Người
Chủ Tiệm Và Tên Cướp Đãng Trí
Tác giả: Lữ
I
Khung kính của cánh cửa tiệm bị đập bể. Cảnh sát tới làm biên bản, hỏi người
chủ tiệm rằng ông đã mất mát những gì. Người ta chờ đợi một danh sách dài
ngoằng, khai báo những đồ vật bị lấy cắp. Nhưng không, câu trả lời của người
chủ tiệm làm mọi người ngạc nhiên. Ông nói: “Tôi không biết mình đã mất gì.
Chắc chắn là tên trộm đã lấy của tôi một vật thật quí giá. Nhưng hiện giờ, nhìn
bề ngoài, có vẻ như tên trộm không lấy đi một thứ gì cả. Tôi nghi lắm.”
Những viên cảnh sát không hài lòng với câu
trả lời của người chủ tiệm. Họ hỏi: “Ông không bị mất tiền?” Người chủ tiệm trả
lời: “Dạ không. Điều này đơn giản thôi. Họ đập cửa, vào tiệm lúc ban đêm, thì
trong tiệm tôi làm gì có tiền mặt. Tôi đã đem hết tiền về nhà trước khi đóng
cửa tiệm.” Cảnh sát lại hỏi: “Những món mắc tiền nhất trong tiệm có bị lấy đi
không?” Người chủ tiệm lắc đầu, ra vẻ khó hiểu: “Không. Lạ thật. Có những món
đồ trị giá cả chục ngàn đồng, nhưng kẻ trộm đã không động tay đến. Cho nên tôi
nghĩ tên trộm đã lấy đi một vật gì quí giá lắm. Nhất thời tôi chưa biết mà
thôi.”
Rồi hãng bảo hiểm gửi người tới. Người chủ
tiệm cũng khai y hệt như đã trình với ty cảnh sát. Nhân viên hãng bảo hiểm nhấn
mạnh: “Nếu ông không khai báo là đã mất một vật gì cụ thể, để chúng tôi ghi vào
biên bản, thì hãng bảo hiểm sẽ không bồi thường cho ông đâu nhá.” Người chủ
tiệm bối rối: “Tôi xin thật tình thưa với quí ông là tôi không biết mình bị mất
gì. Nếu khai dối, thì tôi sẽ gặp nhiều khó khăn hơn nữa.” Nhân viên hãng bảo
hiểm cười: “Tôi không khuyến khích ông khai dối. Tôi chỉ yêu cầu ông kiểm tra
hàng hoá thật kỹ càng. Chúc ông một ngày thật đẹp.”
II
Người ngạc nhiên nhất là tên ăn trộm. Hắn cũng không nhớ là mấy hôm trước, đập
cửa, vào tiệm lấy trộm, hắn đã mang theo những gì. Không lẽ hắn vào tiệm rồi
lại ra tay không? Vô lý. Một tay ăn trộm chuyện nghiệp như hắn không bao giờ
lẩn thẩn, lơ đãng như vậy. Hắn hãy yên trí là đã lấy đi một vật rất có giá.
Hiện giờ, vật đó nằm trong nhà của hắn. Hắn kiểm tra những đồ vật trong nhà một
lần nữa. Càng tìm kỹ, tên ăn trộm càng lúng túng. Hắn không thể xác định được
vật hắn đã lấy trong tiệm mấy hôm trước là vật gì.
Không lẽ báo chí lại viết đúng? Tường thuật
vụ mất trộm, nhiều tờ báo cho rằng hắn là một tên trộm đãng trí, vào đến tiệm
rồi mà quên lấy trộm. Hắn cảm thấy xấu hổ. Chẳng lẽ hắn là tên ăn trộm tồi như
vậy sao? Nhất là hắn nghe người chủ tiệm liệt kê những món hàng quý vẫn còn nằm
yên trong tiệm sau vụ trộm. Sao lạ vậy? Hay hắn chưa hề đến ăn trộm cửa tiệm
sang trọng ấy? Điều hắn không thể chấp nhận là vào được cửa tiệm rồi, hắn lại
chịu ra với hai bàn tay không.
III
Gã ăn trộm đã lấy đi món gì? Người chủ tiệm thắc mắc, suy nghĩ hoài. Ông cảm
thấy bị mất mát một món gì rất quan trọng đối với ông. Một tên trộm chê bai,
không thèm lấy những món hàng mắc tiền nhất của tiệm ông thì phải là một tên
trộm phi thường. Có thể hắn là một thám tử tư, vào tiệm ông để sao chép những
tài liệu nào đó. Ông nghĩ tới những bức thư riêng của ông. Những lá thư mà ngay
chính vợ ông cũng không biết tới. Hay những bức thư điện tử nằm trong máy vi
tính của ông? Rõ ràng là ông đã mất một món gì, mà giá trị của nó cao hơn cả
tiền bạc. Nó có liên hệ đến danh dự của ông.
Ông bất an. Ông tiếc rẻ là mình đã không huỷ
đi những lá thư kia. Ông muốn giữ lại những lá thư ấy như những gì riêng tư
nhất của ông. Hắn phải là một tên thám tử tư. Biết đâu chính vợ ông là người đã
bỏ tiền ra thuê hắn. Nàng thiếu gì tiền. Nhiệm vụ của tên thám tử tư là sao
chép tài liệu chớ không phải là ăn trộm. Nhưng làm sao nàng lại biết về những
cất giấu, che đậy của ông?
Vậy gã ăn trộm đã lấy gì của ông? Nhất định
gã đã trộm đi những bí mật mà ông quí như sinh mạng của mình. Ông thật là nhẹ
dạ, tin rằng sẽ không ai khám phá ra những gì ông hết lòng cất giữ. Không ai có
thể bồi thường cho ông những thất thiệt này.
IV
Hắn không lấy gì thật ư? Gã ăn trộm cố tình hồi tưởng. Đêm hôm đó, hắn có say
rượu không? Tại sao hắn lại không nhớ gì hết vậy? Có lẽ hắn mang trong mình một
cơn bệnh nào thật nguy hiểm. Bệnh đãng trí? Không, nhất định hắn đã lấy một món
đồ mà hắn tin là có giá trị lắm. Vậy mà ngủ một giấc dậy, hắn quên mất đã cất
món đồ đó ở nơi nào trong căn nhà mình.
Vâng, cất giấu là nghề của hắn. Nhất định hắn
đã cất giấu thật kín và không nhớ ra đó là chỗ nào. Hắn tạm thời chấp nhận lối
giải thích đó. Hắn bật cười, khâm phục tài cất giấu của mình. Hắn mà giấu thì
đừng hòng có người nào tìm ra. Chính hắn còn không tìm ra nơi hắn giấu nữa là
người khác. Cả cuộc đời, hắn cất giấu không biết bao nhiêu là chuyện bí mật. Hắn
qua mặt cảnh sát thật dễ dàng. Và đây là lần đầu tiên hắn qua mặt được chính
mình. Hắn không tìm ra được chỗ hắn giấu món đồ quí giá hắn vừa ăn trộm được.
V
Cất giấu một cách lén lút; người chủ tiệm chợt thấy mình đã từng hành xử như
một tên ăn trộm. Ông đã ăn trộm niềm tin của vợ mình bao nhiêu năm trời. Bây
giờ thì tất cả đã phơi bày ra ánh sáng. Hèn gì mà dạo này thái độ của vợ ông
đối với ông hơi khác lạ. Trong đôi mắt của nàng, ông đọc được một sự khinh bỉ,
thương hại.
Ông sẽ nói gì với nàng. Ông xin lỗi? Hay là
ông giữ thái độ im lặng, xem như không có chuyện gì xảy ra? Nhưng liệu ông có
chịu nổi sự khinh khi, nghi ngờ của nàng hay không? Sống với nhau, mà hai người
không có sự thành thật, tin yêu nhau thì đó không phải là một cuộc sống có hạnh
phúc. Tự nhiên ông nhận ra là trong đời sống gia đình, ông chưa thật sự có hạnh
phúc. Nếu có hạnh phúc, thì tự nhiên ông không cần phải có thái độ cất giấu,
lén lút như một tên ăn trộm.
Còn vợ ông, nàng có hạnh phúc không? Nàng có
phải là người mướn thám tử tư đến tiệm, vào văn phòng ông để sao chép những bức
thư riêng của ông không? Hay tất cả chỉ là sản phẩm của sự nghi ngờ, tưởng
tượng của ông? Nếu vậy thì tại sao tên trộm lại không thèm lấy đi bất cứ một
vật gì ở trong tiệm. Vô lý lắm. Đây không phải là một vụ trộm bình thường, mà
chính là một vụ trộm tài liệu. Ông cảm thấy vừa xấu hổ, vừa bực bội, và lại vừa
đau lòng. Vợ ông, nàng cũng không có hạnh phúc.
Phải rồi, nàng đau khổ lắm. Nàng không có
cách nào nói cho ông hiểu được nỗi lòng của nàng. Nàng là nạn nhận của sự nghi
ngờ, ghen tuông, sợ hãi và khinh khi trong lòng mình. Nàng mướn thám tử tư lấy
trộm thư riêng của ông để làm gì? Nàng muốn có bằng cớ để sỉ nhục ông? Không
phải vậy. Nàng chỉ hành động trong sự đau khổ mà thôi. Nàng không biết là mình
đang làm gì. Và từ lúc nào, nàng cũng đã trở thành một người vụng trộm.
VI
Hắn cất giấu món đồ ăn trộm được ở nơi nào? Và hắn đã lấy ra khỏi tiệm món đồ
gì? Tại sao hắn lại trở thành đãng trí, hay quên như vậy? Hắn bắt đầu nhìn lại
bản thân mình. Có thể đây không phải là lần đầu tiên hắn quên đi một chỗ cất
giấu. Thói quen giấu giếm đã ăn sâu vào con người gã. Thói quen đã khiến cho
hắn không dám trình bày công khai một cái gì, dù đó là một cảm xúc, một ý nghĩ.
Rõ ràng là hắn lường gạt, qua mặt được chính
cả mình. Chính hắn không khám phá ra chỗ hắn cất giấu, và thậm chí không biết
vật hắn đã cất dấu. Như vậy, trong cái đầu của hắn, bao nhiêu ý nghĩ đang chạy
trong đó có thật sự là ý nghĩ của hắn? Liệu những ý nghĩ chân thành nhất của
hắn cũng đã bị hắn chôn thật sâu kín trong lòng, sâu đến độ mà chính hắn cũng
không biết những ý nghĩ đó là gì và không có cách gì để tiếp xúc được với chúng
nó hay không?
Hắn là ai? Hắn là một tên ăn trộm chuyên
nghiệp. Lần đầu tiên, hắn thấy mình đã ăn trộm ngay chính bản thân của mình.
Hắn cảm thấy đang đánh mất lấy chính mình. Sự sống của hắn đã và đang bị hắn ăn
trộm, lấy đi và cất giấu ở một nơi mà hắn không biết đến. Hắn bỗng thấy thèm
một sự ngay thẳng, chân thật. Hắn chợt thấy muốn tìm ra con người thật của
mình. Hắn muốn sống thật. Ít ra, hắn phải sống thật với chính hắn.
VII
Người chủ tiệm không thể tiếp tục sống với vợ với hai khuôn mặt khác nhau như
vậy. Ông phải thay đổi cách sống của mình. Ông cần chấm dứt sự giấu giếm. Sự
giấu giếm không mang lại hạnh phúc cho ông và cho vợ của ông. Điều này đã trở
nên rõ ràng. Ông thấy thèm một không gian tự do. Ông thấy thiếu một sự chân
thành giữa hai vợ chồng.
Tên ăn trộm đã lấy gì ra khỏi tiệm ông? Lần
đầu tiên, ông tin rằng hắn không lấy gì cả. Hắn là một tên ăn trộm đãng trí.
Thay vì ăn trộm, hắn đã để lại ông một tặng phẩm vô giá: lòng thành thật. Chỉ
có sự thành thật mới mang lại cho ông và vợ ông niềm hạnh phúc. Ông muốn sống
thật với vợ ông. Nghĩ đến đó, ông thấy lòng mình vui rộn. Một niềm vui mà lâu
nay ông đã đánh mất. Vâng, nhất định ông sẽ sống thật với chính bản thân ông.
VIII
Chiều hôm đó, người chủ tiệm và tên ăn trộm gặp nhau trong một công viên. Họ
không nhận ra nhau. Nhưng qua một vài câu trao đổi, cả hai người đều nhanh
chóng trở thành đôi bạn. Hai người nói chuyện với nhau cả buổi chiều. Họ thích
thú, nhận thấy nơi người kia một sự chân thành thật hiếm thấy. Hơn nữa, cả hai
người đều thấy người bạn mới của mình là một người có hạnh phúc. Họ chia tay
nhau trong niềm vui, cảm thấy mình may mắn có người bạn mới, và thấy đã được
học nơi bạn mình những điều hết sức là quí báu. Họ có cảm tưởng là với người
bạn này, họ sẽ không bao giờ giấu giếm một điều gì cả.
Sunnyvale, 25-3-2008
Nguồn: nguoivietboston.com
