<html xmlns:o="urn:schemas-microsoft-com:office:office"
xmlns:w="urn:schemas-microsoft-com:office:word"
xmlns="http://www.w3.org/TR/REC-html40">

<head>
<meta http-equiv="page-enter" content="revealtrans(duration=2, transition=7)">

<meta http-equiv=Content-Type content="text/html; charset=unicode">
<meta name=ProgId content=Word.Document>
<meta name=Generator content="Microsoft Word 11">
<meta name=Originator content="Microsoft Word 11">
<link rel=File-List href="noilongcuadat_files/filelist.xml">
<title>Lương Thư Trung Nổi Lòng Của Đất</title>
<!--[if gte mso 9]><xml>
 <o:DocumentProperties>
  <o:Author>Owner</o:Author>
  <o:Template>Normal</o:Template>
  <o:LastAuthor>Owner</o:LastAuthor>
  <o:Revision>4</o:Revision>
  <o:TotalTime>32</o:TotalTime>
  <o:Created>2005-12-21T14:12:00Z</o:Created>
  <o:LastSaved>2005-12-21T15:16:00Z</o:LastSaved>
  <o:Pages>1</o:Pages>
  <o:Words>2830</o:Words>
  <o:Characters>16136</o:Characters>
  <o:Lines>134</o:Lines>
  <o:Paragraphs>37</o:Paragraphs>
  <o:CharactersWithSpaces>18929</o:CharactersWithSpaces>
  <o:Version>11.5606</o:Version>
 </o:DocumentProperties>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
 <w:WordDocument>
  <w:HideSpellingErrors/>
  <w:HideGrammaticalErrors/>
  <w:ActiveWritingStyle Lang="EN-US" VendorID="64" DLLVersion="131078"
   NLCheck="1">1</w:ActiveWritingStyle>
  <w:GrammarState>Clean</w:GrammarState>
  <w:PunctuationKerning/>
  <w:ValidateAgainstSchemas/>
  <w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid>
  <w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent>
  <w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText>
  <w:Compatibility>
   <w:BreakWrappedTables/>
   <w:SnapToGridInCell/>
   <w:WrapTextWithPunct/>
   <w:UseAsianBreakRules/>
   <w:DontGrowAutofit/>
  </w:Compatibility>
  <w:BrowserLevel>MicrosoftInternetExplorer4</w:BrowserLevel>
 </w:WordDocument>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
 <w:LatentStyles DefLockedState="false" LatentStyleCount="156">
 </w:LatentStyles>
</xml><![endif]-->
<style>
<!--
 /* Font Definitions */
 @font-face
	{font-family:"Monotype Corsiva";
	panose-1:3 1 1 1 1 2 1 1 1 1;
	mso-font-charset:0;
	mso-generic-font-family:script;
	mso-font-pitch:variable;
	mso-font-signature:647 0 0 0 159 0;}
 /* Style Definitions */
 p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal
	{mso-style-parent:"";
	margin:0in;
	margin-bottom:.0001pt;
	mso-pagination:widow-orphan;
	font-size:12.0pt;
	font-family:"Times New Roman";
	mso-fareast-font-family:"Times New Roman";}
span.GramE
	{mso-style-name:"";
	mso-gram-e:yes;}
@page Section1
	{size:8.5in 11.0in;
	margin:1.0in 1.25in 1.0in 1.25in;
	mso-header-margin:.5in;
	mso-footer-margin:.5in;
	mso-paper-source:0;}
div.Section1
	{page:Section1;}
-->
</style>
<!--[if gte mso 10]>
<style>
 /* Style Definitions */
 table.MsoNormalTable
	{mso-style-name:"Table Normal";
	mso-tstyle-rowband-size:0;
	mso-tstyle-colband-size:0;
	mso-style-noshow:yes;
	mso-style-parent:"";
	mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
	mso-para-margin:0in;
	mso-para-margin-bottom:.0001pt;
	mso-pagination:widow-orphan;
	font-size:10.0pt;
	font-family:"Times New Roman";
	mso-ansi-language:#0400;
	mso-fareast-language:#0400;
	mso-bidi-language:#0400;}
</style>
<![endif]-->
</head>


 
<body bgcolor=white background="trngbackgroud2.JPG" lang=EN-US link=blue vlink=blue
style='tab-interval:.5in' bgproperties=fixed>



<table border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" >
 <tr>
 <!-- ******* this section for left emply table -->
  <td  width="15%" >
	<table>
		<tr>
			<td valign="top">
			</td>
		</tr>
	</table>	
  </td>

       <!-- ******* end section for left emply table -->
  
  <td width="70%" >
	
	<table>
	 <tr>
		<td>




<div class=Section1>

<p class=MsoNormal><b style='mso-bidi-font-weight:normal'><span
style='color:blue'>Lương Thư Trung<o:p></o:p></span></b></p>

<p class=MsoNormal><b style='mso-bidi-font-weight:normal'><span
style='color:blue'><o:p>&nbsp;</o:p></span></b></p>

<p class=MsoNormal><b style='mso-bidi-font-weight:normal'><span
style='font-size:22.0pt;font-family:"Monotype Corsiva"'>N</span></b><b
style='mso-bidi-font-weight:normal'><span style='font-size:20.0pt'>ổ</span></b><b
style='mso-bidi-font-weight:normal'><span style='font-size:22.0pt;font-family:
"Monotype Corsiva"'>i Lòng C</span></b><b style='mso-bidi-font-weight:normal'><span
style='font-size:20.0pt'>ủ</span></b><b style='mso-bidi-font-weight:normal'><span
style='font-size:22.0pt;font-family:"Monotype Corsiva"'>a Đ</span></b><b
style='mso-bidi-font-weight:normal'><span style='font-size:20.0pt'>ấ</span></b><b
style='mso-bidi-font-weight:normal'><span style='font-size:22.0pt;font-family:
"Monotype Corsiva"'>t<o:p></o:p></span></b></p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal><span class=GramE>Tôi là đất.</span> <span class=GramE>Tôi
là bùn.</span> Bạn ơi! <span class=GramE>Bạn có bao giờ nghĩ rằng tôi đã làm đuợc
những gì cho bạn không?</span> <span class=GramE>Tôi thì dường như chưa lần nào
tự hỏi mình đã hiện diện trong vũ trụ này bao nhiêu thiên niên kỷ rồi.</span>
Thực sự điều đó khó mà đếm được, khó mà biết chính xác được cho dù bạn là những
nhà khảo cổ, những nhà địa chất học...</p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal><span class=GramE>Có cần không để phân loại tôi thành loại đất
này, loại đất khác?</span> Chẳng hạn đất mẹ, đất ải, đất bãi, đất phù sa, đất bồi,
đất cát, đất pha cát, đất hợp thực, đất phân, đất phèn, đất sứ, đất lâm, đất mới
khai khẩn, đất vôi, đất sét, đất sét mỡ gà, đất thịt, đất bùn và còn nhiều tên
gọi khác nữa... Tất cả những phân tích, phân loại như vậy <span class=GramE>chỉ<span
style='mso-spacerun:yes'>  </span>vì</span> đó là công việc của loài người. <span
class=GramE>Tôi vốn dĩ rất giản dị, thấp hèn nên không bao giờ tự tách bạch
mình ra từng loại, từng loại để làm gì.</span> Tôi nói ra điều này là vì đó là
một thực tế; chứ không phải vì tôi khiêm nhường, khách sáo hay tự hạ thấp mình
quá đỗi đâu!</p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal><span class=GramE>Tôi thì như bạn đã biết quá rõ rồi và người
đời thường chẳng bảo rằng “xưa như trái đất” sao?</span> Dưới ánh sáng của mặt
trời, tôi chỉ là một vật thể như muôn ngàn vật thể. <span class=GramE>Tôi thấp
nhất trong muôn triệu những gì thấp nhất.</span> Bằng chứng là bất cứ ở đâu, bất
cứ lúc nào, tôi vẫn đang nằm dưới bàn chân của bạn, dưới gót giày của bạn, dưới
bánh <span class=GramE>xe</span> của bạn. <span class=GramE>Tôi không bao giờ
có ý ngoi lên, muốn ngoi lên hoặc bằng mọi cách phải ngoi lên và ngoi lên để
làm gì?!?</span> <span class=GramE>Vì rằng chỗ của tôi là chỗ thường hằng, vĩnh
cửu rồi.</span> Cho dù cỏ cây có che trên đầu tôi một chút ánh sáng mặt trời, rồi
cỏ cây cũng sẽ chết để trả lại tôi một chút ánh nắng mặt trời. <span
class=GramE>Cho dù bạn có choán chỗ của tôi mấy mươi năm trong đời bạn, sau
cùng, bạn cũng phải ra đi và trả lại tôi không khí cùng ánh nắng ban mai của buổi
bình minh tươi mát.</span> Vì rằng, cỏ cây, con người thì hữu hạn, còn tôi dù
là đất, là bùn nhưng lại vô cùng, bất tận và vĩnh cửu...</p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal><span class=GramE>Bản chất của tôi vốn dĩ hiền hòa, bao
dung, công bằng.</span> Bạn có nghe người ta hay nói “hiền như cục đất” không? <span
class=GramE>Cho dù bạn có cư xử với tôi thế nào đi nữa, tôi luôn nghĩ rằng, chẳng
qua đó là cách thế ứng xử riêng của loài người dành cho một vật thể khác trong
vũ trụ.</span> Nhưng khi bạn trở về với đất, tôi sẵn lòng dang rộng cánh <span
class=GramE>tay</span> dành cho bạn một chỗ trú ẩn ngàn đời. Cho dù bạn là một
vì vua, một vị tướng lãnh, hay bạn là một người lính, một thường dân, đối với
tôi, tất cả mọi người đều bình đẳng như nhau. </p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal>Bạn ơi! <span class=GramE>Bạn có bao giờ tưởng tượng rằng mọi
sinh vật kể cả loài người trên vũ trụ này họ sống được là nhờ tôi không?</span>
Chắc có lẽ nhiều người vì thấy hiện tượng sống của muôn loài tự nhiên quá đỗi
nên người ta cũng chẳng buồn nghĩ ngợi lung <span class=GramE>tung</span> làm
gì. Chẳng hạn, ngày nào con người cũng ăn cơm, ăn gạo người ta chỉ chê hạt cơm,
hạt gạo quá khô, quá nhão mà không màng để ý người làm ra hạt gạo cơ cực biết
dường nào; không màng nhớ tới dòng đời của cây lúa ba chìm bảy nổi mới chịu nổi
phong ba; không màng chất đất ngày mỗi già cằn vì lòng tham vô bờ của những người
luôn muốn có nhiều huê lợi mà không cần tốn một giọt mồ hôi cơ cực nào!</p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal><span class=GramE>Tôi đã mang đến cho muôn loài sự sống.</span>
<span class=GramE>Tôi mang đến cho vạn vật xanh tươi.</span> Tôi mang đến cho
con người niềm hạnh phúc. <span class=GramE>Vì rằng tự trong tôi đã có sự ngọt
ngào; tự trong tôi đã có dòng sữa; tự trong tôi đã có cái mát lạnh; tự trong
tôi đã có chất liệu hạnh phúc rồi.</span> <span class=GramE>Hay nói một cách
khác, tôi đã và đang mang dến nhựa sống cho đời bạn, cho vạn vật.</span> <span
class=GramE>Bởi vì rằng tất cả vạn vật đều đang đứng trên đầu tôi, trên mặt
tôi.</span> Và vạn vật cũng đang cấm những chùm rễ thật sâu vào trái <span
class=GramE>tim</span> tôi để hút nước, hút sữa, hút nhựa nuôi sống tự thân và
nuôi sống nhân loại.</p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal>Bạn thử tưởng tượng, bạn là một vị tổng thống, một ông vua,
một nhà bác học, một vị giáo sư, một nhà tu hành, một nhà văn, một thi sĩ đoạt
được nhiều giải thưởng cao qúi cũng như hằng triệu, hằng triệu những con người
bình thường trên mặt đất này, hết thảy bạn đều có các đấng sinh thành, cưu mang
bạn qua chín tháng mười ngày rồi banh da xẻ thịt mời bạn bước ra vùng ánh sáng
như một ngày hội lớn. <span class=GramE>Các đấng sinh thành của bạn nuôi bạn bằng
gì?</span> <span class=GramE>Có lẽ ai cũng biết câu trả lời đã có sẵn từ buổi
sơ khai rồi.</span> <span class=GramE>Tất cả những chất liệu nuôi dưỡng bạn có
phải tự trong bùn, trong đất mà có không?</span> Có phải tất cả những khối óc
thông minh kiệt xuất, những bậc <span class=GramE>vĩ</span> nhân được cả nhân
loại kính phục đã được vun bồi từ đất, từ bùn không? <span class=GramE>Tôi
không kể công và kiêu ngạo, nhưng đây mà một sự thật.</span> <span class=GramE>Đất
là mẹ của tất cả mọi người mẹ.</span> Đất mang lại dòng sữa để mẹ nuôi con khôn
lớn. <span class=GramE>Đất mang lại sự sống cho cỏ, cây, hoa, trái để cỏ, cây,
hoa, trái nuôi sống con người.</span></p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal>Bạn có biết, trong dòng đời, nhiều lúc tôi cũng đau xót lắm
không!?! <span class=GramE>Người nông dân hồi sơ khai, họ dùng cuốc, dùng len họ
cuốc, họ đào tôi lên từng lát, từng lát.</span> <span class=GramE>Dần đà, họ có
thêm kinh nghiệm, người nông dân dùng trâu, dùng bò cày tôi lên từng luống, từng
luống.</span> Sau này, loài người văn minh hơn, khoa học tiến bộ hơn, người ta lại
dùng máy cày, máy xới hất <span class=GramE>tung</span> tôi lên từng mảnh, từng
mảnh. <span class=GramE>Đó là thời thái bình.</span> Còn thời chiến tranh thì
tang thương hơn bội phần. Hằng muôn triệu tấn bom đạn đổ lên đầu, lên mặt, cày
nát thân thể tôi ra thành hầm, thành <span class=GramE>hố<span
style='mso-spacerun:yes'>  </span>rải</span> rác khắp địa cầu. <span
class=GramE>Bạn có biết máu của tôi đã tràn ứa ra không?</span></p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal>Ngoài tạo vật, cỏ cây, hoa trái, thực phẩm cần cho nhân loại,
bạn có biết để nấu chín thực phẩm, để có vật dụng chứa đựng thực phẩm, để có
nhà, có kho cho loài người trú ngụ, người ta cũng cần tới tôi không. <span
class=GramE>Tôi dự phần vào hầu hết trong mọi vật dụng.</span> Từ cái chén, cái
tô thô kệch thời bán khai cho tới cái chén kiểu thời văn minh đời Khang Hi với
hoa văn rồng phụng; từ ông táo, cà ràng đến mọi thứ nồi niêu, lu hủ, khạp, kiệu,
mái vú, mái đầm, cái ảng... nhất nhất đều lấy từ đất mà làm ra. <span
class=GramE>Rồi gạch, rồi ngói nữa.</span> <span class=GramE>Khi nhu cầu đòi hỏi
để phát triển xã hội, loài người cũng lấy đất nắn gạch, làm ngói.</span> Bạn thử
tưởng tượng người thợ làm gạch họ đào, họ xới, họ nhồi, họ nắn trăm muôn ngàn động
tác để biến những cục đất thành viên gạch thô, thành miếng ngói thô, thì bạn sẽ
biết đất bị tùng xẻo đến độ nào rồi? </p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal>Dòng đời của những thứ gạch ngói thô đó cũng là dòng đời của
một phần của đất, của bùn phải trải qua những gian <span class=GramE>lao</span>
thử thách. Sau khi họ đem chúng tôi ra phơi khô nhiều nắng đến một buổi chiều nắng
ráo, họ dọn một chỗ cho chúng tôi chui vô cái lò hình tròn có vòm cao như những
ngôi cổ tháp vùng Ai Cập. Và ở đó, chúng tôi được sắp xếp theo thứ tự từ trong
ra ngoài, từ dưới lên cao theo một thứ bậc rất ư là khe khắc. <span
class=GramE>Nếu không làm vậy, chúng tôi, những viên đất khô gọi là gạch thô đó
sẽ té nhào lên nhau như một trận địa chấn không kém kinh hoàng trong một không
gian hẹp té này.</span> <span class=GramE>Khi đâu đó nằm yên ổn rồi, hằng trăm
ngàn viên đất khô mới bắt đầu nếm mùi lửa đốt.</span> <span class=GramE>Người
ta đốt chúng tôi bằng đủ loại chất liệu, miễn sao cho chúng tôi cháy đỏ thì
thôi.</span> Củi cây mắm có, vỏ trấu của hạt lúa cũng có, nhiều nơi chơi sang
hơn họ còn đốt chúng tôi bằng điện, bằng dầu nhưng đa phần chúng tôi chịu trận
với củi mắm và trấu nhiều nhất. </p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal><span class=GramE>Bạn có biết từ lúc người thợ lò châm mũi lửa
đầu tiên đến khi chúng tôi chín đỏ hực là bao lâu ngày tháng không?</span> Cả nửa
tháng trời chịu trận trong căn hầm như một vùng hoả diệm sơn ấy chứ chẳng chơi!
<span class=GramE>Lúc bấy giờ chúng tôi hết biết đau đớn nữa rồi.</span> Khi
nóng quá người ta không còn cảm giác, không còn biết trời đất là gì! <span
class=GramE>Rồi người thợ lò mới tắt lò khi thấy đất chín rực màu đỏ.</span>
Chúng tôi phải nằm thêm trong cái lò nóng hầm hập ấy thêm chừng nửa tháng nữa mới
bắt đầu nhìn ra bên ngoài khung cửa hẹp té với chút ánh sáng nghiêng nghiêng đi
lạc giữa vùng tâm tối. Khi nguời ta cảm thấy gạch nóng không còn đủ sức làm phỏng
<span class=GramE>tay</span> người, lúc bấy giờ người ta mới mang chúng tôi ra
sân như một lần xá tội vong nhân. </p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal><span class=GramE>Bạn cứ tưởng lửa thì cháy tràn và chia đều
cho từng viên gạch mỏng sao?</span> <span class=GramE>Không đâu bạn.</span> Ở đời
cái gì mình hay tưởng thường dễ bị lầm. <span class=GramE>Đất cũng vậy.</span> <span
class=GramE>Chúng tôi ngỡ gạch là gạch.</span> Khi cháy là cháy <span
class=GramE>chung</span> lò. Khi chín là chín <span class=GramE>chung</span> kiếp.
Nhưng sự thật không phải đơn giản vậy. Trong lò như vậy, chúng tôi đuợc chia
làm ba thứ hạng: gạch <span class=GramE>chưn</span> lò, gạch lòng tàu, gạch ngọn.
Gạch <span class=GramE>chưn</span> lò là gạch chưa thực sự chín lắm, màu tai
tái, đứng hạng chót, dù gần lửa nhất. <span class=GramE>Gạch lòng tàu đỏ hực, tốt
nhất, vì được sắp xếp nằm ở giữa lò.</span> <span class=GramE>Gạch ngọn, da
láng cón, vì lửa dồn lên cao nên nhiều khi gạch bị khét lửa vì quá lửa, nên cũng
không bằng gạch lòng tàu.</span> Chun vô lò lửa rồi mà còn bị phân loại ra như
vậy đó bạn, nghĩ đời cũng nhiều bất trắc! Vì có phân loại là có bất công, có
ganh tị, có kỳ thị, có khinh miệt và hất hủi, bởi vì không có phân loại nào tuyệt
hảo cho dù ông thợ lò là người lão luyện <span class=GramE>tay</span> nghề!</p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal>Thế rồi, người ta mang chúng tôi đi chào hàng khắp mọi nơi <span
class=GramE>theo</span> thứ hạng phân loại ấy. <span class=GramE>Người ở mọi
nơi cũng nườm nượp đến lò khuân vác chúng tôi về xây những tổ ấm cho các đôi
uyên ương một trời hạnh phúc.</span> <span class=GramE>Chỉ có chúng tôi là hiểu
rõ thân phận của mình và chúng tôi biết sức chịu đựng của mình.</span> <span
class=GramE>Có cái cơ cực nào hơn, cái đoạn trường nào hơn, cái cay nghiệt nào
hơn đời của đất, của gạch ngói không?</span> Thế mà chúng tôi vẫn chịu đựng từ
đời này qua kiếp khác, luôn luôn nhẫn nại, không chán nản, không mệt mỏi, không
hờn giận và không thống hận...</p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal>Bạn có thể cho rằng tôi là vật vô tri, không biết cảm nhận,
không biết đau đớn, không biết xót xa... <span class=GramE>Có thể đó là cách
nghĩ của bạn.</span> Có thể đó là... bởi vì bạn không có lòng đấy thôi! <span
class=GramE>Chứ tự thân tôi, tôi biết cái đau của tôi.</span> <span
class=GramE>Khi bạn đào, bạn cuốc tôi lên, bạn có thấy trong từng nếp đất đã ứa
ra từng giọt nước không?</span> Đó là nước mắt của tôi đấy! Đó là máu của tôi đấy!
<span class=GramE>Vì rằng tôi cũng sống như bạn.</span> <span class=GramE>Nếu tôi
không sống như bạn, tôi không hít thở như bạn thì làm sao tôi có thể mang đến
cho bạn, cho vạn vật những chất liệu nuôi dưỡng mầm sống trong vũ trụ, trong
cõi đời này.</span> <span class=GramE>Hạt giống không thể nẩy mầm trong chân
không.</span> <span class=GramE>Cỏ cây không thể sống trong lưng chừng trời.</span>
Con người không thể sống mà không có đất. Tôi nói lên điều đó không phải là nói
quá lời, vì cho tới hôm nay đây, chưa có hành tinh nào khác ngoài trái đất đang
ấp ủ mọi sinh linh trên vũ trụ này, dù người ta vẫn đang cố đi tìm...</p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal><span class=GramE>Nếu tôi không sống và vô tri, thì làm sao
tôi có thể mang lại cho người nông dân những nụ cười khi cánh đồng lúa chín
vàng.</span> <span class=GramE>Nếu tôi không sống và vô tri, làm sao tôi có thể
mang đến cho người làm vườn những trái chín ngọt ngào.</span> Nếu tôi không sống
và vô tri, làm sao tôi có thể mang đến muôn sắc, muôn hương cho hằng vạn, hằng
vạn loài hoa để ong bướm vui đùa, để con người thưởng ngoạn, để vũ trụ tươi thắm,
xinh đẹp.... <span class=GramE>Tự trong hạt gạo, tự trong trái chín, trong hoa,
trong huơng đã có sự sống, đã có tôi dự phần, đã có hồn tôi, đã có máu tôi kết
tụ lại rồi.</span></p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal><span class=GramE>Sở dĩ bạn nghĩ rằng tôi vô tri vì rằng tôi
có ngôn ngữ của tôi, bạn có ngôn ngữ của bạn.</span> <span class=GramE>Cũng như
muôn loài trong vũ trụ này đều có ngôn ngữ riêng.</span> Loài này có thể không
hiểu loài được loài <span class=GramE>kia</span> vì khác ngôn ngữ. <span
class=GramE>Chẳng hạn chim muông làm sao hiểu được tiếng người.</span> <span
class=GramE>Dòng sông làm sao hiểu được cái khao khát của cánh đồng lúa khô cằn.</span>
<span class=GramE>Loài sâu bọ làm sao hiểu đuợc nỗi lo âu của người làm ruộng.</span>
<span class=GramE>Ngay cả loài nguời với loài người nhiều lúc còn không hiểu nổi
nhau, huống hồ gì hằng tỉ, hằng tỉ sinh vật khác nhau cùng một lúc có mặt trên
lưng tôi với nhiều ham muốn.</span> Nhưng có một điểm <span class=GramE>chung</span>
nhất, chính xác nhất là tất cả chúng ta cùng đang sống và sẽ sống. Riêng tôi là
cái nơi chứa đựng tất cả sự sống ấy, vì thế có lẽ tôi sẽ là vật thể sống <span
class=GramE>dai</span> nhất và mang nặng trên vai mình cả một bầu trời lúc nhúc
những mảnh đời truyền kiếp. <span class=GramE>Trường hợp tôi có phải vì lẽ gì
đó mà chết đi, có lẽ tôi sẽ là vật thể chết sau cùng và chừng đó muôn loài,
muôn vật cũng chẳng còn.</span> <span class=GramE>Dĩ nhiên không còn hiện hữu
trong vũ trụ này, thật chẳng còn gì để mà nói thêm phải không bạn?</span></p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal><span class=GramE>Nhân nhắc về cái còn và cái mất, tôi phải
thành tâm nhận ra rằng chính trái đất nhiều lúc cũng có nhiều lầm lỗi.</span> <span
class=GramE>Nhiều nơi cằn cỗi quá, làm cho dân tình đói khổ vì không trồng tỉa
đuợc.</span> <span class=GramE>Nhiều nơi thấp quá, hằng năm lụt lội vùi dập những
cánh đồng.</span> Nhiều nơi cả năm này qua năm khác cứ lạnh giá căm căm không
làm sao có thức <span class=GramE>ăn</span> cho đủ những ngày mùa đông giá lạnh
cơ hàn. <span class=GramE>Và còn nhiều lắm những khuyết tật bẩm sinh cố hữu
khác của mặt đất bao la này, dù đã có hằng triệu, hằng triệu năm cải cách, canh
tân.</span> Điển hình những trận động đất với số đo địa chấn quá cao, với những
lượn sóng thần ngoài sức lượng định của loài người và số người bị thiên <span
class=GramE>tai</span> quá ư là khốc liệt, tôi phải thành tâm nhận lỗi về phần
mình bởi những tai họa ấy. <span class=GramE>Xin loài người hãy tha thứ cho tôi
và xin bạn đừng qui trách cho bất cứng đấng thần linh nào, vì các đấng thiêng
liêng thì ở trên cao và ở một cõi khác ngoài bản thể sự vật như tôi và bạn.</span>
Mỗi sinh thể trong vũ trụ dù ít hay nhiều có cái ưu và cái khuyết của nó. <span
class=GramE>Đất cũng không ra khỏi những vùng khuyết điểm như vậy được.</span>
Có mặt trên cõi đời hằng triệu, hằng triệu năm mà tự trong lòng đất, chúng tôi
còn nóng nảy quá đỗi! Những cơn giận vừa chuyển mình là chúng tôi biết mình sắp
thêm một lần lầm lỡ nữa rồi! Chỉ cầu mong bạn hiểu và thông cảm cho tôi sự
không hoàn chỉnh ấy mà bỏ qua và tôi hứa sẽ bằng mọi cách bớt giận hờn muôn
loài khi lòng đất sắp cựa mình, rung chuyển...</p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal><span class=GramE>Trong dòng đời này, bạn ạ, có hạnh phúc, cũng
có đau khổ.</span> <span class=GramE>Có thương yêu cũng có ganh tị.</span> <span
class=GramE>Có hòa bình rồi cũng có chiến tranh.</span> Riêng đời tôi, sự có mặt
của tôi dưới ánh mặt trời này, tôi đã chứng kiến biết bao điều đau lòng vì một
thói quen quá quen thuộc là tranh giành đất <span class=GramE>đai</span> lẫn
nhau. Tranh giành nhỏ giữa hai người làm ruộng liền ranh liền rấp cũng là một nỗi
bất hạnh khôn lường; tranh giành giữa các anh em trong một gia đình vì một miếng
ruộng hương hỏa cúng ông bà là một bất hạnh lớn hơn trong đời sống này; huống hồ
gì có những tranh chấp giữa vùng đất này với vùng đất khác rồi gây ra họa chiến
tranh. Nỗi bất hạnh của nhân loại khi con nguời mỗi ngày mỗi đông thêm một phần
vì miếng ăn ít đi, phần khác còn vì địa giới bị <span class=GramE>thu</span> nhỏ
lại. Ông bà xưa dạy “ăn nhiều chứ ở có bao nhiêu”, nhưng thực tế ở ít thì người
ta cho rằng quá chật hẹp, thiếu tiện nghi, nên con người mới nuôi mơ ước mở
mang bờ cõi rộng thoáng thêm lên cho cái quyền năng đủ bằng cái bàn <span
class=GramE>tay</span> đầy ham muốn vói tới. <span class=GramE>Lỗi đó không phải
tại tôi, mà chính ở bạn.</span> <span class=GramE>Ở khái niệm về quyền sở hữu của
bạn.</span> <span class=GramE>Bạn nghĩ rằng tôi là của riêng của bạn, nên bạn cố
giữ lấy.</span> <span class=GramE>Từ đó có tranh giành.</span> <span
class=GramE>Thực tế tôi không là của riêng ai.</span> Tôi chỉ là đất thôi mà!
Tôi mang nhựa sống đến cho muôn loài thôi mà! Tôi dâng hiến đời tôi cho mọi người,
cho mọi loài, cho cỏ cây, cho vạn vật...</p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal><span class=GramE>Tôi không ái mộ mấy, các bậc triết gia hay
biện giải về thân phận của mỗi loài; nhưng qua hằng triệu, hằng triệu năm tôi
biết có một điều là ở đời này có rất nhiều điều rất phi lý và bạc bẽo.</span> <span
class=GramE>Tôi không trách bạn đâu.</span> <span class=GramE>Tôi không trách bất
cứ ai đâu.</span> <span class=GramE>Tôi chỉ muốn tâm tình cùng bạn về một điều
thật thú vị, mà dường như mọi sinh vật trong đó có loài người, là người ta cố
tình quên đi, cố phớt lờ đi một thực thể đang ở cạnh bên mình.</span> <span
class=GramE>Đó là bùn, là đất.</span> <span class=GramE>Tôi hỏi thật bạn, là,
có khi nào bạn sợ dính bùn không?</span> <span class=GramE>Có bao giờ bạn chê đất
tanh hôi không?</span> Có bao giờ bạn dám bỏ đôi vớ êm êm, bỏ đôi giày sang trọng
để đi về miền quê lội xuống những lung vũng, những cánh đồng đầy lúa vàng hay
những miếng ruộng thời con gái không? <span class=GramE>Có bao giờ bạn ngại bàn
chân bạn sẽ bị nứt nẻ vì bùn, vì đất khô cằn không?</span> </p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal><span class=GramE>Nếu có một lần tấm lòng bạn e ngại tôi như
vậy, đó là một thiệt thòi cho bạn.</span> Bạn đã vô tình để lở một dịp may giữ
lấy hạnh phúc cho mình. Tôi không muốn nói với bạn về một bài học đạo đức hay
luân lý gì ở đây, vì không có ai có đủ tư cách dạy ai trong khái niệm về vũ trụ
này, mà tôi chỉ muốn tâm tình cùng bạn thôi mà! <span class=GramE>Đất là cần yếu.</span>
<span class=GramE>Có đất, có bùn bạn mới lớn, mới khôn, mới sống, mới vui, mới
hạnh phúc.</span> <span class=GramE>Đất thô kệch, đất tanh hôi, đất quê mùa, đất
dơ bẩn; nhưng tôi mang đến cho bạn sự sống như đời mẹ mang đến cho bạn sữa ngọt
ngào, máu tươi, yêu thương và sự sống.</span> <span class=GramE>Mẹ bạn có là bà
già nhà quê, ít học.</span> <span class=GramE>Mẹ bạn có là một người buôn tảo
bán tần.</span> <span class=GramE>Mẹ bạn có là gì, gì đi nữa.</span> <span
class=GramE>Mẹ là Mẹ. Mẹ là sự sống.</span> <span class=GramE>Mẹ yêu thương.</span>
<span class=GramE>Mẹ là tất cả.</span> <span class=GramE>Cũng như tôi là đất.</span>
<span class=GramE>Có đất là bạn có nhiều thứ lắm trong đời sống nhiều gian
truân này.</span> </p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal>Tôi có chứng kiến nhiều bà mẹ quê đi bên cạnh đứa con thành
danh, học cao, hiểu rộng. <span class=GramE>Nếu bạn hỏi, làm sao mà tôi chứng
kiến được chứ gì?</span> Thì cũng dễ thôi, vì bạn và thân mẫu bạn đang cùng đặt
những bước chân lên mặt tôi đó mà và tôi nghe thấy rõ nhịp đập từ trái <span
class=GramE>tim</span> của mẹ già và người con còn quá trẻ. <span class=GramE>Bà
mẹ thì cứ lầm lũi những bước chân mỏi mệt; còn đứa con vì có mẹ quê, nên né
tránh, bước thật xa bóng mẹ già.</span> <span class=GramE>Tôi không thấy có một
ý nghĩa nào mang cái dáng “chính thống” trong dòng sống này, kể cả mặt đất, mặt
bùn.</span> Mọi hình tướng đều là những <span class=GramE>pha</span> trộn, thì
những cái bên trong hình tướng đó, không thể rặt một màu “chính thống” được. </p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal>Ngay như trong thiên hạ, lịch sử văn học loài người cũng ít
có nhà nào ba đời là kẽ sĩ, họa hoằn lắm mới có vài ba nhà cha với con cùng nổi
danh xuất sắc một thời như Tư Mã Đàm và Tư Mã Thiên, Sái Ung và Sái Diễm bên
Trung Hoa; Phan Huy Ích, Phan Huy Chú, Phan Huy Ôn ở Việt Nam đời trước; còn thời
cận đại có ba anh em nhà họ Nguyễn Tường là Nguyễn Tường Tam, Nguyễn Tường
Long, Nguyễn Tường Lân. Mà ngay như trải qua bảy trăm năm ròng rã suốt đời Đường
rồi đời Tống, Trung Hoa cổ có tám văn hào lớn, gọi là bát đại gia, thì riêng
dòng họ Tô(1) đã chiếm được ba người rồi, đó là Tô Tuân, Tô Thức và Tô Triệt.
Riêng Tô Thức, tức là Tô Đông Pha, là một bậc thi bá chói lọi trên văn đàn
Trung Hoa, danh vọng cao vòi vọi mà tính tình rất bình dân; có thời tự cày ruộng
lấy, tự cất nhà lấy, và sống một đời sống giống y một lão nhà nông. <span
class=GramE>Ông không là triết gia nhưng đã mang triết lý của cả Phật giáo, Lão
giáo và Khổng giáo vào thi ca và cùng việc chăn dân vào thời còn làm quan cứu độ
biết bao dân tình.</span> Ai có biết <span class=GramE>Tô</span> Đông Pha vào
những ngày làm quan, những lúc bị đày và những ngày cày ruộng, rồi sẽ xếp ông
vào “chính thống” nào đây? <span class=GramE>Xem thế, biết thế nào mà phân biệt
được lẽ “chính thống” hay “không chính thống”được đây?</span> Thành ra, giữa bà
mẹ quê chân lắm <span class=GramE>tay</span> bùn và đứa con trí thức hiển đạt,
ai là “chính thống”, ai “không chính thống” đây? </p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal><span class=GramE>Vì thế, đất không vui khi nhận một bông hồng
từ bạn, trong khi bạn không dành bông hồng ấy cho bà mẹ quê của mình.</span> Và
tôi cũng xin thưa với bạn rằng, tôi cũng đã chứng kiến nhiều lần, những đứa con
bất hạnh không còn mẹ thường hay lẫn tránh những người muốn gắn cho họ một bông
hoa màu <span class=GramE>trắng(</span>2). Bởi vì, chắc chắn hơn ai hết, họ biết
nỗi bất hạnh của họ được người ta làm cho nó mưng mủ trở lại gắp ngàn lần, <span
class=GramE>khi<span style='mso-spacerun:yes'>  </span>bạn</span> ban tặng cho
họ cái màu trắng của một nụ hoa tưởng chừng dễ thương ấy!</p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal><span class=GramE>Tôi là bùn.</span> <span class=GramE>Tôi
là đất.</span> <span class=GramE>Bùn là bản thể của tôi lúc tuổi chưa già và đất
là hình tướng của tôi khi bùn bị va chạm vào dòng đời của vũ trụ với những vòng
quay đến chóng mặt.</span> <span class=GramE>Bạn ơi, dường như đất là nơi chốn
để bạn bắt đầu một đời sống và đất cũng là nơi chốn để bạn trở về sau một đời sống.</span>
Cầu chúc bạn luôn luôn có mùi bùn bên cạnh để bạn không thấy mình xa lạ giữa chốn
nhân gian!</p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal><b style='mso-bidi-font-weight:normal'><span
style='mso-spacerun:yes'> </span>07-5-2005<o:p></o:p></b></p>

<p class=MsoNormal><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=MsoNormal>(1) Theo lời Tựa trong cuốn Tô Đông Pha của Nguyễn Hiến <span
class=GramE>Lê(</span>1969)</p>

<p class=MsoNormal>(2) Theo tục lệ trong Bông Hồng Cài Áo của Nhất <span
class=GramE>Hạnh(</span>1965)</p>

</div>
<!-- copy the last section -->

				<TR>
				<TD ALIGN="CENTER">
				<a href="#" onClick="history.go(-1);return true;"><br>
					<b><FONT face="Arial" size="2" COLOR="blue">Trở lại trang Văn</b></font></a> 

				</TD>
				</TR>		
		</td>
	 </tr>
       </table>
  </td>


 </tr>
</table>

</body>

</html>

�