¿u ó không ph£i là tñ do trên chính n¡i chôn nhau c¯t rÑn cça mình. H¡nh phúc không bao giÝ trÍn v¹n n¿u ó không ph£i là mÙt niÁm h¡nh phúc chung, cùng chia ngÍt x» bùi vÛi Óng bào ruÙt thËt cça mình. Dân tÙc tôi ch°a có tñ do, Óng bào tôi ch°a có h¡nh phúc, thì tñ do và h¡nh phúc cça cá nhân tôi chÉ là mÙt thé tñ do h¡nh phúc riêng t° và ích k÷. Có ng°Ýi s½ cho r±ng tôi là k» ¡o éc gi£, c°Ýng iÇu, khoe khoang. Không, tôi có thà không làm °ãc h¿t nhïng iÁu tôi m¡ °Ûc, có thà tôi không ç can £m theo uÕi ¿n cùng nhïng iÁu tôi cho là úng, nh°ng tôi yêu ¥t n°Ûc và thao théc vÁ ¥t n°Ûc të t­n áy lòng. </span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Tôi có c£m t°ßng tñ do mà tôi có trên ¥t n°Ûc t¡m dung n§y chÉ là thé tñ do °ãc ng°Ýi ta bÑ thí. NgÓi trên thÁm tòa nhà lËch sí Fanueil Hall ß Boston sau giÝ tuyên thÇ tôi làm bÑn câu th¡ låc bát à k÷ niÇm Ngày Vô QuÑc TËch:</span></p> <p><em><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>M·t mày hÛn hß vui t°¡i</span></em><i><span style='font-size:13.0pt'><br> <em>Sao lòng nghe th¹n làm ng°Ýi tñ do</em><br> <em>Cça n§y là cça trÝi cho</em><br> <em>Cça ta ánh m¥t không lo i tìm. </em></span></i></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Boston</span><span style='font-size:13.0pt'>, thành phÑ n¡i tôi ß, chi¿c nôi cça cách m¡ng Hoa Kó, °ãc dân Hoa Kó xem g§n nh° là thánh Ëa. N¡i ây, të bÑn trm nm tr°Ûc ã có nhïng di dân §u tiên trên chi¿c tàu Mayflower giong buÓm ti¿n vào vËnh Provincetown, Cape Cod. N¡i ây, m×i con °Ýng, m×i khu phÑ, m×i cn nhà g¡ch ngói rêu phong là mÙt di tích lËch sí. Tên tuÕi và Ëa danh cça nhïng qu­n nh° Concord, Lexington, Bunker Hill ã i vào lËch sí v» vang cça cuÙc chi¿n tranh giành Ùc l­p të tay ¿ quÑc Anh.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Ng°Ýi Mù không có mÙt lËch sí dài c£ m¥y nghìn nm nh° ViÇt Nam và nhiÁu quÑc gia khác nên hÍ r¥t trân quý nhïng gì hÍ có. Cách nhà tôi vài con °Ýng có mÙt cn nhà g× r¥t s¡ sài, ci kù °ãc xây të lâu l¯m. Cn nhà không có gì ·c biÇt. N¿u ß ViÇt Nam, ch¯c ng°Ýi ta ã xô s­p xuÑng làm cçi chåm të lâu nh°ng ß Mù ó là tài s£n quý. Cn nhà °ãc chính phç bÏ tiÁn b£o trì và sn sóc chu áo. M×i nm hàng triÇu ng°Ýi Mù të kh¯p n¡i Õ vÁ Boston chÉ Ã °ãc i dÍc theo con °Ýng vào ngày 18 tháng 4 nm 1775, ông Paul Revere ã tëng cái ngña i qua të Charlestown Neck ¿n Concord, Lincoln, Lexington à báo Ùng  Quân Anh ang ¿n. Quân Anh ang ¿n! hay °ãc i dÍc theo Freedom Trail, nÑi liÁn nhïng di tích lËch sí cça thành phÑ Boston cách m¡ng. VÛi tôi, nhïng con °Ýng ó cing ch³ng khác gì hàng trm con °Ýng ch­t chÙi khác ß Boston. Nhïng con °Ýng ó không thà nào so sánh °ãc vÛi con °Ýng Duy Tân có hai hàng me xanh tình tñ ß Sài Gòn hay °Ýng B¡ch ±ng §y hoa ph°ãng Ï bên bÝ sông Hàn à Nµng.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Boston</span><span style='font-size:13.0pt'> có Harvard Square, nÕi ti¿ng vÛi ¡i hÍc Harvard và các quán cà-phê ông úc. Trên o¡n °Ýng ch°a ¿n mÙt cây sÑ vuông ã có ¿n hai m°¡i tiÇm sách, c£ trm nhà hàng và hàng chåc tiÇm cà-phê. Khách êm nào cing ông ngh¹t. a sÑ là sinh viên Harvard. Nhïng thanh niên tóc tai bù xù kia bi¿t âu mÙt ngày s½ là nhïng ki¿n trúc s° chính cça nÁn vn minh n°Ûc Mù, nhïng tÕng thÑng triÃn vÍng cça hiÇp chçng quÑc Hoa Kó, nhïng nhà khoa hÍc, nhà vn, nhà th¡ lÛn cça nhân lo¡i sau n§y. Tôi cing ghé mÙt ôi l§n cho bi¿t nh°ng không chËu °ãc cái không khí Ón ào ß ó. VÛi tôi, cà-phê ß Boston không thà nào ngon b±ng cà-phê Th¡ch Th£o mÙt thÝi ß à Nµng và d) nhiên kém xa so vÛi cà-phê cça bà Vú ß h»m 220 Tr°¡ng Minh Gi£ng, Sài Gòn mà ngày x°a tôi th°Ýng thi¿u nã.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Nh° nhiÁu ng°Ýi ViÇt Nam khác, tôi lÛn lên vÛi mÙt tâm bËnh mang theo të cuÙc chi¿n tranh ViÇt Nam t°¡ng tàn «m máu. Quá khé ã trß thành mÙt n×i ám £nh triÁn miên. Ngay c£ cn nhà ß Dorchester, dù tôi ã mua vÛi giá ¯t, d°Ýng nh° cing không ph£i là nhà cça tôi. NhiÁu lúc lái xe vÁ ngang qua nhà mình mà v«n quên dëng l¡i. Cn nhà th­t sñ và ph§n Ýi thân yêu nh¥t cça tôi ã cháy trong mÙt êm kinh hoàng ß làng Mã Châu 30 nm tr°Ûc. Hình £nh mÙt c­u bé 13 tuÕi éng tr°Ûc ngÍn lía rñc trÝi ang Ñt cháy mÙt ph§n Ýi ¹p nh¥t cça c­u, ã trß thành mÙt ám £nh không quên °ãc trong ký éc tôi.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Nm 1999, vã chÓng tôi quy¿t Ënh dÝi sang mÙt thành phÑ khác và có thà tiÃu bang khác n¿u công n viÇc làm thu­n tiÇn h¡n. Tôi °ãc mÙt hãng iÇn toán ß miÁn Tây Nam phÏng v¥n b±ng iÇn tho¡i. K¿t qu£ r¥t kh£ quan. HÍ héa h¹n r¥t nhiÁu, të viÇc giúp chúng tôi di chuyÃn cho ¿n viÇc t¡m c° trong thÝi gian §u. L°¡ng bÕng b±ng vÛi l°¡ng tôi ang °ãc tr£ t¡i Boston nh°ng so sánh v­t giá và giá nhà cía giïa hai vùng, ó là mÙt méc tng cao. Tôi mãi ch§n chÝ. Quy¿t Ënh rÝi khÏi tiÃu bang Massachusetts, vÁ mÍi ph°¡ng diÇn, v­t ch¥t cing nh° tinh th§n, là mÙt quy¿t Ënh lÛn cça gia ình tôi.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Dù sao tôi cing ã bán cn nhà tôi ã sß hïu 12 nm cho mÙt ng°Ýi quen và thuê mÙt cn phòng ß phía Nam tiÃu bang t¡m sÑng trong khi chÍn mÙt h°Ûng i mÛi cho gia ình tôi.<br> êm cuÑi trong cn nhà ci, tôi không thà nào ngç °ãc. Tôi bi¿t r±ng ngày mai gia ình tôi s½ dÝi ra khÏi cn nhà n§y, n¡i chúng tôi ã sÑng suÑt 12 nm §y ¯p k÷ niÇm. Tôi bi¿t r±ng ngày mai tôi s½ xa xóm Dorchester nhÏ h¹p và ch­t chÙi n§y, n¡i tôi ã sÑng suÑt 17 nm dài §y khó khn, vui buÓn, thí thách.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>êm cuÑi trong cn nhà ci, l§n §u tiên tôi khám phá ra r±ng n°Ûc Mù vÛi tôi không còn là ¥t t¡m dung. Cái c£m giác êm cuÑi cùng, cách ây g§n 20 nm khi tôi xa Sài Gòn, ã trß l¡i vÛi tôi l§n nïa. Cn nhà t¡i sÑ 6 Thornley Street là nhà cça tôi, Dorchester là thôn xóm cça tôi và Boston là thành phÑ cça tôi. N°Ûc Mù ã cho tôi nhiÁu h¡n tôi tr£ l¡i cho n°Ûc Mù.</span></p> <p style='margin:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>Ân huÇ mà ¥t n°Ûc n§y ã cho tôi không ph£i chÉ là tñ do nh°ng còn là c¡ hÙi và hy vÍng, nhïng iÁu tôi ã không tìm th¥y trên quê h°¡ng ruÙt thËt cça tôi. Hy vÍng không ph£i là gi¥c m¡ huyÁn £o mà là mÙt iÁu có thñc và là ch¥t sÑng c§n thi¿t à nuôi d°áng mÙt con ng°Ýi ph£i không ngëng tranh ¥u à sÑng còn nh° tôi. N°Ûc Mù g¯n bó vÛi cuÙc Ýi tôi nhiÁu h¡n tôi g¯n bó vÛi n°Ûc Mù.</span></p> <p style='margin:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt'>êm cuÑi trong cn nhà ci, l§n §u tiên, tôi ngh) vÁ ¥t n°Ûc ã c°u mang tôi trong suÑt g§n 20 nm nhiÁu thay Õi cça Ýi tôi vÛi mÙt t¥m lòng bi¿t ¡n và trân trÍng chân thành.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>êm cuÑi trong cn nhà ci, tôi n±m nhÛ l¡i bàn tay ng°Ýi lính h£i quân Mù cça chi¿n h¡m USS White Plains vói xuÑng à nh¥c thân hình Ñm o, ói khát cça tôi lên khÏi chi¿c c§u dây ong °a bên thành tàu. êm ó là êm 13 tháng 6 nm 1981. Chi¿c ghe chiÁu dài vÏn v¹n m°Ýi th°Ûc r°ái và chiÁu ngang chÉ mÙt th°Ûc t°, sía l¡i të mÙt chi¿c ghe b§u nhÏ, °a chúng tôi trong suÑt cuÙc h£i hành sinh tí b¯t §u të ¥p H£i S¡n, ngoài Bà RËa. Sau 39 giÝ lênh ênh bì bõm trên biÃn ông, ghe chúng tôi ch¿t máy. MÙt ng°Ýi nào ó ã s¡ ý Õ mÙt thùng n°Ûc vào máy thay vì Õ mÙt thùng d§u. TrÝi m°a lÛn. BiÃn b¯t §u Ùng m¡nh. MÙt em bé bËnh n·ng và ang h¥p hÑi trong vòng tay m¹. Em bé ã ch¿t khi vëa lên tàu Mù. NhiÁu ng°Ýi khóc thút thít. Ti¿ng niÇm Ph­t hòa l«n ti¿ng c§u kinh Chúa y¿u Ût vÍng lên të lòng ghe. Chi¿c neo nhÏ b±ng mÙt nía chi¿c niÁng xe ¡p tr» em, t°ßng nh° có thà nÕi lên trên m·t n°Ûc, không làm ghe giï °ãc thng b±ng. Chi¿c ghe lao chao trên sóng, mong manh nh° nhïng chi¿c ghe gi¥y tôi th°Ýng x¿p ch¡i bên nhïng ving n°Ûc m°a hÓi nhÏ, t°ßng nh° có thà l­t s¥p b¥t cé lúc nào. Ti¿ng ng°Ýi ói mía, nôn Íe, khóc than. Nhïng ng°Ýi còn séc khÏe ang lui cui x£ n°Ûc të trong máy. Tôi không giúp gì °ãc. NgÓi trên sàn ghe nhìn vÁ phía chân trÝi, tôi tñ hÏi quê h°¡ng bây giÝ ang ß h°Ûng nào. Trên nÁn trÝi xám en vài con chim l¡c àn ang c¥t ti¿ng kêu thê th£m. SÑ ph­n chúng cing giÑng nh° tôi, trÝi ¥t rÙng muôn ph°¡ng nh°ng không còn ch× quay vÁ.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Vài giÝ sau, tôi nghe ti¿ng máy nÕ và ti¿ng nhïng ng°Ýi àn ông trong phòng máy vui mëng la lÛn. Ghe chúng tôi l¡i ti¿p tåc lên °Ýng. Tôi mÇt quá nên thi¿p i.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>MÙt ng°Ýi b¡n lay tôi d­y. Ba giÝ sáng. Nhïng ngÍn èn pha cñc sáng rÍi vào m¯t tôi. Tôi có c£m giác ghe vëa c·p vào mÙt h£i c£ng. Nh°ng không, b¡n tôi nói có mÙt chi¿c tàu, có v» là tàu Mù, dëng l¡i chÝ chúng tôi. Nhïng ng°Ýi lính h£i quân Mù s¯p hàng trên boong tàu. HÍ vói tay µm tëng em bé, dìu l¥y chúng tôi trong vòng tay trong xót th°¡ng và chan chéa tình ng°Ýi. Tñ do mà chúng tôi có, ã Õi b±ng mÙt giá ¯t nh° th¿ ó.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>êm cuÑi cùng trong cn nhà ci, tôi mÛi sñc nhÛ ra r±ng, tôi ch°a bao giÝ nói mÙt ti¿ng c£m ¡n nhïng thçy thç ã céu vÛt tôi trong êm hãi hùng trên biÃn ông nm ¥y. L½ ra, ít nh¥t m×i nm mÙt l§n, tôi nên gßi mÙt t¥m thiÇp Giáng Sinh kèm theo lÝi c£m ¡n vÁ Ëa chÉ cça chi¿n h¡m USS White Plains ß bÙ H£i Quân Mù. Tôi tÇ ¿n n×i mÙt viÇc làm ¡n gi£n nh° th¿ mà 20 nm qua tôi v«n ch°a làm °ãc.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>êm cuÑi cùng trong cn nhà ci, tôi nhÛ ¿n bà già Mù ß phi tr°Ýng Chicago. Bà cå cho tôi và vài ng°Ýi b¡n tõ n¡n ang éng s¯p hàng chÝ máy bay, m×i ng°Ýi mÙt ô-la. Óng b¡c màu xanh là vÑn li¿ng §u tiên cça tôi trên ¥t n°Ûc n§y. Chúng tôi ¥p úng mãi mÛi nói °ãc mÙt ti¿ng  thank you vång vÁ. MÙt ng°Ýi b¡n i cùng chuy¿n dùng Óng ô-la ó à mua gói thuÑc lá. Chúng tôi chia nhau hút. Bà cå nhìn chúng tôi có v» không vui. Tôi nhìn theo bóng bà cå khu¥t d°Ûi hành lang phi tr°Ýng và cúi nhìn tÝ gi¥y b¡c nh° không thà nào tin trên Ýi n§y có mÙt ng°Ýi rÙng lòng nh° th¿. Ñi vÛi cå, vài ô-la có l½ không quá lÛn và có l½ cå ã cho nhïng k» khó khn khác nhiÁu l§n h¡n th¿. Nh°ng vÛi nhïng ng°Ýi tõ n¡n hai bàn tay tr¯ng, i sang Mù b±ng ôi dép nh° tôi, Óng b¡c §u tiên có ý ngh)a vô cùng. Tôi bi¿t ¡n cå. Të nhiÁu nm nay, tôi không giàu có à có thà làm nhïng viÇc të thiÇn lÛn, nh°ng m×i khi b°Ûc vào tiÇm cà-phê, tiÇm n có hÙp l¡c quyên cça các c¡ sß të thiÇn, tôi th°Ýng bÏ vào ó mÙt ô-la nh° mÙt cách riêng à c£m ¡n và t°ßng nhÛ ¿n cå. Tôi kà l¡i câu chuyÇn n§y vÛi các con tôi và d·n chúng, m×i khi có dËp, cing nên làm nh° th¿.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>êm cuÑi cùng trong cn nhà ci tôi n±m ôn l¡i mÙt kho£ng Ýi 20 nm, të hai bàn tay tr¯ng ¿n khi có °ãc mÙt gia ình êm ¥m. H³n nhiên n× lñc cça chính tôi không thà nào thành ¡t n¿u không có nhïng c¡ hÙi ã °ãc mß ra të xã hÙi Mù. N°Ûc Mù là vùng ¥t cça c¡ hÙi và mÍi ng°Ýi Áu có quyÁn có mÙt American Dream (Gi¥c M¡ Ng°Ýi Mù). Ph§n lÛn b¡n bè cùng lÛp tuÕi tôi Áu i hÍc và h§u h¿t ã ra tr°Ýng. HÍc ß Mù không khó khn nh° ß ViÇt Nam. HÍc ß Mù không c§n lý lËch, không c§n ph£i út lót. HÍc ß Mù cing không c§n ph£i vào Harvard, MIT mÛi gÍi là vào ¡i hÍc. Ông bà chúng ta th°Ýng nói  có chí thì nên . Chí ß ây không ph£i dÝi sông l¥p biÃn, trË quÑc an dân mà là sñ quy¿t tâm, mÙt quy¿t tâm r¥t nhÏ. iÁu ó không có ngh)a ng°Ýi Mù nào cing có b±ng ¡i hÍc. R¥t ông ng°Ýi Mù, dù da en hay da tr¯ng v«n ph£i còng l°ng i làm vÛi Óng l°¡ng tÑi thiÃu bßi vì hÍ khác vÛi chúng ta mÙt iÁu: hÍ không có quy¿t tâm. HÍ sinh ra giïa mÙt xã hÙi quá d° thëa ph°¡ng tiÇn nên không c§n ph£i chÍn lña. Vì không chÍn lña nên nhiÁu trong sÑ hÍ không có gì c£.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>êm cuÑi cùng trong cn nhà ci, tôi ngh) vÁ c£ con °Ýng Dorchester mà tôi m×i ngày m¥y b­n i qua. GiÑng nh° °Ýng Santa Clara ß San Jose, Bolsa ß Nam California, Colonial ß Orlando, °Ýng Dorchester là x°¡ng sÑng cça xóm Dorchester chúng tôi. Bao nhiêu ng°Ýi ã n nên làm ra cing nhÝ vào con °Ýng n§y, m·c dù không ph£i ai cing bi¿t ¡n nó, không ph£i ai cing nhÛ tÛi nguÓn gÑc cça chính mình, không ph£i ai cing nhÛ ¿n nhïng ngày §u tiên i s¯p hàng mua tëng vÉ cánh gà, tëng gói mì n liÁn b±ng Food Stamps trong cái rét cm cm cça miÁn ông B¯c.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Trên con °Ýng ó tôi ã g·p và làm quen vÛi mÙt bác HO già. Bác th°Ýng hay éng tr°Ûc cÕng nhà tôi à ón xe i làm tiÁn m·t. Chç °a bác i âu thì bác i ó. MÙt hai tu§n i làm cho hãng gi¥y, dm ba tu§n i làm hãng nhña. Bác v¥t v£ nh°ng tôi ch°a hÁ nghe bác than van. Nm nay, bác ã trên 60 tuÕi. Mái tóc ã b¡c ph¡ và bao nhiêu v¿t nhn ã h±n trên khuôn m·t già nua, k¿t qu£ cça nhïng nm dài lo âu và tù tÙi. Tôi chãt nhÛ bài th¡ Ng°Ýi Lính Già ß San Jose tôi vi¿t cách ây m¥y nm khi ch°¡ng trình HO ang trong cao iÃm. Có l§n tôi hÏi bác m¡ °Ûc gì nh¥t bây giÝ, bác tr£ lÝi r¥t gÍn:  VÁ nhà , nh°ng rÓi bác l¡i nói:  D) nhiên khi ¥t n°Ûc tñ do . Tôi tin r±ng ¡i a sÑ ng°Ýi ViÇt Áu ngh) và mong muÑn nh° bác. Tôi cing tin r±ng chúng ta dù có hàng trm iÁu khác nhau, mâu thu«n nhau, không Óng ý vÛi nhau, th­m chí còn c±n cña l«n nhau nh°ng trong t­n áy lòng cça m×i ng°Ýi ViÇt Nam tõ n¡n cing ã chia x» mÙt m«u sÑ chung quan trÍng ó.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Khác vÛi nhiÁu ng°Ýi khác, bác không thích nói vÁ chuyÇn riêng Ýi mình. Khi hÏi bác vÁ chéc vå, bác c°Ýi:  Tôi cing nh° ng°Ýi lính già trong th¡ anh thôi .</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Trong diÅn vn nÕi ti¿ng Íc tr°Ûc quÑc hÙi Hoa Kó, danh t°Ûng Douglas McArthur ã k¿t lu­n b±ng mÙt câu danh ngôn:  Ng°Ýi lính không bao giÝ ch¿t hÍ chÉ tan d§n i mà thôi . Ng°Ýi lính già ß Boston ang tan d§n vào lËch sí ViÇt Nam trong nhïng cách khác nhau nh° th¿ ó. Nm, m°Ýi nm sau, mÙt trm nm sau, hai trm nm sau, các nhà sí hÍc ViÇt Nam bi¿t âu l¡i ch³ng ¿n con °Ýng Dorchester §y båi b·m à tìm l¡i d¥u v¿t cça nhïng ng°Ýi lính già VNCH ã tan i nh° th¿ nào trên ¥t khách.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Trên con °Ýng ó m×i buÕi sáng tôi ã g·p hàng trm em bé ViÇt Nam s¯p hàng ß góc °Ýng chÝ xe bus °a ¿n tr°Ýng. Nhïng chi¿c xe bus màu vàng nÑi uôi nhau °a các em ¿n t°¡ng lai huy hoàng cça n°Ûc Mù. Nói nh° cñu tÕng thÑng Bill Clinton, các em là chi¿c c§u cça t°¡ng lai hiÇp chçng quÑc Hoa Kó. Các em may m¯n quá. May m¯n lÛn nh¥t không ph£i chÉ vì các em °ãc làm công dân cça mÙt c°Ýng quÑc nh°ng quan trÍng h¡n, các em không ph£i sÑng trong nhïng ngày cháo rau khoai s¯n nh° hàng triÇu éa tr» cùng th¿ hÇ các em bên kia bÝ trái ¥t. Các em s½ không bao giÝ hiÃu th¿ nào vÁ nhïng cåm të  kinh t¿ mÛi ,  tr¡i c£i t¡o ,  k¿ ho¡ch nhÏ ,  trÓng cây, trÓng ng°Ýi . Các em s½ lÛn tñ nhiên nh° cÏ d¡i, hoa rëng, v°¡n lên trong cuÙc Ýi mÙt cách hiên ngang, không sã hãi. Các em âu bi¿t r±ng giÝ n§y, trong c¡n m°a n§y, giïa mùa ông rét m°Ût n§y, ß An Giang, MÙc Hóa, C§n Th¡, R¡ch Giá, hàng ngàn éa bé nh° các em không có mÙt chi¿c qu§n ùi à m·c. Các em s½ không bao giÝ th¥y hình £nh mÙt bà m¹ dang ôi tay Ñm y¿u che ¥m cho bÑn éa con không qu§n áo trong mÙt chòi tranh ng­p n°Ûc ß miÁn Tây. Các em s½ không bao giÝ th¥y hình £nh nhïng bà m¹ s¯p hàng chÝ bán máu à ki¿m tiÁn mua sïa nuôi con ß các ngân hàng máu Sài Gòn, à Nµng.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Các em s½ cÑ g¯ng hÍc à trß nên nhïng Eugene TrËnh, nhïng David Ho, nhïng thiên tài gÑc Á Châu ã làm r¡ng danh n°Ûc Mù. Tôi chÉ muÑn nói vÛi các em mÙt iÁu mà cách ây không lâu, mÙt nï hÍc sinh ã nói trong mÙt hÙi nghË vÁ nhân quyÁn ß Châu Âu:  Em không bao giÝ quên r±ng em là ng°Ýi ViÇt Nam . Chëng ó ç rÓi, và chëng ó cing can £m l¯m rÓi. Bi¿t bao nhiêu ng°Ýi không nói lên °ãc ngay c£ nhïng lÝi ¡n gi£n ó.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Ngày tÕ tiên chúng ta v°ãt sông D°¡ng Tí cho ¿n bây giÝ ã h¡n bÑn ngàn nm rÓi. Em có bi¿t r±ng thân hình nhÏ nhoi, mái tóc en, chi¿c mii t¹t, màu da vàng mà em ang có là sñ tích liy cça bao nhiêu máu x°¡ng, mÓ hôi, n°Ûc m¯t trong suÑt bÑn ngàn nm di truyÁn cça giòng giÑng L¡c Long. Th¿ hÇ cça tôi, cça cha m¹ các em, và nhiÁu trong sÑ các em, ã không chÉ v°ãt qua sông mà còn v°ãt qua c£ mÙt Thái Bình D°¡ng bao la sóng gió à tìm ¥t sÑng. Nh°ng chúng ta cing s½ trß vÁ vÛi sông D°¡ng Tí, vÁ vÛi quê h°¡ng ViÇt Nam thân yêu các em ¡. ¥t n°Ûc ta dù còn ang bË che khu¥t bßi ám mây en nh°ng ch¯c ch¯n s½ không bao giÝ en nh° th¿ mãi.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Chúng ta hãy cùng hy vÍng mÙt ngày không xa nhïng giòng sông quê h°¡ng s½ không còn bË nhïng c·n bã r½ chia, h­n thù làm v©n åc. Các th¿ hÇ tr» ViÇt Nam nh° các em s½ °ãc lÛn lên trong tñ do, no ¥m, bi¿t yêu th°¡ng nhau và che chß cho nhau. TruyÁn thÑng cça dân tÙc ViÇt Nam là  nhiÅu iÁu phç l¥y giá g°¡ng , là  lá lành ùm lá rách , là  mÙt giÍt máu ào h¡n ao n°Ûc lã ché không ph£i Ùc tài hay thù h­n.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Trên con °Ýng Dorchester, tôi ã g·p nhïng quán n thanh lËch, nhïng tiÇm quán dÅ th°¡ng, nhïng c¡ sß th°¡ng m¡i tiÇn nghi và a dång. Nh°ng quan trÍng nh¥t Dorchester v«n là n¡i g·p gá cça nhïng ng°Ýi quen thân §y ¯p chân tình. BuÕi sáng i ra °Ýng là nghe ti¿ng nói ViÇt Nam, nghe ti¿ng c°Ýi ViÇt Nam, ti¿ng chào hÏi ViÇt Nam vang lên ríu rít. Nå c°Ýi âu m¥t tiÁn mua nh°ng t·ng nhau nå c°Ýi là món quà tinh th§n quý giá nh¥t, làm ¥m lòng nhau trong nhïng mùa ông n¡i ¥t khách nh° th¿ n§y. Trong nhïng chi¿c áo còn dính §y s¡n, nhïng chi¿c qu§n còn óng båi, các chË các anh ã quây qu§n, qu¥n quít l¥y nhau. C§n gì ph£i bi¿t tên, bi¿t hÍ. Trên th¿ giÛi n§y ng°Ýi ta có thà gi£ m¡o nhiÁu thé, tiÁn b¡c, máy móc, dung m¡o nh°ng tôi tin không ai có thà gi£ m¡o °ãc ti¿ng c°Ýi và ti¿ng khóc ViÇt Nam. Cái ¹p và chiÁu sâu cça thành phÑ Boston, cça con °Ýng Dorchester không thà hiÇn ß ch× nguy nga, tráng lÇ, sang trÍng nh°ng là ß nhïng t¥m lòng cça m×i ng°Ýi ViÇt Nam ang Ënh c° trên thành phÑ nhÏ n§y.</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>Nhà vn Tr§n Hoài Th°, mÙt trong nhïng nhà vn nÕi ti¿ng trong sinh ho¡t vn hÍc ViÇt Nam tr°Ûc và sau 1975 cing ã yêu m¿n mÙt cách say mê con °Ýng Dorchester nh° chính tôi ã và ang yêu m¿n. Anh chË Tr§n Hoài Th° nhiÁu l§n ã ghé ¿n ây, ã yêu và ã vi¿t vÁ con °Ýng mà chúng tôi ang sÑng:  Mãi ¿n bây giÝ, tôi v«n ch°a làm xong bài th¡ nói vÁ mÙt thành phÑ ã cho tôi nhïng c¡n say r¥t ngÍt và nhïng êm théc tr¯ng trong m×i l§n tôi ghé l¡i. Bßi tôi ã b¥t lñc trong viÇc diÅn t£ n×i kó diÇu này. Nhïng b¡n hïu ã quen r¥t lâu hay nhïng ng°Ýi mÛi g·p mÙt l§n. Nhïng t¥m lòng tri âm và tri k÷, v.v& Không ph£i ß Boston có MIT hay Harvard. Chúng dành cho ng°Ýi b£n xé, tëng mÙt thÝi là n¡i dành riêng cho giai c¥p giàu có và Ëa vË cça Mù. Không ph£i Boston có th° viÇn r¥t nÕi ti¿ng n±m bên bÝ ¡i Tây D°¡ng, vÛi lÑi ki¿n trúc r¥t tân kó. Cing không ph£i Boston có mÙt mùa thu tuyÇt vÝi ß nhïng cánh rëng ngo¡i ô. Cing không ph£i Boston có mÙt truyÁn thÑng vn hóa r¥t ·c thù të nhïng ng°Ýi tiÁn phong theo chi¿c tàu Mayflower. ó là chuyÇn cça ng°Ýi b£n xé. Còn Ñi vÛi ng°Ýi ViÇt xa xé này, nó cing v«n nh° mÍi thành phÑ khác. Con °Ýng Dorchester qua nhïng tiÇm n, t¡p hóa ViÇt Nam. Và mÙt khu ViÇt. Và nhïng g°¡ng m·t da vàng. Và nhïng lÝi trao Õi b±ng ti¿ng m¹ » vang trên bãi ­u xe. Ýi sÑng v«n b­n rÙn. Cõi lòng v«n quay qu¯t. NhÛ nhung v«n bão bùng. B¡n hïu m¥y th±ng trôi th¥t tán. M¥y th±ng ãi mÙt chuy¿n ò ngang& Cái m«u sÑ chung ¥y là m«u sÑ cça b¥t cé ng°Ýi tË n¡n nào trong chúng ta& Cám ¡n Boston vÛi nhïng con tim kó diÇu. N¿u không có nhïng con tim này, tôi ngh), ch¯c ch¯n s½ không có Tr§n Trung ¡o .</span></p> <p style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"'>êm cuÑi trong cn nhà ci, tôi bi¿t r±ng mình không chÉ gánh trên vai mÙt gánh quê h°¡ng.</span></p> <p style='text-align:justify'><strong><span style='font-size:14.0pt'>Tr§n Trung ¡o </span></strong></p> <p class=MsoNormal style='text-align:justify'><span style='font-size:13.0pt;font-family:"Times New Roman"; font-family:"Times New Roman"'>&nbsp;</span></p> </div> <!--- REPLACE LAST </HTML></BODY> ---> <div align="center"> <p> <font face="Arial" size "1" color="blue"> <a href="#" onClick="history.go(-1);return true;" onmouseover="popup()" onmouseout="kill()"><img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/Backarrow2.gif" alt="" border="0"> </a> <a href="#" onClick="history.go(-1);return true;">Trß l¡i trang tr°Ûc </a> <a href="#top" class="nav" onmouseover="popup()" onmouseout="kill()"><img src="http://thatsonchaudoc.com/backgrpic/Toparrow2.gif" alt="" border="0"> </a> <a href="#top" class="nav">Trß lên §u trang </a> </P> <p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p> </div> </td> </tr> </table> </td> <!-- end windown width = 950 --> </tr> <!--- **** end 100 % Window ---> </table> </td> </tr> </TABLE> </BODY> </HTML>