<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.0 Transitional//EN">
<HTML xmlns="http://www.w3.org/TR/REC-html40" xmlns:o = 
"urn:schemas-microsoft-com:office:office" xmlns:w = 
"urn:schemas-microsoft-com:office:word"><HEAD><TITLE>LÚA THẦN NÔNG,</TITLE>
<META http-equiv=Content-Type content="text/html; charset=unicode">
<meta http-equiv="page-enter" content="revealtrans(duration=2, transition=7)">

<META content=Word.Document name=ProgId>
<META content="MSHTML 6.00.2900.2802" name=GENERATOR>
<META content="Microsoft Word 11" name=Originator><LINK 
href="luathannong_1_files/filelist.xml" rel=File-List><!--[if gte mso 9]><xml>
 <o:DocumentProperties>
  <o:Author>Owner</o:Author>
  <o:Template>Normal</o:Template>
  <o:LastAuthor>Owner</o:LastAuthor>
  <o:Revision>2</o:Revision>
  <o:TotalTime>0</o:TotalTime>
  <o:Created>2006-02-21T03:04:00Z</o:Created>
  <o:LastSaved>2006-02-21T03:04:00Z</o:LastSaved>
  <o:Pages>1</o:Pages>
  <o:Words>5571</o:Words>
  <o:Characters>31756</o:Characters>
  <o:Lines>264</o:Lines>
  <o:Paragraphs>74</o:Paragraphs>
  <o:CharactersWithSpaces>37253</o:CharactersWithSpaces>
  <o:Version>11.5606</o:Version>
 </o:DocumentProperties>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
 <w:WordDocument>
  <w:DoNotHyphenateCaps/>
  <w:PunctuationKerning/>
  <w:DrawingGridHorizontalSpacing>6 pt</w:DrawingGridHorizontalSpacing>
  <w:DrawingGridVerticalSpacing>6 pt</w:DrawingGridVerticalSpacing>
  <w:DisplayHorizontalDrawingGridEvery>0</w:DisplayHorizontalDrawingGridEvery>
  <w:DisplayVerticalDrawingGridEvery>3</w:DisplayVerticalDrawingGridEvery>
  <w:UseMarginsForDrawingGridOrigin/>
  <w:ValidateAgainstSchemas>false</w:ValidateAgainstSchemas>
  <w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid>
  <w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent>
  <w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText>
  <w:DoNotUnderlineInvalidXML/>
  <w:DoNotShadeFormData/>
  <w:Compatibility>
   <w:FootnoteLayoutLikeWW8/>
   <w:ShapeLayoutLikeWW8/>
   <w:AlignTablesRowByRow/>
   <w:ForgetLastTabAlignment/>
   <w:LayoutRawTableWidth/>
   <w:LayoutTableRowsApart/>
   <w:UseWord97LineBreakingRules/>
   <w:SelectEntireFieldWithStartOrEnd/>
   <w:UseWord2002TableStyleRules/>
  </w:Compatibility>
  <w:BrowserLevel>MicrosoftInternetExplorer4</w:BrowserLevel>
 </w:WordDocument>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
 <w:LatentStyles DefLockedState="false" LatentStyleCount="156">
 </w:LatentStyles>
</xml><![endif]-->
<STYLE>@font-face {
	font-family: Helvetica;
}
@font-face {
	font-family: Courier;
}
@font-face {
	font-family: Tms Rmn;
}
@font-face {
	font-family: Helv;
}
@font-face {
	font-family: New York;
}
@font-face {
	font-family: System;
}
@font-face {
	font-family: Wingdings;
}
@font-face {
	font-family: MS Mincho;
}
@font-face {
	font-family: Batang;
}
@font-face {
	font-family: SimSun;
}
@font-face {
	font-family: PMingLiU;
}
@font-face {
	font-family: MS Gothic;
}
@font-face {
	font-family: Dotum;
}
@font-face {
	font-family: SimHei;
}
@font-face {
	font-family: MingLiU;
}
@font-face {
	font-family: Mincho;
}
@font-face {
	font-family: Gulim;
}
@font-face {
	font-family: Century;
}
@font-face {
	font-family: Angsana New;
}
@font-face {
	font-family: Cordia New;
}
@font-face {
	font-family: Mangal;
}
@font-face {
	font-family: Latha;
}
@font-face {
	font-family: Sylfaen;
}
@font-face {
	font-family: Vrinda;
}
@font-face {
	font-family: Raavi;
}
@font-face {
	font-family: Shruti;
}
@font-face {
	font-family: Sendnya;
}
@font-face {
	font-family: Gautami;
}
@font-face {
	font-family: Tunga;
}
@font-face {
	font-family: Estrangelo Edessa;
}
@font-face {
	font-family: Arial Unicode MS;
}
@font-face {
	font-family: Tahoma;
}
@font-face {
	font-family: Monotype Corsiva;
}
@page  {mso-page-border-surround-header: no; mso-page-border-surround-footer: no; }
@page Section1 {size: 8.5in 11.0in; margin: 1.0in 1.25in 1.0in 1.25in; mso-header-margin: .5in; mso-footer-margin: .5in; mso-paper-source: 0; }
P.MsoNormal {
	FONT-SIZE: 12pt; MARGIN: 0in 0in 0pt; FONT-FAMILY: "Times New Roman"; mso-pagination: widow-orphan; mso-style-parent: ""; mso-fareast-font-family: "Times New Roman"
}
LI.MsoNormal {
	FONT-SIZE: 12pt; MARGIN: 0in 0in 0pt; FONT-FAMILY: "Times New Roman"; mso-pagination: widow-orphan; mso-style-parent: ""; mso-fareast-font-family: "Times New Roman"
}
DIV.MsoNormal {
	FONT-SIZE: 12pt; MARGIN: 0in 0in 0pt; FONT-FAMILY: "Times New Roman"; mso-pagination: widow-orphan; mso-style-parent: ""; mso-fareast-font-family: "Times New Roman"
}
INS {
	TEXT-DECORATION: none; mso-style-type: export-only
}
SPAN.msoIns {
	TEXT-DECORATION: underline; mso-style-type: export-only; mso-style-name: ""; text-underline: single
}
SPAN.msoDel {
	COLOR: red; TEXT-DECORATION: line-through; mso-style-type: export-only; mso-style-name: ""
}
DIV.Section1 {
	page: Section1
}
</STYLE>
<!--[if gte mso 10]>
<style>
 /* Style Definitions */
 table.MsoNormalTable
	{mso-style-name:"Table Normal";
	mso-tstyle-rowband-size:0;
	mso-tstyle-colband-size:0;
	mso-style-noshow:yes;
	mso-style-parent:"";
	mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
	mso-para-margin:0in;
	mso-para-margin-bottom:.0001pt;
	mso-pagination:widow-orphan;
	font-size:10.0pt;
	font-family:"Times New Roman";
	mso-ansi-language:#0400;
	mso-fareast-language:#0400;
	mso-bidi-language:#0400;}
</style>
<![endif]--></HEAD>

<body bgcolor=white background="trngbackgroud2.JPG" lang=EN-US link=blue vlink=blue
style='tab-interval:.5in' bgproperties=fixed>



<table border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" >
 <tr>
 <!-- ******* this section for left emply table -->
  <td  width="150" >
	<table>
		<tr>
			<td valign="top">
			</td>
		</tr>
	</table>	
  </td>

       <!-- ******* end section for left emply table -->
  
  <td >	
	<table>
	 <tr>
		<td>

<DIV class=Section1>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><o:p>&nbsp;</o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><B><SPAN 
style="FONT-SIZE: 18pt">LÚA THẦN NÔNG,<o:p></o:p></SPAN></B></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><B><SPAN 
style="FONT-SIZE: 18pt"><SPAN 
style="mso-tab-count: 1">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>MỘT 
DÒNG ĐỜI.<o:p></o:p></SPAN></B></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN></SPAN><SPAN 
style="FONT-SIZE: 16pt; FONT-FAMILY: 'Monotype Corsiva'; mso-bidi-font-family: 'Monotype Corsiva'"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN><SPAN 
style="mso-tab-count: 1">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN><B><SPAN 
style="COLOR: maroon">L</SPAN></B></SPAN><B><I><SPAN 
style="COLOR: maroon; FONT-FAMILY: Arial">ươ</SPAN></I></B><B><SPAN 
style="FONT-SIZE: 16pt; COLOR: maroon; FONT-FAMILY: 'Monotype Corsiva'; mso-bidi-font-family: 'Monotype Corsiva'">ng 
Th</SPAN></B><B><I><SPAN 
style="COLOR: maroon; FONT-FAMILY: Arial">ư</SPAN></I></B><B><SPAN 
style="FONT-SIZE: 16pt; COLOR: maroon; FONT-FAMILY: 'Monotype Corsiva'; mso-bidi-font-family: 'Monotype Corsiva'"> 
Trung </SPAN></B><B><SPAN 
style="FONT-SIZE: 16pt; FONT-FAMILY: 'Monotype Corsiva'; mso-bidi-font-family: 'Monotype Corsiva'"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</SPAN></SPAN></B><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-tab-count: 1">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-tab-count: 1">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Thời tiết tháng ba oi bức. Những đám mây đen cứ vần vũ. Vạn vật như chìm 
vào cái khô cằn, nóng bức của khí hậu vùng nhiệt đới vào mùa nắng. Mùa nắng là 
mùa của chuẩn bị cho mọi vụ mùa. Người nông dân, kẻ cày người bừa, kẻ đốt đất, 
đốt đồng người săm soi lại những hạt lúa giống để sẵn sàng cho một vụ lúa mùa, 
lúa nổi vì tháng ba là tháng sạ tỉa, mùa màng như trong ca dao tục ngữ có nhắc: 
"Tháng tám mạ trà, tháng ba mạ thóc ".<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN><SPAN style="mso-tab-count: 1">&nbsp; </SPAN>Trong cái rạo rực giao mùa, 
những hạt lúa giống cũng chuyện trò, tâm sự về nắng, về mưa, về thân phận, về 
hành trình, về thăng trầm, về còn mất, về vui buồn trong những đổi dời của dòng 
đời. Với mỗi loài, mỗi loại có mỗi cảnh đời. Cây lúa cũng không sao vượt thoát 
được định luật sinh hóa, đào thải của vũ trụ, của thời gian 
.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN><SPAN style="mso-tab-count: 1"></SPAN>Nghe trời gầm, trời chuyển, hạt lúa 
giống cũng chuyển , cũng rùng mình, cựa quậy. Hạt lúa giống Thần nông vui cái 
vui của người trẻ. Hạt lúa mùa, lúa nổi dàu dàu nỗi lòng của người cũ, người 
xưa. Hai loại giống, hai mùa màng, hai thế hệ, hai thời đại, hai cách sống khác 
nhau, hai tuổi đời khác nhau nhưng có cùng số phận, có cùng những thăng trầm, có 
cùng bến đến trong dòng đời với đủ gia vị vui buồn, cơ cực của một mảnh đời, một 
kiếp sống dù là lúa thần nông hay lúa mùa, lúa nổi. <o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN><SPAN style="mso-tab-count: 1"></SPAN><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN>Đôi khi, trong góc bồ một mình, trầm tư, 
suy nghĩ về sự biến hóa, đổi thay, những hạt lúa mùa muốn nói lên tâm sự của 
mình nhưng có còn ai là tri kỷ, tri âm để gởi gấm đôi điều. Thôi thì đành vậy, 
chỉ biết tự sự với mình, chỉ biết nói với riêng mình và giữ lại trong lòng cho 
bây giờ, cho muôn đời về những bí mật của một loài lúa, mà đôi lúc vì cuộc sống 
cứ chạy về phía trước, người đời cũng dễ lãng quên những hạt lúa mùa với những 
tên gọi thân thương một thời như Nàng tây, Thâm đưng, Nàng thơm, Ba bụi, Đuôi 
trâu, Nàng keo, Tàu binh, Móng chim, Nàng quớt , Trắng lùn, Trắng lựa vân 
vân...<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN><SPAN style="mso-tab-count: 1"></SPAN>Các bạn ơi! Đó là dòng đời, đó là 
sự hẩm hiu của tổ tiên chúng tôi, những giống lúa mùa, lúa nổi. Còn chúng tôi 
đây là lúa Thần nông, là lúa ngắn ngày, là kẻ hậu sinh, là những loài lai tạo từ 
nhiều giống lúa, xin có đôi dòng tâm tình về một dòng đời, về một kiếp sống dù 
là kiếp sống của đời cây lúa. <o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN><SPAN style="mso-tab-count: 1"></SPAN>Khi những hạt lúa giống được rút 
sạch, bỏ vào bao, buộc miệng, ngâm nước một đêm, rồi người nông dân vớt lên giặt 
giũ thật sạch chất bùn, chất chua, đem đi ủ mầm. Những mọng lúa nứt nanh đều 
rang, trắng hếu. Thường thường theo kinh nghiệm, lúa giống ủ mọng một đêm, cây 
giống sẽ lên rất mạnh. Nếu ủ hai đêm, mọng ra dài quá, hạt giống sẽ yếu, vì khi 
mọng ra dài, rễ khó bám vào đất.<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; 
</SPAN>Những thửa ruộng được dọn rong sạch sẽ, được bò trâu hoặc máy xới trục 
đôi ba bận rồi trang bằng mặt. Người nông dân phải mất nhiều công, nhiều sức để 
đánh những đường nước chánh, vẹt những đường nước phụ, làm thế nào cho các trũng 
nước rút thật khô ráo, lúa giống mới lên đều được. Vì lúa giống mà nằm dưới 
những vũng còn nước, mọng sẽ bị con rệp nước cắn, hạt giống sẽ hư, thối, không 
đâm rễ vào đất, lúa sẽ thưa, không đều vì hao hớt. <o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Các bạn ơi! Cuộc đời chúng tôi được bắt đầu từ đấy, từ những hạt lúa 
giống nẩy mầm, ra mọng. Rồi người nông dân, họ cắm rò, cắm lối vừa với tầm tay 
của những người thợ chuyên nghiệp để những nắm lúa giống từ tay họ có thể được 
rải đều trên mặt ruộng theo lối đi của họ. Họ mang trước ngực thúng lúa giống 
với sợi dây làm quai, choàng ngang vai qua cổ. Tay trái giữ hờ lấy thúng. Tay 
mặt họ bốc từng nắm lúa giống, đi chầm chậm, bước đều và hất tung những nắm lúa 
từ phải sang trái một cách nhà nghề, nghĩa là không dày, mà cũng không thưa. 
Thoát ra khỏi bàn tay<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>thô kệch của 
những nhà nông rành nghề, chúng tôi, mỗi đứa được họ dành cho một chỗ nằm trên 
mặt bùn, mặt đất với diện tích không hơn hạt lúa. Lũ chúng tôi , theo luật sinh 
tồn, mỗi đứa tự cựa mình bám rễ vào mặt đất. Nếu không tự tìm cho mình một đời 
sống có nghĩa là tự sát, tự mời mọc con rệp nước cắn mọng, tự đưa thân cho cò 
dẵm đạp, cho cua, cho ốc nhọn đít ăn tươi nuốt sống.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Vì lẽ sinh tồn, chúng tôi phải vượt qua những giây phút lạnh lẽo nơi bùn 
lầy này trong muôn ngàn khó khăn và có lẽ trong vũ trụ này chưa có loại hạt 
giống nào mạnh bằng hạt lúa. Không biết có phải vì được người đời gọi là" hạt 
ngọc của TRỜI ", nên hạt lúa có sức mạnh vô địch chăng? <o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Các bạn ơi! Bắt đầu cái đêm đầu tiên nằm trên cánh đồng vừa sạ xong còn 
ướt bùn, còn nghe róc rách đó đây tiếng cá rô, cá lóc mắc cạn<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>đang rọt rẹt lóc bừa lên mình chúng tôi 
để xuống đường nước chánh, hầu tìm mọi cách thoát ra ngoài kinh, ngoài rạch, 
chúng tôi đã cố ghim được cái rễ duy nhất vào bùn, vào thế giới mới của mình. 
Ngay sáng hôm sau, thân thể hạt lúa giống đã nằm im dưới mặt đất, khuất dạng, 
chỉ có chi chít những mũi kim nhỏ lú lên khỏi mặt đất bùn khoảng nửa phân. Nằm 
dưới bùn, chúng tôi nghe tiếng nói chuyện vui cười của những nhà nông đi trên bờ 
bi ngắm ngắm, nhìn nhìn với gương mặt vui vui, vì vừa trải qua những ngày cực 
nhọc, lo lắng, mệt mỏi cho mùa sạ lúa. Chúng tôi cũng nghe tiếng nhóc nhen, 
tiếng nhái, tiếng dế trụi, và cả những tiếng chim đi ăn đêm về ngang buông ra 
những tiếng kêu như to nhỏ về một cuộc lữ hành nào đó ở vườn tre, đám tràm, đám 
trâm bầu về hướng biệt ngàn. Nghĩ lại thân phận mình, cuộc sống thời hiện đại, 
cũng phải cố chạy đua với thời gian vì có lẽ cuộc sống của một đời cây lúa ngắn 
ngủi hơn bất cứ loài cây cỏ nào. Do đó, không thể chần chừ, chúng tôi cố vượt 
lên khỏi mặt đất càng nhanh càng tốt. Và quả nhiên, sau ba ngày ba đêm, chúng 
tôi đã biến màu đất ruộng xạm đen vì bùn trở thành màu xanh của những thân lúa 
non với một đọt vừa mở ra bẹ lá nhỏ xíu. Chúng tôi ra mọng cùng một lúc, được sạ 
xuống ruộng cùng một thời điểm và vượt lên khỏi mặt đất cũng cùng một hoàn cảnh. 
Không đứa nào chậm chân được vì chúng tôi biết chúng tôi phải sinh trưởng theo 
một trình tự mà tạo hóa đã chọn sẵn, không thể nhanh hơn mà cũng không thể trễ 
hơn.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Khi kinh nghiệm đến độ già dặn, người nông dân, bằng mọi cách họ ngăn 
ngừa cỏ lấn áp chúng tôi. Những luồng nước, mới cách nay mấy hôm được bơm ra 
không còn một vũng, nay lại trở lại tráng đầy mặt ruộng. Chúng tôi còn quá yếu 
ớt, quá mong manh nhưng cũng cố ngoi lên, ngoi lên theo mực nước. Đứa nào đứa 
nấy ốm tong , ốm teo như sợi chỉ, như cọng rong phất phơ theo làn gió thổi là đà 
trên đầu, trên mặt nước. Dịp này cũng mang tới cho chúng tôi nhiều thảm họa. Nào 
là cua kẹp, nào là cá lội, cá quẩy làm chúng tôi chưa kịp bắt rễ sâu xuống đất 
phải nổi lềnh bềnh, vất vưởng theo gió trôi giạt về bờ bi phía dưới gió, dồn 
đống trông thảm hại. Biết làm sao hơn, khi cuộc sống của chúng tôi là cuộc sống 
vội, sống vàng, sống mà không kịp lớn là phải bị nhận nước, nhận bùn. Nếu không 
hụp lặn như vậy, thì thôi đủ loại cỏ rượt đuổi, lấn chiếm, có nước chủ ruộng 
ngồi đó mà rầu, mà khổ vì mùa màng thất bát.Đặc biệt,<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>giống cỏ có dáng dấp giống hệt chúng 
tôi, được gọi là cỏ gạo, tăng trưởng nhanh như chỗ không người. Nông dân chuyên 
nghiệp phân biệt giữa cỏ gạo và lúa rất dễ dàng. Còn người nào không có dịp sống 
với đồng ruộng hoặc lâu lâu mới ghé lại đám lúa một lần thì coi như nhìn lúa và 
cỏ gạo không khác nhau bao nhiêu. Nếu có cơ hội nào đó, hoặc dịp may mắn nào đó, 
mà được họ bước xuống ruộng và nhờ họ nhổ dùm vài bụi cỏ gạo, chắc chắn một trăm 
phần trăm là họ sẽ nhổ cả cỏ lẫn lúa là một cái gì tự nhiên như đi dạo, đi chơi, 
mà họ không thể nghĩ mình sao lại vô tình đến vậy. Thật ra, gốc của cây lúa có 
màu xanh, hơi dẹp, còn gốc cỏ gạo màu trắng, tròn và lá cỏ gạo lại nhỏ bề ngang, 
dáng giống giống lá sã. <o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Các bạn ơi! Sang tới ngày thứ năm, kể từ ngày được nằm dưới bùn đêm đầu 
tiên, chúng tôi được nhà nông rải cho một ít phân lạnh, những hạt phân hóa học 
này bóng lưỡng, tan nhanh trong nước như muối bỏ biển. Thế nhưng, cũng đỡ khổ, 
dù nguyên diện tích đất ruộng trung bình một công tầm cắt, nghĩa là hơn một ngàn 
thước vuông của đơn vị đo lường mà loài người tự qui định, chúng tôi được năm ký 
phân hóa học này. Tính ra mỗi gốc lúa được vài hạt phân là nhiều. Nước thì vẫn 
lai láng, chúng tôi sặc lên sặc xuống gần chết, nhưng vẫn phải gượng dậy như 
người đau nặng mới mạnh. Khi thời gian và mực nước đủ sức làm cho cỏ không mọc 
được, người nông dân từ từ rút bộng để tháo nước ra, cho chúng tôi hít thở, 
gượng gạo đứng ngồi cho quen những ngày thơ ấu này. Từ những thân lúa như cọng 
chỉ, có chút phân, mực nước lấp xấp, chúng tôi xanh rì trở lại không mấy hồi. Cả 
một cánh đồng đến ngày thứ mười, kể từ ngày xuống giống, những vạt lúa mới sạ 
mấy ngày trước đây trở thành những đám mạ xanh lặt lià, lượt ngọn, vờn vờn theo 
từng cơn gió lướt qua cánh đồng lúa bao la, bạt ngàn chạy tuốt đến tận chân trời 
về phiá xa xa. <o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-tab-count: 1">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Mà khổ nỗi, các bạn ạ! Tạo hóa đã sanh ra cây lúa, lại sanh thêm cỏ, sanh 
thêm muôn loại côn trùng, sâu bọ. Dĩ nhiên, thân phận cây lúa là thân phận của 
một loài ngũ cốc yếu ớt so với cỏ, với sâu rầy, với mọi thứ côn trùng lân láng. 
Cây lúa chúng tôi không một chút tị hiềm, nhỏ nhoi, ích kỷ. Vì như các bạn, dù 
khó tánh đến đâu, cũng phải công nhận rằng cây lúa có mặt trên những cánh đồng 
là vì loài người, vì đời sống của con người, vì miếng cơm manh áo của các bạn. 
Chúng tôi hiện hữu trong trần đời này chỉ với mục đích duy nhứt<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>đó, không hơn không kém , một mục đích 
mà nghĩ cho cùng chẳng khác nào là một cứu cánh, một sứ mạng của đời tôi: sứ 
mạng nuôi sống loài người. Thành ra chúng tôi đâu có tị hiềm, bon chen với các 
loài cỏ, loài sâu rầy để làm gì. Chỉ có các loài cỏ và sâu rầy là tấn công, lấn 
áp, bắt nạt, đục khoét, cắn ngọn, cắn đọt chúng tôi mà thôi. Chúng tôi bao giờ 
cũng chỉ là nạn nhân của mọi biến động, từ mưa bão đến nắng hạn, từ ruộng sâu 
đến ruộng cạn, từ đất cũ khô cằn đến đất phèn đất chua, từ nước kém đến nước 
rong, từ ốc cua đến chim chóc như cò, như vạc , từ sâu keo, sâu lá, sâu ống, rầy 
nâu, đến bịnh tiêm, bịnh đạo ôn vân vân... Trăm muôn ngàn thứ như sẵn sàng phủ 
chụp lên đầu chúng tôi những tai ách nhiều hơn là thân thiện, cùng những dằn 
vật, những bầm dập.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN><SPAN 
style="mso-tab-count: 1">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Mở đầu một trong những tai nạn là nạn sâu keo, một loại sâu được sinh 
sôi, nẩy nở nhanh nhất khi cây lúa có chút phân lạnh ở dưới rễ, vào ngày thứ 
mười. Sâu keo màu xạm đen, con nào con nấy như con nhọng, bóng lưỡng, lớn bằng 
ngón tay út, trông chúng đeo theo thân lúa hoặc bò lểnh nghểnh đến mà phát lạnh 
sương sống. Sâu keo ăn chúng tôi không thương tiếc. Nó cắn lúa cụt đọt, sát gốc 
thành từng chòm, từng lõm, từng vạt, từng vạt như bò ăn, bò gặm. Nhưng coi vậy, 
mà không đến đỗi nào. Dường như, tạo hóa cũng dành ra một điều lệ là " loài nào 
bạo phát thì thường cũng bạo tàn ". Điều lệ ấy, rất đúng trong trường hợp này. 
Người nông dân chỉ cần dùng bất cứ loại thuốc sâu nào với lượng dùng bình thường 
và xịt qua một lần là đám sâu keo hàng hàng, lớp lớp này ngã lăn ra chết như 
kiến, chết mà không kịp trối. Và rồi, chúng tôi lại lai tỉnh, bắt đầu lại, chuẩn 
bị tư thế lại để còn kịp lớn, kịp đón nhận những ngày còn lại với bao khó khăn, 
bất trắc. <o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Rồi cũng kể từ ngày thứ mười ấy, chúng tôi được nhận thêm một đợt phân 
bón nữa sau khi sâu keo chết hết. Thật lòng, có thêm phân bón hay không, cây lúa 
vẫn là cây lúa, không ai có thể gọi cây lúa là cây cỏ được. Nhưng nhiều lúc, khi 
đời mình gắn liền với đời của mùa màng, của đất trời, của nắng mưa, của người 
làm ruộng, chúng tôi cũng băn khoăn trong lòng khi mình quá èo uột, quá thất 
bát, quá sập xệ , không bằng ai. Buồn cho thân phận mình thì ít nhưng chia sẻ 
với người nông dân về nỗi lo lắng thì nhiều. Các bạn không ở trong cảnh đời tay 
lắm chân bùn của họ, các bạn khó mà cảm thông chia sẻ với họ, khó mà thấy họ bấn 
loạn khi tới kỳ rải phân cho lúa mà trong nhà không tiền, không một hạt phân. 
Ngó trước, dòm sau, không còn một thứ gì để bán, ngoài bộ lư đồng trên bà thờ 
ông bà. Nhiều lúc, họ không có đến bộ lư đồng để một lần vương mang những ý nghĩ 
tội tình này như có được một lần hy vọng, dù hy vọng đó hết sức tội lỗi với tổ 
tiên. Thôi thì, họ đành chạy ngược, chạy xuôi vay nợ, bán đổ bán tháo " lúa già 
lúa non " cho có chút tiền còm, để có vài hạt phân cho chúng 
tôi.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN><SPAN style="mso-tab-count: 1">&nbsp; </SPAN>Hỡi ơi! Có ai thấu cho nỗi 
lòng của những nhà nông nghèo túng như vậy bằng chúng tôi, những cây lúa sống 
giữa đồng, giữa ruộng. Chúng tôi dù không nói nên lời, nhưng chúng tôi biết rằng 
chúng tôi đang sống một đời đáng sống, vì chúng tôi đang sống cho tha nhân, cho 
loài người kia mà. Ý thức rõ điều đó, những chùm rễ lúa bám nhẹ nhàng trên mặt 
đất vui vẻ hít thở dưỡng khí, hút nước lạnh, nước bùn, hút chút phân bón khiêm 
nhường, nuôi sống chính mình và hy vọng trả chút nợ với 
đời.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Thế là, chúng tôi đã đến ngày thứ mười lăm, ngày những cánh đồng lúa bắt 
đầu lượt ngọn, yên ổn với dáng dấp những thân mạ non đủ sức trang trải cho bạn 
bè những chòm, những vũng nào bị hao hụt, bị cua kẹp, bị cò dẫm đạp tìm tép tìm 
cá mà chịu cảnh chết non, chết yểu.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN><SPAN style="mso-tab-count: 1"></SPAN>Đến ngày thứ hai mươi, mạ rất vừa 
để cấy dặm. Chúng tôi được người nông dân chiết từ những đám lúa dày đem dặm lại 
các chỗ hư hao. Và chậm nhanh thế nào, đến ngày tròn tháng, chúng tôi không còn 
nhỏ nữa, không còn được gọi là mạ nữa, mà đã bắt đầu một thời kỳ khác trong đời 
chúng tôi. Đó là thời kỳ" lúa con gái ". Thật dễ thương các bạn nhỉ! Các bạn có 
tưởng tượng ra thời kỳ con gái của lúa không?<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>Ngày tròn tháng, cũng là ngày chúng tôi 
được người nông dân, sau khi dặm vá đàng hoàng, sạ đợt phân thứ ba gồm có một số 
lượng phân lạnh và phân tiêu sữa, tổng cộng khoảng mười lăm ký cho một công tầm 
cắt. Có lẽ, các bạn nghe tên gọi phân tiêu sữa này hơi lạ. Riêng chúng tôi, mùa 
nào chúng tôi cũng có nhấm nháp chút ít, nên nhiều lúc như ghiền, không có nó 
lúa không xanh lâu, không tốt lâu, không chắc hột. Đó chẳng qua là một hợp chất 
của nhiều chất hóa học, có hạt tròn tròn như hạt tiêu với màu cà phê sữa, nên 
nhà nông gọi loại phân này là phân tiêu sữa. Các bạn thấy không, người nông dân 
rất giản dị mà thực tế, mộc mạc mà chân tình. Họ không để ý công thức hóa học 
làm gì thêm rườm rà, thêm khó nhớ. Họ chỉ lấy cái kết quả thực tế là quan trọng, 
giống hạt tiêu, giống màu sữa là gọi tiêu sữa, rồi cứ thế mà xử dụng, mà dùng. 
Giản dị như chính cuộc đời của họ. Một cuộc đời nông dân đầu đội trời, chân đi 
đất mà phóng khoáng, rộng lòng và phảng phất một chút hưởng nhàn trong cái cực, 
một chút vui trong cái đắng cay, một chút trầm tư trong lúc ngồi nhìn cánh đồng 
lúa đang vào thời kỳ con gái.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Những lá lúa thời kỳ con gái mượt mà, nở lớn như chưa một lần được nở lớn 
như vậy. Sáng sáng, khi sương mù tắm ướt chúng tôi trong đêm, chúng tôi im lìm 
bất động như ngủ vùi, ngủ dập, không một chút thẹn thùng, phơi lộ hết hình hài. 
Trên bờ bi, một con đê nhỏ chạy quanh vạt lúa chúng tôi, tiếng chân bước chậm 
đến độ êm êm, không nghe động nhẹ trên đất của người nông dân, chúng tôi hãnh 
diện đã mang lại cho họ niềm vui khi họ nhìn chúng tôi trong cái rạng rỡ của 
buổi sớm mai . Hạnh phúc thay được mang hạnh phúc đến cho người nông dân dù ít 
ỏi, khiêm nhường của giai đoạn này trong đời của cây lúa!<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Thời kỳ con gái của lúa còn là thời kỳ của phát triển đẫy đà, thời kỳ của 
tuổi rong chơi với gió, với trăng. Những đêm trăng sáng vằng vặc, những chiều 
gió mát rì rào, những trưa trời im, mây xanh thẳm, những cây lúa chúng tôi cũng 
biến dạng theo từng chập, từng chập với gió, với trăng, với mây, với nắng. Vì là 
con gái mà, chỉ có một thời con gái trong đời, nên xin đất trời cũng cho phép 
chúng tôi được khoe sắc thắm, khoe nét đẹp, khoe cái vẻ diễm kiều với tạo vật, 
với thiên nhiên, với cây cỏ.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN><SPAN 
style="mso-tab-count: 1">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Chúng tôi vượt cao lên thấy rõ. Mới cách nay mấy hôm, chúng tôi còn là đà 
dưới thấp. Bây giờ, chúng tôi đã nhổ giò, có ống chân, cây lúa mập ra, lá lúa 
dài thêm, thân lúa cao ngang bụng, ngang thắt lưng của bất cứ người nông dân nào 
khi họ bước vào đám ruộng. <o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN><SPAN style="mso-tab-count: 1"></SPAN>Các bạn ơi! Trong muôn loài sinh 
vật, chim muông, cây cối, hoa lá, dường như loài nào đẹp thường thường dễ bị dập 
vùi, dễ bị khổ sở với chính nét đẹp của mình. Chẳng hạn, hoa đẹp dễ bị người đời 
hái trước, dễ bị ong bướm chờn vờn hút nhụy. Chim muông, con nào có bộ lông đẹp, 
có tiếng hót thánh thót dễ bị săn bắt đem về nhốt trong lồng, trong giỏ, mất cả 
một trời thênh thang lộng cánh chim ngàn. Đời cây lúa thời kỳ con gái cũng không 
vượt ra khỏi cái số phận của cỏ cây, chim muông, hoa lá đẹp. Cái mượt mà của 
những lá lúa xòe rộng, rào rào theo từng cơn gió một cách ngây thơ, vô tình, có 
biết đâu rằng, trong từng nách lá là những ổ sâu lá đang âm thầm đẻ trứng, sanh 
sôi. Vì lúa đang tốt tươi cũng có nghiã là mồi ngon của loài sâu lá ác hiểm này, 
một loài sâu chỉ sống với nhựa lúa, với lá lúa thời kỳ con gái 
này.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Những ổ sâu lá cuốn những đọt lá lúa lại, rồi sanh trứng, hút nhựa, làm 
lá lúa bạc lạt, trắng dã. Mới đầu lác đác vài ổ , sau đó lan rộng ra một chòm, 
một vùng, một vạt. Lan nhanh đến độ, nếu người nông dân không kịp xịt thuốc loại 
chuyên trị sâu lá, thì y như rằng, cả đám lúa chúng tôi mùa này sẽ thất mùa, sẽ 
bạc lạt. Giống sâu nào cũng có cái độc hại riêng, có cái tàn phá riêng nhưng có 
lẽ sâu lá là một trong những giống sâu độc hại nhất và chúng xuất hiện ngay vào 
thời kỳ lúa còn con gái. Vì loài sâu này nằm trong ổ kín, nên việc xịt thuốc rất 
khó khăn. Chẳng hạn, phải có người đi phía trước dùng nhánh tre quơ quơ cho 
những ổ sâu mở ra, rồi người khác theo sau xịt thuốc. Có như vậy, cách trị sâu 
lá mới hiệu quả. Trong trận giặc này, chúng tôi bị thất điên bát đảo, nào là sâu 
hút nhựa sống của đời chúng tôi, nào là bị người nông dân quơ đập tơi tả trên 
ngọn, trên lá, nào là những lối mà người nông dân phải lội vào, phải dẫm đạp 
vào, chúng tôi bị đạp nhầu dưới bàn chân nhiều khi rướm máu của họ. Nhưng chúng 
tôi không buồn phiền, không than trách, mà còn cảm thông, chia sẻ với họ về 
những tai vạ này, những tai vạ dường như lúc nào cùng thường trực trong cái nghề 
làm ruộng nhiều cực nhọc, dạn dày. <o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;</SPAN>Tất cả rồi cũng qua 
đi, cho dù mọi đe dọa vẫn như thường trực. Thường trực đến đỗi cái thời con gái 
của chúng tôi mới đó mà biến mất từ lúc nào, không một ai có thể ngờ được. Trong 
môi trường sinh sống với dưới gốc lúa là nước tù hãm vì có biết bao sinh vật 
chết do thuốc sâu, thuốc rầy, những thân lúa chúng tôi phải sống trong đó như 
lửa thử vàng, như thách thức với bệnh tật. Thành ra, vừa qua trận sâu lá tàn 
phá, chúng tôi, lác đác một vài bụi đọt lúa bị đỏ rồi ngã sang màu vàng, và héo. 
Chồ này bị, chỗ kia bị, rồi dịch bịnh này lan nhanh không thể tưởng tượng 
nổi.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Các bạn có biết chúng tôi bị nạn sâu gì nữa không? Sâu ống đó các bạn 
ạ!<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>Loại sâu này còn được người nông 
dân gọi một tên nữa là sâu đục thân. Vì sâu ống ở trong thân lúa, hút nhựa, rồi 
làm cho đọt lúa bị đỏ, bị úa, rồi đọt lúa bị bịnh này khô và 
chết.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Các bạn thử tưởng tượng, mỗi cây lúa chỉ có mỗi cái đọt để tăng trưởng, 
để trổ bông và kết hạt, rồi tự dưng bị sâu ăn, sâu cắn, thì còn gì để mà hy 
vọng. Giống như đời bất cứ loại thảo mộc nào, cái ngọn, cái ngành là chánh, mà 
tự dưng bị héo úa đi, bị đứt đọt, đứt ngọn đi thì cho dù có đâm ra nhiều chồi 
khác, nhiều nhánh khác, không làm sao có thể trở thành một thân cây toàn vẹn 
được, một thân cây vững chắc được, thịt của cây sẽ bộp, sẽ xốp, không dùng vào 
đâu được. Cây lúa chúng tôi cũng cùng thân phận như vậy, cũng cùng có sự tệ hại 
như vậy sau khi bị loại sâu ống này hoành hành, cắn phá. Ngay chỗ đọt lúa bị sâu 
cắn, thay vào đó là vài ba cái tược nhỏ, nhỏ đến độ về sau này chỉ có thể cho 
được năm, mười hạt lúa chét là cùng. Cả cuộc đời cây lúa, với bao nhiêu công sức 
người nông dân đổ vào miếng ruộng cho một mùa màng cùng những ước ao, hy vọng, 
mà chúng tôi chỉ trả lại cho họ năm, ba bông lúa chét, thì làm sao mà khỏi thẹn 
thùng, xấu hổ, làm sao mà khỏi băn khoăn, cắn rứt trong 
lòng.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Các bạn ơi! Các bạn có biết chúng tôi vượt thoát nạn sâu ống, sâu đục 
thân bằng cách nào không? Vì loại sâu này ở trong thân, trong ruột cây lúa, nên 
không thể chỉ xịt thuốc như sâu keo, sâu lá được. Người nông dân, dù họ ít học, 
nhưng họ cũng thừa kinh nghiệm để đề phòng và trị loại sâu này bằng cách trộn 
thuốc trị sâu ống vào phân bón, một loại thuốc hột, và bón phân vào lúc lúa được 
dặm vá xong xuôi. Rễ lúa hút phân bón có trộn thuốc sâu, nếu có sâu ống trong 
ruột, sâu sẽ ngấm thuốc và bị hủy diệt từ trong trứng, từ trong mầm. Và sau này, 
nếu có sâu ống xuất hiện, người nông dân sẽ rải thuốc thêm một lần, trộn với cát 
hoặc tro trấu. Công dụng của cát và tro trấu chỉ dùng để giúp cho việc rải lượng 
thuốc ít ỏi này được trang trải đều trên diện tích lúa nào đó, chứ không có tác 
dụng diệt sâu. Nhưng chúng tôi cũng xin cảm ơn cát, cảm ơn tro. Cho dù là cát, 
là tro nhưng nhiều lúc cũng mang lại lợi ích cho đời , chẳng hạn như đời của cây 
lúa, cũng giúp cho người nông dân trong những trường hợp cấp thiết này. Vì rằng 
cứu lúa khỏi nạn sâu rầy chẳng khác nào cứu hoả đó các bạn ạ, là việc cấp thiết 
nhất đối với nhà nông.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN><SPAN 
style="mso-tab-count: 1">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </SPAN>Thế 
rồi, " cái gì đến sẽ đến ". Không biết ai nói điều đó, quả quá đúng với đời sống 
cây lúa chúng tôi đến như tuyệt đối.<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; 
</SPAN>Chúng tôi trở nên già dặn hơn, cứng cỏi hơn, vững vàng hơn, chững chạc 
hơn vì rằng cây lúa đang ở vào thời kỳ đẹp nhất mà cũng rạo rực nhất, hấp dẫn 
nhất, đầy đặn nhất với những thân lúa to tròn, với những bắp lúa nhọn vót như 
ngòi viết lông , loại viết mà người xưa dùng để viết chữ Nho, chữ Hán. 
<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN><SPAN style="mso-tab-count: 1"></SPAN>Đó là thời kỳ cây lúa có chửa đấy 
các bạn ạ! Những lá lúa già đi với màu vàng lá tranh. Từ trong những thân lúa to 
tròn ấy là cả một bầu hoa, một bầu gạo sắp nở rộ đúng hạn kỳ, là niềm vui, là 
hạnh phúc của chúng tôi mà cũng là niềm vui và hạnh phúc của nhà nông, của những 
người bạn thân thiết nhất của chúng tôi trong cánh đồng lúa bạt ngàn 
này.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Một sáng đẹp trời của những ngày mùa, khi cây lúa tròn hai tháng và năm 
ngày, như đồng loạt, không ai bảo ai, chúng tôi mở toạc những bẹ lúa tròn đầy để 
khoe với đất trời, với tạo vật, với gió, vơi nắng và nhất là với người bạn nông 
dân của chúng tôi, những bông lúa đầu mùa. Cả một bầu trời đầy màu sắc trắng 
trinh tuyền, ngập hương thơm thoang thoảng toả nhẹ. Những nhụy hoa của cánh đồng 
lúa vờn vờn, bay bay theo gió, lượn lờ... <o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Thế nhưng, các bạn ơi! Cây luá là một trong những loài cây hiển hoa khỏa 
tử như xoài, bắp vân vân... Nên việc thụ phấn phải nhờ tới ong, tới bướm, tới 
gió. Chúng tôi nghe một thi sĩ, hơn một lần tả cảnh phấn thông vàng , đã cho 
rằng: " Thông reo không cần tới gió, mà gió thổi là nhờ thông reo. "<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>Không biết đúng sai thế nào. Riêng đời 
sống chúng tôi thì ngược lại, chẳng những cần mà còn rất cần những luồng gió nhẹ 
nhàng giao tình, những luồng gió mang những nhụy đực của phấn hoa đến gần những 
nhụy cái để giao hoà, để thụ<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>phấn. 
Không có gió, đời chúng tôi sẽ là những mảnh đời bất hạnh, thừa thãi, buồn chán 
đến độ bịnh hoạn, vì nghĩ cho cùng, không có gió chúng tôi chỉ có cái đẹp đến độ 
tình tứ, lãng mạn, có sắc, có hương mà không thiết thực, không làm tròn sứ mạng 
với đời, không làm no lòng người, thật là vô dụng. Xin được cảm ơn gió, cảm ơn 
những ngọn gió giao hoà, tình tự, những ngọn gió không phải " mang thương nhớ 
trở về", mà là mang hạnh phúc đến cho đời cây luá chúng tôi, cho nhà nông, cho 
loài người!<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Lúa trổ. Người làm ruộng họ giản dị như vậy, khi cánh đồng lúa nở rộ, họ 
gọi nôm na là lúa trổ. Trong tự cội nguồn của chữ " Hoà " , có cây lúa đứng bên 
cái miệng. Nghĩa là con người có ăn được " cây lúa ", mới " hoà " được. Bởi vì 
rằng, cây lúa đứng trong đất, trong nước, trong bùn nên thuộc về âm.<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>Do đó, mùa lúa trổ vào những ngày nắng 
là lý tưởng nhất. Mà nắng thuộc về dương, về sức mạnh. Có như vậy, âm dương mới 
giao hoà, mới hợp với lẽ Trời. Và dĩ nhiên, chúng tôi sẽ mang đến cho người làm 
ruộng một mùa lúa quằn bông, trĩu hạt. Tự thân chúng tôi là một sự hợp nhất của 
âm dương kia mà!<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Các bạn có lẽ không bao giờ ngờ, trong lúc đêm đêm các bạn ngủ say, ngủ 
vùi cùng với vạn vật chìm vào cõi đêm bao la, im lìm, u tịch, chúng tôi lại lui 
cui mở rộng vỏ lúa còn non nớt để hứng những giọt sương tinh anh nhất của đất 
trời cùng với những nhụy đực của phấn hoa làm thành sữa, thành gạo cho chính 
mình, cho nhà nông, cho nhân loại. Chúng tôi âm thầm kết tinh như vậy giữa đêm 
trường, giữa những giấc ngủ êm đềm, giữa những mệt mỏi của người làm ruộng dãn 
dần, dãn dần trong hơi thở đều đều sau những ngày vất vả trên cánh đồng với bao 
dạn dày, phong sương. Thành ra, chúng tôi rất sợ mưa vào ban đêm khi lúa trổ rộ, 
khi lúa mở cánh xòe ra, khi lúa cần cái ấm áp của đất trời để " âm dương chi 
giao ", kết hợp. Quả tình, trong những ngày này trong đời cây lúa, giống như câu 
Kiều:<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>" Nỗi đêm khép mở, nỗi ngày riêng chung ".<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Thế là, dưới ánh nắng mặt trời ấm áp, những bông lúa rực rỡ phơi hạt, 
phơi màu, khoe hương, khoe phấn. Chúng tôi rượt đuổi nhau trên cánh đồng, nghe 
cả tiếng cười khúc khích trong gió, trong nắng. Chúng tôi thăm hỏi, tâm sự về 
những vui buồn, sâu bịnh, nước nôi, phân phướng. Nhưng, đặc biệt trong bất cứ 
cuộc chuyện trò nào, chúng tôi không quên nhắc đến những người bạn nông dân thân 
thiết của mình, với lòng cảm thông, chia sẻ về những vui buồn, những lo lắng, 
những lúc thiếu trước hụt sau, mà dường như vì dòng đời trôi nhanh, nên ít ai 
còn nhớ một hạng người nơi thôn dã quê mùa.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Các bạn ạ! Ở đời, thường có những nghịch cảnh éo le, không như mình nghĩ. 
Chẳng hạn, khi lúa ở thời kỳ còn non, tốt tươi quá<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>và mãi tới thời kỳ nở nhụy khai hoa mà 
vẫn còn tham lam nhận thêm nhiều phân bón quá, chẳng khác nào đứa con được cưng 
chiều quá độ, đứa con sẽ dễ hư hỏng. Những đám lúa um tùm, xanh liệt lá, liệt 
đọt, khi trổ bông thường bị bạc lạt, mà người nông dân gọi là lúa trổ cờ bắp, 
hạt lúa lép gần hết, không có sữa, không có gạo.<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>Hoặc một vài trận gió hơi nặng ngọn, 
những thân luá mềm mại này chưa kịp nhìn rõ những bông lúa lép của mình thì đã 
nằm dài trên bùn, trên nước trông rất thảm hại.<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>Những đám lúa bị ngã như vậy sẽ không 
bao giờ gượng dậy nổi. Những hạt lúa vừa ngậm gạo sẽ mọc mọng và lâu ngày thúi 
rữa, hư hại. Điều này, lỗi một phần cũng vì một vài bạn nông dân thiếu kinh 
nghiệm trong việc rải phân, chăm sóc mùa màng. Hoặc vì háo danh, ham được tiếng 
khen đám ruộng này tốt nhất vùng, đám ruộng kia xanh tốt không ai sánh kịp, nên 
một vài bạn nông dân cứ chìm đắm trong lời khen, tiếp tục bón phân thật nhiều mà 
không cần đúng hạn kỳ, đúng liều lượng, nên mới có những cảnh lỡ khóc, lỡ cười ở 
cuối cuộc chạy đua này.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Thế là, chúng tôi đã sống được trên cánh đồng này tròn tám mươi ngày hoặc 
trồi sụt đôi chút. Với trên dưới tám mươi ngày vừa đi vừa chạy đó, chúng tôi 
nhìn lại chính mình, trong lòng biết bao vui mừng dù nhiều gian truân, trắc trở. 
Nhìn những hạt lúa ngậm gạo hơn hai phần ba, chúng tôi rất hài lòng về cuộc hành 
trình đã đi qua, dù chưa trọn vẹn. Ngày nào cũng như ngày nào, những bạn nông 
dân của chúng tôi, mỗi sáng tinh sương, mỗi chiều mát dịu, họ rảo bước trên bờ 
bi nhỏ nhìn ngắm chúng tôi say đắm. Một vài người gặp nhau bên đám ruộng, mời 
nhau điếu thuốc vấn, mồi cho nhau chút lửa, rít một hơi dài rồi nhả ra<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>từng sợi khói, trong cái mát dịu của đất 
trời, trong cái hay hay của những bông lúa vàng mơ, thơm thơm mùi lúa mới, những 
sợi khói cứ quyện vào nhau như những thân tình giữa người và người, giữa người 
và đất trời, giữa người và những bông lúa ngập trời. Những lúc như vậy, cũng là 
những lúc chúng tôi trầm tư nhất, chúng tôi cũng chia sẻ niềm thân ái với họ 
nhất vì lúc bấy giờ chúng tôi đang lắng lòng nhất trước khi chào một ngày mới 
rạo rực hay đón một đêm dài êm ả, mát lạnh,thì thầm.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Hôm nay, dường như có điều gì bất thường. Dưới gốc lúa chúng tôi, có 
những sinh vật lạ li ti bám vào thân, vào gốc làm chúng tôi hơi nóng, lạnh bất 
thường. Rồi hôm sau, một vài chiếc lá hơi rực đỏ.<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>Dần dần, những nhánh bông của chúng tôi 
chưa chín mà như rực chín. Thế là, chúng tôi lại bị sâu rầy nữa rồi, cho dù 
chúng tôi đã đi gần trọn cuộc hành trình của đời mình.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Các bạn ơi! Những sinh vật nhỏ li ti bám dưới gốc chúng tôi, là rầy nâu 
đấy các bạn ạ! Giống rầy nâu này rất độc hại. Chúng chỉ đeo theo gốc lúa như vậy 
mà mùa màng coi như gặp đại hoa . Dường như, trong bất cứ mùa luá nào cũng đều 
bị rầy nâu phá hại, không nhiều thì ít. Mà cơ khổ nhất cho nhà nông là việc chạy 
tiền mua thuốc rầy, vì những ngày tháng luá vàng mơ này cũng là những ngày tháng 
trong nhà đã chắt mót không còn một đồng, một cắc. Rồi lại phải chạy ngược, chạy 
xuôi, vay hỏi với những món lời " chảy máu con mắt ". Trên cánh đồng luá bao la, 
chỗ nào cũng có rầy nâu, hằng triệu hằng triệu con trắng dã ở gốc, ở thân lúa, 
chỗ nào cũng xịt thuốc, chỗ nào cũng lúa sắp chín với những bước chân của người 
nông dân chuyên nghiệp lách từng bước, từng bước rướm máu, cẩn thận đưa vòi xịt 
xuống từng gốc lúa. Những giọt thuốc nhỏ li ti rớt trên gốc lúa rào rào, thấm 
ướt, chảy tuồn tuột lên mình những chị rầy nâu bụng thè lè trứng là trứng.<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>Những chị rầy độc ác này sặc sụa, ói ra 
máu liền tức khắc, buông chân, nổi trên mặt nước lềnh bềnh như bèo cám. Các bạn 
thử tưởng người làm ruộng họ cực khổ biết dường nào! Nếu họ không xịt thuốc kỹ 
như vậy, rầy không chết, coi như bao nhiêu hy vọng mà nhà nông trông đợi vào 
chúng tôi, đều hoài công, uổng của. <o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Chúng tôi vừa bị rầy với những cơn nóng lạnh như làm cữ rét, cùng với mùi 
hôi nồng nặc của thuốc rầy làm chúng tôi muốn ngạt thở.<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>Với những gốc lúa bị đạp, bị rầy bầm 
dập, chúng tôi nhiều lúc quên cả đời mình, quên cả những bông lúa sắp chín vàng. 
Những cây lúa chúng tôi làm sao vui được khi chúng tôi lâm nạn, khi những người 
bạn nông dân buồn lo, rầu rĩ. Nhiều người vì không chạy được tiền, thuốc không 
có, đành gạt nước mắt nhìn chúng tôi bị rầy nâu phá hại lụn dần, lụn dần như 
người hấp hối đang thở những hơi thở dài trước phút lâm chung. Nhiều người mua 
phải thuốc sâu giả, tốn tiền, tốn công xịt thuốc mà rầy không chết,<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>chúng tôi càng ngày càng khô rụi , vì 
thế mà có biết bao nông dân " tàn gia bại sản " với nạn thuốc giả này. Thật là 
thảm thương, thảm thương cho chính mình, mà cũng thảm thương cho những người 
nông dân, lúc nào họ cũng nhận về cho mình những thiệt thòi , những mất mát, 
những chịu đựng đến rơi nước mắt! <o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Phong ba nào rồi cũng qua! Tai ương nào rồi cũng phải tan biến! Và sau 
những bầm dập với nạn rầy, những ngột ngạt với mùi thuốc sâu lan rộng nguyên một 
cánh đồng cò bay mỏi cánh , chúng tôi đã gượng dậy đi cho suốt cuộc hành trình. 
Mực nước dưới gốc chúng tôi còn lấp sấp mấy hôm trước, váng một lớp dầu nhớt pha 
thuốc rầy, phụ lực với thuốc xịt trên gốc lúa, làm cho rầy mau chết cùng với 
hằng triệu, hằng triệu xác rầy bị chôn vùi, giờ được những nhà nông rút bộng 
tháo ra ngoài kinh, ngoài rạch, đánh dấu một chặng đường.<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN><o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Chúng tôi đang ở ngày thứ chín mươi rồi, những ngày tháng xế chiều của 
một cuộc sống ngắn ngủi này, nhưng cũng là những ngày tháng đẹp nhất, ích lợi 
nhất với kết quả là cả cánh đồng lúa chín vàng. Những bông lúa đầy hạt, cong 
mình nhìn lại những thân lúa của mình, được che khuất dưới những lá gai còn tươi 
với màu vàng sậm, đang nghĩ về những vui buồn trong dòng 
đời.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Hôm nay trời nắng ấm. Mặt đất dưới chân chúng tôi ráo lại. Những cơn gió 
làm đong đưa từng chùm bông lúa chạm vào nhau xào xạc, rì rào không ngớt. Những 
lượn sóng lúa lan dần, lan dần từ vạt lúa này đến vạt lúa khác làm thành những 
con trăn, con rắn rượt đuổi, lượn lờ vui vui con mắt. Những người bạn nông dân, 
mỗi ngày họ ra đồng thăm nom chúng tôi không biết bao nhiêu lần. Kẻ qua, người 
lại, người nào cũng chắc lưỡi trầm trồ, khen ngợi. Vạt lúa này trúng, vạt lúa 
kia dấu bông.<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>Giống lúa này giống 
bông dừa khít nách, giống lúa kia phơi bông, phơi hạt . Nào là, công đất này với 
giàn lúa như vầy, chắc mẻm sẽ bốn mươi giạ một công tầm cắt. Nào là, công đất 
kia là đất lung, lúa trúng hơn, có lẽ ăn đứt cánh đồng này vân vân. Chúng tôi 
nghe họ cười vui, hút thuốc liên miên, khói thuốc bay bay theo tiếng nói nói, 
cười cười, chúng tôi cũng vui lây, hòa nhịp với tiếng cười, tiếng nói bằng những 
điệp khúc lao xao của những ngọn gió ngày mùa. <o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Các bạn ơi! Chúng tôi đã ở vào những ngày cuối cùng của đời mình, tròn 
một trăm ngày hoặc trội thêm vài bữa, khi những hạt lúa cuối cùng ở cậy bông đã 
đầy gạo.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN><SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</SPAN>Đây rồi, mùa lúa 
chín!<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>Mùa lúa chín là mùa của chim 
chóc líu lo, của tiếng hát hò trên đồng, của tiếng gọi nhau ơi ới, của tiếng 
lưỡi hái xào xạc cắt vào gốc rạ, của những mớ lúa đặt ngay hàng thẳng lối như 
những người lính đứng trong hàng quân, của tiếng máy suốt lúa ầm ầm trên đồng, 
của tiếng thúc giục trâu, bò kéo những cộ lúa hột về nhà, của những đàn vịt 
hãng, vịt tàu rượt đuổi những con mồi, những hạt lúa rụng, của những làn khói 
nấu cơm chiều bên bờ kinh, của cười vui, của hạnh phúc. Hạnh phúc của con người, 
của thiên nhiên, của vạn vật và của cả những cây lúa Thần nông trên cánh đồng 
này.<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Thời hiện đại là thời của khoa học tiến bộ. Cây lúa thần nông cũng bị 
cuốn hút vào thời hiện đại. Nghĩa là mỗi năm có tới hai mùa lúa chín: Mùa lúa 
chín tháng hai và mùa lúa chín vào trung tuần tháng bảy. Mùa trước thì nắng ráo. 
Mùa sau mưa dầm sùi sụt vì thời tiết tháng bảy là mùa mưa Ngâu mà. Nhưng mùa lúa 
chín nào cũng có những đặc tính gần giống nhau, có những vui buồn gần giống 
nhau, có những rạo rực gần giống nhau, có những sinh hoạt gần giống nhau.Có khác 
chăng là khác tháng, khác ngày, khác mưa, khác nắng mà từ đó cái cực của người 
nông dân cho mỗi vụ mùa có khác nhau đôi chút. <o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Mới hôm qua, những bông lúa vàng ngập đồng, ngàn trùng, cười vui với gió 
đồng nội trong lành như đi chơi, đi dạo. Thế mà hôm nay, chúng tôi đã thành rơm, 
thành rạ với những tua quay vòng, ầm ầm, sành sạch, cuộn vào trục máy suốt, bay 
bổng lên không trung về phiá dưới gió như những cánh chim ngàn. Những hạt lúa 
tách khỏi mình mẹ tuôn ra ào ào vào bao, vào thúng như đang mang niềm vui đến 
thật sự cho những nhà nông lam lũ, nhọc nhằn. Chúng tôi được nhiều hạt chừng nào 
là mừng chừng nấy. Có như vậy, những người bạn nông dân của chúng tôi mới mong 
trả được những nợ nần, tiền vay, bạc hỏi, lúa già, lúa non, lúa heo, lúa thịt, 
lúa thuế, lúa vụ, lúa làng, lúa xã vân vân. . . Những món nợ triền miên, hết 
đời, hết kiếp mà nhiều khi không trả nổi. Mà cơ khổ, họ có dám xài hoang phí gì 
cho đáng tội. Đàng này, là những nợ mua phân bón, nợ thuốc sâu rầy, nợ mướn cày 
bừa, nợ cắt hái, nợ xăng nhớt, nợ máy móc, nợ trâu bò, nợ lúa ruộng, những món 
nợ đời, nhiều khi đong lúa trả rồi, người nào cũng chảy máu con mắt. Các bạn có 
bao giờ tưởng tượng những gánh nặng nợ nần triền miên phủ đầy trên vai, trên cổ 
của những người làm ra hạt cơm, hạt gạo cho đời không? Riêng chúng tôi, những 
hạt lúa rời khỏi mình mẹ, được đong đi, đong đi mãi cho những chủ nợ vội vàng, 
chúng tôi thấy xót xa cho những nhà nông nghèo biết dường nào. Những thùng lúa 
nợ, ăn trước trả sau, thật hết sức tội tình! ! ! <o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Mỗi một mùa lúa thần nông ngắn ngủi như những kiếp sống ngắn ngủi của 
từng bụi lúa! Vỏn vẹn ba tháng mười ngày với một kiếp sống trong bùn, trong nước 
tù hãm, trong mùi thuốc sâu phủ lấp triền miên, những bụi lúa chúng tôi luôn 
luôn gắn liền đời mình với từng giọt mồ hôi của những nhà nông tưới xuống cánh 
đồng. Chúng tôi chia sẻ cái lo với họ. Chúng tôi bị sâu, bị rầy, họ bấn loạn, 
chúng tôi cũng tan nát từ những chiếc lá, tới những gốc lúa dập bầm. Chúng tôi 
trúng mùa, họ vui, chúng tôi cùng vui với họ. Chúng tôi thất mùa, bông con, bông 
chét, người làm ruộng rầu, chúng tôi rầu với cái rầu của họ. Lớn lên từng ngày, 
từng ngày trong suốt một trăm ngày, lúc nào chúng tôi cũng vươn lên như kiếm tìm 
cái thiết thực của đời cây lúa, cái thiết thực cho loài người, cho muôn loài 
đồng thời với mình mà phải sống bằng lúa, bằng gạo. <o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
</SPAN>Nghĩ cho cùng, bất cứ sinh vật, cỏ cây, vạn vật kể cả loài người, mỗi mỗi 
đều hơn một lần đóng góp công sức của mình cho sự tươi đẹp, diễm kiều, hài hòa 
cùng sự sinh tồn của vũ trụ, của vạn vật. Chẳng hạn những loài hoa đẹp làm đẹp 
đất trời, làm tươi mát cuộc sống, dù cuộc sống con người hay cuộc sống cỏ 
cây.<SPAN style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>Hoặc những loài thú, loài cá, 
loài tôm, chim muông cũng đóng góp phần mình cho đời sống loài người, đời sống 
của vũ trụ. Riêng đời của cây lúa là một đời cỏ cây gần gũi, thân thiết với loài 
người nhất, không thể thiếu vắng được; gần gũi, thân thiết đến độ người làm 
ruộng và cây lúa hòa nhập làm một. Nhưng có lẽ không có nhà nông gieo trồng, 
chăm bón, săn sóc, chúng tôi cũng chỉ là những bụi lúa rụng, lúa ma hoang dã, 
không đơm bông kết hạt đúng hạn kỳ và không cho nhiều lúa, nhiều gạo được.<SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </SPAN>Xin các bạn đừng bận lòng về thân phận, 
về dòng đời những giống lúa Thần nông chúng tôi, một thân phận, một dòng đời dù 
nhiều vui buồn trong từng vụ mùa, hết mùa này đến mùa khác, hết kiếp này đến 
kiếp khác, mà nên nghĩ đến những nhà nông tay lấm chân bùn, trước nhất như những 
ân nhân của loài người, của muôn loài. Vì rằng, hạt lúa, hạt gạo, hạt cơm rất kề 
cận với đời thường nhưng những giọt mồ hôi của người nông dân rớt rơi ở những 
miếng ruộng xa mù, trên luống cày, trong những vũng nước bùn sình , đôi lúc hòa 
cùng những giọt nước mắt cay cay, với số phận hẩm hiu của họ dường như ít được 
người đời nhớ nghĩ, đoái hoài! Và chúng tôi, những đời cây lúa, cũng muốn nói 
lời biết ơn họ, những kiếp đời gần gũi với bùn lầy mưa nắng quanh 
năm...<o:p></o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><o:p>&nbsp;</o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><o:p>&nbsp;</o:p></SPAN></P>
<P class=MsoNormal 
style="mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><SPAN 
style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</SPAN></SPAN><B><I><SPAN 
style="FONT-SIZE: 10pt; FONT-FAMILY: Arial">Hoa Kỳ, Tháng Tư- 
1997</SPAN></I></B><SPAN 
style="FONT-SIZE: 11pt; FONT-FAMILY: Arial"><o:p></o:p></SPAN></P>


</div>
				<TR>
				<TD ALIGN="CENTER">
				<a href="#" onClick="history.go(-1);return true;"><br>
					<b><FONT face="Arial" size="2" COLOR="blue">Trở lại trang Văn</b></font></a> 

				</TD>
				</TR>		
		</td>
	 </tr>
       </table>
  </td>


 </tr>
</table>

</body>

</html>
�